چکیده با توجه به افزایش روزافزون جمعیت جهانی و ضرورت تامین امنیت غذایی پایدار، گندم نان (Triticum aestivum L.) به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع کالری و پروتئین برای بخش قابل توجهی از مردم جهان، نقشی حیاتی ایفا می‌کند. با این‌حال، تولید آن در مناطق معتدل و خشک مانند ایران به‌شدت تحت تاثیر تنش‌های غیرزیستی، به‌ویژه خشکی و گرمای انتهای فصل، قرار دارد. زودرسی یک صفت زراعی مهم در گندم است که امکان فرار از این تنش‌ها را فراهم می‌کند. هدف این پژوهش، ارزیابی تنوع ژنتیکی ?? ژنوتیپ گندم نان (?? لاین و ? شاهد)، شناسایی لاین‌های زودرس و پُربازده و بررسی ساختار ژنتیکی صفات فنولوژیک و عملکردی در منطقه کرمانشاه بود. آزمایش در سال زراعی ????–???? در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. بذرها از لاین‌های پیشرفته حاصل از تلاقی بین ارقام آزادشده کشور انتخاب شدند. صفات فنولوژیک، زراعی و بیوشیمیایی اندازه‌گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد بین ژنوتیپ‌ها از نظر تمام صفات مورد بررسی تفاوت بسیار معنی‌داری وجود دارد که بیانگر پتانسیل مناسب مواد گیاهی برای برنامه‌های اصلاحی است. ژنوتیپ‌های ??، ? و ?? زودرس‌ترین و ژنوتیپ‌های ? و ?? دیررس‌ترین لاین‌ها بودند. بیشترین عملکرد دانه به‌ترتیب در ژنوتیپ‌های ?? (37/770 گرم بر مترمربع)، بک‌کراس زمستانه روشن (40/766 گرم بر مترمربع)، ?? (15/760 گرم بر مترمربع) و ?? (79/696 گرم بر مترمربع) مشاهده شد. عملکرد دانه همبستگی مثبت و معنی‌داری با وزن سنبله در مترمربع، شاخص برداشت و تعداد سنبله در مترمربع داشت. تحلیل مولفه‌های اصلی شش مولفه را استخراج کرد که در مجموع 29/81 درصد از واریانس کل را تبیین کردند؛ مولفه اول عمدتاً به صفات فنولوژیک و مولفه دوم به صفات عملکردی مربوط بود. تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها را به پنج گروه تفکیک کرد؛ خوشه سوم شامل زودگلده‌ترین و زودرس‌ترین ژنوتیپ‌ها بود که بیشترین تعداد سنبله، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک را داشتند. این نتایج وجود تنوع ژنتیکی کافی برای اصلاح صفات عملکردی و فنولوژیک را تایید می‌کند و شناسایی لاین‌های زودرس و پُربازده (به‌ویژه ژنوتیپ‌های خوشه سوم) را به‌عنوان رویکردی موثر برای بهبود مقاومت به تنش‌های محیطی و افزایش کارایی مصرف آب در برنامه‌های اصلاحی آینده پیشنهاد می‌کند. کلیدواژه: خشکی انتهای فصل، تنش گرما، تنوع ژنتیکی، عملکرد دانه، زودرسی

خانواده گندمیان نقش مهمی در تغذیه انسان و دام دارند. یولاف به‌عنوان یک غله و علوفه با کیفیت بالا اهمیت ویژه‌ای دارد. افزایش تولید علوفه به‌دلیل تقاضای دام و محدودیت منابع نیاز می‌شود. بررسی تنوع مورفولوژیک، فنولوژیک، خصوصیات علوفه‌ای و شیمیایی40 ژنوتیپ یولاف هگزاپلوئید، به هدف دستیابی به ژنوتیپی با خصوصیات علوفه‌ای و زراعی مناسب در سال زراعی 1402 – 1401 در مزرعه ‌تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی واقع در استان کرمانشاه انجام شد. طرح آزمایشی به صورت بلوک¬های کامل تصادفی با 40 تیمار شامل ژنوتیپ‌های انتخاب شده علوفه‌ای از آزمایشات قبلی در سه تکرار اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس تفاوت معنی‌دار در تمام صفات به‌جز ارتفاع گیاه را نشان داد. ژنوتیپ‌های، RYHTI، CHINESE، HOUDAN و STORMONT IRISدر صفات کمی نظیر وزن علوفه تَر، شاخص برداشت، عملکرد دانه، تعداد خوشه و عملکرد کاه برتری داشتند، در حالی که ژنوتیپ‌های، JARLE، RUBIDA، VENTURA و ALASKA به واسطه ویژگی‌های کیفی نظیر محتوای خاکستر، درصد چربی خام، درصد پروتئین خام و درصد فیبر خام متمایز شدند. از نظر فنولوژیک، ژنوتیپ KENT به‌عنوان زودرس‌تترین و ژنوتیپ SUPPORT به‌عنوان دیررس‌ترین معرفی شدند که به‌ترتیب برای مناطق با فصل رشد کوتاه و طولانی مناسب هستند. نتایج تجزیه خوشه‌ای نیز تاییدکننده یافته‌های مقایسه میانگین بوده و ژنوتیپ‌های JARLE و FORWARD و همچنین ACACIA و CHINESE را از نظر مجموعه‌ای از صفات زراعی و کیفی برتر معرفی کرد. بررسی همبستگی صفات نشان داد که برخی صفات کمی با صفات کیفی همبستگی منفی داشته و در مقابل میان برخی صفات کیفی همبستگی مثبت وجود دارد که بیانگر تمرکز ژنوتیپ‎‌ها بر یک گروه از صفات است. در نهایت، با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل، ژنوتیپ ACACIA به‌عنوان ژنوتیپ برتر برای ادامه برنامه‌های اصلاحی معرفی گردید. کلیدواژه‌ها: تجزیه مولفه‌ اصلی، تجزیه خوشه‌ای، پروتئین خام، شاخص انتخاب ژنوتیپ، عصاره اتری.

جنگل­های زاگرس دومین ناحیه جنگلی کشور می باشد که درختان غالب آن از جنس بلوط می باشد، به همین خاطر به این جنگل­ها، جنگل­های بلوط غرب گفته می­شود. بخشی از جنگل های زاگرس در استان کرمانشاه می باشد که دو گونه برودار (بلوط ایرانی) و مازودار در جنگل­های استان کرمانشاه پراکنش دارند. هدف این پژوهش بررسی مشخصه های کمی و کیفی بذر بلوط های استان کرمانشاه بود. به این منظور ابتدا نمونه هایی از بذر بلوط ­های نقاط جنگلی استان کرمانشاه از جمله پاتاق، سرخه دیزه، سرمیل، گهواره، تازه آباد، چله گیلان غرب، ویژنان گیلان غرب و چالابه جمع آوری و به آزمایشگاه منتقل ­گردید. در آزمایشگاه ابتدا مشخصه های کمی بذرها مانند وزن و طول میوه کامل، طول، وزن، قطر و حجم میوه (بلور) و وزن و ضخامت پایه کاسه گونه های مذکور اندازه گیری گردیدند. در مرحله بعد پس از اندازه گیری درصد رطوبت و آفت زدگی بذرهای هر دو گونه، عناصر آهن، مس،روی، منگنز، فسفر و نیتروژن با پروتئین پوسته (فرابر) و دانه بلوط ها اندازه گیری گردیدند؛ در پایان با استفاده از برنامه های آماری تجزیه و تحلیل داده های کمی و کیفی بذرها انجام گرفت. نتایج بدست آمده نشان داد که تمامی مشخصه های کمی و کیفی بذر هر دو گونه که از نقاط مختلف استان جمع آوری شده بودند هم از لحاظ درون گونه ای و هم بین گونه ای از نظر آماری تفاوت معنی دار داشتند.       کلمات کلیدی : عناصر شیمیایی ، بذر بلوط، مازودار، برودار، مشخصه های کمی     

  یولاف یکی از مهمترین غلات در جهان است که به دلیل استفاده

گوجه‌فرنگی(Solanum lycopersicum) یکی از محصولات کشاورزی مهم است که در سطوح گسترده در دنیا کشت می‌شود. یکی از عوامل اصلی کاهش عملکرد این گیاه، آلودگی به گل جالیز (Phelipanche aegyptiaca) است که با جذب مواد غذایی از گیاه میزبان، خسارت شدیدی ایجاد می‌کند. روش‌های مختلفی برای کنترل این علف‌هرز پیشنهاد شده‌اند، اما تاکنون هیچ‌یک به‌طور کامل موفق نبوده‌اند. در این پژوهش، تاثیر سویه‌های مختلف قارچTrichoderma spp. بر کاهش اثرات گل جالیز و برخی ویژگی‌های رشد گوجه‌فرنگی بررسی شد. آزمایش به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی با چهار تکرار انجام گرفت. نتایج نشان داد که در شرایط بدون آلودگی، سویه T72 باعث افزایش رشد و عملکرد گوجه‌فرنگی شد و بهبود شاخص‌هایی مانند وزن تر و خشک گیاه و تعداد و وزن میوه را به دنبال داشت.در رابطه با گل جالیز، هیچ‌یک از سویه‌های Trichoderma تاثیر قابل توجهی در کاهش رشد و وزن این علف‌هرز نداشتند. در شرایط آلودگی به گل جالیز، عملکرد گوجه‌فرنگی صفر بود وهیچ میوه‌ای تشکیل نشد. اگرچه سویه T72 تاثیر مثبتی بر برخی صفات فنولوژیک مانند وزن تر و خشک گوجه‌فرنگی داشت، اما این تاثیر در حدی نبود که بتواند از کاهش عملکرد ناشی از گل جالیز جلوگیری کند یا باعث کاهش رشد علف‌هرز شود. این یافته‌ها نشان می‌دهند که اگرچه برخی سویه‌های Trichoderma، به‌ویژه T72، در شرایط بدون تنش می‌توانند به بهبود رشد و عملکرد گوجه‌فرنگی کمک کنند، اما در شرایط آلودگی شدید به گل جالیز، نه‌تنها قادر به حفظ عملکرد گیاه نبودند، بلکه تاثیر معناداری بر کاهش رشد این علف‌هرز نیز نداشتند. مطالعات تکمیلی برای بررسی مکانیسم‌های تاثیر این سویه‌ها در شرایط مختلف توصیه می‌شود. 

   به منظور ارزیابی زراعی رگه‏های درون‏زاد نوترکیب حاصل از تلاقی ارقام گندم، تعداد 450 لاین اینبرد نوترکیب گندم نان نسل F6 (سه جمعیت) حاصل از تلاقی گاسکوژن × بک کراس زمستانه روشن، مرودشت ×MV17، مرودشت × شاه پسند مورد بررسی قرار داده شدند. کشت به صورت آبی در قالب طرح آگمنت در سال 1399 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گرفت. تیمارهای شاهد شامل ارقام گندم نان (روشن، شاه پسند، مرودشت، کرایچوف، MV17، گاسکوژن) بودند که به‌صورت طرح پایه بلوک‏های کامل تصادفی در هشت تکرار اجرا شده که به طور تصادفی در بین لاین‏ها قرار گرفتند. نتایج بدست آمده از تجزیه همبستگی نشان داد که بین صفت عملکرد دانه در متر مربع و عملکرد کاه، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول برگ پرچم، طول سنبله، وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن هزار دانه، تعداد سنبله در متر مربع، وزن سنبله در متر مربع   وزن کاه سنبله در متر مربع عملکرد زیست توده و شاخص برداشت همبستگی مثبت و بسیار معنی­داری مشاهده گردید. نتایج تجزیه مسیر نشان داد که تعداد سنبله در واحد سطح دارای بیشترین همبستگی و نیز بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه داشته است. با توجه به نتایج بدست آمده از تجزیه به عامل‌ها پنج عامل انتخاب شدند که در مجموع 70/76 درصد از واریانس کل را توجیه نمودند. تجزیه خوشه‌ای لاین­ها به وارد آن­ها را در پنج گروه براساس صفات مورد نظر دسته‌بندی کرد. به‌طورکلی نتایج نشان داد که لاین­های گروه اول از نظر اکثر صفات ارزیابی شده بر گروه های دیگر برتری دارند. لذا توصیه می گردد که این لاین ها جهت بررسی بیشتر در برنامه های اصلاحی قرار گیرند. کلمات کلیدی: آگمنت، تجزیه خوشه­ای، رگه‏های درون‏زاد نوترکیب، گندم نان.

   چکیده دانه‌های روغنی به‏عنوان ماده اولیه تولید روغن خوراکی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند. یکی از مهمترین مشکلات بخش کشاورزی، کمبود دانه‌های روغنی و وابستگی به واردات آن‎ها برای مصارف مختلف می‏باشد. بالنگوی شهری گیاهی چند منظوره با قابلیت‎ها و کاربردهای متنوع و فراوان است که می‎تواند نقش بسیار مهمی در کشاورزی پایدار مناطق خشک و نیمه‏خشک ایران داشته باشد. اصلاح‏کنندگان نبات به منابع وسیع خزانه ژنتیکی برای انجام فعالیت‏های اصلاحی بر روی گیاهان زراعی احتیاج دارند. بنابراین شناسایی عوامل و شاخص‏های موثر بر افزایش عملکرد و بهبود ویژگی‏های بیوشیمایی گیاه دارویی بالنگوی شهری و استفاده از آن‏ها در برنامه‏های به‏نژادی و به‏زراعی امری ضروری به‏نظر می‏رسد. در این پژوهش تعداد 35 اکوتیپ جدید بالنگوی شهری همراه با رقم شاهد سارا به صورت طرح لاتیس ساده با دو تکرار مورد بررسی قرارگرفتند. آزمایش در سال زراعی 1401-1400 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی سراب چنگایی خرم‎آباد (مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان) به صورت یکساله اجرا شد. صفات مختلفی شامل تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته و تعداد شاخه فرعی در بوته یاداشت‌برداری شد و پس از برداشت نیز صفات تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن دانه‎ها در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، درصد روغن دانه اندازه‏گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس براساس طرح لاتیس نشان داد که اثر تیمار برای وزن تک بوته در سطح احتمال یک درصد و در مورد صفات تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در سطح احتمال پنج درصد معنی‏دار بود. نتایج تجزیه واریانس صفات مورفولوژیک براساس طرح بلوک‏های کامل تصادفی نشان داد که بین اکوتیپ‏ها از نظر تعداد دانه در بوته در سطح احتمال پنج درصد و از نظر صفات تعداد کپسول در بوته، وزن دانه‏ها در بوته و وزن هزار دانه در سطح احتمال یک درصد تفاوت معنی‏دار وجود دارد. بیشترین مقدار وزن دانه‎ها در بوته و عملکرد دانه در اکوتیپ شماره 36 (شهرستان سنقر) و کمترین مقدار وزن دانه در بوته در اکوتیپ شماره 10 (تبریز 5) بدست آمد. وزن هزار دانه و تعداد روز تا 50 درصد رسیدگی در اکوتیپ شماره 25 (روستای الوار بستان آباد) بیشترین بود. کمترین مقدار وزن هزار دانه در اکوتیپ شماره 3 (محلی شهرستان کلوانق 4) مشاهده گردید. بیشترین مقدار درصد روغن دانه در اکوتیپ شماره‏ی 17 (محلی شهرستان کلوانق 13) و کمترین مقدار در اکوتیپ شماره 23 (ورزقان 1) دیده شد. عملکرد دانه با صفات تعداد روز تا گلدهی و روز تا رسیدگی فیزیولوژیک همبستگی منفی و معنی‎دار داشت. همبستگی عملکرد دانه و درصد روغن، مثبت و معنی‎دار بود. وزن هزار دانه با صفات وزن تک بوته و وزن دانه در بوته همبستگی مثبت و معنی‏دار و با صفات تعداد دانه در بوته و تعداد کپسول در بوته همبستگی منفی و بسیار معنی‏داری داشت. بر اساس تجزیه خوشه‏ای، اکوتیپ‏ها به پنج گروه تقسیم شدند. اکوتیپ‏های شماره 36، 31، 34، 35، 18، 32 و 23 با کمترین فاصله از اکوتیپ ایده‏آل، بیشترین فاصله از اکوتیپ غیرایده‏آل و بیشترین مقدار شاخص SIIG برترین اکوتیپ‏ها در این مطالعه بودند. این اکوتیپ‏ها در تجزیه خوشه‏ای نیز اکثراً در یک گروه قرار داشتند. واژه‏های کلیدی: تجزیه خوشه‏ای، دانه روغنی، دیم، شاخص SIIG، عملکرد دانه.         

   چکیده تنوع ژنتیکی آلل‌­های مطلوب برای مقاومت به تنش زیستی و غیرزیستی، عملکرد و صفات مربوط به عملکرد و صفات کیفی در خویشاوندان وحشی گیاهان زراعی حفظ شده­‌اند. گندم ایمر (Triticum dicoccoides, 2n = 4x = 28) پوشینه­دار با تنوع ژنتیکی وسیع، نیای وحشی گندم‌­های زراعی تتراپلویید و هگزاپلویید است که در مناطق نامساعد برای کشاورزی هم به­طور وسیع رشد می‌­کند. گندم ایمر منبعی از تنوع ژنتیکی است و ژن­‌های ارزشمندی از خویشاوندان وحشی باستانی­‌اش دارد که در طی اهلی­کردن گندم هگزاپلویید از بین رفته­‌اند، بنابراین بررسی تنوع ژنتیکی گندم ایمر برای بهبود عملکرد و کیفیت محصولات ضروری است. ترانسپوزون‌­ها قطعاتی از ژنوم موجود زنده هستند که قادرند در ژنوم میزبان جابجا شوند ممکن است قطعه­های از ژنوم را انتخاب کنند که به جابجا­شدن آن­ها به جایگاه جدید کمک می­کنند. در این پژوهش، با استفاده از نه نشانگر مبتنی بر رتروترانسپوزونی IRAP و شناسایی ارتباط صفات مختلف زراعی شامل صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و فیزیولوژیک با نشانگر­های مورد بررسی برای ارزیابی تنوع ژنتیکی 104 ژنوتیپ‌ گندم ایمر وحشی استفاده شدند. درصد جایگاه‌­های چندشکلی برای نشانگرهای   IRAPبا میانگین 74/86 درصد بود. دامنه­ی ضریب تشابه ژنتیکی جاکارد از 41/0 تا 90/0 بود که بیانگر مقداربالای تنوع ژنتیکی در نمونه­های مورد مطالعه است. بر اساس مدل GLM و MLM به­ترتیب در مجموع 201 و   160جایگاه ژنی معنی­دار مرتبط با صفات مورد مطالعه در سطوح احتمال 5 و 1 درصد شناسایی شدند. در بررسی همبستگی پیرسون بین صفات نشان داد که بین محتوای روی با آهن در شرایط دیم همبستگی مثبت و معنی­دار وجود داشت و بین محتوای روی دانه با طول سنبله همبستگی منفی و معنی­دار وجود داشت. با توجه به اینکه ضرایب همبستگی پیرسون در شرایط دیم بیشتر از ضرایب همبستگی ژنتیکی بود، امکان دارد افزایش تعداد همبستگی پیرسون صفات مورد مطالعه عامل محدود­کننده­ی تاثیرپذیری شدید این صفات از تغییرات محیطی باشد. در این تحقیق افزایش طول سنبله و ارتفاع بوته منجر به افزایش تعداد دانه در سنبله گندم ایمر شد که به نحوی راهبردی برای افزایش عملکرد گندم محسوب می­شود. در تجزیه به مختصات اصلی PCA سه مولفه اول 6/67 درصد از تغییرات مولکولی و به ترتیب 38/63، 24/2، 98/1 درصد از تغییرات را توجیه کردند و کل تغییرات (100 درصد) توسط 104 مولفه توجیه گردید.    کلید واژگان: تنوع ژنتیکی، گندم ایمر،IRAP   وREMAP

با توجه به نرخ افزایشی جمعیت جهان و با افزایش تقاضا در محصولات کشاورزی، کشت گلخانه‌ای به منظور افزایش تولید در واحد سطح دارای اهمیت بسیار زیادی است. تنشهای مح?طی از قب?ل دمای ز?اد، سـرمای شـد?د، خشـکی، شوری و عناصر سنگین تاث?ر منفی بر متابول?سم گیاه دارند. شوری، یکی از شایع‌ترین تنش‌های محیطی است که رشد و نمو گیاهان را تحت شعاع قرار می‌دهد. بذور در مرحله کاشت تا اسقرار گیاهچه شدیدا در برابر تنش‌ها آسیب‌پذیر می‌باشند. کودهای زیستی دارای میکرواورگانیسم‌هایی است که می‌تواند با روشهایی مانند تثبیت کردن نیتروژن، حل کردن فسفات، رها سازی یون پتاسیم و یا تامین نمودن آهن و دیگر عناصر مورد نیاز   به بهبود تغذیه گیاه کمک کند. به منظور بررسی ویژگی‌های بذر خیار گلخانه‌ای (رقم نگین) در شرایط تنش شوری، آزمایشی به صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با سه تکرار، سه سطح پتاسیم ( (شاهد ، 100 و 200 میلی‌گرم بر لیتر با سولفات پتاسیم)، دو سطح کود زیستی (شاهد و   باکتری باسیلوس ساتیوا (CFU/ml و سه سطح تنش شوری (شاهد، 7 و 14 دسی‌زیمنس بر متر با کلرید سدیم)   انجام شد. بذرها در پتری‌دیش کشت شد و در آن تیمارها اعمال گردید و درصد جوانه‌زنی، سرعت جوانه‌زنی، میانگین جوانه‌زنی و شاخص قدرت بذر محاسبه گردید. افزایش غلظت پتاسیم در شوری بالا اثرات مثبت افزایشی در تمام صفات مورد بررسی ایجاد کرد. برهمکنش تیمارهای اعمال شده بر بذر خیار گلخانه ای، شاخص قدرت بذر، طول ریشه‌چه، وزن تر گیاهچه، وزن خشک ساقه‌چه و گیاهچه را افزایش داد. اما کود زیستی در آزمایشگاه تاثیر معنی‌داری بر صفات مورد بررسی نداشت. کلیدواژه­ها : محصولات گلخانه ای، سولفات پتاسیم، باکتری باسیلوس ساتیوا، کلرید سدیم، شاخص جوانه‌زنی  

   این پژوهش به منظور بررسی اثر پروبیوتیک­های B. subtilis ، B. coagulans ، مخمر S. cerevisiae ، و پری­بیوتیک پودر­آب­پنیر و نیز اثرات­متقابل آنها بر صفات کیفی و کمی تخم­مرغ، فراسنجه­های بیوشیمیایی­خون و خصوصیات هیستومورفولوژی بخش انتهایی ایلئوم در مرغان تخمگذار لوهمن در قالب دو آزمایش انجام شد. در آزمایش اول 288 قطعه مرغ تخمگذار سویه لوهمن LSL-lite   از سن 75 هفتگی به مدت 12 هفته موردمطالعه قرار گرفتند. در این آزمایش از 8 تیمار، 6 تکرار و 6 پرنده داخل هر قفس استفاده شد. جیره غذایی شامل جیره پایه، جیره استاندارد به همراه پروبیوتیک B. subtilis به میزان یک گرم بر کیلوگرم با غلظت 109 CFU[1] ،جیره پایه بعلاوه S. cerevisiae به میزان 3 گرم در کیلوگرم، همچنین جیره پایه به همراه پری‌بیوتیک پودر آب‌پنیر به میزان 1 گرم بر کیلوگرم، و ترکیبی از آنها بود. هیچ اثر هم افزایی بین WP، B. subtilis و S. cerevisiae در پارامترهای مورد مطالعه به غیر از سطح مالون دی آلدهید یافت نشد. اثرات متقابل سه گانه پودر­آب پنیر، S. cerevisiae و B. subtilis در جیره، میزان مالون­دی­آلدئید را در مقایسه با گروهی که پودر­آب پنیر یا B. subtilis به تنهایی یا مخلوطی از آنها دریافت کردند، کاهش داد (05/0 > P). در پرندگان تغذیه شده با پودر آب پنیر، طول پرز،   وزن تخم مرغ و همچنین وزن مخصوص تخم مرغ بیشتری مشاهده شد. استفاده از   S. cerevisiae   در جیره غذایی بر افزایش امتیاز رنگ زرده تاثیر داشت (05/0 > P). استفاده از B. subtilis در جیره باعث افزایش طول و عرض پرز ایلئوم، افزایش کلسیم، پروتئین تام و ظرفیت آنتی اکسیدانی تام در مرغ های تخمگذار لوهمن شد. پرندگان دریافت کننده پودر آب پنیر و باسیلوس سوبتیلیس تمایل به افزایش معنی دار در طول پرز ایلئوم داشتند، همچنین   بر وزن و توده تخم مرغ در هفته اول اثر سینرژیک داشتند و میزان کلسیم در این گروه در مقایسه با شاهد به طور معنی داری افزایش یافت. با توجه به این نتایج ، استفاده همزمان از سه عامل مورد بررسی در این آزمایش هیچ اثر مضری بر عملکردهای تولیدی، کیفیت تخم‌مرغ و پارامترهای خونی و هیستومورفولوژی در مرغ‌های تخمگذار لوهمن ندارد . در آزمایش دوم، 144 قطعه مرغ تخمگذار لوهمن   LSL-lite از سن 75 هفتگی موردمطالعه قرار گرفتند.تمامی مرغ ها به‌طور تصادفی به 4 گروه آزمایشی تقسیم شدند و هر گروه شامل 6 تکرار و هر تکرار شامل 6 مرغ بود.   پرندگان با جیره پایه (شاهد، CON) ، جیره پایه با 1 گرم بر کیلوگرم WP، 1 گرم بر کیلوگرم پروبیوتیک   . coagulans (4*106 CFU) و ترکیبی از این دو   به مدت دوازده هفته (75-86 هفتگی) تغذیه شدند. هیچ اثر هم­افزایی بین WP و B. coagulans در پارامترهای کیفی تخم مرغ و پارامترهای بیوشیمیایی خون به غیر از مالون­دی­آلدئید یافت نشد (P <0.05). سطح مالون­دی­آلدئید در سرم زمانی که WP همراه با B. coagulans استفاده شد در مقایسه با زمانی که WP به تنهایی استفاده شد،بهبود یافت. با این حال، درصد تولید و توده تخم مرغ در تمام دوره‌ها تحت تاثیر اثر هم افزایی پودر آب پنیر و B. coagulans قرار گرفت، همچنین FCR. تمایل به کاهش معنی دار داشت. افزایش عرض پرز (ایلئوم) و رنگ زرده، همچنین کاهش ضخامت و درصد پوسته تخم مرغ در پرندگان دریافت کننده B. coagulans نسبت به گروه شاهد مشاهده شد (05/0 > P). [1] Colony-Forming Unit

   تحقیق حاضر با هدف بررسی واکنش رقم‌های مختلف گندم نسبت به به دو سویه‌ی UN1 و GI1 باکتری Xanthomonas translucens، عامل نواری باکتریایی گندم در استان کرمانشاه انجام گرفت. در ابتدا اثبات بیماریزایی بودن سویه‌ها توسط آزمون بیماریزایی انجام گرفت. در مرحله بعد، 17 رقم گندم در گلدان‌های پلاستیکی حاوی مخلوط خاک و ماسه به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار کاشته شدند. سپس در مرحله دو یا سه برگی با سوسپانسیونی باکتری Xanthomonas translucens، با غلظت 106-107 (CFU/g) به روش تزریق در زیر اپیدرم مایه‌زنی شدند. درصد آلودگی سطح برگ‌ها، دو هفته بعد از آلوده سازی، یاداشت و مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین در تمام تیمارهای آزمایشی، تعداد دانه در سنبله و وزن صددانه مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها توسط نرم‌افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون دانکن انجام گرفت. مطابق نتایج، واکنش ارقام مورد مطالعه به سویه‌های Xanthomonas translucens متفاوت بود. به‌طوری که واکنش‌ها از حساس تا   متحمل، متفاوت و متنوع بودند. تعداد ارقام با حساسیت بالا مثل پیشگام و مرودشت کمتر از آن‌هایی بود که نیمه‌حساس و حساسیت متوسطی داشتند. علاوه براین، تعداد دانه در سنبله و وزن صددانه ارقام آلوده شده با سویه‌های UN1 و GI1 به‌طور معنی‌داری کمتر از ارقام شاهد (مایه‌زنی شده با آب مقطر) بود. به‌طور کلی، هیچ یک از ارقام مورد مطالعه دارای مقاومت کاملی نسبت به سویه‌های UN1 و GI1 باکتری نورای غلات نبوند. کلیدواژه: Xanthomonas translucens، بیماریزایی، گندم، کرمانشاه، وزن صددانه، UN1 و GI1 چکیده تحقیق حاضر با هدف بررسی واکنش رقم‌های مختلف گندم نسبت به به دو سویه‌ی UN1 و GI1 باکتری Xanthomonas translucens، عامل نواری باکتریایی گندم در استان کرمانشاه انجام گرفت. در ابتدا اثبات بیماریزایی بودن سویه‌ها توسط آزمون بیماریزایی انجام گرفت. در مرحله بعد، 17 رقم گندم در گلدان‌های پلاستیکی حاوی مخلوط خاک و ماسه به‌صورت فاکتوریل در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار کاشته شدند. سپس در مرحله دو یا سه برگی با سوسپانسیونی باکتری Xanthomonas translucens، با غلظت 106-107 (CFU/g) به روش تزریق در زیر اپیدرم مایه‌زنی شدند. درصد آلودگی سطح برگ‌ها، دو هفته بعد از آلوده سازی، یاداشت و مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین در تمام تیمارهای آزمایشی، تعداد دانه در سنبله و وزن صددانه مورد اندازه‌گیری قرار گرفت. تجزیه و تحلیل داده‌ها توسط نرم‌افزار SAS و مقایسه میانگین‌ها با استفاده از آزمون دانکن انجام گرفت. مطابق نتایج، واکنش ارقام مورد مطالعه به سویه‌های Xanthomonas translucens متفاوت بود. به‌طوری که واکنش‌ها از حساس تا   متحمل، متفاوت و متنوع بودند. تعداد ارقام با حساسیت بالا مثل پیشگام و مرودشت کمتر از آن‌هایی بود که نیمه‌حساس و حساسیت متوسطی داشتند. علاوه براین، تعداد دانه در سنبله و وزن صددانه ارقام آلوده شده با سویه‌های UN1 و GI1 به‌طور معنی‌داری کمتر از ارقام شاهد (مایه‌زنی شده با آب مقطر) بود. به‌طور کلی، هیچ یک از ارقام مورد مطالعه دارای مقاومت کاملی نسبت به سویه‌های UN1 و GI1 باکتری نورای غلات نبوند. کلیدواژه: Xanthomonas translucens، بیماریزایی، گندم، کرمانشاه، وزن صددانه، UN1 و GI1   

  در میان انواع انرژی‌های تجدیدپذیر، پایدارترین منبع انرژی در جهان انرژی خورشیدی می‌باشد. امروزه به‌کارگیری این انرژی از طریق سلول‌های فتوولتائیک (Photovoltaic cells) به دلیل عرضه پایان‌ناپذیر و ویژگی غیرآلاینده آن، برخلاف سوخت‌های فسیلی محدود بیش‌ازپیش اهمیت پیداکرده است. در مطالعه حاضر طراحی و شبیه‌سازی یک سیستم خورشیدی در کارخانه تولید کلوچه واقع در شهر تهران، به‌منظور تامین انرژی از دیدگاه ارزیابی چرخه زندگی(Life cycle assessment)

      چکیده جوانه زنی و سبز شدن یکی از مهمترین مراحل رشد گیاه زراعی است، لذا جوانه زنی مناسب در محدوده وسیعی از شرایط محیطی برای استقرارگیاهچه ضروری است. برای شناسایی ژنوتیپ­های متحمل به خشکی چندین معیار انتخاب شده است که یکی از آن­ها انتخاب ژنوتیپ­ها بر اساس شاخص­های تحمل به خشکی است که بر اساس آن ژنوتیپ­های مقاوم انتخاب می­شوند. در این تحقیق، 20 رقم جو ایرانی و 24 رقم جو اروپایی،   به منظور بررسی تحمل تنش شوری در مرحله جوانه زنی، در سه سطح شوری (100،   200 و 300 میلی مولار کلریدسدیم) و یک سطح شاهد (آب مقطر) در سه تکرار در آزمایش فاکتوریل براساس طرح کاملاً تصادفی بررسی گردیدند. برای بررسی ارقام مورد مطالعه از نظر حساسیت و مقاومت به تنش خشکی از شاخص‌های تنش، داده­های حاصل از اندازه­گیری سه صفت عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و تعداد سنبله در متر مربع، بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در سال زراعی 99-1398در شرایط دیم   و آبیاری (در مراحل گلدهی و پر شدن دانه) مورد استفاده قرار گرفت. پارامترهای ژنتیکی صفات در هر دو شرایط اندازه­گیری شد. نتایج تجزیه واریانس صفات مرتبط با جوانه زنی نشان داد که اثر شوری، اثر رقم و اثر متقابل شوری× رقم در همه صفات معنی دار شد. با افزایش سطح شوری از 0 تا 300 میلی‌مولار، کلیه صفات و شاخص­ها به­جز میانگین زمان جوانه­­زنی کاهش یافت. درصد جوانه­زنی همبستگی مثبت و معنی­داری با طول کل گیاهچه، طول ساقه­چه، شاخص بنیه بذر، میانگین سرعت جوانه زنی و شاخص سرعت جوانه زنی داشت. تجزیه خوشه‌ای با استفاده از روش Ward بر اساس مربع فاصله اقلیدسی، ارقام مورد مطالعه براساس صفات اندازه گیری شده در آزمایش جوانه­زنی تحت سطوح مختلف شوری را به دو گروه تقسیم نمود. ارقام 25 (SIRIO)، 28 (SFERA)، 23 (PONENTE)، 38 (ALFEO)، 16(نصرت)، 4 (ماکوئی)، 19 (EXPLORA)، 32 (ALISEO)، 5 (زرجو)، 33 (NURE)، 36 (SCIROCCO)، 15 (سرارود)، 29 (ALIMINI)، 31 (VEGA)، 37 (TREBBIA)، 24(ALCE)، 30 (ALDEBARAN)، 10 (صحرا)، 13 (نیمروز)، 7 (جنوب)، 12 (یوسف)، 18 (COMETA)، 41 (انصار)، 8 (کارون) و 14 (ریحان) در مرحله جوانی­زنی از خصوصیات بهتری جهت تحمل تنش برخوردار بودند. نتایج تجزیه واریانس صفات زراعی   در دو محیط آبی و دیم حاکی از تفاوت معنی­دار ارقام جو مورد بررسی از لحاظ   صفات اندازه‏گیری شده بود. براساس نتایج حاصل از جدول مقایسه میانگین صفات، بیشترین مقدار عملکرد دانه در رقم 35 (AIACE) مشاهده شد. شاخص میانگین حسابی بهره­وری (MP)،   شاخص تحمل تنش (STI) و میانگین هندسی بهره­وری (GMP) با عملکرد دانه در هر دو شرایط دیم و آبیاری همبستگی داشتند. نتایج حاصل از تجزیه خوشه­ای براساس شاخص­های تحمل خشکی توسط روش UPGMA و براساس مربع فاصله اقلیدسی ارقام جو ایرانی و اروپایی به دو گروه تقسیم شدند. ارقام 35 (AIACE)، 39 (ZACINTO)، 44 (سرارود 1)، 37 (TREBBIA) و 25 (SIRIO) از لحاظ تمامی شاخص­ها به­جز عملکرد دانه در شرایط دیم دارای میانگین بالاتری بودند. گزینش بر اساس شاخص­­های مولفه اول و دوم ارقام 5 (زرجو)، 1 (فجر 30)، 33 (NURE)، 36 (SCIROCCO)، 15 (سرارود)، 12 (یوسف)، 41 (انصار)، 14 (ریحان)، 21 (MARTINO)‌ و 43 (محلی) با دارا بودن مقادیر بالای مولفه اول و مقادیر پایین مولفه دوم به­عنوات ارقام دارای تحمل بالاتری به خشکی معرفی نمود. برآورد متفاوتی از پارامترهای ژنتیکی صفات در محیط آبیاری و   دیم به­دست آمد. تعداد سنبله در متر مربع در هر دو شرایط دیم و آبی دارای درصد وراثت پذیری عمومی متوسط و بیشترین میانگین پیشرفت ژنتیکی بودند. ارقام 5 (زرجو)،   33 (NURE)، 36 (SCIROCCO)، 15 (سرارود)، 37 (TREBBIA)، 12 (یوسف)، 41 (انصار)، 14 (ریحان)، 37 (TREBBIA) و 25 (SIRIO) از تحمل به تنش شوری در مرحله جوانه­زنی و نیز تحمل به تنش خشکی در شرایط تنش خشکی برخوردار بودند. کلید واژگان:

گوجه‌فرنگی با توجه حالت تازه خوری و قابلیت فرآوری، از محصولات باغی مهم جهان بوده و پرمصرف ترین سبزی بعد از سیب‌زمینی است. در کنار ارزش غذایی، گوجه فرنگی به عنوان گیاه مدل نیز موضوع تحقیق و پژوهش‌های بسیاری می‌باشد. وجود تنوع ژنتیکی اساس اصلاح گیاهان جهت انتخاب ارقام جدید با صفات مطلوب و سازگار با محیط است. شناسایی مکان‌ ژن‌های کنترل کننده صفات در تسریع روند اصلاحی موثر است. در این پژوهش به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و شناسایی نشانگرهای مرتبط با 21 صقت مورفولوژیک در 99 ژنوتیپ گوجه‌فرنگی از نشانگر مولکولی ISSR استفاده شد.پ. از بین 20 آغازگر مورد بررسی 17 آغازگر پلی مورفیسم نشان دادند. میزان چندشکلی متوسط 97 درصد برآورد شد و نه آغازگر 100 درصد چندشکل بودند. بررسی شاخص‌های نشانگری نشان داد UBC 876 بالاترین مقادیر شاخص‌های نشانگری را داشت. طبق نتایج این پژوهش تنوع ژنتیکی بین ارقام گوجه‌فرنگی رایج در ایران نسبتا بالا ارزیابی شد. نتایج تجزیه ارتباط نشان داد بین 100 مکان ژنی با 19 صفت ارتباط بسیار معنی داری وجود دارد(P?0.01). براساس نتایج بدست آمده برخی مکان‌های ژنی کنترل کننده صفات از جمله UBC 3-1130، UBC 808-820 و UBC 825-580 با چندین ژن کنترل کننده صفت ارتباط معنی دار داشتند. شناسایی نشانگرهای مشترک به دلیل گزینش همزمان چند صفت اهمیت زیادی در اصلاح گیاهان دارد.  کلمات کلیدی: تجزیه پیوستگی، همبستگی صفات ، نشانگر ریزماهواره، Lycopersicon esculentum Mill..  

   چکیده این پژوهش به هدف بررسی تنوع ژنتیکی و شناسایی نشانگر­های پیوسته با صفات زراعی در ژنوتیپ­های یولاف انجام گرفت. بدین منظور، 361 ژنوتیپ یولاف زراعی ( Avena sativa L.) دریافت شده از بانک بذر استرالیا در قالب طرح لاتیس مربع در دو تکرار در سال زراعی ( 98-1397) تحت شرایط آبیاری در مزرعه آزمایشی دانشگاه رازی کرمانشاه از نظر صفات زراعی و مولکولی مورد ارزیابی قرار گرفتند. 11 صفت زراعی شامل عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، عملکرد کاه، شاخص برداشت، ارتفاع گیاه، طول خوشه، تعداد خوشه در متر مربع، تعداد دانه در خوشه، وزن هزار دانه، روز تا 50 درصد گل­دهی و روز تا رسیدگی فیزیولوژیک اندازه­گیری شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ­ها از نظر کلیه صفات مورد بررسی تفاوت معنی­داری وجود دارد که نشان­دهنده­ی وجود تنوع ژنتیکی بالا میان ژنوتیپ­های مورد مطالعه بود. ضرایب همبستگی نشان داد که صفات عملکرد بیولوژیک، عملکرد کاه، شاخص برداشت، ارتفاع گیاه، تعداد خوشه در متر مربع، تعداد دانه در خوشه و وزن هزار دانه همبستگی مثبت و معنی­داری با عملکرد دانه داشتند. بر اساس نتایج حاصل از تجزیه مسیر صفت تعداد دانه در خوشه و پس از آن تعداد خوشه در متر مربع بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه نشان دادند. بیشترین اثر غیرمستقیم منفی را تعداد خوشه در متر مربع از طریق تعداد دانه در خوشه بر عملکرد دانه داشت. تجزیه خوشه­ای مبتنی بر داده­های زراعی با استفاده از روش Ward ژنوتیپ­ها را در چهار خوشه گروه­بندی کرد. بیشترین فاصله ژنتیکی بین خوشه 1 و 4 مشاهده شد. براساس تجزیه به مولفه­های اصلی 63 درصد از تغییرات کل توسط دو مولفه اصلی اول توجیه گردید. بای پلات حاصل از تجزیه به مولفه­های اصلی، نتایج گروه­بندی تجزیه خوشه­ای را تایید کرد. مطالعه مولکولی بر روی 148 ژنوتیپ یولاف دارای شجره مستقل با استفاده از 12 آغازگر SCoT انجام شد. در مجموع 135 باند تولید شد که 84 باند ( 75/61 درصد ) چند شکل بود. بیشترین مقادیر تعداد نوار چند شکل، درصد چند شکلی، شاخص نشانگری، نسبت چند شکلی موثر و قدرت تفکیک برای آغازگر SCoT1 به دست آمد که می­تواند نشان­دهنده­ی کارایی مناسب این آغازگر در تمایز ژنوتیپ­­های یولاف باشد. تشابه ژنتیکی ژنوتیپ­های مورد مطالعه با استفاده از ضریب تشابه جاکارد از 32/0 تا 87/0 متغیر بود. بیشترین شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ­های 360 (DUNNART) و361 (HOUDAN)   و کمترین شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ­های 239 (WESTON) و 277 (STORMONT IRIS) مشاهده شد. تجزیه خوشه­ای مبتنی بر داده­های حاصل از نشانگر SCoT بر اساس روش الگوبندی UPGMA و ضریب تشابه جاکارد، ژنوتیپ­های یولاف را به شش گروه تقسیم نمود. نتایج تجزیه به مختصات اصلی تا حد زیادی الگوی تنوع ژنتیکی حاصل از روش تجزیه خوشه­ای را تایید نمود. بررسی ساختار جمعیت وجود سه زیر جمعیت احتمالی (3=K) را برای ژنوتیپ­های یولاف نشان داد. نتایج تجزیه ارتباط بر اساس مدل خطی عمومی (GLM) و مدل خطی مخلوط (MLM) به ترتیب 111 و 38 ارتباط معنی­دار بین مکان­های ژنومی و صفات مورد مطالعه شناسایی کرد. در مجموع نتایج به دست آمده از مطالعه حاضر نشان می­دهد که دامنه وسیعی از تنوع ژنتیکی در بین ژنوتیپ­های یولاف وجود دارد و امکان استفاده از آنها را در برنامه­های اصلاحی فراهم می­سازد. همچنین نشانگر­های SCoT ابزار سودمند و توانمندی برای ارزیابی تنوع ژنتیکی و شناسایی نواحی ژنومی مرتبط با صفات مورد بررسی در ژنوتیپ­های یولاف می­باشند و می تواند در انتخاب ژنوتیپ­ها به عنوان والدین تلاقی و گزینش به کمک نشانگر (MAS) در برنامه­های اصلاح نباتات مورد استفاده قرار گیرند.

  چکیده هدف:از آنجایی که یکیاز بزرگترین مشکلات اکثر گیاهان زراعی از جمله یولاف برای تولید و عملکرد بالا،عدم استقرار یکنواخت گیاهچه در شرایط آب و هوایی نامناسب می‌باشد. یک راه حل مناسببرای رسیدن به این هدف، استفاده از بذرهایی با بنیه قوی جهت اطمینان از استقرارمناسب گیاهچه است. از گذشته‌هایدور،آزمونجوانه‌زنی استانداردبه عنوان یکی از آزمون‌هایاولیه جهتتعیین کیفیت بذر مورد استفاده قرار می‌گرفت. اما نتایج آن به ندرت می‌تواند گویایچگونگی استقرار بذر در مزرعه باشد و به هر میزان که شرایط مزرعه از حالت مطلوبفاصله داشته باشد نتایج بدست آمده در آزمایشگاه و استقرار در مزرعه، تفاوت بیشتریرا نشان خواهد داد. امروزه برای جلوگیری از این مشکل، از آزمون‌هایقدرتبذراستفادهمی‌شود و مطالعهرابطه بین آزمون‌هایمختلفآزمایشگاهیو استقرار گیاهچه در مزرعه یکی از تحقیقات مهم در علم تکنولوژی بذر است. هدف از اینمطالعه،ارزیابی آزمون‌هایمختلفسنجشقدرتبذردرآزمایشگاهبرای پیش‌بینی سبز شدنگیاهچه‌های چند رقم یولاف در مزرعه و مشخص نمودن مناسب‌ترین آزمونقدرت بذر است.روش‌شناسی پژوهش:در این مطالعهاز هشت نمونه بذر یولاف (متعلق به چهار رقم بذر تازه تولید 1398 و چهار رقم بذرتولید قدیم 1391) استفاده شد. تحقیق در آزمایشگاه و مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزیو منابع طبیعی دانشگاه رازی در سالهای1400_1398 انجام شد. در بخش آزمایشگاهی، آزمون‌های مختلفقدرت بذر مثل آزمون جوانه‌زنی استاندارد، آزمون سرما، آزمون تنش اسمزی، آبنوشی وهدایت الکتریکی بر روی هشت نمونه بذر اجرا گردید. در بخش مزرعه نیز درصد و سرعتسبز شدن گیاهچهاندازه‌گیریشد. در نهایت همبستگی آزمون‌های آزمایشگاهی با نتایجآزمون مزرعه‌ای سنجیدهشد.یافته‌ها: یافته‌هایاین پژوهش نشان داد بذور یولاف از لحاظ قدرت و بنیه با هم متفاوت بودند. در بینبذور مورد بررسی، توده بذری کووال و سپس پوتورو از خصوصیات جوانه‌زنی، رشد گیاهچه‌ای،رشد رویشی و زایشی بالاتری نسبت به بذور یورو و تاراهومارا برخوردار بودند. همچنین در پژوهش انجام شدهمشخص شد که با مسن شدن بذور، میزان بنیه بذر یولاف به صورت ‌معنی‌داری کاهش یافت.در مطالعه حاضر، آزمون‌های جوانه‌زنی استاندارد، سرما، تنش اسمزی، هدایت الکتریکیو آبنوشی توانستنددرصد و ظهور گیاهچه یولاف در مزرعه را پیش‌بینی نمایند. در آزمونجوانه‌زنی استاندارد، سرعت جوانه‌زنی بیشترین همبستگی را با درصدو سرعت ظهورگیاهچه یولاف در مزرعه را داشت اما در آزمون سرما، بهترین نتیجه در شاخص طولی بنیهگیاهچه نرمال حاصل شد. در آزمون تنش اسمزی طول ساقه چه و وزن گیاهچه بیشترینهمبستگی را با درصد ظهور گیاهچه یولاف و وزن ریشه‌چه و شاخص طولی بنیه گیاهچهبیشترین همبستگی را با سرعت ظهور گیاهچه یولافدر مزرعه داشتند.باتوجه به ضرایبهمبستگی درآزمون هدایت الکتریکی و آبنوشی،این آزمون‌هاهم توانستند ‌پیش‌بینی مناسبیاز قدرت بذر یولاف در مزرعه داشته باشند. نتیجه‌گیری:براساس یافته‌هایآزمایش و با درنظر گرفتن میزان ضرایب همبستگی با درصد و سرعت ظهور گیاهچه یولاف درمزرعه، آزمون تنش اسمزی و سپس آزمون سرما جهت تعیین قدرت بذور یولاف و پیش‌بینیاستقرار گیاهچه در مزرعه توصیه می‌شود. به عبارت دیگر این آزمون‌ها پتانسیل بالاییدر تفکیک بذور قوی و ضعیف را دارند.   کلیدواژه‌ها:

[1]MAS استفاده می‌شود، نشانگر 2

   به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی 361 ژنوتیپ یولاف زراعی از نظر صفات مختلف زراعی و مورفولوژیکی، آزمایشی در قالب طرح لاتیس مربع در دو تکرار در سال زراعی 1399-1398 در مزرعه آزمایشی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس، نشان‌دهنده وجود تنوع برای تمام صفات در سطح احتمال یک درصد بود. ضرایب همبستگی برای عملکرد دانه نشان داد که این صفت همبستگی مثبت با صفات شاخص برداشت، تعداد خوشه در مترمربع، وزن هزاردانه، عملکرد بیولوژیک و وزن هکتولیتر دارد. در تجزیه به عامل‌ها، 05/76 درصد از تغییرات داده‌ها توسط سه عامل توجیه شد. نتایج تجزیه رگرسیون گام‌به‌گام حاکی از توجیه 2/76 درصد از تغییرات صفت عملکرد دانه توسط صفات خوشه در مترمربع، وزن هزاردانه، تعداد دانه در خوشه، عملکرد بیولوژیک، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته و وزن هکتولیتر بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت، صفات عملکرد بیولوژیک و پس از آن، تعداد دانه در خوشه و وزن هزاردانه، به‌ترتیب بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشتند. بیشترین اثر غیر مستقیم مثبت را تعداد خوشه در مترمربع از طریق روز تا رسیدگی فیزیولوژیک بر عملکرد دانه نشان داد. تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌های مورد بررسی را در ده گروه قرار داد. بر اساس نتایج تجزیه خوشه‌ای و شاخص مقادیر ژنوتیپ ایده‌آل (SIIG)، ژنوتیپ شماره 285 (220-NMO-758) به‌عنوان ژنوتیپ با عملکرد بالا در بین 361 ژنوتیپ مورد بررسی، شناخته شد.

به­نژادگران با بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در شرایط مختلف   محیطی، می­توانند ژنوتیپ­هایی با عملکرد قابل قبول و پایدار را با دقت انتخاب کنند. لذا این این پژوهش با هدف بررسی پایداری عملکرد دانه?? ژنوتیپ گندم نان (23 ژنوتیپ و دو رقم پیشتاز و پیشگام) انجام شد. آزمایش در سال زراعی 98-1397 در مزرعه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه در دو شرایط دیم و آبیاری و در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار   انجام شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس ساده و مرکب برای صفات مورد بررسی (عملکرد دانه، وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در متر مربع) نشان داد ژنوتیپ­ها در محیط دیم از نظر وزن هزار دانه با هم تفاوت بسیار معنی­داری داشتند و در تجزیه مرکب نیز اثر محیط و اثر ژنوتیپ برای وزن هزار دانه معنی­دار شد. به منظور تعیین پایداری ژنوتیپ ها عملکرد دانه در سال زراعی 98-1397 و سه سال قبل از آن در دو شرایط آبی و دیم (هشت محیط E1، E2، E3، E4،E5 ، E6، E7 و E8) ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب نشان داد اثر سال، سال × مکان، ژنوتیپ و ژنوتیپ× سال برای عملکرد دانه معنی دار است. تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ های گندم بر اساس مدل AMMI به منظور تجزیه­ی اثر متقابل ژنوتیپ ×محیط انجام و چهار مولفه اول در سطح احتمال یک درصد معنی­دار شدند. دو مولفه­ی اصلی اول و دوم بترتیب با 38/49 و 42/26 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل در مجموع 76 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل را به خود اختصاص دادند. ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 9 به دلیل داشتن کمترین مقادیر مولفه اول به عنوان ژنوتیپ­های پایدار و ژنوتیپ­های 7 ، 5 و 9 بدلیل میانگین عملکرد نزدیک به میانگین کل به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی بالایی شناسایی شدند. براساس بای­پلات مدل AMMI1 ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 25 به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی و پایدار و ژنوتیپ های 7 و 25 به عنوان ژنوتیپ با عملکرد و پایداری بالا شناسایی شدند. بر اساس مدل AMMI2 نیز ژنوتیپهای 21، 7، 23، 6 و 5 به عنوان ژنوتیپ­های دارای پایداری عمومی و براساس روش GGE biplot ژنوتیپ­های شماره 1، 16، 2، 10 دارای پایداری بالایی معرفی می­شوند. کلید واژگان: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، روش امی، سازگاری، گندم. به­نژادگران با بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در شرایط مختلف   محیطی، می­توانند ژنوتیپ­هایی با عملکرد قابل قبول و پایدار را با دقت انتخاب کنند. لذا این این پژوهش با هدف بررسی پایداری عملکرد دانه?? ژنوتیپ گندم نان (23 ژنوتیپ و دو رقم پیشتاز و پیشگام) انجام شد. آزمایش در سال زراعی 98-1397 در مزرعه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه در دو شرایط دیم و آبیاری و در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار   انجام شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس ساده و مرکب برای صفات مورد بررسی (عملکرد دانه، وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در متر مربع) نشان داد ژنوتیپ­ها در محیط دیم از نظر وزن هزار دانه با هم تفاوت بسیار معنی­داری داشتند و در تجزیه مرکب نیز اثر محیط و اثر ژنوتیپ برای وزن هزار دانه معنی­دار شد. به منظور تعیین پایداری ژنوتیپ ها عملکرد دانه در سال زراعی 98-1397 و سه سال قبل از آن در دو شرایط آبی و دیم (هشت محیط E1، E2، E3، E4،E5 ، E6، E7 و E8) ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب نشان داد اثر سال، سال × مکان، ژنوتیپ و ژنوتیپ× سال برای عملکرد دانه معنی دار است. تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ های گندم بر اساس مدل AMMI به منظور تجزیه­ی اثر متقابل ژنوتیپ ×محیط انجام و چهار مولفه اول در سطح احتمال یک درصد معنی­دار شدند. دو مولفه­ی اصلی اول و دوم بترتیب با 38/49 و 42/26 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل در مجموع 76 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل را به خود اختصاص دادند. ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 9 به دلیل داشتن کمترین مقادیر مولفه اول به عنوان ژنوتیپ­های پایدار و ژنوتیپ­های 7 ، 5 و 9 بدلیل میانگین عملکرد نزدیک به میانگین کل به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی بالایی شناسایی شدند. براساس بای­پلات مدل AMMI1 ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 25 به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی و پایدار و ژنوتیپ های 7 و 25 به عنوان ژنوتیپ با عملکرد و پایداری بالا شناسایی شدند. بر اساس مدل AMMI2 نیز ژنوتیپهای 21، 7، 23، 6 و 5 به عنوان ژنوتیپ­های دارای پایداری عمومی و براساس روش GGE biplot ژنوتیپ­های شماره 1، 16، 2، 10 دارای پایداری بالایی معرفی می­شوند. کلید واژگان:

این ازمایش به منظور ارزیابی تاثیر کمپلکس آلی روی، منگنز، آهن، مس، کروم و کبالت بر عملکردتولیدی وفرآسنجه­های خونی جوجه­های گوشتی در یک دوره 42 روزه انجام شد.آزمایش در قالب طرح کاملا ًتصادفی با 3 تیمار و 6   تکرار و 12 پرنده در هر واحد آزمایشی طراحی و اجرا شد. تیمارهای آزمایشی عبارتنداز: تیمار اول: گروه کنترل (بدون افزودن مکمل، تیمار شاهد)، تیمار دوم: افزودن کمپلکس آلی به مقدار 1گرم در کیلوگرم، تیمار سوم: افزودن کمپلکس آلی به مقدار 5/1گرم در کیلوگرم. نتایج نشان داد که افزودن کمپلکس آلیبر عملکرد (خوراک مصرفی، افزایش وزن روزانه و ضریب تبدیل خوراک) جوجه­های گوشتی در سه دوره استارتر(1-10)، رشد (24-11) و پایانی (42-25) روزگی از لحاظ آماری تاثیر معنی­داری نداشته است (05/0<P). تاثیر تیمارهای آزمایشی در بین فرآسنجه­های خونی بر کلسترول و آلکالین فسفاتاز معنی­دار شدند (05/0>P). ضمن اینکه غلظت گلوکز و تری­گلیسرید نیز تمایل به معنی­داری داشتند. غلظت کلسترول وآلکالین فسفاتاز، در تیمار حاوی کمپلکس آلی به مقدار 1 گرم در کیلوگرم با گروه کنترل اختلاف معنی­داری داشت، بنابراین تیمار کمپلکس آلی به مقدار 1 گرم در کیلوگرم باعث کاهش معنی­دارغلظت کلسترول وآلکالین فسفاتاز در مقایسه با گروه کنترل شد. تاثیر تیمارهای آزمایشی بر قابلیت هضم مواد معدنی آهن، مس، منگنز، روی، کبالت و کروم نشان داد که بر آهن، منگنز، کبالت و کروم تاثیر معنی­داری داشت (05/0>P). نتایج نشان داد که تیمارهای حاوی کمپلکس آلی به مقدار 1 گرم در کیلوگرم و کمپلکس آلی به مقدار 5/1گرم در کیلوگرم باعث کاهش معنی­دار قابلیت هضم آهن و کبالت در مقایسه با گروه کنترل شد. در حالیکه تیمار متعلق به کمپلکس آلی به مقدار 1 گرم در کیلوگرم بر قابلیت هضم منگنز با گروه کنترل تفاوت معنی­داری داشت. علاوه بر این، تیمار کمپلکس آلی به مقدار 5/1گرم در کیلوگرم بر قابلیت هضم کروم با گروه کنترل اختلاف معنی­داری داشت و باعث افزایش قابلیت هضم کروم در مقایسه با گروه کنترل شد. این پژوهش نشان داد که استفاده از کمپلکس آلی بر افزایش وزن بدن، مصرف خوراک و ضریب تبدیل خوراک تاثیر معنی­داری نداشت. اما باعث کاهش سطح کلسترول و آلکالین فسفاتاز و همچنین کاهش قابلیت هضم آهن و کبالت و منگنز شد، و باعث افزایش قابلیت هضم کروم شد.   

   چکیده گندم دوروم ( Triticum turgidum L.   . durum) به دلیل مصرف گسترده در دنیا به عنوان ماکارونی و داشتن درصد بالایی از پروتئین (14-12 درصد) از جمله مهم‌ترین مواد غذایی است. تنوع ژنتیکی اساس برنامه­های به­نژادی بوده و انجام گزینش منوط به وجود تنوع ژنتیکی مطلوب از نظر ویژگی­های مورد بررسی است. باتوجه به اهمیت گندم دوروم، شناسایی تنوع ژنتیکی موجود در ارقام این گیاه از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش به منظور مطالعه تنوع ژنتیکی 69 لاین گندم دوروم دریافت شده از ایکاردا به همراه رقم ساجی با استفاده از نشانگر SCoT   و بررسی ارتباط این نشانگرها با پنج صفت مهم زراعی اندازه‌گیری شده در دو سال زراعی (97-1396 و 98-1397) اجرا شد. در مجموع 177 نوار توسط 12 آغازگر SCoT تشکیل شد که 97 نوار از آن‌ها چندشکل بودند (86/54%). بیشترین نوارهای چندشکل مربوط به آغازگر SCoT16 و کمترین آن مربوط به آغازگر   CoT14 بود. میانگین محتوای اطلاعاتی چندشکل 448/0 و بیشترین و کمترین مقدار آن را به ترتیب آغازگرهای   CoT33 و SCoT30 به خود اختصاص داده بودند. تشابه ژنتیکی ژنوتیپ­های مورد نظر با استفاده از ضریب تشابه جاکارد از 184/0 تا 734/0 متغیر بود. در تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها در چهار گروه قرار گرفتند که نتایج تجزیه به مختصات اصلی هم با این گروه­بندی مطابقت داشت. آغازگرهای مورد استفاده در این مطالعه درصد چندشکلی متوسطی نشان دادند و از میان آن‌ها، آغازگر SCoT16 از کارایی بالایی در تمایز ژنوتیپ­هابرخوردار بود. دامنه ضریب تشابه ژنتیکی بالا نشان دهنده تنوع ژنتیکی بالا در بین ژنوتیپ­های مورد مطالعه بود. در تجزیه ارتباط به روش رگرسیون خطی تعمیم یافته در سال اول آزمایش 25 و در سال دوم 35 ارتباط معنی‌دار و با استفاده از روش رگرسیون خطی مخلوط در سال اول آزمایش 22 و در سال دوم 32 ارتباط معنی‌دار بین مکان‌های ژنومی و پنج صفت مورد مطالعه شناسایی شد. برای هر یک از صفات تعداد روز تاگلدهی، ارتفاع بوته، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک و وزن هزاردانه یک نشانگر پایدار در طی دو سال شناسایی شد. کلید واژگان: تجزیه ارتباط، تنوع ژنتیکی، ساختار ژنتیکی، نشانگر SCoT، .L Triticum turgidum

   به ­منظور مطالعه عوامل موثر بر عملکرد دانه و علوفه 16 ژنوتیپ ماشک تلخ در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی،آزمایشاتی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، در طی دو سال زراعی 96 – 1395 و 97 – 1396 در قالب طرح آزمایشی بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط دیم و آبی انجام شد. در هر سال، تنوع از نظر صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب هرسال در دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی و همچنین تجزیه مرکب صفات در دو سال در هر دو شرایط نشان داد ژنوتیپ‌ها از نظر اغلب صفات مورد مطالعه اختلاف معنی‌داری داشتند. بر اساس نتایج مقایسه میانگین­ها، عملکرد و اجزای عملکرد مورد بررسی در تمامی ژنوتیپ­ها با اعمال تنش کمبود آب در شرایط دیم کاهش داشتند و درصد کاهش در کل ژنوتیپ­ها یکسان نبود. نتایج نشان داد در مکان آبی ژنوتیپ 4 با بیشترین تعداد غلاف در بوته، تعداد انه در بوته و وزن هزار دانه دارای بیشترین عملکرد دانه (4/922 کیلوگرم در هکتار) و در مکان دیم نیز ژنوتیپ 6 دارای بالاترین عملکرد دانه بود. با توجه به نتایج نمودار بای پلات در شرایط آبیاری تکمیلی و دیم، عملکرد دانه دارای همبستگی مثبت و بالایی با ارتفاع بوته، اجزای عملکرد، شاخص برداشت و همبستگی منفی با تعداد روز تا گلدهی بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت در هر دو سال در شرایط آبی تعداد دانه در بوته و در شرایط دیم عملکرد بیولوژیک بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشت. با انجام تجزیه به عامل­ها، در هردو محیط سه عامل شناسایی شد که به ترتیب 62/71 و 74/71 درصد تنوع داده­ها را توجیه کردند. براساس ارزیابی شاخص­های تحمل به تنش خشکی، شدت تنش (SI) برابر با 34/0 بود. عملکرد دانه در شرایط آبی همبستگی بالایی با شاخص­های SSI، TOL، MP، GMP و STI داشت اما عملکرد دانه در شرایط دیم همبستگی منفی و معنی داری با SSI و همبستگی مثبتی با GMP و STI نشان داد. بنابراین به دلیل همبستگی عملکرد دانه در دو شرایط آبی و دیم با شاخص­های GMP و STI، این دو به­عنوان بهترین شاخص­ها برای انتخاب و تعیین ارقام متحمل به خشکی برای 16 ژنوتیپ گاودانه بودند. ژنوتیپ 15 با بیشترین مقدار این دو شاخص به عنوان ژنوتیپ متحمل به خشکی در این پژوهش شناسایی شد. کلمات­ کلیدی: تجزیه علیت، خشکی، ژنوتیپ­های گاودانه، عملکرد و اجزای عملکرد، نمودار بای پلات.

چکیده به­منظورارزیابی تحمل خشکی 23 ژنوتیپ مختلف گندم دوروم، آزمایشیدر مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، در سالزراعی 97-96 در قالب طرح آزمایشی بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط دیم و آبی انجام شد. تنوع ژنتیکی از نظر صفات مورفولوژیک، عملکرد واجزای عملکرد و صفات کیفی ارزیابی شد. نتایج تجزیه واریانس ساده (هردو شرایط دیم وآبیاری تکمیلی) و مرکب صفات نشان داد ژنوتیپ‌ها از نظر اغلب صفات مورد مطالعهاختلاف معنی‌داری داشتند. بر اساس نتایج مقایسه میانگین­ها، صفات کمی مورد بررسی در تمامی ژنوتیپ­ها با اعمال تنش کمبود آب در شرایط دیم کاهش داشتند و درصد کاهش در کل ژنوتیپ­ها یکسان نبود. شدت تنش برابر با 1/0 بود. با رشد گندم در محیط دیم مقدار پروتئین و گلوتن دانه افزایش و مقدار نشاسته، رطوبتو انرژی تولیدی کاهش داشت. بیشترین اثر تنش بر عملکرد بیولوژیک و بعد از آن بر عملکرد دانه به ترتیب برای ژنوتیپ های 1 و   16 مشاهده شد   که به ترتیب باعث کاهش نمود 72/47 و 78/31 درصدی آنها   شد. بر اساس نتایجمقایسه میانگین دو محیط بیشترین عملکرد دانه به ترتیب 5190 و 5140 کیلوگرم درهکتار مربوط به ژنوتیپ 12 بود. کمترین عملکرد دانه در محیط آبی برای ژنوتیپ 18 و در محیط دیم در ژنوتیپ 9 مشاهده شد. با توجه به نتایج نمودار بای پلات در شرایط آبیاری تکمیلی، عملکرد دانه با درصد پروتئین و گلوتن رابطه­ای نداشت اما در شرایطدیم درصد گلوتن دانه دارای همبستگی منفی با عملکرد دانه بود. در هر دو شرایط آبی و دیم ژنوتیپ 17 بیشترین مقدار پروتئین و گلوتن دانه را داشت و ژنوتیپ 12 (نژاد بومیخرم آباد) دارای بالاترین عملکرد دانه بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت در هردو شرایط آبی و دیم تعداد سنبله در مترمربع بیشترین اثرمستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشت. با انجام تجزیه به عامل­ها، در هردو محیط 4 عامل شناسایی شد که بهترتیب 70/80 و 27/79 درصد تنوع داده­ها را توجیه کردند. ارزیابی شاخص­های تحمل به تنش خشکی نشان دادکه شاخص­های MP، GMP و STI به دلیل همبستگی بالایی با عملکرددانه در هردو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی به­عنوان بهترین شاخص­ها برای انتخاب و تعیین ارقام متحمل به خشکی برای 23 ژنوتیپ مختلف گندم دوروم بودند. ژنوتیپ 12 (نژاد بومی خرم آباد)   با بیشترین مقدار این سه شاخص به عنوان ژنوتیپمتحمل به خشکی در این پژوهش شناسایی شد. کلمات کلیدی: تجزیه علیت، خشکی، ژنوتیپ­های گندم، کمیت و کیفیت دانه، نمودار بای پلات

چکیده آب یکی از چالش های   قرن حاضر است که می تواند منشا بسیاری از تحولات جهان قرار گیرد. با توجه به اهمیت این منبع و با توجه به اینکه ایران جزء مناطق خشک و نیمه خشک است بررسی کیفیت شیمیایی آب امری ضروری است. پدیده های خورندگی و رسوب گذاری آب و   خاک بر کیفیت آب تاثیر می گذارند. سازمان   بهداشت جهانی کنترل خورندگی را یک عامل مهم برای عرضه آب سالم اعلام کرده است. خوردگی خطوط لوله بسیار گسترده است و از عوامل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب داخل سیستم های توزیع و خاک اطراف لوله تاثیر می پذیرد. بر اساس مقیاس جهانی خوردگی در اقلیم های خشک کمتر از اقلیم مرطوب است. هدف از این مطالعه تعیین پتانسیل خورندگی و رسوب گذاری آب آشامیدنی شبکه توزیع روستایی در سال های 96-87   و پتانسیل خورندگی خاک در اقلیم های مختلف استان کرمانشاه   است. رایج ترین شاخص های خورندگی و رسوب گذاری آب شامل لانژلیه، رایزنر، تهاجمی، پوکوریوس و لارسون اسکولد است که برای اقلیم های مختلف محاسبه شد. سطح بحرانی شاخص های خورندگی آب برای هر اقلیم به روش کیت-نلسون تعیین شد. گونه بندی یون های موجود در آب با نرم افزار Visual MINTEQ تعیین شد. عوامل تعیین کننده پتانسیل خورندگی خاک شامل: رطوبت، pH، بافت ، ماده آلی ، مقاومت الکتریکی، پتانسیل اکسایش-کاهش و میزان یون های سولفات و کلرید است که برای اقلیم های مختلف محاسبه شد.بر اساس ویژگی های آب در اقلیم های مختلف ، شاخص رایزنر به عنوان بهترین شاخص خورندگی و رسوب گذاری انتخاب شد. حد بحرانی شاخص رایزنر بر اساس روش آماری کیت-نلسون در اقلیم های نیمه خشک گرم، گرم و خشک، مدیترانه ای سرد، نیمه خشک سرد و مدیترانه ای مرطوب به ترتیب   برابر با 6.48، 6.58، 6.88،6.71 ، 6.94   به دست آمد، بر اساس این شاخص وضعیت خورندگی در اقلیم نیمه خشک گرم و خشک و گرم ضعیف ارزیابی شد، در حالی که در سایر اقلیم ها خورندگی بیشتر شد. بر اساس گونه بندی یون ها در آب ، یون ها بیشتر   به صورت گونه آزاد و سپس ترکیب با کلسیم ، منیزیم و سولفات حضور داشتند. بر اساس عوامل موثر برخورندگی خاک ، اقلیم نیمه مرطوب معتدل با داشتن بافت سنگین رسی ، میزان بالای ماده آلی و رطوبت بالا بیشترین میزان پتانسیل خورندگی ودر   اقلیم های نیمه خشک گرم و خشک و گرم به دلیل بالا بودن میزان شن، مقاومت الکتریکی خاک   و پتانسیل اکسایش-کاهش خاک ،   پتانسیل خورندگی   خاک کمتر از سایر اقلیم ها ارزیابی شد. کلید واژه: اقلیم، پتانسیل خورندگی و رسوب گذاری آب ، خورندگی خاک، گونه بندی یون ها   

چکیده غنی­سازی زراعی از جمله روش­های نوین مبارزه با کمبود روی بوده که با تغییر وضعیت روی در خاک امکان استفاده از این عنصر برای گیاه را فراهم می­آورد. در این راستا استفاده از کودهای آلی می­تواند با تاثیر بر ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک و اثر بر چرخه عناصر غذایی باعث بهبود وضعیت خاک از نظر تغذیه روی گردد. این پژوهش به صورت طرح کاملاً تصادفی در 3 تکرار در سال زراعی 96-1397 به صورت گلدانی در گلخانه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی با اهداف بررسی تاثیر کودهای آلی بر غلظت روی و نسبت اسید فیتیک به روی در دانه گندم، عملکرد دانه و اشکال مختلف روی در خاک، اجرا گردید. همچنین ویژگی­های مرفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد بررسی شدند. تیمارهای آلی شامل: 4 سطح کودی (0، 5/0، 1 و 5/2 درصد وزنی) از دو نوع بایوچار (چوب و کاه و کلش برنج) و بایوچار فعال (چوب و کاه و کلش برنج)، کمپوست (0 و 2 درصد وزنی) و 4 تیمار تلفیقی (کمپوست+بایوچار (چوب و کاه و کلش برنج) و کمپوست+بایوچار فعال چوب و کاه و کلش برنج) از هر تیمار در سطح یک درصد وزنی بودند. نتایج نشان داد که غلظت روی دانه در اکثر تیمارها جز تمام سطوح بایوچار کاه و کلش برنج و سطح 5/0 درصد بایوچار چوب نسبت به شاهد به طور معنی­داری (P<0.05) افزایش یافت، که بیش­ترین میزان افزایش غلظت روی دانه مربوط به تیمار بایوچار فعال کاه و کلش برنج در سطح 5/0 درصد بود (76/59 میلی­گرم بر کیلوگرم). غلظت اسید فیتیک و نسبت اسید فیتیک به روی در دانه نسبت به شاهد تاثیر معنی­داری را نشان نداند اما نسبت مولی اسید فیتیک به روی در تمامی تیمارها کم­تر از 25 بوده است. درصد پروتئین دانه در اکثر تیمارها نسبت به شاهد افزایش معنی­داری (P<0.01) یافت. بیش­ترین درصد پروتئین مربوط به تیمار بایوچار چوب در سطح یک درصد بود (16/16 درصد). عملکرد دانه در تیمارهای کمپوست و تیمار تلفیقی (کمپوست+بایوچار فعال چوب) نسبت به تیمار شاهد به طور معنی­داری (P<0.01) افزایش یافت. عملکرد بیولوژیک در تیمارهای بایوچار فعال چوب و کاه و کلش برنج در سطح 5/2 درصد (به ترتیب 04/1 و 85/3 درصد)، کمپوست (06/8 درصد) و تیمار تلفیقی (کمپوست+بایوچار فعال چوب) (20/24 درصد) نسبت به شاهد به طور معنی­داری (P<0.01) افزایش یافت. همچنین تیمارهای آلی بر طول بوته، طول سنبله، تعداد دانه در سنبله، عملکرد کاه و کلش و شاخص برداشت تاثیر معنی­دار (P<0.01) داشت. تیمارهای آلی بر   اشکال شیمیایی روی خاک تاثیر داشتند که بیش­ترین تاثیر تیمارهای آلی بر غلظت روی پیوند یافته با اکسیدهای آهن متبلور و روی باقی­مانده در ساختار کانی­ها بود. روابط نشان داد که بین روی کربناتی و روی پیوند یافته با اکسیدهای آهن متبلور با جذب روی دانه ( به ترتیب**40/0=r و **36/0 =r) همبستگی مثبت و معنی­داری وجود دارد. کلمات کلیدی: بایوچار، بایوچار فعال، کمپوست زباله شهری، مدیریت تلفیقی، روی دانه گندم، تعیین شکل­های شیمیایی روی در فاز جامد خاک.   

شناسایی ویژگی­هایی که می­توانند در برنامه­های اصلاحی بهبود عملکرد جو در شرایط دیم و آبی مورد توجه قرار گیرند، شانس موفقیت در برنامه­های اصلاحی را افزایش داده و امکان برنامه­ریزی جهت انتخاب صفات موثر در بهبود عملکرد را فراهم خواهد نمود .اثر متقابل ژنوتیپ × محیط باعث ایجاد پیچیدگی در پیش­بینی عملکرد می­شود و چالشی برای برنامه­های به­زراعی و به­نژادی است. به­منظور بررسی تاثیر تنش خشکی بر عملکرد و صفات مهم زراعی جو، تعداد 21 ژنوتیپ جو در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در دو شرایط آبی و دیم در مزرعه ی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی در سال زراعی 96-1395 کشت شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب بر اساس داده­های سال زراعی 96-1395 نشان داد اثر تنش خشکی باعث کاهش معنی­دار صفات وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، نسبت پدانکل به ارتفاع بوته، وزن سنبله، روز تا رسیدگی، طول دوره پر شدن دانه، طول سنبله، هدایت روزنه­ای، عملکرد کوانتومی فتوسیستم II و شاخص برداشت شد. تجزیه همبستگی مشخص نمود که در شرایط آبی بین عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله، عملکرد بیولوژیک، همبستگی مثبت و معنی­داری وجود دارد و در شرایط دیم بین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک همبستگی مثبت، و با روز تا گلدهی همبستگی منفی وجود داشت. بر اساس تجزیه مسیر بیشترین اثر مستقیم بر عملکرد دانه در شرایط آبی و دیم به­ترتیب متعلق به تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه بود. به کمک تجزیه به عامل­ها، در شرایط آبی پنج عامل که در مجموع 29/80 درصد از واریانس کل و در شرایط دیم شش عامل در مجموع 70/84 درصد از واریانس کل را توجیه کردند، شناسایی شد. مدل رگرسیونی بر اساس روش گام­به­گام نشان داد در شرایط آبی عملکرد بیولوژیک 5/30 درصد تغییرات و در شرایط دیم عملکرد بیولوژیک، طول سنبله و روز تا گلدهی 4/80 درصد تغییرات عملکرد دانه را توجیه نمودند. تجزیه خوشه­‌ای ژنوتیپ­‌ها را از نظر صفات مورد بررسی در شرایط آبی و در شرایط دیم در دو گروه جداگانه قرار داد. به­منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و مطالعه سازگاری و پایداری عملکرد 21 ژنوتیپ جو، داده­های حاصل از سال زراعی 96-1395 به همراه داده­های جمع­آوری شده طی سال­های 94-1393 و 95-1394 در دو شرایط آبی و دیم (در مجموع شش محیط) با دو تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب سه سال و دو مکان نشان داد که اثرات سال، ژنوتیپ، سال × مکان و سال× مکان × ژنوتیپ برای عملکرد دانه معنی­دار بود. بیشترین و کمترین عملکرد دانه به­ترتیب مربوط به ژنوتیپ­های 9 و 19 بود. پایداری ژنوتیپ­ها با استفاده از چندین روش پایداری از جمله انحراف از خط رگرسیون و ضریب خط رگرسیون در روش ابرهارت و راسل، واریانس پایداری شوکلا، انتخاب هم­زمان برای عملکرد و پایداری، اکووالانس ریک، و روش ناپارامتری هان و نصار و کنگ و شاستر مورد ارزیابی قرار گرفت. در بیشتر روش­ها ژنوتیپ­های 8، 10، 13، 12، 19 به­عنوان پایدارترین ژنوتیپ­ها شناسایی شدند. به­منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و مشخص کردن ژنوتیپ­های پایدار، از مدل AMMI نیز استفاده شد. بر اساس نمودار بای­پلات امی، ژنوتیپ­های2، 5، 8، 10 و 13 که در مرکز بای­پلات قرار گرفتند اثر متقابل کوچک و پایداری عمومی داشتند. نتایج تجزیه پایداری ژنوتیپ­ها با روش GGE بای­پلات نشان داد که مولفه­های اصلی اول و دوم به­ترتیب 8/50 و 8/21 درصد و در مجموع 6/72 درصد از تغییرات را توجیه کردند. بر اساس الگوی کدام ژنوتیپ برای کجا، ژنوتیپ­های که در قسمت مرکزی بای­پلات قرار داشتند شامل ژنوتیپ­های 8، 11، 12، 14 و 20 واکنش­پذیری کمتری داشته و بنابراین پایدار بودند. به­طور کلی ژنوتیپ­های 8، 10، 12، ،13 و 19 در بیشتر روش­های تعیین پایداری به­عنوان ژنوتیپ پایدار معرفی شدند که این مطلب حاکی از برتری این ژنوتیپ­ها نسبت به ژنوتیپ­های دیگر است. واژه­های کلیدی: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، پایداری عملکرد، تنش خشکی، جو، عملکرد دانه.  

چکیدهگوجه­فرنگی یکی از محصولات بسیار مهم اقتصادی دنیا است و با توجه به این­که ایران به عنوان یکی از کشورهای خاورمیانه از متوسط   بارندگی سالیانه حدود 240 میلیمتر، معادل یک سوم میانگین نزولات سالیانه جهانی برخوردار می باشد به همین دلیل بررسی اثرات تنش خشکی بر گوجه­فرنگی از اهمیت فوق­العاده­ای برخوردار است. به منظور بررسی تاثیر باکتری­های افزایش دهنده رشد گیاهی1 بر کاهش تنش خشکی، در گوجه­فرنگی، مطالعه­ای گلخانه­ای در سال 96-1395 در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با 4 تکرار به اجرا درآمد. به­کارگیری باکتری­های افزایش دهنده رشد، به صورت تلقیح با ریشه گیاه بود. تیمار­های آزمایشی شامل؛ استفاده از رقم گوجه­فرنگی کارون، چهار سطح خشکی 50، 40، 30 و 20 درصد رطوبت حجمی خاک و پنج جدایه باکتری B103، B19، B124، B60 و D3 بودند. البته تیمار شاهد (بدون تلقیح باکتری) نیز در آزمایش گنجانده شد. جمع­آوری گیاهان و اندازه­گیری پارامتر­های مورد نظر سه ماه پس از کاشت (90روز) انجام شد. در این مطالعه برخی صفات رشدی در گوجه­فرنگی شامل؛ وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه، ارتفاع ریشه، ساقه و بوته، حجم ریشه، تعداد گل، وزن میوه و مقاومت روزنه­ای، آزمایشات مربوط به اندام هوایی گیاه شامل؛ محتوای پرولین آزاد در برگ وعناصر سدیم و پتاسیم در اندام هوایی و همچنین ویژگی­های بیولوژیک خاک شامل؛ تنفس پایه، تنفس برانگیخته، کربن بیومس میکروبی، کسر متابولیک و کسر میکروبی اندازه­گیری شد. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که هر پنج جدایه باکتری استفاده شده، باعث افزایش معنادار وزن تر اندام هوایی، وزن خشک ریشه، حجم ریشه، تعداد گل، وزن میوه و مقاومت روزنه­ای شدند. البته این پنج جدایه باعث افزایش سایر صفات رشدی گیاه شدند اما این افزایش معنادار نبود. محتوای پرولین آزاد در برگ افزایش معناداری نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) داشت. غلظت پتاسیم در اندام هوایی افزایشی معنادار، اما غلظت سدیم در اندام هوایی کاهشی معنادار، نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) داشت. همچنین جدایه­های استفاده شده باعث بهبود کیفیت بیولوژیک خاک شدند، به طوری که تنفس پایه ،تنفس براگیخته، کربن بیومس میکروبی و کسر میکروبی افزایشی معنادار، اما کسر متابولیکی کاهشی معنادار نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) داشت. از بین پنج جدایه به­کار گرفته شده، سه جدایه B19، B60 و D3 بیشترین تاثیر را در کاهش شرایط تنش ایجاد شده داشتند.   واژگان کلیدی: خشکی، باکتری­های محرک رشد ( (PGPR، گوجه­فرنگی، صفات رشدی، پرولین، سدیم، پتاسیم، ویژگی­های بیولوژیک

شوری و تجمع املاح در خاک از مهم­ترین تنش‌های غیرزیستی محدودکننده تولید محصولات کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک می­باشد که موجب اختلال در عملکرد بهینه محصولات کشاورزی می­شود. شوری خاک اثرات مخرب خود را از طریق سمیت یون‌های ویژه موجود در خاک، اثر بر فعالیت­های زیستی و اثر تخریبی بر ویژگی‌های‌ فیزیکی خاک اعمال می‌کند. در گیاهان مختلف، غلظت بالای نمک در مرحله جوانه‌زنی باعث از بین رفتن جوانه‌ها و کاهش عملکرد می­شود. از این رو بررسی راهکارهای موثر به منظور کاهش تنش شوری بسیار با اهمیت است. در پژوهش‌های پیشین، به منظور کاهش تنش شوری خاک روش‌های مختلفی مورد آزمون و استفاده قرار گرفته است که از مهم­ترین آن‌ها می­توان به روش‌های زیستی اشاره کرد. از جمله مهمترین روش‌های زیستی استفاده از ریزوباکتری­های محرک رشد گیاهان (PGPR) می‌باشد که آنچنان که از نام آن‌ها پیداست، باعث افزایش رشد گیاهان می­شوند. در این مطالعه، اثرات برخی سویه‌های PGPR در کاهش تنش شوری در گیاه گوجه‌فرنگی در شرایط گلخانه‌ای مورد بررسی قرار گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل شش سطح باکتری (5   سویه باکتری+1 شاهد) و پنج سطح شوری خاک (شاهد،5/2، 0/5، 5/7 و0/10 دسی زیمنس برمتر از نمک‌های کلرید سدیم و کلرید کلسیم با نسبت برابر)   می­باشند. ابتدا ویژگی‌های شناسنامه‌ای خاک بررسی شد، سپس ویژگی­های گیاهی شامل: میزان سدیم، پتاسیم، پرولین و ویژگی­های خاک شامل: تنفس میکروبی، تنفس برانگیخته (SIR)،کربن زیست توده میکروبی و کسر متابولیک و ویژگی‌های مورفولوژیک شامل وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، طول ریشه، حجم ریشه، ارتفاع بوته، تعداد گل، مقاومت روزنه‌ای و عملکرد میوه اندازه­گیری شد. پس از تجزیه و تحلیل، نتایج نشان داد که پتاسیم اندام هوایی، وزن خشک اندام هوایی، ارتفاع بوته، تعداد گل، وزن خشک ریشه، طول ریشه، حجم ریشه و عملکرد میوه پس از اعمال تنش شوری نسبت به شاهد کاهش معنی‌دار یافت. پارامترهای بیولوژیک شامل تنفس پایه، تنفس ناشی از سوبسترا، کسر متابولیکی و کربن زیست توده میکروبی پس از اعمال تنش شوری کاهش معنی‌دار یافت. محتوای سدیم گیاه و مقاومت روزنه‌ای و محتوای پرولین پس از اعمال تنش شوری افزایش یافت که این افزایش معنی‌دار بود. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل شاخص­های بیولوژیک پس از تلقیح با باکتری‌های محرک رشد گیاه نشان داد تنفس خاک، کربن زیست توده میکروبی، تنفس ناشی از سوبسترا و کسر متابولیک   تفاوت معنی‌داری با شاهد ( تیمار بدون باکتری) نشان دادند. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها پس از تلقیح با باکتری‌های محرک رشد نشان داد که محتوای سدیم اندام هوایی و مقاومت روزنه‌ای و محتوای پرولین در مقایسه با تیمار شاهد کاهش معنی‌دار یافت. وزن خشک اندام هوایی، وزن خشک ریشه، حجم ریشه و طول ریشه پس از تلقیح با باکتری‌های محرک رشد افزایش یافت اما این افزایش معنی‌دار نبود. عملکرد میوه پس از تلقیح با باکتری‌های محرک رشد افزایش یافت اما این افزایش معنی‌دار نبود. نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل داده‌ها پس از تلقیح با باکتری‌های محرک رشد گیاه نشان داد که ارتفاع بوته، تعداد گل، محتوای پتاسیم گیاه افزایش یافت که این افزایش نسبت به شاهد معنی‌دار بود. از بین سویه‌های مورد بررسی در این پژوهش تاثیر باکتری سودموناس جنیکولاتا (Pseudomonas geniculate B11) بیشتر از سایر سویه‌ها بود و موجب بهبود بسیاری از پارامترهایی شد که در اثر تنش شوری دچار افزایش یا کاهش شده بودندبه طور کلی می‌توان نتیجه گرفت که استفاده از باکتری‌های محرک رشد گیاه در کاهش اثرات تنش شوری می‌تواند راهگشا باشد.‌‌

به منظور ارزیابی تحمل تنش کمبود آب و تنوع ژنتیکی 16 ژنوتیپ گاودانه، دو آزمایش در سال زراعی 95-1394 به صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط بدون تنش و تنش کمبود آب در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. ویژگی­های روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی، طول دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه­های فرعی، تعداد نیام در بوته، تعداد دانه در نیام، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت در هر دو محیط اندازه­گیری شدند. تجزیه واریانس صفات تنوع قابل ملاحظه­ای را بین ژنوتیپ­ها نشان داد. تجزیه مرکب داده­ها نشان داد که اثر محیط بر روی اکثر صفات معنی‌دار بود. همچنین شاخص­  hy;های حساسیت به تنش (SSI)، تحمل (TOL)، میانگین هندسی تولید (GMP)، متوسط تولید (MP)، تحمل تنش (STI)، عملکرد (YI)، پایداری عملکرد (YSI) و میانگین هارمونیک (HAM) بر اساس عملکرد در هر دو شرایط محاسبه شدند. شاخص­ MP، GMP و STI با عملکرد در هر دو شرایط و شاخص­های YI و HAM با عملکرد در شرایط تنش همبستگی مثبت و معنی­داری را نشان دادند بنابراین به عنوان شاخص­های مناسب برای انتخاب ژنوتیپ­های برتر معرفی شدند. بر اساس بای‌پلات حاصل از دو مولفه اصلی اول و دوم ژنوتیپ‌های 2، 3، 13 و 16 به علت قرار گرفتن در مجاورت شاخص­های برتر، مناسب برای هر دو شرایط معرفی شدند. برآورد پارامتر­های ژنتیکی   و ضرایب همبستگی ژنتیکی و فنوتیپی برای تمامی صفات برآورد شد. در مجموع، روند همبستگی­ها نشان داد که همبستگی­های فنوتیپی بیشتر از همبستگی­های ژنتیکی است که این   موضوع بیانگر اثر محیط بر ژنوتیپ­های مورد مطالعه است.کلید­واژه­ها: تنوع ژنتیکی، تنش کمبود آب، گاودانه

ارزیابی و مقایسه ارقام ایرانی و اروپایی جو(Hordeum vulgare L.) در شرایط مزرعه و آزمایشگاه

ارزیابی میزان آهن و روی دانه در جمعیت های گندم اینکورن غرب ایران

  به منظور ارزیابی تحمل خشکی و تنوع ژنتیکی­ 28 لاین پیشرفته جو با استفاده از شاخص­های مقاومت به خشکی، صفات مورفولوژیک، زراعی و فیزیولوژیک، آزمایشی در سال زراعی 94-1393 به­ صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط آبی و دیم در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. عملکرد دانه، وزن هزاردانه، تعداد دانه در سنبله، ارتفاع بوته، طول سنبله، طول ریشک، طول پدانکل، مقدار سبزینگی برگ، هدایت روزنه­ای، در هر دو محیط مورد ارزیابی قرار گرفتند و همچنین شاخص­های حساسیت به تنش(SSI)، تحمل(TOL)، میانگین هندسی تولید(GMP)، متوسط تولید(MP)، تحمل تنش(STI)، نسبت افت عملکرد(Yr)، عملکرد(YI) و پایداری عملکرد(YSI) بر اساس عملکرد در هر دو شرایط محاسبه شدند. تجزیه مرکب   داده­ها نشان داد که محیط به­ طور معنی­داری بر روی عملکرد، اجزای آن، طول بوته، طول پدانکل، تاثیر گذاشته به طوری که میانگین این صفات در شرایط تنش کمتر از شرایط فاقد تنش بود. تجزیه واریانس صفات تنوع قابل ملاحظه­ای بین ژنوتیپ­ها نشان داد. نتایج حاصل از همبستگی کلیه ویژگی­ها در شرایط دیم نشان داد که بین عملکرد و شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه همبستگی مثبت و معنی­داری وجود داشت. در شرایط بدون تنش نیز عملکرد با ارتفاع، طول سنبله و عملکرد بیولوژیک همبستگی معنی­داری نشان داد. شاخص­ M   با عملکرد در هر دو شرایط و شاخص­های GMP و STI در شرایط تنش همبستگی مثبت و معنی­داری را نشان دادند بنابراین به عنوان شاخص­های مناسب برای انتخاب ژنوتیپ­های برتر معرفی شدند و بر اساس نمودار سه بعدی این شاخص­ها، ژنوتیپ­های 1، 9 و 25 مناسب­ترین ژنوتیپ­ها برای هر دو شرایط در نظر گرفته شدند. با توجه به نمودار بای پلات حاصل از دو مولفه اصلی اول و دوم نیز، این ژنوتیپ­ها نسبت به سایر ژنوتیپ­ها دارای تحمل بیشتری به تنش خشکی بودند. در مقابل، عملکرد ژنوتیپ­های 4، 7، 23 و 24کاهش بیشتری را در شرایط تنش نشان داد. برآورد پارامتر­های ژنتیکی   وضرایب همبستگی ژنتیکی، فنوتیپی و محیطی برای تمامی صفات برآورد شد. که در مجموع، روند همبستگی­ها نشان داد که همبستگی­های ژنتیکی بیشتر از همبستگی­های فنوتیپی است که این بیانگر تنوع ژنتیکی بیشتر در ژنوتیپ­های مورد مطالعه است.

به منظور بررسی اثر روش‌های مختلف پیش تیمار بذر و محلول‌پاشی برخی هورمونهای گیاهی بر خصوصیات عملکرد و اجزاء عملکرد گیاه دارویی کدو تخمه پوست کاغذی، آزمایشی در سال زراعی 93-92 در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد بررسی شامل پرایمینگ بذر با هورمون اکسین 100 ppm، هورمون سیتوکینین 100 ppm، سیلیس یک میلی مولار، سالیسیلیک اسید یک میلی مولار، هیدروپرایمینگ، شاهد (بدون پرایمینگ) و محلول‌پاشی بوته ها با هورمون اکسین 100 ppm، هورمون سیتوکینین 100 ppm، سالیسیلیک اسید یک میلی مولار و شاهد (بدون محلول‌پاشی) در زمان 10% گلدهی مزرعه بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد برای اثر فاکتور پرایمینگ در تمام صفات مورد مطالعه به استثناء صفت وزن هزار دانه، اختلاف معنی‌دار در سطح یک درصد مشاهده شد. برای اثر فاکتور محلول‌پاشی نیز در تمام صفات مورد بررسی به استثناء دو صفت تعداد کدو در بوته و وزن هزار دانه، اختلاف معنی‌دار در سطح یک درصد مشاهده گردید. اثر متقابل فاکتور پرایمینگ و محلول‌پاشی نیز در سطح یک درصد برای تمام صفات به استثناء وزن هزار دانه، اختلاف معنی‌دار نشان داد.

به منظور بررسی القای کالوس و باززایی در برخی از ژنوتیپ های یولاف، پژوهشی در آزمایشگاه کشت بافتپردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی طی سال های 9311 9314 صورت گرفت. آزمایش های انجام شده -در این پژوهش شامل القای کالوس در ریزنمونه های جنین بالغ و کشت بساک و باززایی غیرمستقیم در ریزنمونه یجنین بالغ به صورت آزمایش فاکتوریل بر پایه ی طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار بود. آزمایش القای کالوس برایریزنمونه جنین، در محیطکشت پایه MS در غلظت های مختلف NAA و 2,4-D 1 و 4 میلیگرم در لیتر( ،9(0 میلی گرم در لیتر کینتین، و محیط / به همراه 9 کشت شاهد )محیطکشت پایه(، و برای ریزنمونه بساک درمحیط کشت MS 0 و 9 میلی / در دو غلظت 5 گرم در لیتر 2,4-D به 0 میلی گرم در لیتر کینیتین در کنار / همراه 9محیط کشت شاهد بود. صفات اندازه گیری شده نیز برای القای کالوس شامل روز تا القای کالوس )تنها برای آزمایشکشت جنین(، درصد القای کالوس، قطر کالوس و سرعت رشد کالوس و سرعت ماگوئر )فقط برای آزمایش کشتجنین( بودند. آزمایش باززایی غیرمستقیم نیز که تنها برای کالوس های به دست آمده از ریزنمونه جنین بالغ صورتگرفت، شامل محیط کشت پایه MS به همراه غلظت های مختلف BAP 1 و 4 میلی گرم در لیتر( در سه نوع ،9(کالوس به دست آمده از محیط کشت های حاوی 4 میلی گرم در لیتر NAA 1 میلی گرم در لیتر ، 2,4-D و 4 میلی گرمدر لیتر 2,4-D بود. صفات اندازه گیری شده برای باززایی نیز شامل روز تا باززایی و درصد باززایی بود. نتایج مطالعهالقای کالوس در جنین بالغ نشان داد که با افزایش میزان تنظیم کننده های رشد، میزان القای کالوس نیز افزایشمی یابد، به طوری که ترکیب تیماری ژنوتیپ Mortlock با سطح 4 میلی گرم در لیتر هورمون 2,4-D بالاترین میزان66 %( را به / درصد القای کالوس ) 66 خود اختصاص داد. در رابطه با باززایی نیز با افزایش میزان تنظیم کننده رشدBAP میزان پاسخ نیز افزایش یافت به طوری که ترکیب تیماری ژنوتیپ های Wintaroo ، 13ZOP95 ،IA91098-2 و Brusher در پ 4 میلی گرم در لیتر از هورمون BAP که از کالوس های به دست آمده ازمحیط کشت حاوی 4 میلی گرم در لیتر هورمون NAA )با میانگین 900 %( و ترکیب تیماری ژنوتیپ Tarahumaraدر 4 میلی گرم در لیتر از هورمون BAP که از کالوس به دست آمده از محیط کشت حاوی 4 میلی گرم در لیترهورمون 2,4-D به دست آمده بود، )با میانگین 900 %(، بالاترین میانگین درصد باززایی را به خود اختصاص دادند.نتایج به دست آمده از تجزیه کلاستر صفات مختلف نشان داد که ژنوتیپ های Swan ، 42ZOP95 ، Mortlock ،Brusher و UFRGS948886 بهترین گروه کلاستری را در بین سایر ژنوتیپ ها از خود نشان می دهند. زیرا دارایبالاترین میزان درصد کالوس دهی و قطر کالوس و پایین ترین میزان روز تا القای کالوس بودند. در رابطه با القایکالوس در ریزنمونه بساک، تولید کالوس بیشتر از آن که تحت تاثیر افزایش میزان هورمون رشد باشد، تحت تاثیرژنوتیپ بود، به گونه ای که ترکیب تیماری ژنوتیپ Echidna 0 میلی گرم در لیتر از / در سطح هورمونی 5 2,4-D با91 % بالاترین میزان درصد کالوس دهی را به خود اختصاص داد.