چکیده  ابوالقاسم عبدالعظیم بن عبدالله حسنی (ره) از اصحاب بزرگ و مرضیّ ائمه اطهار (علیهم¬السّلام) به شمار می¬رود که توانسته است اعتقادات خود را بر امام هادی (علیه¬السّلام) عرضه کند. ویژگی¬هایی مانند تایید صحّت اعتقادات توسط امام هادی (علیه‌السّلام)، مرجع دینی شیعیان در ری و نیز برابر بودن زیارت ایشان با زیارت مرقد مطهر امام حسین (علیه¬السّلام)؛ نشان¬گر جایگاه والای حضرت عبدالعظیم (ره) در میان ائمه اطهار (علیهم¬السّلام) است. از آنجایی که تا زمان نگارش این پژوهش، در هیچ نگاشته¬ای به بررسی کامل شخصیّت حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) و روایات وی پرداخته نشده است؛ لذا بررسی سندی و متنی روایات حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) هدف پژوهش حاضر است. در این پژوهش که با روش اسنادی و توصیفی – تحلیلی، ابزار گردآوری اطلاعات کتابخانه¬ای و بهره¬گیری از کتب موجود در نرم‌افزارهای حدیثی و نیز مقالات گوناگون نگاشته شده است، به تبارشناسی حضرت عبدالعظیم حسنی (ره)، معرّفی اساتید و شاگردان مستقیم به همراه ترسیم الگویابی طرق اساتید و شاگردانی که دارای بیشترین نقل روایت بوده¬اند، پرداخته شده است. در بررسی اساتید و شاگردان حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) مشخص شد که از میان اساتید، ایشان از «علی بن اسباط» بیشترین روایات را نقل نموده و از میان شاگردان نیز «سهل بن زیاد آدمی» دارای بیشترین روایت از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) است. معرّفی مختصر شهر ری و بررسی موقعیّت این شهر از جنبه¬های گوناگون، مقایسه روایات مشابه حضرت عبدالعظیم و دسته¬بندی آن¬ها در بخش‌های مزید، تصحیف، نقل به معنا، ادراج، ارسال، مقلوب، تبدیل و تقطیع و نیز نقد سندی و متنی روایات اخلاقی ایشان، گونه¬شناسی روایات تفسیری منقول از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) و دسته¬بندی آن¬ها در سه دسته تفسیر درونی، تفسیر بیرونی و تضمین از اقدامات انجام‌شده در این پژوهش است. همچنین ذکر 17 روایت از حضرت عبدالعظیم حسنی (ره) که تاکنون در هیچ¬یک از آثار نگاشته شده پیرامون ایشان نیامده، به همراه 1 روایت که در نرم‌افزار درایه النور در زمره روایات حضرت عبدالعظیم محسوب شده، از دیگر کارهایی است که در این نوشتار انجام شد. برای آگاهی از آمار دقیق روایات حضرت عبدالعظیم در منابع حدیثی؛ مکرّرات، حذف و روایات ثبت¬نشده در مسند حضرت عبدالعظیم، افزوده شد که میزان آن به 122 روایت رسید. از این تعداد، برخی جزء ملحقات محسوب شد که بدون درنظرگرفتن این موارد؛ تعداد واقعی آنها 112 روایت است. همچنین پرداختن به این مطلب که نخستین گردآورنده خطبه¬های حضرت علی (علیه‌السّلام) را می¬توان حضرت عبدالعظیم (ره) دانست؛ از نتایج به دست¬آمده در این نوشتار است. کلیدواژه¬ها : حضرت عبدالعظیم حسنی (ره)، بررسی سندی، بررسی متنی، خطب امیرالمومنین (علیه‌السّلام)، روایات اخلاقی، مقایسه روایات.

   یتمحور هذا البحث حول دراسه البناء السردی فی روایه (مخیم الموارکه) للروائی العراقی جابر خلیفه جابر، وهی روایه تنتمی إلى تیار ما بعد الحداثه فی السرد العربی، وتتمیّز بتجریبها الفنی وغناها الرمزی واعتمادها على بنیه غیر تقلیدیه تدمج بین الحکایه والوثیقه وبین البعد النفسی والبعد التاریخی. ویُرکز البحث على تحلیل اربعه مکونات اساسیه فی هذا البناء السردی: انماط الشخصیات والحدث والزمان والمکان، وهی عناصر تُعدّ ضروریه لفهم الکیفیه التی یُبنى من خلالها العالم الروائی، ویتم عبرها تمریر الرسائل الفکریه والرمزیه للنص.    تُقدَّم الشخصیات فی الروایه باسلوب غیر مباشر، حیث لا یتم تقدیمها وفق انماط ثابته او اوصاف جاهزه، بل یتم بناوها تدریجیًا من خلال شظایا السرد، ومقاطع الرسائل، والتاملات الذاتیه، والحوار الداخلی. کما تتداخل الازمنه وتتشظى فی الروایه، لتُنتج سرداً متقطعًا وغیر خطی، یُعید صیاغه العلاقه بین الماضی والحاضر بطریقه تعکس عمق التداخل بین الذاکره الفردیه والجمعیه. اما المکان، فلا یُقدَّم کفضاء جامد، بل کعنصر دینامیکی یتغیّر ویکتسب معانی رمزیه مرتبطه بالاغتراب والمنفى والتیه، لا سیما من خلال صوره (المخیم) الذی یشکّل محورًا سردیًا وثقافیًا فی الروایه.    تبرز اهمیه هذا الموضوع من عده جوانب متداخله. اولاً، لان الروایه تمثّل نموذجاً سردیاً معاصراً یستجیب لتحدیات الواقع العربی وتحوّلاته الثقافیه والسیاسیه، إذ توظّف الموروث التاریخی فی مقاربه الواقع الحدیث من خلال رموز الماساه والنفی والتهجیر. وثانیاً، لان دراسه البناء السردی فیها تکشف عن قدره الکاتب على تجاوز الاشکال الکلاسیکیه للسرد، واستثماره الواعی للادوات السردیه الحدیثه، ما یجعل العمل الروائی ذاته وسیله لفهم الواقع وإعاده إنتاجه.    کما ان تحلیل عناصر مثل انماط الشخصیات والزمان والمکان لا یقتصر على تفکیک تقنیات الروایه، بل یساعد على استکشاف دلالاتها الاعمق، وإضاءه الاسئله التی تطرحها حول الهویه، والسلطه، والمصیر، والانتماء. فالشخصیات فی الروایه لیست نماذج فردیه فقط، بل تمثیلات لذوات مهمّشه، مشروخه، تعیش صراعها الداخلی وسط عالم مازوم. والزمان فیها لا یُقدَّم بوصفه مجرّد تسلسل للاحداث، بل کنسق سردی یعبّر عن اختلال العلاقات بین الذاکره والحاضر. اما المکان، فهو اکثر من مجرّد خلفیه للاحداث؛ بل یتحول إلى معادل رمزی لحاله الإنسان المُنفِی، والهویه القلقه، والحلم المنکسر.    إن هذا البحث یسهم فی إلقاء الضوء على کیفیه تحوّل الروایه من سرد للوقائع إلى فضاء معرفی وجمالی، یُعید تشکیل العلاقه بین الإنسان والعالم، ویستخدم ادوات الادب لتفکیک مفاهیم الواقع والتاریخ والذاکره. وهذا ما یمنح الموضوع راهنیته واهمیته الاکادیمیه، خاصه فی ظل تحوّل الروایه العربیه المعاصره إلى ساحه للتعبیر عن قضایا کبرى تتجاوز المحلی والآنی إلى الإنسانی والوجودی. إن الاطروحه   تعتمد على المنهج التحلیلی الوصفی.    اظهرت نتائج البحث ان روایه (مخیم الموارکه) تقوم على بنیه سردیه مرکّبه، تُوظف تعدد الاصوات وتنوع الاسالیب والتقنیات، مما یجعلها نصًا مفتوحاً على التاویل. ففیما یخص انماط الشخصیات، یتضح ان الروایه تُقدّم شخوصها بطریقه تکسّر النمط التقلیدی، حیث تتشکل عبر الحکی غیر المباشر، والوثائق، والرسائل، والتداعیات النفسیه. وتتنوع هذه الشخصیات بین شخصیات متامله، مطارده، صامته، او متمرّده، مما یعکس تشظی الذات البشریه تحت ضغط المنفى والذاکره والتاریخ.    اما فیما یتعلق بالزمان السردی، فقد تبین ان الروایه لا تتبع تسلسلًا خطیًا، بل تعتمد على التقطیع الزمنی والتلاعب بالماضی والحاضر، مستخدمه اسالیب مثل الاسترجاع والاستباق لکشف عمق التجربه الإنسانیه التی تمر بها الشخصیات. وبهذا یصبح الزمن اداه لکشف العلاقه المتوتره بین الماضی المنکسر والحاضر المعلّق والمستقبل الغامض. هذا الانزیاح عن الزمن الخطی یمنح الروایه بعدها الفلسفی، ویجعلها تمارس نقدًا ضمنیًا لفکره (الزمن التاریخی) بوصفه مساراً تقدمیاً مستقیمًا.    وفیما یخص المکان فقد اظهرت الدراسه ان الروایه تستخدم المکان بوصفه حاملاً رمزیاً ودلالیًا. (المخیم) لیس مجرد مکان للإقامه، بل هو حاله وجودیه تعبر عن اللجوء، والانفصال، والانکسار. کذلک، فإن الاماکن الاخرى التی تظهر فی النص تکتسب قیمه رمزیه وتاریخیه، تعبّر عن خیبات الجماعه وهواجس الفرد، وتحیل إلى ذاکره جمعیه تتکرر مآسیها رغم تغیّر الامکنه والوجوه.

   در دوره‌ی مس و سنگ شناخت مصنوعات سنگی از نظر تکنولوژیکی از اهمیت بالایی برخوردار است. با مطالعه‌ی مصنوعات و دست‌افزار های سنگی نگاه آگاهانه تری نسبت به اقتصاد ، تجارت، مواد خام استفاده‌شده و تکنولوژی ساخت ابزار در دوره‌ی مس و سنگ جدید به ما ارائه می‌دهد. مطالعات محدودی روی مصنوعات سنگی دوره‌ی مس و سنگ جدید انجام شده‌است. سنت ابزارسازی در هزاره‌ی پنجم و ششم پ. م در زاگرس را با نام سنت پسا معلفاتی می‌شناسند. از مهم‌ترین ویژگی‌های سنت پسا معلفاتی تولید تیغه‌های سنگی بلند و تیغه‌های داسی شکل از طریق تکنیک فشاری است، همچنین اندازه‌ی طولی تیغه‌ها در سنت پسا معلفاتی بیشتر می‌شود و این تکنولوژِی در مناطق زاگرس فراگیر بوده است. تغییر رویکرد در ساخت و استفاده از ابزارها در دوره‌ی مس و سنگ به شیوه‌ی معیشت، تاثیر ابزارها در اهمیت کشاورزی اشاره دارد. برای ساخت تیغه‌های داس از جنس سنگ‌های چخماق مرغوب و با ناخالصی کم استفاده می شده‌است. در کاوش سال 1394 که در محوطه‌ی پیش از تاریخی تاق بستان انجام شد، یافته‌های ابزار سنگی این محوطه که مربوط به هزاره‌ی چهارم پ. م است، این مجموعه به‌صورت جزئی مورد بررسی طبقه بندی و گونه شناسی قرار خواهد گرفت. مقایسه‌ی گونه‌های ابزار شناسایی شده‌ی تاق‌بستان با محوطه‌های ایران و محوطه‌های همجوار پرداخته شود. گونه‌های ابزار تاق‌بستان براساس آزمایشات مشخص شود که چه نوعی هستند. کلیدواژه‌ها: گونه‌شناسی و طبقه‌بندی ابزار سنگی، هزاره چهارم پ. م، مس‌وسنگ جدید، گودین VI، تاق‌بستان، کرمانشاه

محوط? باستانی دایاآردیزی پلدختر به دست آمده است  

یکی از یافته­هایی که از کاوش­های   باستان­شناسی مربوط به دوره نوسنگی   در زاگرس به دست آمده، پیکرک­ها گلی هستند، که از   مسائل ادراکی بحث برانگیز این دوره می باشند. پیکرک­ها در گونه های حیوانی، انسانی (مسبک یا انتزاعی ) به منظور اهداف خاصی توسط انسان­های بالغ ساخته شده­اند. پیکرک­های T شکل گونه­ای از پیکرک­های انسانی هستند که از ویژگی­های منحصر دوره نوسنگی درهزاره هشتم و هفتم قبل از میلاد در منطقه زاگرس می­باشند. این پیکرک­ها دارای بدنه­ای عمودی یا ساقه­ای بر روی پایه­ای افقی هستندکه شکل یک T برعکس را تداعی می­کنند. این پیکرک­ها و نظیر آن­ها برای اهداف خاصی ( از جمله طلسم، جادو، محافطت و...) ساخته شده­اند که روش تحقیق این موضوع   به صورت توصیفی – تحلیلی، با استفاده از منابع کتابخانه­ای انجام گرفته است. واژگان کلیدی : دوره نوسنگی، پیکرک­های T شکل، زاگرس   

   1 مقدمه

   سفال از جمله فراوان­ترین و مهم­ترین ماده­ی فرهنگی قابل مطالعه در محوطه­های باستانی است که با توجه به میزان و کمیت آن و نیز ویژگی­های خاص و منحصر به فرد، می­تواند اطلاعات در خور توجه­ای در خصوص فرهنگ، معیشت، اقتصاد و مواردی از این دست، در اختیار پژوهشگران قرار دهد چرا که سفال و داده­های سفالی از پایداری و ماندگاری بسیاری برخوردار است. سفال علاوه بر تعیین و تکمیل گاهنگاری نسبی منطقه، تبادلات فرهنگی و حوزه­ی پراکنش و گستردگی فرهنگی را نیز روشن می­نماید (سجادی، ????: ???). در میان صنایع­دستی صنعت سفالگری از ارزش خاصی برخوردار است زیرا از اولین دست­ساخته­های هنری بشر است. سفال یکی از خلاقیت­های ماندگار انسان از دوره نوسنگی است. هیچکدام از مصنوعات و ساخته­های فکر و اندیشه انسان از نظر ارزانی و فناوری مواد اولیه در طبیعت به پای سفال نمی­رسد (مهلبانی و خضریان، 1385: 36و35). سفالگری به عنوان قدیمی­ترین (صنعت) در ایران همواره از موضوعات مهم پژوهش­های باستان­شناسی بوده است.

   چکیده ایران عهد ساسانی به خاطر گستره وسیع آن و قرار گرفتنش در منطقه استراتژیک جهان و تسلطش بر خاک های حاصلخیزی از منطقه آسیا که کشاورزی را ممکن می نمود و از طرفی رونق تجارت در این گستره وسیع جغرافیایی که مابین سرزمین های غرب و شرق قرار داشت و یک منطقه ارتباط دهنده تجاری و در مسیر بازرگانی تجاری و ترانزیت قرار داشت و رونق تجارت انواع کالاهای ایرانی، از قبیل ابریشم و منسوجات و تولیدات کشاورزی و محصولات مختلف زراعی در فصول مختلف رونق تجارت را دو چندان می نمود. هدف از انجام پژوهش حاضر بررسی وضعیت اقتصادی ایران در اواخر عهد ساسانی تا پایان قرن اول(ه.ق) بود که به روشی توصیفی و با استفاده از مطالعات کتابخانه انجام شد. نتایج نشان داد مولفه های اصلی اقتصاد ایران در عهد ساسانی کشاورزی،صنعت، تجارت از طریق راه ابریشم و.. بوده است. همچنین همزمان با ظهور اسلام، جامعه عصر ساسانی اوضاعی بسیار آشفته و نابسامان داشت و زمینه برای یک دگرگونی ژرف و اساسی در همه زمینه‌ها فراهم بود و در چنین اوضاعی که شالوده و بنیان ضعیف دولت ساسانی رو به ویرانی نهاده، و بحران‌های متعدد سیاسی، اجتماعی، اقتصادی و به‌ویژه مذهبی سراسر جامعه ایران را فراگرفته بود، مجاهدان پرشور مسلمان روی به سوی ایران زمین نهاده و شریعت نجات‌بخش محمد (ص) (دین اسلام) را بر ایرانیان عرضه کردند.   ورود اعراب به ایران تنها نظم سیاسی پیشین را بر هم زد و نظام اقتصادی و عمال اقتصاد همچنان بر همان منوال سابق باقی ماندند.ایرانیان در این دوره در سیاست دستگاه اموی نقش قابل تو جهی نداشتند اما در اقتصاد آن نقش مهم و البته سازنده ای را ایفا می کردند که شاید بتوان گفت همین نقش آنها در امور مالی بود که دوام نظام سیاسی اموی را نیز در پی داشت. کلید واژه ها: وضعیت اقتصادی، عهد ساسانی، اعراب، اسلام   

   حوض? رودخان? مهاباد یکی از مهم­ترین مناطق شمال­غرب ایران واقع در جنوب دریاچ? ارومیه است که با اتکاء بر بررسی­های باستان­شناختی صورت گرفته سابق? سکونت انسان در آن به دور? پارینه­سنگی قدیم بر می­گردد. در این منطقه دشت وسیع و فراخی به­نام «دشت شهرویران» وجود دارد که جریان رودخان? مهاباد از وسط آن سبب پیدایش و شکل­گیری سکونتگاه­های زیادی از دور? پارینه­سنگی تا عصر حاضر گشته است. رودخان? مهاباد از ارتفاعات منگور واقع در بین مهاباد – پیرانشهر سرچشمه و با عبور از مناطق کوهستانی، در وسط شهر مهاباد و پایین­تر از آن وارد جلگ? وسیعی مابین مهاباد – نقده و مهاباد – میاندوآب می­گردد. این جلگه در اداوار گوناگون مورد توجه گروه­های مختلف انسانی بوده است. با توجه به این­که تاکنون در ارتباط با الگوهای استقراری در منطق? مهاباد پژوهش منسجم و جامعی صورت نگرفته، هدف نوشتار حاضر بر آن است تا به «بررسی و تحلیل الگوهای استقراری دوران پیش­از تاریخ در حوض? رودخانه مهاباد واقع درجنوب دریاچه ارومیه» بپردازد. فرض بر آن است که به دلیل واقع شدن مهاباد حدفاصل مناطق کوهستانی و جلگه­ای می­توان نقش این منطقه را در تحولات فرهنگی جوامع پیش از تاریخ با نواحی هم­جوار از جمله زاگرس شمالی و مرکزی و شمال بین­النهرین از طریق یک سری گذرگاه­های طبیعی مشخص ترسیم کرد. این پژوهش به­دنبال مطالعه سیر تغییر و تداوم استقرارهای پیش­ازتاریخ حوض? رودخان? مهاباد و عوامل دخیل در آن (محیطی و انسانی و ...) است و اینکه ساکنان منطقه چگونه با بستر محیطی خود و نیز جوامع پیرامونی در دیگر مناطق ارتباط و برهمکنش داشته است. مطالع? پیش­رو به روش استقرایی – تحلیلی و بر مبنای دو روش کتابخانه­ای و البته بر پایه اطلاعات به­دست آمده از بررسی­های پیمایشی باستان­شناسی به انجام خواهد رسید. هم­چنین از نرم افزار GIS برای تحلیل متغییرهای محیطی و بررسی برهمکنش انسان با محیط پیرامون در طول زمان در منطقه مورد مطالعه استفاده خواهد شد. در نتیجه در پژوهش حاضر مشخص گردید که حوض? رودخان? مهاباد با دیگر مناطق ایران از جمله شمال­غرب ایران، زاگرس مرکزی، بین­النهرین و قفقاز بر همکنش فرهنگی داشته، به علاوه مشخص گردید که متغیرهای محیطی هم­چون منابع آب دائمی، انتخاب ارتفاع بین 1200 – 1400، شیب کم­تر از 5 %، و واقع شدن در اقلیم خشک و دوران زمین­شناسی کواترنری در چینش و الگوی استقرارهای پیش از تاریخ حوض? رودخانه مهاباد نقش مهم و کلیدی داشته است.   کلید واژگان: حوض? رودخان? مهاباد، پیش از تاریخ، جنوب دریاچه ارومیه، الگوی استقراری

   یادگیری زبان عربی همواره مورد توجه قرار دارد اما متاسفانه بیشتر اوقات فرایند یادگیری با مشکلاتی همراه است و گاها این آموزش ثمره­ای قابل قبولی را به همراه ندارد، علت این امر عدم توجه به هدف متعلم از یادگرفتن این زبان است؛ به طوری که منهج و فرآیند یادگیری شخصی که هدف او مسائل دینی است بسیار متفاوتتر از شخصی است که مسائل گردشگری و زیارتی را در نظر دارد و همچنین معلمی که فرآیند آموزش را بر عهده دارد باید از روش­های مفید و کاربردی استفاده کند تا فرآیند آموزش لذت بخش و در اسرع وقت ممکن و مفید صورت گیرد.

   چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب       چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب         

   چکیده انسان همواره در حال تلاش برای بهبود کیفیت سطح   زندگی و معیشت و افزایش رفاه بوده است. از زمان تولید نخستین ابزارهای سنگی تلاش برای تامین معیشت با استفاده از ابزارها دیده می­شود. انسان با گذار از دوره­های مختلف و ورود به عصر سنگ جدید(نوسنگی) نیازهای جدیدی مطابق با پیشرفت‌هایی که به خاطر نوسنگی شدن و توانایی در برهمکنش با محیط پیرامون و قابلیت تاثیرگذاری بر آن در زندگی خود احساس می­کند. انسان برای رفع نیاز قدیمی خود یعنی تامین معیشت غذایی و همچنین نیازهای جدیدی که با تحول در سبک زندگی او با نوسنگی شدن ایجادشده بود، به برهمکنش و تعامل بیشتر با محیط پیرامون و موجودات آن پرداخته که تحول در شیوه زندگی انسان را در پی دارد. از نمودهای آشکار دیگر این برهمکنش علاوه بر کشاورزی و اهلی سازی می­توان به آغاز تجارت ،ابسیدین، به‌صورت موضوعی فرا منطقه‌ای اشاره کرد که بر اساس باور باستان‌شناسان یکی از جنبه­های نوسنگی شدن است. در این راستا درزمینه چگونگی تجارت و شیوه­های آن مباحث بسیاری توسط باستان‌شناسان مطرح گشته و نتیجه آن مقالات و گزارش‌های زیادی است. درباره منشا ابسیدین   خاور نزدیک در دوره نوسنگی، تقریباً همه به‌طور یکسان متفق­القول هستند که از ترکیه یا آناتولی اطراف دریاچه وان و مناطق شرقی آن است. اما درباره روش‌های دسترسی به این منبع برای محوطه­های دور از منبع پرسش­هایی مطرح است که توسط باستان‌شناسان مختلف برای آن فرضیات قابل قبولی ارائه‌شده است. دراین‌باره می­توان از نظریات رنفرو و همکارانش در دهه 60 و 70 میلادی و نظریه ایبانز و همکارانش در سال‌های اخیر برای تحلیل الگوی انتقال و پراکنش که آن‌ها برای ابسیدین به‌عنوان نخستین مدرک تجاری استفاده می­کنند به‌عنوان شاهدی برای فرض مطرح شده در این نوشتار استفاده کرد. یافته­های بازنگری اخیر تپه علی­کش شواهد جدیدی از نوع دیگری از تجارت اشیا و کالاها را در این دوره زمانی در اختیار قرار داده است. شواهد مورد نظر ، مبادله گونه خاصی از مهره­های تزئینی ساخته‌شده از صدف‌های آب‌های آزاد که در کنار تدفین­های دوره نوسنگی بی‌سفال علی­کش به‌دست‌آمده‌ است. بر اساس تدفین‌هایی این محوطه این مهره­ها در کنار اسکلت‌های انسانی به‌عنوان دستبند، گردنبند و پابند استفاده شده است. البته علاوه بر این محوطه در محوطه­های دیگر ایران همانند گنج دره، گوران و   نیز نمونه­های مهره­های صدفی به‌دست‌آمده است. با توجه به   این یافته­ها که از جنس صدف‌های دریایی بوده، بحث تجارت این‌ مهره­ها و توجه به کاربری آن‌ها پیش می­آید که در این نوشتار سعی در تفسیر و تبیین این مهم هستیم. این پژوهش در چهار فصل جمع­آوری گردید. در ادامه با توضیح مسائلی سعی در بیان موضوعات مرتبط با پژوهش و بررسی فرضیه­های مطرح شده در باب برهم­کنش در دوره نوسنگی و تطبیق این فرضیات با شیوه مورد نظر این پژوهش در چارچوبی پژوهشی ارائه شده است. واژگان کلیدی : نوسنگی، مهره­های صدفی، صدف‌های خاردار، علی کش، تجارت.

مبانی فقهی حقوقی دیه و قصاص شهروندان غیر مسلمان در فقه امامیه و حقوق ایران