چکیده افزایش جمعیت و کمبود آب در مناطق خشک، تامین امنیت غذایی را به چالش کشیده است. مدیریت بهینه آب و استفاده از ترکیباتی مانند دودآب و سالیسیلیک اسید، با بهبود فرآیندهای فیزیولوژیکی گیاهان، به بهره‌وری بیشتر آب و تولید پایدار محصولات کمک می‌کنند. این آزمایش با هدف بررسی تاثیر محلول‌پاشی دودآب (1 و 5/1 لیتر در هکتار)، سالیسیلیک اسید (5/0 و 5/1 میلی‌مولار)، و شاهد (محلول‌پاشی با آب) بر عملکرد و اجزای عملکرد گیاه بادام‌زمینی تحت دورهای مختلف آبیاری (10 روز یکبار، 20 روز یکبار و ترکیبی بر اساس شرایط فصل)، به‌صورت اسپلیت پلات بر پایه طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی-آموزشی هنرستان کشاورزی شهرستان روانسر در سال 1402 اجرا شد. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که دور آبیاری و اثر متقابل آن با محلول‌پاشی بر صفاتی مانند وزن خشک غلاف‌پر، وزن خشک دانه، وزن خشک پوست غلاف، وزن خشک ریشه و اندام هوایی بدون غلاف، وزن صد دانه، تعداد انواع غلاف (نارس، پوک، پر، دوتایی و کل در متر مربع) و نسبت تعداد غلاف‌ها (نارس به کل و پر به کل) تاثیر معنی‌دار داشتند. همچنین، محلول‌پاشی دودآب و سالیسیلیک اسید بر تمامی این صفات به‌جز تعداد غلاف نارس، نسبت غلاف نارس به کل و سایز دانه تاثیر معنی‌داری نشان داد. نتایج برش‌دهی نشان داد که اثر متقابل دور آبیاری و غلظت‌های محلول‌پاشی دودآب و سالیسیلیک اسید بر صفات مختلف مانند وزن خشک دانه، ریشه، اندام هوایی، وزن صد دانه، تعداد غلاف‌ها (نارس، پوک، پر، دوتایی و کل)، و نسبت‌های غلاف در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار بود. نتایج مقایسه میانگین نشان داد که در شرایط دور آبیاری 10 روزه و محلول‌پاشی با غلظت 5/1 لیتر در هکتار دودآب و 5/1 میلی‌مولار سالیسیلیک اسید، بهترین عملکرد مشاهده شد. در این شرایط، وزن خشک دانه 220 گرم، تعداد غلاف‌های پر 283 عدد در مترمربع، و اندازه دانه 42/1 سانتی‌متر بود. همچنین، کاربرد سالیسیلیک اسید تعداد غلاف‌های پوک را کاهش داد. در شرایط دور آبیاری 20 روز، عملکرد به طور کلی کاهش یافت، اما محلول‌پاشی با دودآب و سالیسیلیک اسید اثرات منفی تنش خشکی را کاهش داد. در شرایط دور آبیاری 10 روزه و بدون محلول‌پاشی، وزن خشک دانه 190 گرم و تعداد غلاف‌های پر 240 عدد بود، که نشان‌دهنده تاثیر مثبت محلول‌پاشی در شرایط بهینه آبیاری است. این نتایج نشان داد که ترکیب آبیاری منظم و محلول‌پاشی با غلظت‌های بهینه می‌تواند به بهبود عملکرد و کاهش اثرات تنش خشکی در گیاه بادام زمینی کمک کند. کلمات کلیدی: بهره‌وری آب، تنظیم‌کننده رشد، تنش، محلول‌پاشی، عملکرد.   

بیمارگرهای قارچی از عوامل ایجادکننده‌ی خسارت در محصول‌های کشاورزی می‌باشند. باکتری‌های محرک رشد و متابولیت‌های آن‌ها به‌عنوان جایگزینی امیدوار‌کننده برای سموم شیمایی در مدیریت بیمارگر‌های گیاهی قلمداد می‌شوند. طیف‌های نوری علاوه بر اثر مستقیم بر رشد و پاسخ به تنش‌ها در گیاهان، روی رشد و فیزیولوژی باکتری‌ها و قارچ‌های مرتبط با گیاهان نیز موثر هستند. در این پژوهش اثر طیف‌های نوری کامل، قرمز، آبی، قرمز دور، یووی‌آ، سبز و تاریکی بر مشخصه‌‌های فیزیولوژیکی باکتری آنتاگونیست B. pumilus INR7 شامل انواع تحرک‌های باکتری، رشد جمعیت، تشکیل بیوفیلم، تغییر در شدت و همچنین نوع ترکیب‌های فرار آزاد شده و همچنین اثر آن بر رشد قارچ بیمارگر گیاهی A. brassicicola در شرایط آزمایشگاهی و برهم‌کنش‌آن‌ها بررسی شد. نتایج نشان داد که طیف‌های نوری دارای اثر معنی‌دار بر مشخصه‌های فیزیولوژیکی باکتری آنتاگونیست بوده، به‌صورتی‌که طیف‌ نوری قرمز دارای بیشترین و تاریکی دارای کمترین اثر بر حرکت Twitching و حرکت Swimming، تاریکی دارای بیشترین اثر و یووی‌آ دارای کمترین اثر بر حرکت Swarming، طیف‌ نوری سبز دارای بیشترین اثر و یووی‌آ دارای کمترین اثر بر رشد جمعیت، طیف نوری‌ سبز دارای بیشترین اثر و دیگر طیف‌ها به‌همراه تاریکی دارای اثر یکسان بر تشکیل بیوفیلم و همچنین طیف‌های نوری به صورت مجزا سبب تغییر در شدت و همچنین نوع ترکیب‌های فرار آزاد شده توسط باکتری آنتاگونیست شدند. عکس برداری الکترون میکروسکوپی از باکتری آنتاگونیست رشد یافته در مجاورت طیف نوری و تاریکی نشان داد که طیف‌ نوری یووی‌آ و تاریکی سبب چسپندگی سلول‌های باکتری آنتاگونیست به یکدیگر و همچنین تشکیل بیوفیلم شدند. طیف‌های نوری کامل و یووی‌آ نیز سبب افزایش اندازه سلول‌های باکتریای نسبت به تاریکی شده‌اند. طیف‌های نوری همچنین بر مشخصه‌های فیزیولوژیکی قارچ بیمارگر A. brassicicola موثر بودند، به‌طوری‌که طیف‌ نوری آبی سبب رشد و تاریکی سبب کاهش اندازه و مساحت پرگنه قارچ بیمارگر شدند. طیف های نوری کامل، یووی‌آ، قرمز، سبز و آبی اثری مشابه و تاریکی سبب کاهش جمعیت اسپور قارچ بیمارگر در میلی‌لیتر شدند. از طرف دیگر، طیف‌ نوری یووی‌آ سبب افزایش و تاریکی سبب کاهش رشد پرگنه ی قارچ بیمارگر در حضور باکتری آنتاگونیست در کشت دوگانه شد. همچنین طیف نوری سبز دارای بیشترین و تاریکی داری کمترین اثر درمقایسه با طیف کامل و تاریکی در رشد قارچ بیمارگر در حضور ترکیب‌های فرار باکتری آنتاگونیست شد.  

خرفه گیاه دارویی ارزشمندی است که دارای ترکیبات و خواص مفیدی است که میتوان به اسیدهای چرب امگا 3 ، ویتامینها و غیره اشاره نمود . تنش خشکی یکی از مهمترین تنشهای غیرزیستی است که همواره اثرات منفی زیادی بر بهرهوری محصولات کشاورزی دارد . در شرایط خشکی میزان مناسب مصرف کود نیتروژن می تواند رشد و عملکرد محصول را تحت تاثیر قرار دهد. به همین منظور اثرات سطوح تنش خشکی و نیتروژن بر رشد و برخی از صفات زراعی و فیزیولوژیکی گیاه خرفه در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی، دانشگاه رازی در سال زراعی 1401 - 1400 انجام شد. آزمایش بهصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار طراحی گردید. تیمارها شامل سطوح تنش خشکی )آبیاری در زمان 35 ، 50 ، 65 و 80 درصد تخلیه رطوبت( و مقادیر مصرف نیتروژن ) 0 ، 50 ، 100 و 150 کیلوگرم در هکتار از منبع اوره( بودند. صفات مورد بررسی شامل وزن خشک بوته، وزن دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه اولیه، تعداد شاخه ثانویه، وزن خشک برک، وزن خشک ساقه، نسبت وزن برگ، نسبت وزن ساقه، نیتروژن دانه، نیتروژن برگ، نیتروژن ساقه، کارایی مصرف نیتروژن، کارایی اقتصادی نیتروژن، شاخصبرداشت نیتروژن، کارایی مصرف آب، میزان آب مصرفی، کلروفیل a، کلروفیل b ، کلروفیل کل، کارتنوئید، کلروفیل فلورسانس، هدایت روزنهای و غیره. نتایج تجزیه واریانس نشان داد که اثر تنش خشکی بر صفات وزن خشک بوته، وزن دانه در بوته، شاخصبرداشت، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه اولیه، تعداد شاخه ثانویه، وزن خشک برگ، نسبت وزن برگ، نسبت وزن ساقه، نیتروژن دانه، نیتروژن برگ، نیتروژن ساقه، کارایی مصرف نیتروژن، کارایی اقتصادی نیتروژن، شاخصبرداشت نیتروژن، کارایی مصرف آب، میزان آب مصرفی، کلروفیل فلورسانس و هدایت روزنهای. اثر کود نیتروژن بر صفات وزن خشک بوته، وزن دانه در بوته، شاخص برداشت، تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، وزن خشک برگ، نیتروژن دانه، نیتروژن برگ، نیتروژن ساقه، شاخصبرداشت نیتروژن، کلروفیل فلورسانس و هدایت روزنهای. اثر متقابل تنش خشکی در کود نیتروژن بر صفت وزن خشک ساقه، کلروفیل a ، کلروفیل b ، کلروفیل کل و کارتنوئید معنیدار گردید. تیمار 35 درصد تخلیه رطوبتی به همراه کاربرد 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن از نظر صفت وزن خشک بوته ) 82 / 2 گرم(، وزن دانه در بوته ) 13 / 1 گرم(، شاخصبرداشت ) 04 / 40 درصد(، تعداد کپسول در بوته ) 66 / 62 (، تعداد دانه در کپسول ) 33 / 72 (، تعداد دانه در بوته ) 4 / 4548 (، وزن هزار دانه ) 50 / 0 گرم(، وزن خشک برگ ) 16 / 0 گرم(، وزن خشک ساقه ) 37 / 2 گرم(، نیتروژن دانه ) 02 / 11 درصد(، نیتروژن برگ ) 2 / 6 درصد(، نیتروژن ساقه ) 86 / 7 درصد(، شاخصبرداشت نیتروژن ) 75 / 57 درصد( بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داد. تیمار 80 درصد تخلیه رطوبتی باعث افزایش کارایی مصرف آب ( 83 / 11 گرم بر کیلوگرم( گردید. بطور کلی نتایج نشان داد که، در تیمار تخلیه رطوبتی 35 درصد به همراه کاربرد 100 کیلوگرم در هکتار کود نیتروژن بیشترین عملکرد دانه خرفه بدست آمد. کلید واژهها: کلروفیل فلورسانس، پروتئین دانه، کارایی مصرف آب، رنگیزه های فتوسنتزی  

در خاک‏های ایران کمبود عناصر غذایی و پایین بودن کارایی جذب آن‏ها از عوامل مهم کاهش کمیت و کیفیت محصولات زراعی محسوب می‏شود. بنابراین با اعمال روش صحیح تغذیه گیاهان می‏توان کارایی نهاده‏ها را افزایش داد. بر همین اساس، به منظور بررسی اثر محلول‏پاشی کودهای ریزمغذی نانو بر صفات مورفوفیزیولوژیک و عملکرد سیاهدانه، یک آزمایشدر قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار در سال زراعی 1401-1400 در مزرعه آموزشی و تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در استان کرمانشاه انجام گرفت. تیمارهای آزمایشی شامل محلول‏پاشی شش نانو کود ریزمغذی   آهن و بور (دو در هزار)، روی و منگنز (5/1 در هزار)، مس و مولیبدن (یک در هزار) در مرحله ابتدای رشد طولی ساقه، محلولپاشی همین شش نانو کود ریزمغذی در مرحله ابتدای پرشدن دانه، و یک تیمار شاهد (محلول‏پاشی با آب) بودند. در این آزمایش، صفات مربوط به خصوصیات رشدی گیاه، عملکرد و اجزای عملکرد، صفات فیزیولوژیک، صفات بیوشیمیایی، درصد روغن سیاهدانه و عملکرد روغن اندازه‏گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد کاربرد کودهای ریزمغذی نانو در دو مرحله شاخه‏دهی و پر شدن دانه به طور جداگانه بر اکثرصفات (به غیر از تعداد دانه در گیاه و حداکثر کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم P)   اثر معنی‏‏داری داشت. مقایسه گروهی اثر محلول‏پاشی کودهای ریزمغذی نانو بین دو مرحله شاخه‏دهی و پر شدن دانه بر اکثر صفات (به غیر از سرعت پر شدن دانه، ارتفاع ساقه، وزن خشک گیاه، نسبت وزن کپسول، کاتالاز و سوپراکسیددیسموتاز) معنی‏دار گردید. محلول‏پاشی نانوکود آهن در مرحله شاخه دهی و پر شدن دانه (به ترتیب با 1679 و 1772 کیلوگرم در هکتار) بالاترین عملکرد دانه را در مقایسه با شاهد (1414 کیلوگرم در هکتار) تولید نمودند. همچنین، بیشترین عملکرد روغن به ترتیب با کاربرد آهن و روی   ابتدا در مرحله پر شدن دانه (به ترتیب 640   و 606 کیلوگرم در هکتار) سپس در مرحله شاخه‏دهی (به ترتیب 569 و 561 کیلوگرم در هکتار) مشاهده شد. بیشترین پاسخ صفات   مورفولوژیک و فیزیولوژیک ابتدا به کاربرد آهن سپس به محلول‏پاشی روی حاصل شد. به طور کلی، نتایج این آزمایش نشان داد که به نظر می‏رسد محلول‏پاشی نانوکودهای ریزمغذی به ویژه آهن و روی در افزایش عملکرد کمی و کیفی سیاهدانه موثر باشد.   

این آزمایش به منظور بررسی اثر غلظت و مقادیر مختلف محلول‏پاشی دودآب بر روی عملکرد و اجزای عملکرد و همچنین برخی از عناصر غذایی غده سیب‏زمینی در سال زراعی 1399-1400 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا شد. آزمایش به صورت فاکتوریل به اضافه شاهد در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل مقادیر مختلف دودآب (1 ،5/1و 2 لیتر در هکتار) و دفعات محلول‏پاشی دود‏آب (1، 2 و 3 بار) و تیمار شاهد بودند. نتایج نشان داد اثر تیمار غلظت محلول‏پاشی بر صفات چگالی غده، تعداد غده در یک بوته، عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده هوایی، آهن، روی و منیزیم غده در سطح یک درصد معنی‏دار گردید. اثر تیمار تعداد محلول‏پاشی نیز بر صفات عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده ، میزان نیتروژن، پتاسیم، آهن، روی و منیزیم غده در سطح احتمال یک درصد معنی‏دار گردید. اثر متقابل غلظت و تعداد محلول‏پاشی نیز بر صفات عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده، پتاسیم، آهن، روی و منیزیم غده در سطح احتمال یک درصد معنی‏دار گردید. همچنین اثر تیمار در مقابل شاهد برای صفات عملکرد تک بوته، عملکرد غده در واحد سطح، وزن زیست توده، فسفر، آهن و روی غده معنی دار گردید. نتایج مقایسه میانگین‏ها نشان داد بالاترین چگالی غده به میزان 987/0 گرم بر سانتی‏متر مکعب مربوط به سطح محلول‏پاشی دودآب 5/37 سی‏سی بود.

      به‌منظور بررسی برهم‌کنش دودآب، قارچ مایکوریزا و باکتری ریزوبیوم بر خصوصیات اگروفیزیولوژیک نخود،   آزمایشی در سال زراعی 1400-1399 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی به صورت کرت‌های خرد شده در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی درسه تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد آزمایش شامل کاربرد دودآب بصورت محلول‌پاشی با غلظت یک لیتر در هکتار (در دو مرحله رویشی و پیش از گلدهی) و خاک کاربرد با غلظت‌های 2 و 4 لیتر در هکتار به همراه عدم استفاده از دودآب (شاهد) به‌عنوان عامل اصلی و تلقیح میکروارگانیسم‌ها (ریزوبیوم، مایکوریزا، کاربرد توام ریزوبیوم-مایکوریزا و شاهد) به‌عنوان عامل فرعی بود. در این پژوهش صفات ارتفاع بوته، کلروفیل و کاروتنوئید، تعداد گرهک، طول ریشه، قطر ریشه، وزن تر و خشک ریشه، محتوی نسبی آب برگ، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن صد دانه، شاخص برداشت، سرعت رشد محصول(CGR)، نسبت وزن برگ(LWR) ، نسبت وزن ساقه(SWR) و وزن خشک کل(TDW) اندازه‌گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد اثر دودآب بر صفات سرعت رشد محصول(CGR)، ارتفاع بوته، تعداد گرهک ریشه، قطر ریشه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، تعداد غلاف در بوته، تعداد دانه در بوته و وزن صد دانه معنی‌دار شد. اثر کود بیولوژیک بر صفات وزن تر ریشه، سرعت رشد محصول(CGR)، وزن خشک کل(TDW)، محتوی نسبی آب برگ، ارتفاع بوته، تعداد گرهک، طول ریشه، قطر ریشه، وزن خشک ریشه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک، وزن صد دانه معنی‌دار شد. اثر متقابل دودآب در کود بیولوژیک بر صفت نسبت وزن برگ(LWR)، نسبت وزن ساقه(SWR) ، کلروفیل کل و کارتنوئید معنی‌دار گردید. فاکتور دودآب با غلظت یک لیتر در هکتار در دو مرحله رویشی و ابتدای گلدهی از نظر عملکرد دانه(8/547 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک(4/2122 کیلوگرم در هکتار)، تعداد غلاف در بوته(2/13)، تعداد دانه در بوته(6/7 دانه در بوته)، وزن صد دانه(5/35 گرم)، CGR(4/4 گرم بر مترمربع در روز)، بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داد. فاکتور دودآب خاک مصرف   با غلظت 2 و 4 لیتر در هکتار از نظر قطر ریشه(7/4 میلی‌متر) و ارتفاع(9/38 سانتی‌متر) هم بیشترین مقادیر را به خود اختصاص داد. کاربرد توام ریزوبیوم و مایکوریزا از نظر وزن صددانه(7/35 گرم)، CGR(1/3 گرم به مترمربع در روز)، TDW(23/111گرم)، LWR(12/5گرم بر گرم)، عملکرد دانه(6/503 کیلوگرم در هکتار)، عملکرد بیولوژیک(0/1918 کیلوگرم در هکتار)، طول ریشه(4/20 سانتی‌متر)، قطر ریشه(7/4 میلی‌متر)، و کاربرد ریزوبیوم با بذر نخود و محلول‌پاشی دودآب با غلظت یک لیتر در هکتار در دو مرحله از نظر صفت کارتنوئید(3/9 میلی‌گرم بر گرم)، SWR(48/2 گرم بر گرم) و تلقیح ریزوبیوم به تنهایی از نظر تعداد گرهک ریشه(31 گرهک)، قطر ریشه(9/4 میلی‌متر)، ارتفاع(25/40 سانتی‌متر) و تلقیح مایکوریزا به تنهایی از نظر صفت وزن تر ریشه(5/2 گرم)، وزن خشک ریشه(2/1 گرم)، محتوی نسبی آب برگ(1/67 %) بیشترین مقادیر را به خود اختصاص دادند.   نتایج بدست آمده از تجزیه همبستگی رابطه مثبت و بالایی   بین وزن صد دانه و سرعت رشد محصول با عملکرد دانه تحت تیمارهای دودآب و کودهای بیولوژیک نشان داد. کلید واژه‌ها: نخود، دودآب، ریزوبیوم، مایکوریزا، شاخص‌ رشد، عملکرد دانه.

   اثر   تیمارهای پیش کاشت بذر با سالیسیلیک اسید، هیومیک اسید و روی بر عملکرد و کیفیت ارقام گندم دوروم در شرایط دیم چکیده به­ منظور بررسی تاثیر تیمار بذر با اسید هیومیک، اسید سالیسیلیک و روی بر عملکرد و برخی صفات مربوط به ریشه گندم دوروم (Triticum durum Desf.) دو آزمایش گلدانی و مزرعه ای در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه در سال زراعی 99-1398 اجرا شد. فاکتورها در هر دو آزمایش شامل اسید هیومیک، اسیدسالیسیلیک، روی، اسید سالیسیلیک+ اسید هیومیک، اسید سالیسیلیک + روی، اسیدهیومیک+ روی، اسید سالیسیلیک+ اسیدهیومیک+ روی و شاهد (عدم مصرف) بر روی ارقام گندم دوروم ساجی و ذهاب بودند. در طرح گلدانی، آزمایش از نوع فاکتوریل در قالب طرح کامل تصادفی در سه تکرار اجرا گردیده و صفات سطح برگ، وزن خشک ساقه، وزن خشک ریشه، وزن خشک کل، ارتفاع بوته، طول و تراکم ریشه اندازه­ گیری شدند. در طرح مزرعه ای، آزمایش از نوع فاکتوریل و در قالب طرح بلوک کاملاً تصادفی و با سه تکرار و صفات   عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، تعداد سنبله در متر مربع، تعداد دانه در سنبله، وزن هزار دانه، شاخص برداشت، ، میزان پروتئین دانه، ارتفاع بوته، میزان کلروفیل a ، b و کاروتنوئیدها مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس در شرایط گلخانه نشان داد که رقم، بذرمال نمودن تیمارها و اثرات متقابل آن ­ها بر تمام صفات مورد مطالعه   اثر معنی ­دار در سطح احتمال 5 درصد داشتند. در بیشتر صفات عملکردی تیمار اسید هیومیک+ اسید سالیسیلیک+ عنصر روی بالاترین مقدار را نشان داد و بیشترین میزان وزن خشک ریشه، طول، تراکم و حجم ریشه در تیمارهای اسید هیومیک و اسید سالیسیلیک مشاهده شد. در شرایط مزرعه نیز اثرات متقابل تیمارها بر اکثر صفات مورد بررسی اثر معنی ­داری نشان داد. در آزمایش گلخانه­ ای بیشترین میزان برای تمام صفات در رقم ساجی مشاهده شد. در شرایط مزرعه بر خلاف گلخانه، اکثر صفات به‌ ویژه صفات عملکردی در رقم ذهاب مقادیر بالاتری داشتند. به ­طوری که تقریباً همه­ تیمارهای مورد بررسی بدون اختلاف معنی دار با یکدیگر، بالاترین عملکرد دانه (510 گرم) را نشان دادند. بیشترین تعداد دانه در سنبله (46) نیز در تیمارهای روی در رقم ذهاب مشاهده شد. در مجموع می­توان چنین بیان کرد که کاربرد کودهای آلی و تنظیم کننده­ های رشد گیاهی موجب افزایش عملکرد و اجزای عملکرد می ­گردد.       واژه­ های کلیدی: رنگیزه های فتوسنتزی، وزن خشک ریشه، پروتئین دانه، ذهاب ، ساجی

با توجه به اینکه دود آب حاصل از سوختن بقایای گیاهی ضمن دارا بودن مواد غذایی مورد نیاز گیاه ، اخیرا در دسته تنظیم کننده های رشد قرار گرفته است و نتایج برخی پژوهش ها موید افزایش کمیت و کیفیت برخی محصولات پس از محلول پاشی با دود آب   شده است ،این تحقیق به منظور بررسی اثر محلول پاشی دود آب بر برخی خصوصیات اگرولوژیک کتان روغنی در مزرعه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در سال زراعی 1399-1398 به صورت طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار اجرا گردید. تیمارهای مورد بررسی در این تحقیق عبارت از محلول پاشی با غلضت های یک ، دو و صفر(شاهد)   لیتر در هکتار در سه زمان غنچه دهی ،گلدهی کامل و تشکیل کامل کپسول و همچنین تیمارهای ترکیبی غلضت و زمان محلول پاشی می باشد . نتایج حاصله از این تحقیق نشان داد که محلول پاشی با غلضت های یک و دو لیتر در هکتار بر عملکرد زیست توده ،عملکرد دانه ،عملکرد کلش ،تعداد دانه در کپسول، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه ،ارتفاع بوته ،عملکرد پروتیین ،درصد روغن دانه ،عملکرد روغن،فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان پراکسیداز ،فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان کاتالاز ،   فعالیت آنزیم آنتی اکسیدان سوپر اکسید دیسوتاز ، پروتیین های محلول ، محتوی کلروفیل برگ ، محتوی کارتنوییدهای برگ و درصد رطوبت دانه   معنی دار بوده ولی بر صفات تعدادکپسول ، درصد پروتیین دانه و شاخص برداشت تاثیر معنی دار نداشته است . . بیشترین تاثیر بر عملکرد دانه مربوط به   تیمار محلول پاشی دودآب با غلضت دو لیتر در هکتار و در زمان غنچه دهی و گلدهی کامل و تیمار محلول پاشی با غلضت یک لیتر در هکتار در سه زمان غنچه دهی ،گلدهی کامل و تشکیل کامل کپسول ها بود   که به ترتیب سبب افزایش   56.4و52.9 درصد عملکرد شدند و کمترین عملکرد در تیمار شاهد مشاهده گردید.. به طور کلی بیشترین اثر مثبت بر عملکرد دانه به ترتیب مربوط به کاربرد سه زمانه ،دوزمانه و یک زمانه محلول پاشی بود .  

   با توجه به اثرات نامطلوب محدودیت جذب عناصر ریزمغذی آهن، روی و بور در اکثر خاک­های کشاورزی ایران بر نمو گیاهان زراعی، این تحقیق به منظور مقایسه اثر محلول­پاشی غلظت­های مختلف کودهای رایج و نانو ذره آهن، بور و روی بر عملکرد و برخی خصوصیات فیزیولوژیک نخود، به صورت کشت دیم و در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در سال زراعی 99-1398 به صورت ­طرح بلوک های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد بررسی در این تحقیق عبارتند از: تیمارهای کود نانو ذره آهن، روی و بور 2، 4 و 8 گرم در لیتر و فرم­های ترکیبی آن­ها و تیمار کود رایج آهن و روی 2، 4 و 8 گرم در لیتر و تیمار شاهد: عدم محلول­پاشی کود. نتایج این آزمایش نشان داد که اثر گروه‌های مختلف کودی و همچنین غلظت‌های مختلف کودهای رایج و نانو ذره آهن، روی و بور بر صفات عملکرد زیست‌توده، عملکرد دانه، تعداد نیام در بوته، تعداد دانه در بوته، تعداد دانه در نیام، ارتفاع بوته، تعداد شاخه جانبی، سرعت فعالیت آنزیم آنتی­اکسیدان پراکسیداز، کاتالاز و سوپراکسید دیسموتاز، محتوی کلروفیل­ a و b و کارتنوئیدها در سطح احتمال یک درصد معنی­دار بود. در رابطه با وزن صد دانه و تعداد نیام پوک در بوته این اختلاف بین گروه‌های مختلف و همچنین غلظت‌های مختلف کودها در سطح احتمال پنج درصد وجود داشت. در بین گروه­های مختلف کودی، گروه سه­گانه آهن، روی و بور نانو ذره بیش­ترین اثر مثبت را بر سایر صفات زراعی و فیزیولوژیک مورد بررسی داشتند. در این شرایط بیش­ترین عملکرد دانه به میزان 1196 کیلوگرم در هکتار و کم­ترین عملکرد دانه نیز به میزان 814 کیلوگرم در هکتار مربوط به تیمار عدم کاربرد کود (شاهد) بود. تاثیر محلول­پاشی کودهای رایج آهن و روی نیز در افزایش اکثر صفات زراعی مورد بررسی و در نهایت عملکرد گیاه نخود چشمگیر بود و موجب افزایش معنی‌دار این صفات در مقایسه با تیمار شاهد شدند. اثر کود رایج روی در افزایش عملکرد دانه نسبت به کود رایج آهن بیش­تر بود. همچنین با بررسی اثر غلظت‌های مختلف کاربرد کودهای رایج و نانو ذره بر افزایش صفات مورد مطالعه و عملکرد مشخص شد که هر چه بر میزان غلظت کودها افزوده شد، میزان سایر صفات زراعی مورد بررسی و عملکرد دانه نسبت به تیمار شاهد (عدم کاربرد کود) بیش­ترافزایش یافت. بیش­ترین میزان عملکرد دانه در شرایط کاربرد سه گانه کودهای نانو ذره و در غلظت 8 گرم در لیتر به میزان 1392 کیلوگرم در هکتار حاصل شد.به طور کلی و به ترتیب بیش­ترین اثر مثبت معنی­دار بر صفات مورد بررسی مربوط به کاربرد سه گانه، دو گانه و سپس کاربرد جداگانه کودهای ریزمغذی بود. با توجه به نتایج به دست آمده کابرد غلظت 8 گرم در لیتر کود سه گانه آهن، روی و بور به صورت محلول­پاشی در دو مرحله نموی ابتدای رشد رویشی و گلدهی در منطقه مورد بررسی و مناطق مشابه عملکرد دانه نخود را در شرایط دیم به طور معنی­دار افزایش خواهد داد.

بمنظور حفظ کیفیت میوه ها و افزایش عمر ماندگاری آنها، تحقیقات وسیعی در زمینه روش های بسته بندی به ویژه کاربرد نانومواد در بسته بندی صورت گرفته است. با توجه به خواص دارویی و غذایی بالای سیر و همچنین حساس بودن دوره نگهداری آن پس از پوست گیری، بسته بندی این محصول از اهمیت بالایی برخوردار است. در این پژوهش بسته بندی سیر در دو فیلم معمولی و نانو در دماهای 25، 4 و18- درجه سانتی­گراد و سه حالت اتمسفری معمولی ، خلاء و اتمسفر اصلاح شده انجام شد. خواص اندازه­گیری شده شامل خواص مکانیکی(Fmax،Emod و درصد تغییر شکل)،خواص شیمیایی(PH و TSS)، خواص رنگ سنجی(L*، تغییر رنگ و شاخص قهوه ای شدن) و همچنین میزان گاز(O2 و CO2) درون بسته ها بود. آنالیز داده ها در دوبخش 14 روزه شامل هر سه دما و 35 روزه شامل دمای یخچال و فریزر انجام شد. آنالیز داده ها به دو روش آماری و شبکه عصبی مصنوعی (ANN) صورت گرفت. روند تغییرات در طول دوره نگهداری در خواص مکانیکی(بجز تغییر شکل)،میزان دی اکسید کربن ، TSS و L* بصورت کاهشی و در PH، درصد تغییر شکل،تغییر رنگ و شاخص قهوه ای شدن بصورت افزایشی گزارش شد. نتایج آنالیزآماری نشان داد که در دوره 14 روزه تغییرات دما و در دوره 35 روزه نیز دما و اثر متقابل دما×اتمسفر اثربخشی معنی داری بر تمامی پارامتر ها داشتند.کمترین تغییرات خواص اندازه گیری شده عمدتا در فیلم نانو رخ داد. درآنالیز شبکه عصبی(ANN) خروجی بهترین مدل برای اثر گذاری تیمار ها بر خواص،نمودار عملکرد اعتبارسنجی، ضریب رگرسیون داده ها(آزمایش، آموزش و کلی) و همچنین برازش خط رگرسیون داده ها اندازه گیری شد.   

امروزه کاربست بی­رویه زمین‌های کشاورزی به صورت کشت­های مکرر، عدم رعایت اصول مدیریتی و تناوب کشت موجب تراکم و کاهش شدید کیفیت فیزیکی خاک در بسیاری نقاط جهان شده است. ماهیدشت از قطب­های مهم کشاورزی در استان کرمانشاه است. مشاهدات صحرایی در مهر ماه 1397 نشان داد که در تمامی پهنه زمین‌های کشاورزی این دشت در عمق 10-30 سانتی­متری خاک   یک سخت کفه[1] از نوع کفه شخم[2]   وجود دارد. مهم‌ترین دلیل تراکم خاک در زیر لایه شخم، خاک‌ورزی نامناسب است است، اما ویژگی‌های پایه خاک که سرشت آن را از دیدگاه پتانسیل تراکم‌پذیری تعیین می‌کنند نیز اهمیت فراوان دارد. در این پژوهش،شناسایی و رتبه­بندی مهم‌ترین ویژگی‌های سرشتی مرتبط با گسترش کفه شخم مد نظر قرار گرفت. به این منظور پس از مشخص کردن محدوده مطالعاتی و مختصات نقاط مشاهداتی، خاکرخ­های عمیق در تمام نقاط حفر، تشریح و اطلاعات ریخت‌شناختی و آزمایشگاهی هر افق ژنتیک، به دست آمد. هر یک از پدان‌هابراساس ویژگی­های ریخت‌شناختی و داده­های   آزمایشگاهی تا سطوح پایین سیستم جامع آمریکایی (ST) و سیستم پایه مرجع جهانی (WRB) رده­بندی شد.   در ST ، سه رده (براساس فراوانی به­ترتیب Inceptisols،   Vertisols و Entisols)، سه زیررده، پنج گروه بزرگ و نه زیرگروه و   در WR   چهار گروه مرجع   Calcisols، Cambisols، Vertisols   و Leptosols   شناسایی گردید. تغییرات جرم مخصوص ظاهری (BD) به عنوان معیار تراکم خاک نشانگر   افزایش آن با عمق بود و ویژه در   کفه شخم بسیار چشمگیر بود. بیشینه BD در لایه‌ی رویین و آخرین لایه‌ی خاکرخ‌ها   به ترتیب 02/1 و 8/2 و میانگین BD برای همان لایه‌ها 18/1 و 05/2 گرم بر سانتی‌متر مکعب بدست آمد. میانگین جرم مخصوص ظاهری در کفه شخم در رده‌های Entisols،   Inceptisols و Vertisols به‌ترتیب2/1، 80/1 و 93/1 گرم بر سانتی‌متر مکعب بود که طبق انتظار، رس فراوان دلیل جرم مخصوص ظاهری بالاتر در Vertisols بود. بیشترین BD در افق­های    پدان‌های Vertisols مشاهده شد که در همه­ی این افق­ها بیش از 2 گرم بر سانتی‌مترمکعب بود. براساس نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی (PCA)، به ترتیب پتاسیم محلول، تبادلی، کربن آلی،   رس و هدایت الکتریکی بیشترین سهم واریانس در داده‌های کفه شخم را داشتند، اما در لایه رویین رس، سیلت، پتاس تبادلی، محلول و   EC مهم‌ترین دلایل تغییرات بودند.   [1]Hard pan [2]Plow (plough) pan   

   اثرات کیفیت نور بر گیاهان بسیار متنوع است و تغییر در‌این فاکتور مهم نوری تغییرات زیادی را بر گیاه متحمل می‌سازد. به طور کلی نور نقش مهمی ‌در چرخه زندگی گیاه دارد، که سبب تنظیم مورفوژنز و فتوسنتز گیاه می‌گردد. تغییر در کیفیت نور و دوره‌ی نور می‌تواند بر رشد و همچنین فیزیولوژی گیاه تاثیراتی را‌ ‌ایجاد کند و از طرفی نور عامل اصلی محدود کننده در بهره‌برداری از سبزیجات گلخانه‌ای در طول‌یک سال است. نور مصنوعی‌یک عامل بهینه سازی در تولید مواد شیمیایی درگیاهان است که می‌تواند سبب افزایش کارایی گیاهان شود. اخیرا لامپ‌های LED جایگزین منابع نوری قبلی در گلخانه‌ها شده‌اند.که دارای مزایای بسیاری می‌باشند. فلفل دارای آنتی‌اکسیدان‌های مهمی‌چون کاروتنوئیدها، آلکالوئیدها، فلاونوئیدها و اسیدهای فنولیک می‌باشد و به دلیل دارا بودن خواص پیشگیری از بیماری‌ها مورد توجه داروسازان قرار گرفته است. عملکرد و میزان ترکیبات موجود در فلفل kjتحت تاثیر عواملی چون؛ دما، نور، کود، تنش‌های محیطی و آبیاری قرار می‌گیرند. کیفیت نور‌یکی از مهم‌ترین‌این فاکتور‌ها است و در پرورش فلفل نور عامل مهمی‌محسوب می‌شود، بنابراین تغییر کیفیت نور از طریق نورهای مصنوعی در محیط‌های کنترل شده جهت تغییر کمیت و‌ کیفیت محصولات کشاورزی مورد استفاده قرار می‌گیرد. از طرفی دود‌آب به عنوان‌یک شبه هرمون و تحریک کننده رشد و یک روش کم هزینه در بخش کشاورزی مطرح است. بیش از ??? ترکیب در دود شناسایی شده است و دود در کشاورزی، باغبانی و ‌جنگل‌داری مورد استفاده قرار می‌گیرد و سبب شکستن خواب بذر، بهبود جوانه زنی، رشد گیاهچه، گلدهی، تجمع زیست توده و کنترل پاتوژن‌ها می‌گردد. مطالعات نشان داده است که ترکیبات زیستی دود‌آب در غلظت‌های پایین در حد نانومولار، پاسخ‌های فیزیولوژیک قابل توجه و مناسبی در گیاهان‌ایجاد می‌نماید. جهت بررسی خصوصیات کمی و کیفی فلفل آزمایشی در تابستان و پاییز ???? در آزمایشگاه هیدروپونیک دانشگاه رازی بصورت فاکتوریل در قالب طرح کاملا تصادفی با ?? تیمار و ? تکرار انجام شد . تیمار‌های آزمایش شامل: طیف نور کامل به علاوه نور قرمز، طیف نور کامل به علاوه نور قرمز و دود‌آب، طیف نور کامل به علاوه نورآبی، طیف نور کامل به علاوه نور آبی و دود‌آب، طیف نور کامل به علاوه نور سبز، طیف نور کامل به علاوه نور سبز و دود‌آب، طیف نور کامل به علاوه نور قرمز دور، طیف نور کامل به علاوه نور قرمز دور و دود‌آب، طیف نور کامل به علاوه نور فرابنفش، طیف نور کامل به علاوه نور فرابنفش و دود‌آب، و طیف نور کامل به عنوان شاهد و شاهد و دود‌آب است. صفات‌اندازه‌گیری شامل؛ قطر گیاه، ارتفاع گیاه، تعداد برگ،گل و میوه وزن‌تر ساقه، برگ، میوه و وزن‌تر کل وزن خشک برگ، ساقه، میوه، ریشه و وزن خشک کل، شاخص سطح برگ، نسبت وزن برگ، نسبت سطح برگ،   عملکرد و ماده موثره کپسایسین فلفل می‌باشد. بر اساس نتایج به دست آمده، استفاده از دود‌آب در تمامی ‌صفات کمی و کیفی، وزن‌تر و خشک اجزای مختلف فلفل، عملکرد، شاخص برداشت و میزان کپسایسین سبب افزایش این مقادیر شده است و نسبت به عدم استفاده از دود‌آب دارای تفاوت معنی دار می‌باشد. بنابراین کاربرد دود‌آب به عنوان یه روش زیست محیطی و اقتصادی در افزایش کیفیت و کمیت گیاه به شمار می‌رود.اثر طیف نور بر صفات اندازه گیری شده تفاوت معنی داری را در سطح 1 درصد نشان داده است. تیمار نور آبی توانسته است صفات، قطر ساقه، طول ریشه، تعداد میوه، وزن‌ترکل بوته، وزن‌تر میوه، وزن خشک کل بوته، وزن خشک میوه، وزن خشک ریشه، عملکرد بوته، شاخص برداشت و میزان کپسایسین در فلفل را نسبت به سایر تیمارها افزایش دهد. نور قرمز سبب افزایش، تعداد گل، تعداد برگ، وزن‌تر کل، وزن‌تر برگ، وزن خشک برگ، شاخص LAI، LWR و LAR شده است. در صفت ارتفاع، وزن‌تر ساقه و وزن خشک ساقه بیشترین مقدار مربوط به تیمار قرمز دور می‌باشد. کمترین مقادیر به دست آمده در صفات، طول ریشه، تعداد برگ، تعداد میوه، وزن‌تر میوه، وزن‌تر برگ، وزن‌تر میوه، شاخص LAI، LWR، عملکرد بوته و شاخص برداشت در تیمار قرمز دور بوده است. نور سبز در صفات ارتفاع، وزن‌تر کل، وزن‌تر برگ، وزن خشک کل، وزن خشک ساقه دارای کمترین مقدار بوده است. قطر ساقه، تعداد گل، وزن‌تر ساقه، وزن خشک ریشه در نور فرابنفش دارای کمترین مقادیر به دست آمده بوده‌اند. تیمار شاهد بدون استفاده از دود‌آب نیز دز شاخص LAR و مقدار کپسایسین کمترین مقدار را داشته است. با توجه به این نتایج نور آبی و قرمز در گیاه فلفل سبب افزایش کمیت و کیفیت محصول می‌شود و برای استفاده در گلخانه‌ها توصیه می‌گردد.    کلیدواژه

حبوبات پس از غلات، دومین منبع غذایی بشر به شمار می­روند. نخود Cicer arietinum L. در میان بقولات رتبه­ی سوم را در جهان دارد و مهم­ترین آن­ها در ایران است. در خاک­های قلیایی به دلیل تثبیت شدن اکثر عناصر ریزمغذی، جذب آنها توسط ریشه­های گیاهان کاهش می­یابد. در این شرایط محلول­پاشی عناصر ریزمغذی جذب آنها را توسط گیاه بهبود می­دهد. این تحقیق در همین راستا در سال زراعی 98-1397 در مزرعه­ای واقع در دهستان سراب‌نیلوفر در فاصله­ی حدود 20 کیلومتری شمال غربی شهر کرمانشاه، به­ صورت دو آزمایش مجزا و به صورت طرح بلوک کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. تیمار مورد بررسی محلول‌پاشی جهار نوع کود شامل: 1) سولفات روی، 2) سولفات مس، 3) اسید بوریک و 4) فروت‌ست هر کدام در سه سطح   2، 4 و 8 در هزار و شاهد (عدم محلول­پاشی کود) بودند. در آزمایش اول محلول­پاشی شروع گلدهی و در آزمایش دوم در ابتدای غلاف­دهی انجام شد. در این بررسی صفت­های عملکرد دانه، عملکرد پروتئین، عملکرد زیست­توده، شاخص برداشت، تعداد دانه در بوته، تعداد غلاف در بوته، تعداد غلاف پر در بوته، تعداد غلاف خالی در بوته، ارتفاع بوته، تعداد شاخه‌های جانبی، درصد پروتئین، راندمان مصرف آب عملکرد اقتصادی، راندمان مصرف آب عملکرد زیست­توده، درآمد ناخالص عملکرد اقتصادی، درآمد ناخالص عملکرد کاه، راندمان اقتصادی مصرف آب و سود خالص مورد بررسی قرار گرفتند. نتایج تجزیه واریانس در هر دو مرحله (ابتدای گلدهی و ابتدای غلاف­دهی) حاکی از معنی­دار بودن اثر مثبت و معنی­دار سطوح مختلف محلول­پاشی بر تمام صفات مورد ارزیابی (به­جز سود خالص در ابتدای غلاف­دهی) در سطح احتمال یک درصد بود. بر اساس نتایج مقایسه میانگین­ها در دوره­ی گلدهی، بیشترین عملکرد دانه در تیمارهای 2 در هزار فروت­ست با 4544 کیلوگرم در هکتار، 2 در هزار بور با 4505 کیلوگرم در هکتار و 8 در هزار بور با 4319 کیلوگرم در هکتار و به ­ترتیب با 59، 58 و 51 درصد افزایش در مقایسه با تیمار شاهد با 2853 کیلوگرم در هکتار به دست آمد. بیشترین عملکرد دانه در تیمار محلول­پاشی در ابتدای غلاف‌دهی در سطوح 8 در هزار فروت­ست با 5867 کیلوگرم در هکتار)، 2 در هزار بور با 5744 کیلوگرم در هکتار و 2 در هزار فروت­ست با 5302 کیلوگرم در هکتار به ­ترتیب با 106، 101 و 86 درصد افزایش در مقایسه با تیمار شاهد به دست آمد. به­طور کلی بر اساس نتایج مقایسه میانگین گروهی فروت­ست و بور در تیمار محلول­پاشی در ابتدای گلدهی و فروت­ست و مس در ابتدای غلاف­دهی بهترین گروه­ها از نظر بهبود عملکرد دانه بودند. بنابراین در شرایط محیطی مشابه، به دلیل کسب حداکثر مقدار عملکرد و صفات مرتبط با آن، نسبت به سایر سطوح کودی قابل توصیه است.   

مقدمه:پس از غلات، حبوبات با سطح زیرکشت 770 هزار هکتار وتولید 700 هزار تن، دومین سطح زیر کشت را در کشور ایران دارا هستند و نقش موثری درتامین پروتئین مورد نیاز کشور ایفا می­کنند. عدس از مهم­ترین حبوبات در سیستم­های کشت دیم بهخصوص در تناوب با جو و گندم در مناطق با بارندگی کم تا متوسط به حساب می­آید.ارزیابی سیستم­های مختلف تغذیه گیاه یکی از نیازهای مهم در برنامه‌ریزی زراعی است. عناصر کممصرف با وجود نیاز کم، جایگاه ویژه‌ای در تولید محصولات کشاورزی دارند. علی­رغم نقش معنی­داراین عناصر در رشد گیاهان، کمبود این عناصر در اغلب مناطق کشاورزی ایران به چشم می­خورد.اهدافباتوجه به نقش مهم عدس در تغذیه انسان­ها و تاثیرکود­های آهن و روی بر جنبه­های مختلف رشد گیاهان از جمله عدس، این آزمایش جهت مقایسه اثر محلول­پاشی غلظت­هایمختلف کود رایج و نانو سولفات آهن و سولفات روی در ابتدای مراحل رویشی و گلدهی بر عملکرد،اجزاء آن   و برخی صفات فیزیولوژیک عدس درشرایط دیم اجرا خواهد شد. روش تحقیقاین تحقیق در سال زراعی 98-1397در مزرعه­ی پژوهشی دانشگاه رازی انجام خواهد شد. آزمایش مورد نظر به‌صورت فاکتوریل در قالب طرحبلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار خواهد بود. فاکتور اول شامل محلول­پاشی سولفات آهن   و روی نانو و سولفات آهن و روی معمولی هرکدام درپنج سطح   شامل: 2،0، 4، 6 و 8 گرم در لیترو فاکتور دوم مرحله رشدی اعمال تیمار کودی در دو مرحله شامل: ابتدای رشد رویشی وابتدای گلدهی خواهد بود. رقم عدس مورد مطالعه نیز رقم کیمیا می­باشد. پس از نمونه برداری ازتیمارهای مختلف آزمایش، صفاتی مانند عملکرد دانه، عملکرد زیست­توده، شاخص برداشت، تعدادبوته در واحد سطح، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، ارتفاع بوته، محتوی کلروفیلو کارتنوئید­ها و پروتئین­های محلول برگ، درصد پروتئین دانه و عملکرد آن، سرعت فعالیتآنزیم­های آنتی اکسیدان شامل: کاتالاز، پروکسیداز و سوپراکسیددیسموتاز، پراکسیدهیدروژن، پایداری غشاء سلول­های برگ‌ و محتوی آهن و روی موجود در دانه اندازه­گیری

  به منظور بررسی اثر محلول­پاشی سالیسیلیک اسید و آسکوربیک اسید بر کمیت و کیفیت عملکرد دو رقم کتان روغنی در شرایط تنش خشکی پس از گلدهی در سال زراعی 96-1395، پژوهشی در مزرعه تحقیقاتی ارگانیک پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه به صورت آزمایش اسپلیت - فاکتوریل در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار انجام شد. در این پژوهش کرت­های اصلی شامل رژیم رطوبتی در دو سطح: 1- شاهد 2- تنش کم­آبی پس از گلدهی و کرت های فرعی شامل، فاکتور رقم در دو سطح: 1- رقم هندی و 2- رقم مجاری، فاکتور محلول پاشی شامل سالیسیلیک اسید (صفر، 100، 200 پی­پی­ام) و آسکوربیک اسید (صفر، 100، 200 پی­پی­ام) ، فاکتور زمان در دو مرحله شامل: 1- رشد رویشی (طویل شدن ساقه)، 2- مرحله رشد زایشی (گلدهی کامل) بودند. بر اساس نتایج به دست آمده اثر رقم، محلول­پاشی و رژیم رطوبتی بر اکثر صفات مورد مطالعه به استثنای صفات مرفولوژیک معنی­دار بودند. در شرایط بدون تنش عملکرد دانه و عملکرد زیست­توده رقم مجاری به طور معنی­داری بیشتر از رقم هندی بود. اعمال تنش خشکی پس از گلدهی سبب کاهش معنی­دار عملکرد دانه (32 درصد)، عملکرد زیست­توده (28 درصد)­، تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه،درصد روغن دانه، عملکرد روغن، عملکرد پروتئین مقدار نیاز حرارتی و موجب افزایش معنی­دار درصد پروتئین دانه (22 درصد) گردید. نتایج همچنین نشان داد که تیمارهای رژیم رطوبتی، رقم، محلول­پاشی و زمان محلول­پاشی اثر معنی­­داری بر صفات فیزیولوژیک و بیوشیمیایی داشتند. به طوری که تنش کم­آبی باعث کاهش محتوی نسبی آب برگ، سرعت فعالیت آنزیم کاتالاز و محتوی پروتئین­های محلول برگ­ها و افزایش محتوی کلروفیل a و کاروتنوئیدها و سرعت فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز شد. اعمال تیمار محلول­پاشی نه تنها در شرایط تنش خشکی پس از گلدهی سبب افزایش و بهبود عملکرد و سایر صفات مورد بررسی و تخفیف اثرات تنش خشکی پس از گلدهی شد، بلکه در شرایط مطلوب آبیاری نیز محلول­پاشی با سالیسیلیک اسید و آسکوربیک اسید 200 پی­پی­ام نتایج بهتری نسبت به تیمار شاهد نشان دادند. با توجه به نتایج به دست آمده، به نظر می­رسد استفاده از سالیسیلیک اسید و آسکوربیک اسید در تیمارهای تنش خشکی سبب شد تا این ماده با خاصیت آنتی اکسیدانی خود اثرات مخرب تنش را کم و باعث تعدیل و کاهش آسیب در گیاه کتان شود. پس می­توان نتیجه گرفت که مصرف آسکوربیک اسید و سالیسیلیک اسید در گیاهان در معرض تنش قرار گرفتهاحتمالاً می­تواند سبب افزایش مقاومت گیاه در برابر تنش خشکی شود .

چکیدهگوجه­فرنگی یکی از محصولات بسیار مهم اقتصادی دنیا است و با توجه به این­که ایران به عنوان یکی از کشورهای خاورمیانه از متوسط   بارندگی سالیانه حدود 240 میلیمتر، معادل یک سوم میانگین نزولات سالیانه جهانی برخوردار می باشد به همین دلیل بررسی اثرات تنش خشکی بر گوجه­فرنگی از اهمیت فوق­العاده­ای برخوردار است. به منظور بررسی تاثیر باکتری­های افزایش دهنده رشد گیاهی1 بر کاهش تنش خشکی، در گوجه­فرنگی، مطالعه­ای گلخانه­ای در سال 96-1395 در پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. این آزمایش به صورت فاکتوریل و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با 4 تکرار به اجرا درآمد. به­کارگیری باکتری­های افزایش دهنده رشد، به صورت تلقیح با ریشه گیاه بود. تیمار­های آزمایشی شامل؛ استفاده از رقم گوجه­فرنگی کارون، چهار سطح خشکی 50، 40، 30 و 20 درصد رطوبت حجمی خاک و پنج جدایه باکتری B103، B19، B124، B60 و D3 بودند. البته تیمار شاهد (بدون تلقیح باکتری) نیز در آزمایش گنجانده شد. جمع­آوری گیاهان و اندازه­گیری پارامتر­های مورد نظر سه ماه پس از کاشت (90روز) انجام شد. در این مطالعه برخی صفات رشدی در گوجه­فرنگی شامل؛ وزن تر و خشک اندام هوایی، وزن تر و خشک ریشه، ارتفاع ریشه، ساقه و بوته، حجم ریشه، تعداد گل، وزن میوه و مقاومت روزنه­ای، آزمایشات مربوط به اندام هوایی گیاه شامل؛ محتوای پرولین آزاد در برگ وعناصر سدیم و پتاسیم در اندام هوایی و همچنین ویژگی­های بیولوژیک خاک شامل؛ تنفس پایه، تنفس برانگیخته، کربن بیومس میکروبی، کسر متابولیک و کسر میکروبی اندازه­گیری شد. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که هر پنج جدایه باکتری استفاده شده، باعث افزایش معنادار وزن تر اندام هوایی، وزن خشک ریشه، حجم ریشه، تعداد گل، وزن میوه و مقاومت روزنه­ای شدند. البته این پنج جدایه باعث افزایش سایر صفات رشدی گیاه شدند اما این افزایش معنادار نبود. محتوای پرولین آزاد در برگ افزایش معناداری نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) داشت. غلظت پتاسیم در اندام هوایی افزایشی معنادار، اما غلظت سدیم در اندام هوایی کاهشی معنادار، نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) داشت. همچنین جدایه­های استفاده شده باعث بهبود کیفیت بیولوژیک خاک شدند، به طوری که تنفس پایه ،تنفس براگیخته، کربن بیومس میکروبی و کسر میکروبی افزایشی معنادار، اما کسر متابولیکی کاهشی معنادار نسبت به تیمار شاهد (عدم تلقیح) داشت. از بین پنج جدایه به­کار گرفته شده، سه جدایه B19، B60 و D3 بیشترین تاثیر را در کاهش شرایط تنش ایجاد شده داشتند.   واژگان کلیدی: خشکی، باکتری­های محرک رشد ( (PGPR، گوجه­فرنگی، صفات رشدی، پرولین، سدیم، پتاسیم، ویژگی­های بیولوژیک

زوال یا پیری بذر یکی از عوامل کاهش‌دهنده بنیه بذر و محدودکننده جوانه­زنی می­باشد. بنابراین، تحقیقحاضر در راستای بررسی قابلیتپرایمینگبذر با برخی تنظیم کننده های رشد گیاهی جهت پیشگیری یا بهبود زوال بذرکتاندر پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا گردید. این آزمایش در دو بخش مجزا برای مطالعه امکان پیشگیری و بهبود از زوال بذر انجام شد. در بخش اول، ابتدا بذور را با هورمون‌های مدنظر پرایم کرده سپس مورد فرسودگی قرار گرفتند. در بخش دوم، ابتدا بذور فرسوده شده، سپس پرایم­های مورد نظر بر روی بذر­های فرسوده اعمال شد. برای آزمایش هر هورمون، سه فاکتور شامل فرسودگی بذر (در سه سطح: بدون فرسودگی، فرسودگی ملایم و فرسودگی شدید)، پرایمینگ با هورمون (در چهار غلظت) و دو رقم بذر کتان (هندی و مجارستانی) در نظر گرفته شد. هورمون­ها شامل: سالیسیلیک اسید، استیل سالیسیلیک اسید، سیتوکینین ، جیبرلیک اسید و اکسین بودند. آزمایش هیدروپرایمینگ نیز شامل سه سطح فرسودگی، دو رقم کتان و دو سطح پرایمینگ (بدون پرایمینگ و پرایم با آب) بود. صفات مورد ارزیابی شامل درصد جوانه‌زنی نهایی، سرعت جوانه‌زنی، متوسط زمان لازم برای جوانه‌زنی، متوسط جوانه‌زنی روزانه، درصد گیاهچه نرمال، طول ساقه­چه، طول ریشه­چه، وزن خشک ساقه­چه، وزن خشک ریشه­چه، شاخص بنیه گیاهچه طولی و شاخص بنیه گیاهچه وزنی بودند.نتایج نشان داد که رقم هندی در هر دو بخش پیشگیری و بهبود زوال بذر نسبت به رقم مجاری برتری داشت. این برتری هرچند در برخی صفات معنی‌دار نبود. با افزایش فرسودگی بذر، روند کاهشی در خصوصیات جوانه‌زنی مشاهده شد. نتایج نشان داد که هورمون اکسین در غلظت‌های 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر و هورمون جیبرلیک اسید در غلظت‌های 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر می‌تواند باعث پیشگیری از فرسودگی بذر کتان گردد. سایر تیمارها تاثیر معنی‌داری در پیشگیری از زوال بذر نداشتند. در بخش بهبود فرسودگی بذور زوال یافته، نتایج نشان داد که هورمون جیبرلیک اسید در غلظت 50 و 100 میلی‌گرم در لیتر، قابلیت بهبود فرسودگی بذور را داشت. هورمون سالیسیلیک اسید نیز در غلظت 50 میلی‌گرم در لیتر در هر سه سطح فرسودگی کارایی بالاتری نسبت به دیگر غلظت‌ها داشت. به طور کلی می‌توان نتیجه گرفت جهت پیشگیری از فرسودگی بذر کتان می‌توان از پرایمینگ بذر با هورمون‌های اکسین و جیبرلیک اسید و جهت بهبود بذور زوال یافته از پرایمینگ بذر با هورمون جیبرلیک اسید و سالیسیلیک اسید استفاده کرد.

  آلودگی­های زیست محیطی ناشی از احتراق سوخت­های فسیلی و پایان پذیری این منابع و نیز افزایش عوامل بیماری­زا، توجه بسیاری از دولت­ها و محققان را به سمت جایگزینی و استفاده از سوخت­های پاک در جهت کاهش آلودگی و کارایی بیشتر جلب نموده است. بیودیزل، مدت­هاست که به عنوان یکی از سوخت­های مطرح، مورد توجه قرار گرفته است. این سوخت که استراسیدهای چرب است از منابع روغنی نظیر روغن­های گیاهی و یا حیوانی و طی فرآیند کاتالیزوری ترانس استریفیکاسیون بر روی این روغن وچربی­ها به دست می­آید. گیاهان دانه روغنی نیاز آبی بالایی دارند ولی گیاه کاملینا در شرایط کم آبی و به صورت دیم نیز کشت می­شود. در این تحقیق روغن مورد استفاده برای تولید بیودیزل با استفاده از روش کلد پرس از دانه گیاه کاملینا گرفته شد. نانوکاتالیست   MgO/Fe3O4@SiO2 به روش هم­رسوبی تهیه شده است. در مرحله بعد از نانوکاتالیست MgO/Fe3O4@SiO2 در واکنش تبادل استری به منظور تهیه بیودیزل استفاده می­شود. متغیرهای مختلفی بر واکنش تبادل استری و همچنین عملکرد نانوکاتالیست MgO/Fe3O4@SiO2 تاثیر گذار هستند. هدف اصلی این کار   شناسایی و   بهینه کردن این متغیرها به منظور دستیابی به حداکثر میزان تولید بیودیزل می باشد. که این متغیرها شامل دمای کلسیناسیون، زمان کلسیناسیون و درصد وزن مواد فعال کاتالیست است. که نتایج بهینه سازی متغیر ها شامل: دمای کلسینه کردن کاتالیست:C ?650 ، زمان کلسینه کردن: 3 ساعت، درصد وزنی فاز فعال به پایه: ((w/w%55 بود. هم چنین شرایط عملیاتی واکنش شامل: دمای واکنش: C?70، زمان واکنش:   5 ساعت، نسبت مولی الکل به روغن: 18:1 و درصد وزنی کاتالیست به روغن:   (w/w)%3 است. با توجه به شرایط بهینه، راندمان تولید بیودیزل با استفاده از واکنش تبادل استری در حضور نانوکاتالیست MgO/Fe3O4@SiO2 به % 99 رسید. هم چنین شناسایی نانوکاتالیست MgO/Fe3O4@SiO2 با استفاده از روش های مختلف مانند:   FT-IR VSM ,SEM وXRD   صورت گرفت.

اطلاعات مستند محدودی در مورد اکولوژی علف­های هرز متعلق به جنس گل گندم در ایران وجود دارد. در این پژوهش دو گونه­ی گل گندم شامل Centaurea solstitialis و Centaura balsamita که به تازگی مشکل­ساز شده­اند انتخاب و مورد بررسی قرار گرفتند. در این پژوهش دو ساله سعی بر آن بود که در درجه­ی اول خصوصیات اصلی و واکنش­ها و سازکارهای هر دو گونه مورد بررسی قرار گرفته و سپس آزمایشاتی در جهت شناخت بهتر و مدیریت هر دو گونه طراحی شود. این پژوهش در چهار بخش اصلی شامل اکولوژی جوانه­زنی (تاثیر اسیدیته، نیترات پتاسیم، پتانسیل اسمزی، شوری و ...)، عمق دفن و مدت زمان نگهداری، بررسی فنولوژی و رقابت صورت گرفت. نتایج این مطالعه نشان داد که بذر هر دو گونه غیر فتوبلاستیک هستند. بهترین دمای جوانه­زنی برای آن¬ها 25 درجه سانتی­گراد است و حداقل و حداکثر جوانه­زنی به ترتیب در 5 و 35 درجه رخ می­دهد. هر دو گونه واکنشی کاملا منفی نسبت به نیتروژن داشته و جزو نیتروفیل­ها محسوب نمی­شوند. حد بازدارنده­ی شوری برای آن¬ها 250 میلی­مولار بود و تا قبل از این سطح واکنشی نزولی همراه با جوانه­زنی کاهشی داشتند. حداکثر عمقی که در آن جوانه­زنی مشاهده شد عمق 5 سانتی­متری بود. واکنش خاصی نسبت به اسیدیته نداشته و در محدوده­ی 4 تا 10 جوانه­زنی مشاهده شد. هر دو گونه نسبت به خشکی مقاوم بوده و بنابراین قابلیت جوانه­زنی در مناطق خشک را دارند. در رابطه با واکنش­های عمق دفن مشاهده شد که جوانه­زنی در عمق 5 سانتی­متری پس از گذشت 9 ماه و در محیط تاریک و دمای متغیر 20*10 درجه، بالاترین درصد جوانه­زنی را به خود اختصاص داد.   تمامی عوامل ذکر شده به نوعی در شکستن خواب بذور سهم داشته و باعث افزایش جوانه­زنی شدند. کمترین درصد در رابطه با بذرهای موجود در انبار، گذشت زمان 3 ماه پس از دفن و وجود نور مشاهده شد. بررسی فنولوژی نشان داد گل گندم گیاهی یکساله و زمستانه است که در اوایل دی ماه جوانه­زنی داشته و در اواخر مرداد با ریزش بذر مواجه می­شود. گیاهی حجیم با مورفولوژی خاص که در مواردی ارتفاعی بیش از 190 سانتی­متر دارد. قدرت رقابت بالایی داشتند و سبب کاهش عملکرد گندم به مقدار زیادی شدند.  کلمات کلیدی: جوانه­زنی، عمق دفن و مدت زمان نگهداری، فنولوژی، رقابت

بررسی اثر نیتریک اکساید بر پاسخ­های آنتی اکسیدانی دو گیاه کلزا (Brassica napus L.) و کاملینا (Camelina sativa L.)، تحت تنش شوری

به­منظور بررسی تاثیر آبیاری تکمیلی در مراحل مختلف رشد و نمو نخود فرنگی (گلدهی، غلاف­دهی، گلدهی + غلاف­دهی) به­همراه شرایط دیم (شاهد) و کاربرد خارجی هورمون­های مختلف رشد شامل اکسین (IAA)، جیبرلیک­اسید (GA3) و سیتوکینین (6-BAP) به همراه آب مقطر (شاهد)، آزمایشی در سال 95-1394، به­صورت اسپلیت­پلات بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا گردید. براساس نتایج به­دست آمده، اثرات متقابل آبیاری تکمیلی × هورمون بر عملکرد غلاف سبز، عملکرد بیولوژیک، وزن صد دانه، شاخص برداشت و رنگیزه­های اصلی و کمکی فتوسنتزی معنی­دار بود. تعداد غلاف در بوته و دانه در غلاف نیز تحت تاثیر اثرات ساده آبیاری تکمیلی و هورمون قرار گرفتند. انجام آبیاری تکمیلی در دو مرحله گلدهی + غلاف­دهی و کاربرد هورمون­های سیتوکینین و اکسین موجب تولید بیشترین عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و وزن صد دانه شد. بیشترین تعداد غلاف در بوته و دانه در غلاف نیز در انجام آبیاری در دو مرحله و کاربرد خارجی هورمون­ها به­دست آمد. بیشترین میزان کلروفیل a و b مربوط به گیاهان تحت آبیاری تکمیلی در مراحل گلدهی + غلاف­دهی و کاربرد سیتوکینین و برای کارتنوئیدها با کاربرد جیبرلیک­اسید بود. کاربرد خارجی سیتوکینین باعث افزایش میزان کارایی فتوشیمیایی فتوسیستم II، شاخص زنده­مانی، میزان قند و پروتئین محلول و محتوی نسبی آب برگ شد. اثرات ساده آبیاری تکمیلی و هورمون نیز بر آنزیم­های آنتی­اکسیدانت معنی­دار بود و بیشترین میزان آن­ها در شرایط دیم و کاربردهورمون­ها بدست آمد. به­طورکلی می­توان بیان کرد که انجام آبیاری تکمیلی و استفاده خارجی از هورمون­های رشد بویژه سیتوکینین و اکسین می­تواند جهت جلوگیری از مواجه شدن نخود فرنگی با تنش خشکی در مراحل حساس گلدهی و غلاف­دهی و افزایش عملکرد اقتصادی آن مناسب باشد.  

کیفیت بالای بذر، فاکتوری ضروری برای اطمینان از استقرار مناسب گیاهچه در مزرعه می­باشد. معمولاً درصد و سرعت جوانه­زنی بذر در آزمایشگاه با درصد و سرعت سبز شدن در مزرعه متفاوت است. این بررسی به منظور تعیین مناسب­ترین آزمون بنیه بذر در آزمایشگاه جهت پیش بینی درصد و سرعت سبز شدن گیاهچه در مزرعه انجام گرفت. هشت توده بذر عدس متعلق به چهار رقم کیمیا، بیله سوار، قزوین و محلی کرمانشاه که دارای شرایط مختلفی از نظر طول عمر بودند انتخاب شد، به­طوری­که این توده­های بذر در سال­های 1389 و 1393 تولید شده بودند. در آزمایشگاه آزمون­های جوانه­زنی استاندارد، سرما، هدایت الکتریکی، آبنوشی، خرده­آجر، تنش اسمزی (در سه پتانسیل 0، 3-، 6- و 9- بار) و پیری تسریع شده (در سه دمای 40، 41 و 42 درجه­سانتی گراد و به مدت زمان­های 48، 72، 96، 120 و 144 ساعت) بر روی این توده­های بذر انجام شدند. در این آزمون­ها، شاخص­های مرتبط با بنیه بذر و گیاهچه مانند درصد جوانه­زنی نهایی، متوسط جوانه­زنی روزانه، متوسط زمان لازم برای جوانه­زنی، سرعت جوانه­زنی، درصد گیاهچه­های نرمال، شاخص بنیه بذر، ضریب آلومتری، میزان استفاده از ذخایر بذر، سهم ذخایر بذر در وزن گیاهچه، طول ریشه چه، طول ساقه چه، وزن خشک ریشه چه و وزن خشک ساقه چه اندازه­گیری شدند. در مزرعه نیز هشت توده بذر ذکر شده کشت شدند و صفات درصد سبزشدن نهایی گیاهچه، میانگین سبز شدن روزانه، متوسط زمان لازم برای سبز شدن و سرعت سبز شدن گیاهچه مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس و مقایسه میانگین­ها نشان داد که توده­های بذر عدس از نظر صفت­های اندازه گیری شده، هم در آزمایشگاه و هم در مزرعه متفاوت بودند. تجزیه اورتوگونال آزمون­های آزمایشگاهی و مزرعه­ای حاکی از برتری کامل توده­های بذر جدید نسبت به قدیم بود. برای بررسی ارتباط بین آزمون­های آزمایشگاهی و آزمون مزرعه­ای، تجزیه همبستگی بین خصوصیات جوانه زنی اندازه­گیری شده در آزمایشگاه با دو صفت مزرعه­ای درصد و سرعت سبز­شدن گیاهچه در مزرعه انجام گرفت. نتایج نشان داد که با درصد سبز­شدن گیاهچه در مزرعه، بالاترین همبستگی­های مثبت متعلق به صفت­های درصد گیاهچه­های نرمال در آزمون پیری تسریع شده در دمای 41 درجه سانتی­گراد و به مدت­های 72 و 96 ساعت (با ضریب همبستگی، به ترتیب 888/0 و 861/0)، صفت درصد جوانه زنی نهایی در آزمون پیری تسریع شده شده در دمای 41 درجه سانتی­گراد و به مدت­های 72 و 96 ساعت (به ترتیب 842/0 و 813/0)، صفت درصد گیاهچه­های نرمال در آزمون سرما در دمای 2 درجه سانتی­گراد (با ضریب همبستگی 733/0)، صفت درصد گیاهچه­های نرمال در آزمون جوانه­زنی استاندارد (با ضریب همبستگی 724/0)، بود. همچنین با سرعت ظهور گیاهچه در مزرعه، صفت­های سرعت جوانه­زنی در آزمون سرما در دمای 2 درجه سانتی­گراد (با ضریب همبستگی 792/0)، طول ساقه چه در آزمون سرما در دمای 4 درجه سانتی­گراد (با ضریب همبستگی 766/0)، سرعت جوانه زنی در آزمون تنش اسمزی در پتانسیل 6- بار (با ضریب همبستگی 765/0)، متوسط جوانه­زنی روزانه در آزمون تنش اسمزی در پتانسیل 6- بار (با ضریب همبستگی 753/0)، متوسط جوانه­زنی روزانه در آزمون جوانه­زنی استاندارد (با ضریب همبستگی 733/0) و متوسط جوانه­زنی روزانه در آزمون پیری تسریع شده در دمای 41 درجه سانتی­گراد و به مدت­های 96 و 72 ساعت(به ترتیب 718/0 و 712/0)، از بالاترین همبستگی مثبت برخوردار بودند. بنابراین از این آزمون­های آزمایشگاهی می­توان برای پیش­بینی درصد و سرعت ظهور گیاهچه در مزرعه استفاده نمود.

بررسی اثر قطع آبیاری در زمان های مختلف رشدی بر عملکرد و اجزای عملکرد ذرت سینگل گراس 704

میاگروم علف هرزی زمستانه است که در گیاهان زراعی پاییزه مثل گندم و جو به­ویژه در استان کرمانشاه به تازگی مشکل ساز بوده است. این علف هرز، نوظهور است و در ایران و جهان مطالعات زیادی روی آن انجام نشده است. این مطالعه به منظور بررسی تاثیر عمق و مدت دفن بر جوانه زنی بذور علف هرز میاگروم در 2 بخش مزرعه­ای و آزمایشگاهی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملاً تصادفی با 4 تکرار انجام شد. بذور در اعماق مختلف صفر (سطح خاک)، 5، 10، 20 و 40 سانتیمتری خاک قرار گرفتند و بعد از گذشت زمان­های 2، 4، 6، 9، 12 و 14 ماه از خاک خارج و به آزمایشگاه منتقل شده و تحت تیمارهای دما و نور قرار گرفتند. تیمار دما در 3 سطح (25 درجه سانتیگراد ثابت، 10/5 و 20/10 درجه سانتیگراد متغیر) و تیمار نور در 2 سطح (نور و تاریکی) اعمال شد. نتایج نشان داد که بذور علف هرز میاگروم فتوبلاستیک نیست و در نور و تاریکی به طور یکسان جوانه می­زنند. دمای بهینه جوانه زنی بذور میاگروم رژیم دمایی 20/10 متغیر بود. عمق دفن بر جوانه زنی بذور اثر معنی­داری (p?0.01) داشت. بیشترین جوانه زنی در عمق پنج سانتیمتری خاک دیده شد. همچنین گذشت زمان تاثیر معنی­داری بر شکستن خواب بذور داشت به طوری که بذور بعد از گذشت زمان 14 ماه بیشترین درصد جوانه زنی را داشتند. با توجه به این که با افزایش عمق، درصد جوانه زنی میاگروم کاهش یافته است می­توان نتیجه گرفت که شخم عمیق می­تواند این علف هرز را کنترل کند چرا که منجر به حرکت بذور به اعماق و جلوگیری از جوانه زنی آن­ها می­شود ولی شخم عمیق باید چند سال یک بار انجام شود به دلیل اینکه در غرب ایران معمولاً خاکورزی بوسیله­ی گاوآهن برگردان­دار انجام می­شود که این وسیله­ی خاکورزی خاک و بذر را با هم جا به جا کرده و بذرهایی که در عمق بوده­اند را بالا آورده و باعث جوانه زنی آن­ها می­شود.  کلمات کلیدی: دما­ی بهینه، شخم عمیق، علف هرز نوظهور، گندم و جو

به منظور بررسی اثر روش‌های مختلف پیش تیمار بذر و محلول‌پاشی برخی هورمونهای گیاهی بر خصوصیات عملکرد و اجزاء عملکرد گیاه دارویی کدو تخمه پوست کاغذی، آزمایشی در سال زراعی 93-92 در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه بصورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی در چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای مورد بررسی شامل پرایمینگ بذر با هورمون اکسین 100 ppm، هورمون سیتوکینین 100 ppm، سیلیس یک میلی مولار، سالیسیلیک اسید یک میلی مولار، هیدروپرایمینگ، شاهد (بدون پرایمینگ) و محلول‌پاشی بوته ها با هورمون اکسین 100 ppm، هورمون سیتوکینین 100 ppm، سالیسیلیک اسید یک میلی مولار و شاهد (بدون محلول‌پاشی) در زمان 10% گلدهی مزرعه بودند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد برای اثر فاکتور پرایمینگ در تمام صفات مورد مطالعه به استثناء صفت وزن هزار دانه، اختلاف معنی‌دار در سطح یک درصد مشاهده شد. برای اثر فاکتور محلول‌پاشی نیز در تمام صفات مورد بررسی به استثناء دو صفت تعداد کدو در بوته و وزن هزار دانه، اختلاف معنی‌دار در سطح یک درصد مشاهده گردید. اثر متقابل فاکتور پرایمینگ و محلول‌پاشی نیز در سطح یک درصد برای تمام صفات به استثناء وزن هزار دانه، اختلاف معنی‌دار نشان داد.

چکیدهمطالعه تاثیر شدت­های مختلف نور بر خصوصیات فیزیولوژیکی و مرفولوژیکی نخود همانندسایرگیاهان زراعی، ازاهمیت فراوانی برخوردار است. از این رو، به منظور بررسی اثرسایه­اندازی بر رشدرویشی وزایشی نخود و همچنین اثر شدت­های مختلف نور برعملکرد واجزای عملکرد، آزمایشی در سال زراعی 92-1391 درمزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه به صورت فاکتوریل بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل سایه­اندازی درمراحل مختلف رشد (مرحله رویشی، مرحله زایشی وکل دوره) و شدت سایه­اندازی (شاهد، 25، 50، 75 و 100 درصد سایه­اندازی) بود. نتایج نشان داد که شدت سایه­اندازی در مراحل رشد مختلف، تاثیر معنی­داری بر عملکرد و اجزای آن، کلروفیل، تسهیم مواد، سطح برگ و انتقال مجدد مواد فتوسنتزی داشت و تیمارها از نظر این صفات دارای اختلاف معنی­داری بودند. سایه­اندازی بترتیب در کل دوره رشد، مرحله زایشی و مرحله رویشی دارای بیشترین تاثیر بر عملکرد دانه، وزن صد دانه، تعداد دانه در بوته، تعداد غلاف در بوته، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت بود. افت عملکرد ماده خشک کل در شدت­های نور 75، 50، 25 و سایه کامل در کل دوره رشد بترتیب 0/87، 3/73، 1/53 و3/92 درصد نسبت به نور کامل بود. این مقادیر برای عملکرد دانه بترتیب2/95، 8/80، 9/59 و 100 درصد نسبت به نور کامل بودند.     وکلمات کلیدی: سایه اندازی، شدت نور، عملکرد، مراحل رشد، نخود.

 آفتابگردان،تنش خشکی،پرولین، محتوای نسبی آب برگ، محتوای کلروفیل