این پژوهش با هدف بررسی اثرات جایگزینی بخشی از ذرت با یولاف (عادی و فرآوری‌شده با اتوکلاو) و استفاده از مکمل مخمر خشک فعال (Saccharomyces boulardii) بر عملکرد تولیدی، کیفیت تخم‌مرغ و شاخص‌های خونی مرغ‌های تخم‌گذار سویه لگ‌هورن انجام شد. به این منظور، تعداد ??? قطعه مرغ تخم‌گذار در سن ?? هفتگی در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار و هشت تکرار (در هر تکرار سه پرنده) به‌مدت شش هفته مورد بررسی قرار گرفتند. هرچند در طرح اولیه دوره آزمایش ده هفته در نظر گرفته شده بود، اما به‌دلیل شرایط بحرانی ناشی از شروع جنگ و محدودیت‌های اجرایی، دوره رکوردبرداری به شش هفته کاهش یافت. تیمارهای آزمایشی شامل: ?) جیره پایه بدون یولاف و بدون مخمر (شاهد)، ?) جیره پایه حاوی مخمر، ?) جیره حاوی یولاف عادی بدون مخمر، ?) جیره حاوی یولاف عادی همراه با مخمر، ?) جیره حاوی یولاف فرآوری‌شده بدون مخمر، و ?) جیره حاوی یولاف فرآوری‌شده همراه با مخمر بودند. در جیره‌های حاوی یولاف، ?? درصد از ذرت بر اساس ماده خشک با یولاف جایگزین شد. مخمر استفاده‌شده از نوع S. boulardii تولید شرکت پارسی‌لاکت ایران با غلظت حداقل ?×??¹? CFU/g بود. نتایج نشان داد استفاده از یولاف فرآوری‌شده و مکمل مخمر تاثیر معنی‌داری بر عملکرد تولیدی مرغ‌ها داشت (P<0.05). بالاترین درصد تولید و بهترین ضریب تبدیل خوراک در تیمار حاوی یولاف فرآوری‌شده همراه با مخمر مشاهده شد. کیفیت داخلی تخم‌مرغ ازجمله شاخص هاو و ارتفاع آلبومین در این تیمار به‌طور معنی‌داری بهبود یافت. همچنین استفاده از یولاف فرآوری‌شده و مخمر موجب کاهش معنی‌دار در سطح کلسترول و تری‌گلیسرید سرم گردید، درحالی‌که بر ضخامت پوسته و وزن تخم‌مرغ تاثیر قابل‌توجهی نداشت. به‌طورکلی، نتایج این مطالعه نشان داد جایگزینی ?? درصد از ذرت با یولاف فرآوری‌شده همراه با مکمل‌سازی با مخمر S. boulardii می‌تواند به‌عنوان یک راهکار تغذیه‌ای موثر و اقتصادی برای بهبود عملکرد تولیدی، کیفیت تخم‌مرغ و وضعیت متابولیکی مرغ‌های تخم‌گذار مورد استفاده قرار گیرد.

ضرورت افزایش عملکرد و­کیفیت گندم، تحمل به تنش‌های زیستی و غیرزیستی، سازگاری با تغییرات آب و هوایی و نیزافزایش جمعیت جهان، نیاز به به­نژادی گندم از طریق اجداد وحشی آن از جمله گندم امر (Triticum turgidum   .dicoccoides) را افزایش داده است. توانایی گندم امر در ایجاد عملکرد بالا در خاک های ضعیف و مقاومت به بیماری و تحمل به تنش خشکی و گرما، آن را به‌عنوان گونه­ای مهم و دارای مخزن ژنی بسیارغنی مورد توجه قرار داده است. در تحقیق حاضر، به­­منظور بررسی تنوع ژنتیکی ژرم­پلاسم گندم امر ازنظر ویژگی­های فنولوژیک، آگرومورفولوژیک و همچنین صفات کیفی دانه از جمله غلظت آهن، روی و پروتئین محلول دانه، 150 ژنوتیپ گندم امر با منشا کشورهای مختلف (ایران، سوریه، ترکیه، لبنان، عراق و فلسطین اشغالی) در قالب طرح آلفا لاتیس با دو تکرار در سال زراعی 1402-1401 درشرایط دیم و آبیاری تکمیلی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی، مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب نشان داد اثر محیط برای کلیه­ی صفات اندازه­گیری شده به­جز طول سنبله و طول پدانکل، اثر ژنوتیپ برای تمامی صفات به­جزشاخص کلروفیل برگ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط برای تمامی صفات به­جز شاخص کلروفیل برگ و روز تا سنبله دهی معنی­دار بود. بیشترین میزان وراثت پذیری عمومی (86/0) برای صفت ارتفاع بوته در شرایط دیم حاصل شد که می­تواند بیانگر احتمال انتخاب موفقیت آمیز برای این صفت باشد. بر اساس نتایج تجزیه همبستگی فنوتیپی و ژنوتیپی در هر دو شرایط مورد بررسی، ارتفاع بوته با طول سنبله و تعداد دانه در سنبله و همچنین طول سنبله با تعداد دانه در سنبله و طول پدانکل همبستگی مثبت و معنی­داری داشت. در هر دو شرایط بین صفات محتوای آهن و روی دانه، همبستگی مثبت و معنی داری مشاهده شد و به­احتمال زیاد می­توان این دو صفت را همزمان باهم افزایش داد. در شرایط آبیاری تکمیلی، بین محتوای روی و پروتئین محلول دانه همبستگی منفی و معنی داری مشاهده شد. تجزیه­ی خوشه­ای به­روش UPGMA و WARD براساس صفات اندازه­گیری شده و با توجه به نتایج F کاذب، ژنوتیپ های گندم امر را در شرایط دیم به چهار گروه و در شرایط آبیاری تکمیلی به دو گروه تقسیم نمود.    واژه­های کلیدی: تنوع ژنتیکی، شاخص­های تحمل خشکی، صفات فنولوژیک، صفات کیفی دانه، صفات مورفولوژیک، گندم امر   

 مقدمه و بیان مسئله: تحقیق حاضر به بررسی ظرفیت‌ها و مزیت‌های معیشت پایدار در دهستان سرفیروزآباد، واقع در استان کرمانشاه می‌پردازد. دستیابی به توسعه پایدار بدون توجه به بهبود معیشت و کاهش فقر در مناطق روستایی ممکن نیست. با توجه به داده‌های مرکز آمار ایران، نسبت درآمد سالانه خانوارهای روستایی به شهری در این منطقه به شدت پایین است و این مسئله به ناپایداری معیشت روستاییان منجر شده است. همچنین تغییرات اقلیمی و ناپایداری منابع طبیعی امنیت غذایی و معیشت ساکنان را تهدید می‌کند. بنابراین شناسایی ظرفیت‌ها و مزیت‌های موجود در این دهستان به‌منظور تقویت معیشت پایدار و کاهش آسیب‌پذیری‌های اقتصادی و اجتماعی ضروری است. مواد و روش: این پژوهش به‌صورت توصیفی-تحلیلی و با استفاده از دو روش کیفی و کمی انجام شد. در بخش کیفی مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته با ?? نفر از ساکنان محلی انجام شد که به شناسایی پنج نوع سرمایه شامل طبیعی، فیزیکی، انسانی، مالی و اجتماعی منجر گردید. این مصاحبه‌ها به‌منظور درک عمیق از ظرفیت‌های بومی و چالش‌های موجود در زمینه معیشت پایدار انجام شد. در بخش کمی، از روش تحلیل سلسله‌مراتبی (AHP) برای اولویت‌بندی ظرفیت‌ها و مزیت‌ها استفاده شد. نمونه‌ای شامل ?? نفر از کارشناسان و افراد آگاه در زمینه توسعه محلی در منطقه انتخاب و پرسشنامه‌های مقایسه زوجی برای جمع‌آوری داده‌ها توزیع گردید. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزار Expert Choice تجزیه و تحلیل شدند. یافته‌ها و نتیجه‌گیری: یافته‌ها نشان دادند که سرمایه فیزیکی و طبیعی به ترتیب بیشترین اولویت را در بهبود معیشت پایدار دارند. تحلیل نتایج مصاحبه‌ها و مقایسات زوجی نشان داد که کشت محصولات با ارزش افزوده بالا به‌ویژه زعفران و پرورش دام و طیور به‌عنوان مهم‌ترین مزیت‌ها برای بهبود معیشت پایدار شناسایی شدند. زعفران به‌دلیل نیاز به نیروی کار بالا و درآمدزایی مناسب به‌عنوان یک فرصت شغلی جذاب برای ساکنان منطقه مطرح است. همچنین پرورش دام و طیور به‌عنوان شغل سنتی و با تجربه مردم در این زمینه، می‌تواند به تامین نیازهای غذایی و بهبود وضعیت اقتصادی خانوارها کمک نماید. نتایج این پژوهش تاکید می‌کند که استفاده از ظرفیت‌های بومی و تقویت آن‌ها می‌تواند به ایجاد اشتغال پایدار و بهبود کیفیت زندگی ساکنان این دهستان کمک کند. این یافته‌ها به‌ویژه برای برنامه‌ریزان و سیاست‌گذاران در زمینه توسعه پایدار روستایی حائز اهمیت است. پیشنهادها: بر اساس نتایج پژوهش، پیشنهاد می‌شود که برنامه‌های آموزشی و حمایتی برای تقویت سرمایه‌های انسانی و فیزیکی در منطقه طراحی و اجرا شوند. این برنامه‌ها می‌توانند شامل دوره‌های آموزشی در زمینه کشاورزی پایدار، مدیریت منابع طبیعی و مهارت‌های فنی و حرفه‌ای باشند. همچنین، توجه به توسعه زیرساخت‌های لازم برای افزایش بهره‌وری در کشت محصولات با ارزش افزوده و پرورش دام و طیور، می‌تواند به بهبود معیشت پایدار ساکنان سرفیروزآباد کمک کند. علاوه بر این، ایجاد شبکه‌های توزیع و بازاریابی برای محصولات محلی و ایجاد مشاغل خدماتی مرتبط با گردشگری می‌تواند نقش مهمی در تقویت اقتصاد محلی ایفا کند. این رویکردها نه‌تنها به بهبود معیشت ساکنان کمک می‌کند، بلکه به حفظ منابع طبیعی و ارتقای کیفیت زندگی در این مناطق منجر خواهد شد.

   به منظور ارزیابی زراعی رگه‏های درون‏زاد نوترکیب حاصل از تلاقی ارقام گندم، تعداد 450 لاین اینبرد نوترکیب گندم نان نسل F6 (سه جمعیت) حاصل از تلاقی گاسکوژن × بک کراس زمستانه روشن، مرودشت ×MV17، مرودشت × شاه پسند مورد بررسی قرار داده شدند. کشت به صورت آبی در قالب طرح آگمنت در سال 1399 در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گرفت. تیمارهای شاهد شامل ارقام گندم نان (روشن، شاه پسند، مرودشت، کرایچوف، MV17، گاسکوژن) بودند که به‌صورت طرح پایه بلوک‏های کامل تصادفی در هشت تکرار اجرا شده که به طور تصادفی در بین لاین‏ها قرار گرفتند. نتایج بدست آمده از تجزیه همبستگی نشان داد که بین صفت عملکرد دانه در متر مربع و عملکرد کاه، ارتفاع بوته، طول پدانکل، طول برگ پرچم، طول سنبله، وزن سنبله، تعداد دانه در سنبله، وزن دانه در سنبله، وزن هزار دانه، تعداد سنبله در متر مربع، وزن سنبله در متر مربع   وزن کاه سنبله در متر مربع عملکرد زیست توده و شاخص برداشت همبستگی مثبت و بسیار معنی­داری مشاهده گردید. نتایج تجزیه مسیر نشان داد که تعداد سنبله در واحد سطح دارای بیشترین همبستگی و نیز بیشترین اثر مستقیم را بر عملکرد دانه داشته است. با توجه به نتایج بدست آمده از تجزیه به عامل‌ها پنج عامل انتخاب شدند که در مجموع 70/76 درصد از واریانس کل را توجیه نمودند. تجزیه خوشه‌ای لاین­ها به وارد آن­ها را در پنج گروه براساس صفات مورد نظر دسته‌بندی کرد. به‌طورکلی نتایج نشان داد که لاین­های گروه اول از نظر اکثر صفات ارزیابی شده بر گروه های دیگر برتری دارند. لذا توصیه می گردد که این لاین ها جهت بررسی بیشتر در برنامه های اصلاحی قرار گیرند. کلمات کلیدی: آگمنت، تجزیه خوشه­ای، رگه‏های درون‏زاد نوترکیب، گندم نان.

   چکیده دانه‌های روغنی به‏عنوان ماده اولیه تولید روغن خوراکی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار هستند. یکی از مهمترین مشکلات بخش کشاورزی، کمبود دانه‌های روغنی و وابستگی به واردات آن‎ها برای مصارف مختلف می‏باشد. بالنگوی شهری گیاهی چند منظوره با قابلیت‎ها و کاربردهای متنوع و فراوان است که می‎تواند نقش بسیار مهمی در کشاورزی پایدار مناطق خشک و نیمه‏خشک ایران داشته باشد. اصلاح‏کنندگان نبات به منابع وسیع خزانه ژنتیکی برای انجام فعالیت‏های اصلاحی بر روی گیاهان زراعی احتیاج دارند. بنابراین شناسایی عوامل و شاخص‏های موثر بر افزایش عملکرد و بهبود ویژگی‏های بیوشیمایی گیاه دارویی بالنگوی شهری و استفاده از آن‏ها در برنامه‏های به‏نژادی و به‏زراعی امری ضروری به‏نظر می‏رسد. در این پژوهش تعداد 35 اکوتیپ جدید بالنگوی شهری همراه با رقم شاهد سارا به صورت طرح لاتیس ساده با دو تکرار مورد بررسی قرارگرفتند. آزمایش در سال زراعی 1401-1400 در ایستگاه تحقیقات کشاورزی سراب چنگایی خرم‎آباد (مرکز تحقیقات و آموزش کشاورزی و منابع طبیعی لرستان) به صورت یکساله اجرا شد. صفات مختلفی شامل تعداد روز تا گلدهی، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته و تعداد شاخه فرعی در بوته یاداشت‌برداری شد و پس از برداشت نیز صفات تعداد کپسول در بوته، تعداد دانه در بوته، وزن دانه‎ها در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، درصد روغن دانه اندازه‏گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس براساس طرح لاتیس نشان داد که اثر تیمار برای وزن تک بوته در سطح احتمال یک درصد و در مورد صفات تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، عملکرد بیولوژیک و عملکرد دانه در سطح احتمال پنج درصد معنی‏دار بود. نتایج تجزیه واریانس صفات مورفولوژیک براساس طرح بلوک‏های کامل تصادفی نشان داد که بین اکوتیپ‏ها از نظر تعداد دانه در بوته در سطح احتمال پنج درصد و از نظر صفات تعداد کپسول در بوته، وزن دانه‏ها در بوته و وزن هزار دانه در سطح احتمال یک درصد تفاوت معنی‏دار وجود دارد. بیشترین مقدار وزن دانه‎ها در بوته و عملکرد دانه در اکوتیپ شماره 36 (شهرستان سنقر) و کمترین مقدار وزن دانه در بوته در اکوتیپ شماره 10 (تبریز 5) بدست آمد. وزن هزار دانه و تعداد روز تا 50 درصد رسیدگی در اکوتیپ شماره 25 (روستای الوار بستان آباد) بیشترین بود. کمترین مقدار وزن هزار دانه در اکوتیپ شماره 3 (محلی شهرستان کلوانق 4) مشاهده گردید. بیشترین مقدار درصد روغن دانه در اکوتیپ شماره‏ی 17 (محلی شهرستان کلوانق 13) و کمترین مقدار در اکوتیپ شماره 23 (ورزقان 1) دیده شد. عملکرد دانه با صفات تعداد روز تا گلدهی و روز تا رسیدگی فیزیولوژیک همبستگی منفی و معنی‎دار داشت. همبستگی عملکرد دانه و درصد روغن، مثبت و معنی‎دار بود. وزن هزار دانه با صفات وزن تک بوته و وزن دانه در بوته همبستگی مثبت و معنی‏دار و با صفات تعداد دانه در بوته و تعداد کپسول در بوته همبستگی منفی و بسیار معنی‏داری داشت. بر اساس تجزیه خوشه‏ای، اکوتیپ‏ها به پنج گروه تقسیم شدند. اکوتیپ‏های شماره 36، 31، 34، 35، 18، 32 و 23 با کمترین فاصله از اکوتیپ ایده‏آل، بیشترین فاصله از اکوتیپ غیرایده‏آل و بیشترین مقدار شاخص SIIG برترین اکوتیپ‏ها در این مطالعه بودند. این اکوتیپ‏ها در تجزیه خوشه‏ای نیز اکثراً در یک گروه قرار داشتند. واژه‏های کلیدی: تجزیه خوشه‏ای، دانه روغنی، دیم، شاخص SIIG، عملکرد دانه.         

جنگل­های زاگرس در سال­های اخیر با آتش ­سوزی­های فراوانی روبه رو شده است در­نتیجه با اطلاع یافتن از تاثیر آتش بر درختان و درختچه­ ها و روند احیا آنها می­توان با در­نظر گرفتن پاسخ رویشی گونه ­های جنگلی پس از رخداد آتش­ سوزی، اقدامات و عملیات مناسبی را جهت احیا جنگل­های زاگرس به­ کار گرفت. از آتش ­سوزی به صورت یک سری­زمانی ایجاد گردید و پایش مناطق سوخته شده در بازه ی این رو در این پژوهش با استفاده از تصاویر ماهواره لندست، سنجنده OLI در طی دوره 1399-1392 به بررسی روند بازیابی پوشش­ گیاهی پس از رخداد آتش ­سوزی پرداخته شد. با توجه به تاریخ آتش ­سوزی در هریک از مناطق مورد مطالعه تصاویر قبل و بعد از رخداد زمانی سالانه انجام پذیرفت به­ گونه ­ای که تصایر ماه فروردین جهت بررسی پوشش­ علفی کف جنگل و تصاویر ماه­های مرداد و شهریور جهت بررسی پوشش درختی جنگل مد­نظر قرار گرفت. شاخص­هایNDVI و NBR به ­منظور بررسی روند بازیابی پوشش­ گیاهی به­کار گرفته شد و با استفاده از نتایج شاخص dNBR طبقات شدت سوختگی هر یک از مناطق تعیین گردید. با­توجه به تاثیر بارش بر انبوهی پوشش جنگل از داده های مانگین بارش در طی دوره 1396-1392 استفاده شد نتایج حاکی از یک روند افزایشی در هر سه منطقه مورد مطالعه قبل و بعد از رخداد آتش سوزی بود و این خود دلیلی بر افزایش سبزینگی پوشش­ گیاهی و به پیرو آن افزایش مواد سوختنی و خطر آتش سوزی است. بنابراین در پژوهش جاری تیپ جنگل و شدت آتش‌سوزی به­ عنوان عوامل تاثیرگذار بر روند بازیابی جنگل در­نظر گرفته شد. باید عنوان داشت که در تیپ بلوط ایرانی در منطقه جلالوند و بلوط ایرانی-مازودار در منطقه ریجاب ، سرعت بازیابی شاخص NBR و NDVI بیشتر از تیپ بنه-ارژن در منطقه قلاجه بود. به­طور کلی در جنگل­هایی که آتش­سوزی با شدت کمتر اتفاق افتاده است، روند ترمیم سریعتر صورت گرفته و در طبقات شدیدتر آتش­ سوزی، ترمیم روند طولانی­ تری دارد. نتایج این پژوهش حاکی   از مناسب بودن شاخص NBR جهت بررسی زمان بازیابی جنگل در جنگل‌های زاگرس است.  کلید واژه: آتش ­سوزی، سنجش از دور، جنگل­های زاگرس، NDVI، NBR

   کاملینا (Camelina sativa L.) گیاهی روغنی- دارویی، گل­دار یک ساله از خانواده براسیکاسه (Brassicaceae) می‌باشد که نیاز آبی و کودی نسبتاً پایین و سازگاری قابل توجهی با شرایط نامساعد محیطی مانند سرما و خشکی دارد. اما این محصول با وجود اهمیت بالایی که دارد، در ایران یک گیاه جدید محسوب می­شود و نیازمند مطالعه و توجه بیشتر است. در این تحقیق 18 لاین هاپلویید مضاعف کاملینا به­همراه رقم سهیل از نظر ویژگی­های زراعی و بیوشیمیایی در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط مزرعه مورد ارزیابی قرار گرفتند. صفات زراعی شامل ارتفاع بوته، تعداد شاخه­های فرعی، تعداد خورجینک در شاخه فرعی و اصلی، تعداد بذر در خورجینک، وزن هزار دانه و زیست توده و ویژگی­های بیوشیمیایی شامل میزان اسیدهای چرب لاین­های مورد مطالعه با روش GC-MS اندازه­گیری شد. نتایج تجزیه واریانس داده­های مورفولوژیک و اسیدهای چرب نشان­دهنده تفاوت معنی­دار میان لاین­ها، از نظر تمام صفات مورد بررسی بود که حاکی از وجود تنوع بین لاین­ها است. نتایج حاصل از تجزیه خوشه­ای به روش UPGMA و مربع فاصله اقلیدسی مبتنی بر صفات مورفولوژیک و اسیدهای چرب، لاین­ها را به ترتیب به دو و سه گروه تقسیم کرد. به­منظور بررسی تنوع مولکولی، لاین­های هاپلوئید مضاعف­شده کاملینا، با به­کارگیری 15 آغازگر رتروترانسپوزون I   مورد مطالعه قرار گرفتند که 14 آغازگر چندشکلی مناسب نشان دادند و نوارهای واضح و قابل امتیازدهی تولید کردند. آغازگرها در مجموع 325 نوار تولید کردند که 83 مورد از آنها چند شکل بودند. میانگین تعداد قطعات تکثیر شده 21/23 بود و آغازگرهای I  (2076) و I  (2271) با تولید 31   نوار بیشترین و آغازگر I  (2226) با تولید 13 نوار کمترین تعداد نوار را ایجاد کردند. متوسط نوارهای چند شکل برای هر آغازگر 93/5 عدد بود و میانگین درصد چند شکلی (PP) آغازگرها 41/25درصد بود. در مجموع آغازگرهای I  (2076) ، I  (2237) و I  (2239) با دارا بودن مقادیر بالای تعداد نوار چندشکل، درصد چندشکلی، شاخص نشانگری، نسبت چندشکلی موثر، قدرت تفکیک و محتوای اطلاعاتی چندشکل، بیشترین کارایی را در تمایز لاین­ها داشتند و به عنوان آغازگرهای آگاهی بخش معرفی شدند. پس از بررسی ماتریس تشابه ژنتیکی جاکارد بر اساس نشانگر I  ، دامنه تغییرات تشابه ژنتیکی لاین­ها از 4/0 تا 9/0 متغیر محاسبه گردید. خوشه­بندی براساس ضریب تشابه جاکارد، لاین­ها را در چهار گروه اصلی جای داد. طبق تجزیه به مختصات اصلی، دو مولفه اصلی اول در مجموع 08/32درصد از تغییرات را توجیه نمودند که نمایانگر پوشش تقریباً مناسب نشانگرها در سطح ژنوم بود. با توجه به نتایج حاصل از تجزیه به مولفه­های اصلی، لاین­ها در پنج گروه قرار گرفتند. نتایج به­دست آمده از آزمون مانتل برای داده­های مولکولی و مورفولوژیک نشان­دهنده وجود همبستگی مثبت و معنی­دار بین دو ماتریس بود و در واقع می­توان گفت، تنوع موجود در سطح مزرعه، تنوع موجود در سطح داده­های مولکولی را تایید کرد. اما ماتریس­ تشابه حاصل از داده­های مولکولی و اسیدهای چرب و همچنین ماتریس تشابه به­دست آمده از داده­های مورفولوژیک و اسیدهای چرب، عدم معنی­دار بودن آنها را نشان داد. بنابراین به نظر می­رسد که نشانگر I  ، یک نشانگر مناسب جهت بررسی تنوع ژنتیکی در گیاه کاملینا می­باشد و همچنین می­توان تنوع مشاهده شده در میان لاین­ها را در برنامه­های اصلاحی گیاه کاملینا برای تولید ارقامی با خصوصیات مطلوب به کار گرفت.

چکیده: آماربرداری جنگل نقش مهمی در مدیریت جنگل داشته و اطلاعاتی از پارامترهای جنگل را فراهم می­آورد؛ بدون آماربرداری جنگل، به دلیل نبود اطلاعات کافی برای طرح­ریزی و اجرا، نمی­توان مدیریت پایداری داشت. هدف   این تحقیق ارزیابی کارایی فرمول­های مختلف برآورد تراکم روش­های نمونه­برداری فاصله­ای بعنوان روش­های سریع و کم­هزینه برای برآورد تراکم درختان بلوط مورد آزمون قرار گرفت.   با این هدف یک چندضلعی به مساحت نه هکتار در جنگل­های زردلان سردسیر استان ایلام انتخاب و توسط روش آماربرداری صددرصد بعضی از مشخصه­های آنها اندازه­گیری و نیز با اندازه­گیری فاصله – آزیموت بین درختان نقشه مکانی آنها تهیه شد. سپس، در عرصه مورد آماربرداری در داخل نرم افزار AutoCAD تعداد 50 نقطه نمونه­برداری پیاده و در هر نقطه 6 روش نمونه­برداری فاصله­ای شامل نزدیکترین فرد، نزدیکترین همسایه، مربع تی، ترکیبی، نقطه مشترک و روش چهارگوش اجرا شد. پس از به­دست آوردن فاصله­های موجود در روش­های فاصله­ای، از برآوردکننده­های مختلف هر روش برای محاسبه تراکم استفاده شد. نتایج نشان داد که برآوردکننده­های Cottam و همکاران (1953) و Diggle (1975)، Cottam و Curtis (1954) و حیدری و همکاران (2007) در روش مربعی با نقطه مرکزی و فرمول­های حیدری (1402) در روش مثلثی با استفاده از معیار صحت کارایی بهتری نسبت به بقیه برآوردکننده­ها داشتند. با توجه به معیار صحت قابل قبول برای کارهای پژوهشی (بین 10 ± درصد) و برای کارهای اجرایی (بین 25± درصد) برآوردکننده­ها و روش­های مذکور می­توانند برای برآورد تراکم در بروربردر کارهای تحقیقاتی و اجرایی در جنگل­های مشابه مورد استفاده قرار گیرند. تابع K-رایپلی نشاندهنده الگوی مکانی کپه­ای برای درختان بلوط ایرانی در این پژوهش بود. چکیده: آماربرداری جنگل نقش مهمی در مدیریت جنگل داشته و اطلاعاتی از پارامترهای جنگل را فراهم می­آورد؛ بدون آماربرداری جنگل، به دلیل نبود اطلاعات کافی برای طرح­ریزی و اجرا، نمی­توان مدیریت پایداری داشت. هدف   این تحقیق ارزیابی کارایی فرمول­های مختلف برآورد تراکم روش­های نمونه­برداری فاصله­ای بعنوان روش­های سریع و کم­هزینه برای برآورد تراکم درختان بلوط مورد آزمون قرار گرفت.   با این هدف یک چندضلعی به مساحت نه هکتار در جنگل­های زردلان سردسیر استان ایلام انتخاب و توسط روش آماربرداری صددرصد بعضی از مشخصه­های آنها اندازه­گیری و نیز با اندازه­گیری فاصله – آزیموت بین درختان نقشه مکانی آنها تهیه شد. سپس، در عرصه مورد آماربرداری در داخل نرم افزار AutoCAD تعداد 50 نقطه نمونه­برداری پیاده و در هر نقطه 6 روش نمونه­برداری فاصله­ای شامل نزدیکترین فرد، نزدیکترین همسایه، مربع تی، ترکیبی، نقطه مشترک و روش چهارگوش اجرا شد. پس از به­دست آوردن فاصله­های موجود در روش­های فاصله­ای، از برآوردکننده­های مختلف هر روش برای محاسبه تراکم استفاده شد. نتایج نشان داد که برآوردکننده­های Cottam و همکاران (1953) و Diggle (1975)، Cottam و Curtis (1954) و حیدری و همکاران (2007) در روش مربعی با نقطه مرکزی و فرمول­های حیدری (1402) در روش مثلثی با استفاده از معیار صحت کارایی بهتری نسبت به بقیه برآوردکننده­ها داشتند. با توجه به معیار صحت قابل قبول برای کارهای پژوهشی (بین 10 ± درصد) و برای کارهای اجرایی (بین 25± درصد) برآوردکننده­ها و روش­های مذکور می­توانند برای برآورد تراکم در بروربردر کارهای تحقیقاتی و اجرایی در جنگل­های مشابه مورد استفاده قرار گیرند. تابع K-رایپلی نشاندهنده الگوی مکانی کپه­ای برای درختان بلوط ایرانی در این پژوهش بود.

Normal 0 false false false EN-US X-NONE FA

  دانه کاملینا باترکیبات منحصربه فردی که دارد ودر این پژوهش، سیزده لاین هاپلوئید مضاعف کاملینا در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد.ویژگی‏ های مورد مطالعه شامل صفات مورفولوژیک، زراعی و بیوشیمیایی بود

[1]MAS استفاده می‌شود، نشانگر 2

   به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی 361 ژنوتیپ یولاف زراعی از نظر صفات مختلف زراعی و مورفولوژیکی، آزمایشی در قالب طرح لاتیس مربع در دو تکرار در سال زراعی 1399-1398 در مزرعه آزمایشی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس، نشان‌دهنده وجود تنوع برای تمام صفات در سطح احتمال یک درصد بود. ضرایب همبستگی برای عملکرد دانه نشان داد که این صفت همبستگی مثبت با صفات شاخص برداشت، تعداد خوشه در مترمربع، وزن هزاردانه، عملکرد بیولوژیک و وزن هکتولیتر دارد. در تجزیه به عامل‌ها، 05/76 درصد از تغییرات داده‌ها توسط سه عامل توجیه شد. نتایج تجزیه رگرسیون گام‌به‌گام حاکی از توجیه 2/76 درصد از تغییرات صفت عملکرد دانه توسط صفات خوشه در مترمربع، وزن هزاردانه، تعداد دانه در خوشه، عملکرد بیولوژیک، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته و وزن هکتولیتر بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت، صفات عملکرد بیولوژیک و پس از آن، تعداد دانه در خوشه و وزن هزاردانه، به‌ترتیب بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشتند. بیشترین اثر غیر مستقیم مثبت را تعداد خوشه در مترمربع از طریق روز تا رسیدگی فیزیولوژیک بر عملکرد دانه نشان داد. تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌های مورد بررسی را در ده گروه قرار داد. بر اساس نتایج تجزیه خوشه‌ای و شاخص مقادیر ژنوتیپ ایده‌آل (SIIG)، ژنوتیپ شماره 285 (220-NMO-758) به‌عنوان ژنوتیپ با عملکرد بالا در بین 361 ژنوتیپ مورد بررسی، شناخته شد.

   چکیده: هدف: هدف از پژوهش حاضر بررسی میزان پذیرش انرژی خورشیدی در جوامع روستایی بخش مرکزی شهرستان کرمانشاه می باشد. انرژی نیروی اصلی زندگی انسان ها و زندگی اجتماعی آن ها بوده و سبب توسعه اقتصادی جوامع شده است. انرژی خورشیدی از مهمترین و پرکاربردترین انرژی هاست که علاوه بر تجدیدپذیر بودن، آسیب کمتری به محیط زیست و انسان وارد ساخته است. متاسفانه در کشور ما روستاهایی وجود دارند که به شبکه سراسری توزیع برق متصل نمی باشند و در صورت اتصال این افراد به شبکه سراسری، فشار مضاعفی به شرکت توزیع برق وارد شده و این کار خود منجر به آلودگی بیشتر هوا می گردد. از طرفی اکثر این روستاها جمعیتی کمتر از 20 نفر داشته که به لحاظ اقتصادی سیم کشی به این مناطق مقرون به صرفه نخواهد بود. به همین جهت استفاده از پنل های خورشیدی می تواند گره گشا باشد. روش شناسی پژوهش: مطالعه حاضر از پارادایم کمی – کیفی محسوب شده و از 4 گام تشکیل شده است. این پژوهش هم کاربردی و هم بنیادی می باشد. به این منظور ابتدا به پهنه بندی مناطق روستایی شهرستان کرمانشاه به کمک اطلاعات بدست آمده از شرکت توزیع برق استان و نرم افزار GIS پرداخته شد.   در گام دوم پس از کسب اطلاعات از طریق مصاحبه انفرادی و تحلیل محتوای جملات اصلی، مفاهیم اصلی مشخص شده اند. در گام سوم مفاهیم اصلی به شکل گویه درآمده و پرسشنامه محقق ساخته به کمک 200 نفر از روستاییان بخش مرکزی شهرستان کرمانشاه که با فرمول مورگان تعداد آنان محاسبه شده، که از این میان 118 نفر مرد و 82 نفر زن بودند، پر شده است. داده های بدست آمده به کمک نرم افزار    تحلیل شده و به کمک نرم افزار AMOS، مدل نهایی بدست آمده است. یافته ها: براساس یافته ها بخش مرکزی بعنوان جامعه پژوهش حاضر درنظر گرفته شده است. براساس یافته های مدل متغیر های خارجی شامل حمایت دولتی، اطلاع رسانی و آموزش، ویژگی های حرفه ای، مشارکت، ویژگی های فردی – اجتماعی و پذیرش افراد پیشرو و معتبر می باشد، بر روی دو متغیر سودمندی درک شده و سهولت درک شده اثر گذاشته و این دو بر متغیر نگرش موثرند و متغیر نگرش بر نیت و نیت نیز بر متغیر استفاده واقعی اثرگذار بوده اند. همچنین متغیر سهولت درک شده بر سودمندی درک شده اثر گذار بوده است. اما متغیر سودمندی بر نیت   اثری نداشته و رابطه آن ها نیز منفی است. نیکویی برازش مدل با عدد 880/0 برازش مدل را خوب نشان میدهد. نتیجه گیری: براساس نتایج میان متغیر های خارجی و سودمندی درک شده ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین بین متغیرهای خارجی و سهولت استفاده درک شده، ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد.افزون بر این بین متغیر سهولت درک شده با متغیر سودمندی استفاده درک شده، ارتباط معنادار و مثبتی وجود دارد. گذشته از این، بین متغیر سودمندی درک شده و نگرش به استفاده ارتباط معنادار و مثبتی وجود دارد. میان متغیر نگرش به استفاده و نیت استفاده ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. همچنین بین متغیر نیت استفاده و استفاده واقعی نیز ارتباط مثبت و معناداری وجود دارد. اما رابطه میان متغیر سودمندی درک شده و نیت منفی بوده و رابطه معناداری وجود نداشته است زیرا هنوز در بین جوامع روستایی از پنل های خورشیدی استفاده نشده یا تجربه منفی در این رابطه دارند. براساس نتایج 6 متغیر به مدل پذیرش فتاوری دیویس افزوده شده و مردم مناطق روستایی بخش مرکزی شهرستان کرمانشاه درصورت رفع محدودیت ها علاقمند به نصب پنل ها میباشند.

     چکیده خشکی از مهم‏ترین عوامل کاهش تولید در مناطق خشک و نیمه‌خشک می‏باشد. بررسی پاسخ گیاهان به تنش خشکی جهت کاهش آب مصرفی در مناطقی که با کمبود آب مواجهه هستند، حائز اهمیت است. از بین خویشاوندان وحشی گندم گونه‏های دیپلوئید با دارا بودن ویژگی‏های مطلوب، پتانسیل بالایی در اصلاح گندم‏های زراعی دارا هستند. یکی از تغییرات اپی‏ژنتیکی مهم که با الگوی بیان ژن در ارتباط است و باعث ناپایداری ژنتیکی می‏شود، متیلاسیون DNA است. در این مطالعه از تکنیک CRED-RA[1] و پنج آغازگر RAPD جهت مطالعه تغییرات متیلاسیون در دو ژنوتیپ گندم اینکورن جمع آوری شده از دو استان کردستان و کرمانشاه در چهار تیمار رطوبتی (آبیاری در 100% (شاهد)، 75%، 50% و 25% ظرفیت زراعی) و دو مرحله 14 روز پس از اعمال تنش خشکی و 14 روز پس از آبیاری مجدد استفاده گردید. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی انجام شد. صفات فیزیولوژیک مورد اندازه‌گیری شامل محتوای آب نسبی برگ، کــارآیی فتوشــیمیایی فتوسیسـتم II (Fv/Fm) و میزان هدایت روزنه­ای بود. نتایج تجزیه واریانس پس از اعمال تنش رطوبتی حاکی از تاثیر تنش بروی صفات اندازه­گیری شده بود. بیشترین تغییرات الگوی متیلاسیون در نتیجه تنش شدید رطوبتی در تیمار­ آبیاری در 25% ظرفیت زراعی در هر دو ژنوتیپ مشاهده شد. اکثر قطعاتی که بر اثر تنش رطوبتی تغییر الگوی متیلاسیون نشان دادند، پس از رفع تنش، به حالت قبل از تنش برگشت یافتند که بیانگر برگشت­پذیری تغییرات متیلاسیون در ژنوم بود. قطعات دارای تنوع الگوی متیلاسیون مشابه در سه تکرار مورد بررسی را می­توان پس از بازیافت و توالی‌یابی جهت بررسی و مطالعه مناطق ژنومی درگیر در پاسخ به تنش خشکی در گندم اینکورن مورد استفاده قرار داد.    کلید واژگان: تکنیک CRED-RA، تنش رطوبتی، گندم اینکورن، متیلاسیون DNA [1] Coupled Restriction Enzyme Digestion-Random Amplification

بذر گیاهان یک اندام ذخیره‌ای طبیعی است که به‌عنوان هدفی ایده‌آل برای بیان ژن‌های نوترکیب توسط مهندسان ژنتیک موردتوجه قرار می‌گیرد. بنابراین کنترل بیان ژن‌های انتقال‌یافته در این اندام، یکی از مهم‌ترین گام‌ها در توسعه استراتژی کشاورزی مولکولی محسوب می‌گردد. راهکار عملی برای این منظور شناسایی، جداسازی و به کار بستن پروموترهای اختصاصی بذر در گونه‌های مهم تجاری همچون کلزا است. اولئوسین یکی از فراوان‌ترین پروتئین‌های در پروتئوم اندام بذر در گیاه کلزا بوده و بیان آن تحت کنترل یک پروموتر بسیار اختصاصی می‌باشد. پروموتر این ژن موجب بیان شدید ژن گزارشگر در بافت جنین و اندوسپرم بذر می‌گردد. در این تحقیق به‌منظور کاربرد و نیز شناسایی عناصر تنظیمی موجود در پروموتر اولئوسین، این توالی از ژنوم گیاه کلزا جداسازی و در ناقل pSK همسانه‌سازی شد. مقایسه توالی قطعه کلون‌شده با توالی‌های موجود در بانک اطلاعاتی NCBI نشان داد که این توالی دارای تشابه قابل‌توجه با دو دسته توالی‌های شناسایی‌شده می‌باشد. یک دسته توالی‌های مربوط به پروموتر اولئوسین و دیگری توالی‌های مربوط به ژن متیونین سولفوکسید ردوکتاز. این به معنای وجود این قطعه در یک ناحیه میان ژنی بوده که عملکرد دوسویه این پروموتر را توجیه می‌نماید. رسم درخت فیلوژنتیک و محاسبه فاصله ژنتیکی قطعه کلون‌شده با این توالی‌ها نشان داد که فاصله ژنتیکی قطعه کلون‌شده با توالی‌های موجود برای ژن اولئوسین بسیار کمتر از ژن متیونین سولفوکسید ردوکتاز می‌باشد. بررسی‌ توالی این قطعه نشان داد که این قطعه حاوی تعداد بسیار زیادی عناصر تنظیمی در هر دو رشته سنس و آنتی‌سنس همچون جعبه TATA، عنصر RY، جعبه پرولامین و موتیف Skn-1 می‌باشد. بیشتر این عناصر تنظیمی در 400   نوکلئوتید انتهایی این قطعه (ناحیه منطبق بر پروموتر اولئوسین) شناسایی شدند؛ حال‌آنکه 540 نوکلئوتید ابتدایی آن دارای تشابه قابل‌توجه با ناحیه CDS ژن متیونین سولفوکسید ردوکتاز است. بررسی‌های بیشتر نشان داد که تراکم توالی‌های تنظیمی موجود در رشته سنس (پروموتر اولئوسین) بیشتر از رشته آنتی‌سنس (پروموتر متیونین سولفوکسید ردوکتاز) می‌باشد و بسیاری عناصر تنظیمی همچون موتیف نیپین، جعبه پیریمیدین، جعبه E، سایت‌های اتصال SEF1 و SEF3 تنها در رشته سنس وجود دارند. این به معنای عملکرد کاملاً متفاوت این پروموتر در بیان دو ژن تحت کنترل آن است به‌طوری‌که اغلب عناصر تنظیمی که در رشته سنس این قطعه وجود دارند (ولی در رشته آنتی‌سنس وجود ندارند) در پروموترهای اختصاصی بذر یافت می‌شوند.   

   به ­منظور مطالعه عوامل موثر بر عملکرد دانه و علوفه 16 ژنوتیپ ماشک تلخ در شرایط دیم و آبیاری تکمیلی،آزمایشاتی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، در طی دو سال زراعی 96 – 1395 و 97 – 1396 در قالب طرح آزمایشی بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط دیم و آبی انجام شد. در هر سال، تنوع از نظر صفات مورفولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب هرسال در دو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی و همچنین تجزیه مرکب صفات در دو سال در هر دو شرایط نشان داد ژنوتیپ‌ها از نظر اغلب صفات مورد مطالعه اختلاف معنی‌داری داشتند. بر اساس نتایج مقایسه میانگین­ها، عملکرد و اجزای عملکرد مورد بررسی در تمامی ژنوتیپ­ها با اعمال تنش کمبود آب در شرایط دیم کاهش داشتند و درصد کاهش در کل ژنوتیپ­ها یکسان نبود. نتایج نشان داد در مکان آبی ژنوتیپ 4 با بیشترین تعداد غلاف در بوته، تعداد انه در بوته و وزن هزار دانه دارای بیشترین عملکرد دانه (4/922 کیلوگرم در هکتار) و در مکان دیم نیز ژنوتیپ 6 دارای بالاترین عملکرد دانه بود. با توجه به نتایج نمودار بای پلات در شرایط آبیاری تکمیلی و دیم، عملکرد دانه دارای همبستگی مثبت و بالایی با ارتفاع بوته، اجزای عملکرد، شاخص برداشت و همبستگی منفی با تعداد روز تا گلدهی بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت در هر دو سال در شرایط آبی تعداد دانه در بوته و در شرایط دیم عملکرد بیولوژیک بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشت. با انجام تجزیه به عامل­ها، در هردو محیط سه عامل شناسایی شد که به ترتیب 62/71 و 74/71 درصد تنوع داده­ها را توجیه کردند. براساس ارزیابی شاخص­های تحمل به تنش خشکی، شدت تنش (SI) برابر با 34/0 بود. عملکرد دانه در شرایط آبی همبستگی بالایی با شاخص­های SSI، TOL، MP، GMP و STI داشت اما عملکرد دانه در شرایط دیم همبستگی منفی و معنی داری با SSI و همبستگی مثبتی با GMP و STI نشان داد. بنابراین به دلیل همبستگی عملکرد دانه در دو شرایط آبی و دیم با شاخص­های GMP و STI، این دو به­عنوان بهترین شاخص­ها برای انتخاب و تعیین ارقام متحمل به خشکی برای 16 ژنوتیپ گاودانه بودند. ژنوتیپ 15 با بیشترین مقدار این دو شاخص به عنوان ژنوتیپ متحمل به خشکی در این پژوهش شناسایی شد. کلمات­ کلیدی: تجزیه علیت، خشکی، ژنوتیپ­های گاودانه، عملکرد و اجزای عملکرد، نمودار بای پلات.

چکیده به­منظورارزیابی تحمل خشکی 23 ژنوتیپ مختلف گندم دوروم، آزمایشیدر مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی، کرمانشاه، در سالزراعی 97-96 در قالب طرح آزمایشی بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط دیم و آبی انجام شد. تنوع ژنتیکی از نظر صفات مورفولوژیک، عملکرد واجزای عملکرد و صفات کیفی ارزیابی شد. نتایج تجزیه واریانس ساده (هردو شرایط دیم وآبیاری تکمیلی) و مرکب صفات نشان داد ژنوتیپ‌ها از نظر اغلب صفات مورد مطالعهاختلاف معنی‌داری داشتند. بر اساس نتایج مقایسه میانگین­ها، صفات کمی مورد بررسی در تمامی ژنوتیپ­ها با اعمال تنش کمبود آب در شرایط دیم کاهش داشتند و درصد کاهش در کل ژنوتیپ­ها یکسان نبود. شدت تنش برابر با 1/0 بود. با رشد گندم در محیط دیم مقدار پروتئین و گلوتن دانه افزایش و مقدار نشاسته، رطوبتو انرژی تولیدی کاهش داشت. بیشترین اثر تنش بر عملکرد بیولوژیک و بعد از آن بر عملکرد دانه به ترتیب برای ژنوتیپ های 1 و   16 مشاهده شد   که به ترتیب باعث کاهش نمود 72/47 و 78/31 درصدی آنها   شد. بر اساس نتایجمقایسه میانگین دو محیط بیشترین عملکرد دانه به ترتیب 5190 و 5140 کیلوگرم درهکتار مربوط به ژنوتیپ 12 بود. کمترین عملکرد دانه در محیط آبی برای ژنوتیپ 18 و در محیط دیم در ژنوتیپ 9 مشاهده شد. با توجه به نتایج نمودار بای پلات در شرایط آبیاری تکمیلی، عملکرد دانه با درصد پروتئین و گلوتن رابطه­ای نداشت اما در شرایطدیم درصد گلوتن دانه دارای همبستگی منفی با عملکرد دانه بود. در هر دو شرایط آبی و دیم ژنوتیپ 17 بیشترین مقدار پروتئین و گلوتن دانه را داشت و ژنوتیپ 12 (نژاد بومیخرم آباد) دارای بالاترین عملکرد دانه بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت در هردو شرایط آبی و دیم تعداد سنبله در مترمربع بیشترین اثرمستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشت. با انجام تجزیه به عامل­ها، در هردو محیط 4 عامل شناسایی شد که بهترتیب 70/80 و 27/79 درصد تنوع داده­ها را توجیه کردند. ارزیابی شاخص­های تحمل به تنش خشکی نشان دادکه شاخص­های MP، GMP و STI به دلیل همبستگی بالایی با عملکرددانه در هردو شرایط دیم و آبیاری تکمیلی به­عنوان بهترین شاخص­ها برای انتخاب و تعیین ارقام متحمل به خشکی برای 23 ژنوتیپ مختلف گندم دوروم بودند. ژنوتیپ 12 (نژاد بومی خرم آباد)   با بیشترین مقدار این سه شاخص به عنوان ژنوتیپمتحمل به خشکی در این پژوهش شناسایی شد. کلمات کلیدی: تجزیه علیت، خشکی، ژنوتیپ­های گندم، کمیت و کیفیت دانه، نمودار بای پلات

  آب مهم ترین عامل محدود کننده برای توسعه کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک محروب می شود. در کشور ایران،علاوه بر کمبود آب که از عوامل کلیماتولوژی منطقه بوده ومشکلاتی را برای توسعه کشاورزی در دی داشته، عدم استفاده بهینه ازآبمای استحصالی نیز باعث شده است تا اراضی کمتری تحت دوشش قرار گیرند. لذا با توجه به سهم عظیم مصرف آب دربخش کشاورزی و ممچنین دایین بودن بازده مصرف آب، انتخاب و بکار گیری رامکارمایی در زمینه مای بهبود روش مای آبیاریو بهینهسازی مصرف آب در گیامان ضروری به نظر میرسد. در این تحقیق، به بررسی ارزیابی سناریومای افزایش بهرهوریمصرف آب جو دیم در استان کرمانشاه با استفاده از مدل شبیه سازی رشد گیاه Aquacrop درداخته شده است. بدین منظور،داده مای مورد نیاز مدل شامل اطلاعات اقلیمی، گیامی و داده مای خاک مربوط به گیاه به مدل داده شد. با در نظر گرفتن عناصرو عوامل اقلیمی تاثیر گذار بر عملکرد جو در استان کرمانشاه، ممچنین نتایج بهدست آمده از اجرای مدل آکواکراپ و آزمونمایانجام گرفته بین مقادیر عملکرد و متغیرمای آب و موایی، به نظر میرسد که مقدار بارش دور? رشد و دراکنش آن مهمتریندارامتر تاثیرگذار در مقدار عملکرد جو دیم در دنج ایرتگاه مورد مطالعه باشد. ممچنین ایرتگاهمای که دارای بارش بیشتری بودند،عملکرد بهتری را نشان دادند. اما برای جو آبی، رابط? معناداری بین مقادیر عملکرد جو آبی و بارش وجود ندارد، چراکه جو آبیبیشتر وابرته به آبیاری و روش مای مدیریت میباشد. بیشترین میانگین عملکرد جو دیم شبیهسازی شده با مدل آکواکراپ، مربوطبه ایرتگاه روانرر و کمترین عملکرد مربوط به ایرتگاه سردلذماب میباشد. ضمن آنکه اختلاف مکانی عملکرد جو دیم در سطحاستان خیلی بیشتر از جو آبی میباشد که میتواند منعکس کنند? اختلافات بارندگی در منطقه و اثر آن بر جو دیم باشد. ممچنینبیشترین میانگین عملکرد جو آبی مربوط به ایرتگاه سردلذماب و کمترین آن مربوط به ایرتگاهمای کنگاور و اسلامآباد میباشد.براساس نتایج حاصله از اجرای مدل آکواکراپ، عملکرد شبیهسازی شد? جو آبی و دیم حراسیت زیادی نربت به تعییرات تاریخکاشت نشان داد. از میان تاریخمای اجرا شده برای مدل، تاریخی که بیشترین میانگین عملکرد را داشته است به عنوان تاریخ بهینهبرای کاشت در نظر گرفته شد. تاریخ بهین? کاشت جو دیم در ایرتگاه کرمانشاه و روانرر 02 اکتبر ) 02 مهر(، اسلامآباد و کنگاور02 اکتبر ) 02 مهر(، و سردلذماب 02 نوامبر ) 02 آبان( میباشد )شکل 02 4 (، و ممچنین تاریخ بهین? کاشت برای جو آبی در -ایرتگاهمای کرمانشاه و اسلامآباد 02 اکتبر ) 2 آبان(، کنگاور و روانرر 02 اکتبر ) 02 مهر( و سردلذماب 02 نوامبر ) 02 آبان(میباشد. به طور کلی میتوان اظهار داشت که با توجه به محدودیتمای کلی در اجرای مدل، مدل آکواکراپ توانرته استمراحل مختلف گیاه جو را به طور مناسب شبیهسازی نماید.کلمات کلیدی : جو، بهره وری مصرف آب، ،مدل شبیه سازی Aquacrop

کاهو به دلیل سازگاری با کشت ‌بافت و انتقال پایدار ژن، یک گیاه مدل برای پژوهش‌های علوم بیوتکنولوژی محسوب می‌گردد. در فرآیند انتقال ژن جهت دستیابی به گیاه تراریخته، اولین قدم بهینه‌سازی کشت بافت است تا در حداقل زمان ممکن بتوان گیاه را باززا نمود. ژنGDP-mannose-3´,5´-epimerase (GME) یکی از ژن‌های کلیدیِ مسیر بیوسنتز ویتامین ث در گیاهان می‌باشد. در این تحقیق این ژن که از منبع کیوی جداسازی شده است به گیاه کاهو منتقل شد. به‌منظور انتقال ژن GME به کاهو ابتدا کشت بافت آن بهینه و سپس اقدام به انتقال ژن گردید. به‌منظور بهینه‌سازی کشت بافت کاهو آزمایش‌هایی جهت بررسی میزان کالوس‌زایی و باززایی غیرمستقیم با استفاده از اثرات نوع ریز نمونه (لپه و برگ‌های حقیقی) و 16 ترکیب تنظیم کننده رشد مختلف شامل غلظت‌های 1/0، 02/0، 05/0 و 04/0 میلی‌گرم بر لیتر نفتالین استیک اسید و غلظت‌های 1/0، 2/0، 4/0 و 6/0 میلی‌گرم بر لیتر بنزیل آمینوپورین و جهت بررسی باززایی مستقیم هم، اثرات نوع ریز نمونه و شش ترکیب تنظیم کننده رشد شامل غلظت‌های 02/0 و 05/0 میلی‌گرم بر لیتر نفتالین استیک اسید و غلظت‌های 2/0، 4/0 و 6/0 میلی‌گرم بر لیتر بنزیل آمینوپورین با سه تکرار به صورت آزمایش فاکتوریل در قالب طرحِ کاملاً تصادفی انجام شدند. ازآنجاکه برای آزمایش باززایی مستقیم با تیمارهای ذکر شده نتیجه‌ای حاصل نشد آنالیزی هم صورت نپذیرفت. نتایج حاصل از تجزیه واریانس آزمایش کالوس‌زایی و باززایی غیرمستقیم حاکی از آن است که اثرات متقابل نوع ریز نمونه و تنظیم‌کننده‌های رشد BAP و NAA در صفات درصد کالوس‌زایی، درصد محتوای نسبی آب کالوس، رشد نسبی کالوس و درصد باززایی غیرمستقیم در سطح احتمال یک درصد معنی‌دار شدند. همچنین، نتایج حاصل از مقایسه میانگین‌ها نشان داد که در ریز نمونه‌های برگ و لپه غلظت‌های 1/0 میلی‌گرم بر لیتر BAP و 04/0 میلی‌گرم بر لیتر NAA بیشترین کالوس‌زایی و باززایی غیرمستقیم را به میزان 100 درصد داشتند. جهت انتقال ژن GME به این گیاه نیز آزمایشی با استفاده از رقم ستاره و سویه آگروباکتریوم (C58) روی دو نوع ریز نمونه (لپه‌ و برگ‌های حقیقی) و با مدت زمان تلقیح دو و هشت دقیقه با سه تکرار به صورت فاکتوریل در قالب طرحِ کاملاً تصادفی انجام شد. نتایج حاصل از آزمایش انتقال ژن به کاهو حضور سازه موردنظر (پلاسمید بیانی pBI121 حاوی ژن GME) را در گیاهان تراریخته تایید کرد. همچنین نشان داد که ریز نمونه برگ‌های حقیقی و مدت زمان تلقیح دو دقیقه با میزان 18 درصد تراریختی مناسب‌تر بودند. کلیدواژه‌ها: تراریختی، کشت بافت، ویتامین ث، کاهو، GME   

  تنش‌ها عامل مهمی در کاهش تولید محصولات کشاورزی هستند و تنش کم¬آبی یکی از مهمترین تنش¬ها است. گیاه دانه روغنی کاملینا(Camelina sativa L.)از خانواده براسیکاسه دارای خواص و کاربردهای فراوانی در صنعت، علوم دارویی، تغذیه انسان و دام و صنایع آرایشی- بهداشتی است. این گیاه به علت داشتن مزایایی از جمله نیاز کم به آب، نهاده‌های کشاورزی و سازگاری به تنش¬ها ازجمله سرما، خشکی و آفات، نسبت به سایر گیاهان روغنی بیشتر مورد توجه است. مطالعه حاضر به منظور بررسی تحمل کم¬آبی شش ژنوتیپ گیاه کاملینا در سال 98-97 از نظر تعدادی صفت در آزمایش کشت بافت و گلخانه بررسی شد. در بخش مطالعات گلخانه که در قالب طرح بلوک کامل تصادفی انجام شد، نتایج تجزیه واریانس نشان داد که بین ژنوتیپ¬های مورد مطالعه و همچنین سطوح تنش از نظر صفات ارتفاع بوته، طول ریشه، وزن ریشه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت اختلاف معنی¬داری وجود دارد. نتایج مقایسه میانگین ها نیز نشان داد که رقم سهیل بالاترین عملکرد دانه(033/3 گرم)را دارد. در آزمایش القاءکالوس و کشت کوتیلدون شش ژنوتیپ تحت تاثیر چهار سطح تیمار تنش کم آبی صفر، 20،10و 30 درصد با اعمال PEG6000 به صورت آزمایشی در قالب طرح کامل تصادفی قرار گرفتند. همچنین متغیرهای سرعت رشد کالوس، سرعت رشد نسبی کالوس و محتوای آب نسبی کالوس در شرایط تنش مورد مطالعه قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه آماری نشان داد که بین ژنوتیپ¬های مورد مطالعه در صفات بررسی شده تحت شرایط تنش و بین سطوح مختلف تنش اختلاف معنی¬داری وجود داشت. در بخش کشت بافت گیاهی رقم سهیل به علت دارا بودن محتوای آب نسبی کالوس(326/8 درصد)و سرعت رشد نسبی کالوس(290/4 درصد)بالاتر، در میان سایر ژنوتیپ¬ها به عنوان رقم با تحمل بالا به کم¬آبی شناخته شد. بنابراین رقم سهیل از نظر مطالعات مربوط به گلخانه و القاء کالوس به عنوان رقمی که به شرایط کم آبی حساسیت کمتری دارد معرفی می¬گردد.

   گوجه‌فرنگی دومین سبزی مصرفی بعد از سیب‌زمینی و بدون شک، یکی از پرمصرف‌ترین محصولات باغی است. از آنجا که گوجه‌فرنگی یکی از گیاهان مهم زراعت در ایران است، درک تنوع ژنتیکی موجود در میان ژنوتیپ‌های کشت شده در ایران از اهمیت بالایی برخوردار است. در این تحقیق به منظور بررسی تنوع ژنتیکی گوجه فرنگی تعداد 99 ژنوتیپ از شرکت‌های روژین تاک، گل سم گرگان، بهتا، هزارسوم و فلات جمع‌آوری شدند و مطالعات مولکولی در آزمایشگاه بیوتکنولوژی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی دانشکده علوم و مهندسی کشاورزی در سال 98- 96 انجام شد. جهت ارزیابی تنوع ژنتیکی ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی مورد مطالعه از نشانگر مولکولی SCoT استفاده شد. از 36 آغازگر SCoT مورد استفاده   15 آغازگر چندشکلی نشان دادند. از مجموع 207 باند تولید شده 206 باند چندشکل بودند و میانگین درصد چندشکلی و میانگین محتوای اطلاعات چندشکلی به‌ترتیب 52/99 و 298/0 برآورد شد همچنین اندازه باندها بین 250 تا 3200   جفت باز متغیر بود. در بررسی شباهت ژنتیکی بین ژنوتیپ‌ها، دامنه ضریب تشابه ژنتیکی جاکارد از   166/0 بین ژنوتیپ‌های شماره 34 (104) و 97 (زِد تی پی 8) تا 837/0 میان ژنوتیپ‌های شماره 86 (نامیب اِف 1) و 87 (1227) متغیر و میانگین آن 519/0 بود. تجزیه خوشه‌ای بر اساس ضریب تشابه جاکارد و روش Centroid انجام شد لذا ژنوتیپ‌ها به سه خوشه تقسیم شدند. تجزیه به مولفه‌های اصلی ژنوتیپ‌ها را به چهار گروه تقسیم نمود که سه مولفه اول 821/58 درصد تغییرات مولکولی را توجیه نمودند و نتایج حاصل از تجزیه به مولفه‌های اصلی تا حد زیادی با نتایج تجزیه خوشه‌ای مطابقت داشت. تجزیه واریانس مولکولی نشان داد که داخل جمعیت‌ها تنوع بالایی وجود دارد. در مطالعه حاضر نشانگر مولکولی SCoT به طور موفقیت آمیزی برای بررسی تنوع ژنتیکی میان ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی زراعی مورد استفاده قرار گرفت و سطح بالایی از چندشکلی را ایجاد کرد همچنین این نشانگر کارایی مناسبی در تمایز ژنوتیپ‌های گوجه‌فرنگی از خود نشان داد.

چکیدههدف: به منظور بهره بردن از تنوع بین ارقام و ژنوتیپهای مختلف گیاهان ابتدا باید تنوع موجود در بین آنها مورد برسی قرار گیرد در این تحقیق به منظور بهره برداری از تنوع موجود بین تعدادی از ژنوتیپهای گیاه کاملینا، 81 لاین هاپلویید مضاعف این گیاه در سطح صفات بیوشیمیایی و مولکولی مورد مطالعه قرار گرفتند.روش تحقیق: لاینهای هاپلوئید مضاعف کاملینا در گلخانه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه کشت شدند این مطالعه   در دو بخش انجام گرفت که یک بخش آن مطالعات بیوشیمیایی و بخش دیگر آن مطالعات مولکولی بود. در بخش مطالعات بیوشیمیایی، برای تجزیه و تحلیل اختلاف این لاینها از لحاظ مقادیر اسیدهای چرب ، توسط آزمایشگاههای مرجع مقادیر اسیدهای چرب این لاین ها به روش GC-MASS اندازه گیری گردید و نتایج آن در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت و نتایج حاصل از تجزیه و تحلیل نشان داد که بین این لاینها از لحاظ مقادیر اسید های چرب اختلاف معنی دار وجود دارد.   در بخش مولکولی این تحقیقDNA از نمونه های برگی استخراج گردید و به منظور تکثیر قطعه خاصی از DNA آنها با استفاده از 10آغازگرISSR فرایند PCR انجام گردید بعد به وسیله الکتروفورز قطعات از هم تفکیک و آشکار گردیدند و از آنها عکس برداری به عمل آمد و نتایج توسط نرم افزار تجزیه و تحلیل گردید و در پایان برای گروه بندی لاین ها تجزیه خوشه ای انجام گرفت. یافته ها: نتایج حاصل از تجزیه واریانس و مقایسه میانگین ها   اختلافات بین ژنوتیپ ها را آشکار کرد. از 15 آغازگر مورد استفاده در این تحقیق 10 آغازگر نوارهای مختلفی را تکثیر کردند.نتیجه گیری: بین این 81 لاین از لحاظ مقادیر اسیدهای چرب و همچنین از لحاظ مولکولی اختلاف وجود دارد.اختلاف بیوشیمایی این لاین ها بیشتر از اختلاف مولکولی آنها می باشد.کلید واژه ها: کاملینا، هاپلویید مضاعف، تنوع ژنتیکی، صفات بیو شیمیایی و مولکولی، نشانگر ISSR

شناسایی ویژگی­هایی که می­توانند در برنامه­های اصلاحی بهبود عملکرد جو در شرایط دیم و آبی مورد توجه قرار گیرند، شانس موفقیت در برنامه­های اصلاحی را افزایش داده و امکان برنامه­ریزی جهت انتخاب صفات موثر در بهبود عملکرد را فراهم خواهد نمود .اثر متقابل ژنوتیپ × محیط باعث ایجاد پیچیدگی در پیش­بینی عملکرد می­شود و چالشی برای برنامه­های به­زراعی و به­نژادی است. به­منظور بررسی تاثیر تنش خشکی بر عملکرد و صفات مهم زراعی جو، تعداد 21 ژنوتیپ جو در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در سه تکرار در دو شرایط آبی و دیم در مزرعه ی تحقیقاتی دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی در سال زراعی 96-1395 کشت شدند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب بر اساس داده­های سال زراعی 96-1395 نشان داد اثر تنش خشکی باعث کاهش معنی­دار صفات وزن هزار دانه، عملکرد بیولوژیک، عملکرد دانه، نسبت پدانکل به ارتفاع بوته، وزن سنبله، روز تا رسیدگی، طول دوره پر شدن دانه، طول سنبله، هدایت روزنه­ای، عملکرد کوانتومی فتوسیستم II و شاخص برداشت شد. تجزیه همبستگی مشخص نمود که در شرایط آبی بین عملکرد دانه، تعداد دانه در سنبله، عملکرد بیولوژیک، همبستگی مثبت و معنی­داری وجود دارد و در شرایط دیم بین عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک همبستگی مثبت، و با روز تا گلدهی همبستگی منفی وجود داشت. بر اساس تجزیه مسیر بیشترین اثر مستقیم بر عملکرد دانه در شرایط آبی و دیم به­ترتیب متعلق به تعداد دانه در سنبله و وزن هزار دانه بود. به کمک تجزیه به عامل­ها، در شرایط آبی پنج عامل که در مجموع 29/80 درصد از واریانس کل و در شرایط دیم شش عامل در مجموع 70/84 درصد از واریانس کل را توجیه کردند، شناسایی شد. مدل رگرسیونی بر اساس روش گام­به­گام نشان داد در شرایط آبی عملکرد بیولوژیک 5/30 درصد تغییرات و در شرایط دیم عملکرد بیولوژیک، طول سنبله و روز تا گلدهی 4/80 درصد تغییرات عملکرد دانه را توجیه نمودند. تجزیه خوشه­‌ای ژنوتیپ­‌ها را از نظر صفات مورد بررسی در شرایط آبی و در شرایط دیم در دو گروه جداگانه قرار داد. به­منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و مطالعه سازگاری و پایداری عملکرد 21 ژنوتیپ جو، داده­های حاصل از سال زراعی 96-1395 به همراه داده­های جمع­آوری شده طی سال­های 94-1393 و 95-1394 در دو شرایط آبی و دیم (در مجموع شش محیط) با دو تکرار مورد ارزیابی قرار گرفتند. تجزیه واریانس مرکب سه سال و دو مکان نشان داد که اثرات سال، ژنوتیپ، سال × مکان و سال× مکان × ژنوتیپ برای عملکرد دانه معنی­دار بود. بیشترین و کمترین عملکرد دانه به­ترتیب مربوط به ژنوتیپ­های 9 و 19 بود. پایداری ژنوتیپ­ها با استفاده از چندین روش پایداری از جمله انحراف از خط رگرسیون و ضریب خط رگرسیون در روش ابرهارت و راسل، واریانس پایداری شوکلا، انتخاب هم­زمان برای عملکرد و پایداری، اکووالانس ریک، و روش ناپارامتری هان و نصار و کنگ و شاستر مورد ارزیابی قرار گرفت. در بیشتر روش­ها ژنوتیپ­های 8، 10، 13، 12، 19 به­عنوان پایدارترین ژنوتیپ­ها شناسایی شدند. به­منظور بررسی اثر متقابل ژنوتیپ × محیط و مشخص کردن ژنوتیپ­های پایدار، از مدل AMMI نیز استفاده شد. بر اساس نمودار بای­پلات امی، ژنوتیپ­های2، 5، 8، 10 و 13 که در مرکز بای­پلات قرار گرفتند اثر متقابل کوچک و پایداری عمومی داشتند. نتایج تجزیه پایداری ژنوتیپ­ها با روش GGE بای­پلات نشان داد که مولفه­های اصلی اول و دوم به­ترتیب 8/50 و 8/21 درصد و در مجموع 6/72 درصد از تغییرات را توجیه کردند. بر اساس الگوی کدام ژنوتیپ برای کجا، ژنوتیپ­های که در قسمت مرکزی بای­پلات قرار داشتند شامل ژنوتیپ­های 8، 11، 12، 14 و 20 واکنش­پذیری کمتری داشته و بنابراین پایدار بودند. به­طور کلی ژنوتیپ­های 8، 10، 12، ،13 و 19 در بیشتر روش­های تعیین پایداری به­عنوان ژنوتیپ پایدار معرفی شدند که این مطلب حاکی از برتری این ژنوتیپ­ها نسبت به ژنوتیپ­های دیگر است. واژه­های کلیدی: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، پایداری عملکرد، تنش خشکی، جو، عملکرد دانه.  

به منظور ارزیابی تحمل تنش کمبود آب و تنوع ژنتیکی 16 ژنوتیپ گاودانه، دو آزمایش در سال زراعی 95-1394 به صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در دو شرایط بدون تنش و تنش کمبود آب در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. ویژگی­های روز تا گلدهی، روز تا رسیدگی، طول دوره پر شدن دانه، ارتفاع بوته، تعداد شاخه­های فرعی، تعداد نیام در بوته، تعداد دانه در نیام، تعداد دانه در بوته، وزن هزار دانه، عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و شاخص برداشت در هر دو محیط اندازه­گیری شدند. تجزیه واریانس صفات تنوع قابل ملاحظه­ای را بین ژنوتیپ­ها نشان داد. تجزیه مرکب داده­ها نشان داد که اثر محیط بر روی اکثر صفات معنی‌دار بود. همچنین شاخص­  hy;های حساسیت به تنش (SSI)، تحمل (TOL)، میانگین هندسی تولید (GMP)، متوسط تولید (MP)، تحمل تنش (STI)، عملکرد (YI)، پایداری عملکرد (YSI) و میانگین هارمونیک (HAM) بر اساس عملکرد در هر دو شرایط محاسبه شدند. شاخص­ MP، GMP و STI با عملکرد در هر دو شرایط و شاخص­های YI و HAM با عملکرد در شرایط تنش همبستگی مثبت و معنی­داری را نشان دادند بنابراین به عنوان شاخص­های مناسب برای انتخاب ژنوتیپ­های برتر معرفی شدند. بر اساس بای‌پلات حاصل از دو مولفه اصلی اول و دوم ژنوتیپ‌های 2، 3، 13 و 16 به علت قرار گرفتن در مجاورت شاخص­های برتر، مناسب برای هر دو شرایط معرفی شدند. برآورد پارامتر­های ژنتیکی   و ضرایب همبستگی ژنتیکی و فنوتیپی برای تمامی صفات برآورد شد. در مجموع، روند همبستگی­ها نشان داد که همبستگی­های فنوتیپی بیشتر از همبستگی­های ژنتیکی است که این   موضوع بیانگر اثر محیط بر ژنوتیپ­های مورد مطالعه است.کلید­واژه­ها: تنوع ژنتیکی، تنش کمبود آب، گاودانه

ویتامین C یک آنتی‏اکسیدان اصلی در گیاهان است و نقش مهمی در کاهش فعالیت بیش از اندازه سلولی گونه‏های فعال اکسیژن دارد. در انسان نقش اصلی این مولکول بخاطر ظرفیت آنتی‏اکسیدانی آن حذف فعالیت گونه‏های فعال اکسیژن است و نیز بعنوان کوفاکتور برای بسیاری از آنزیم‏ها بکار می‏رود. انسان یکی از معدود گونه‏های پستانداران می‏باشد که قادر به سنتز این ویتامین نیست و باید آن را از طریق منابع غذایی به‏ دست آورد. ژن GGP‏ ‏یکی از مهم‌ترین ژن‏ها در چرخه بیوسنتزی ویتامین C‏ ‏می‏باشد که آنزیمGDP-L-galactose phosphorylase   را کد می‏کند. تهیه سازه حاوی ژن GGP مهم‌ترین مرحله جهت انتقال آن به منظور افزایش بیان ویتامین C در گیاهان مختلف می‏باشد. در این تحقیق، جداسازی این ژن از گیاه کیوی (Actinidia deliciosa) از طریق طراحی پرایمرهای ویژه و نیز استخراج RNA و تکثیر ژن از طریق PCR انجام شد. سپس این ژن در پلاسمید pTG19-T از طریق T/A cloning، همسانه‌سازی گردید. آنالیزهای مولکولی لازم انجام و جهت تایید نهایی تعیین توالی گردید. آنالیزهای بیوانفورماتیکی این ژن می‌تواند اطلاعات مهمی در زمینه ساختار پروتئینی و میل ترکیبی آن در واکنش‌های آنزیمی، ناحیه‌های حفاظت‏شده ژن و فراوانی و تفاوت‌های آن در گیاهان مختلف نشان دهد. می‌توان از این ژن برای افزایش ویتامین C در گیاهان دیگر نظیر خیار، مقاومت به تنش‌های محیطی در گیاهان مختلف و غیره استفاده کرد.

چکیدهیکی از قدیمی‌ترین محصولات سنتی، درخت انجیر است که در حال حاضر در چندین کشور در سراسر حوزه مدیترانه وجود دارد. ایران جز مراکز مهم انتشار و پراکنش بسیاری از گونه‌های گیاهی است. بنابراین آگاهی از تنوع ژنتیکی انجیر از اهمیت زیادی برخوردار است. پژوهش حاضر به منظور بررسی تنوع ژنتیکی 147 ژنوتیپ انجیرهای غرب ایران با استفاده از صفات مورفولوژیک و نشانگرهای ISSR و SCoT انجام شد. ژنوتیپ‌ها از 25 منطقه در استان‌های کرمانشاه، کردستان و ایلام مورد مطالعه قرار گرفتند. در بخش مورفولوژیک ژنوتیپ‌ها از نظر 58 صفت مربوط به ویژگی‌های درخت، برگ و میوه ارزیابی شدند. نتایج تجزیه خوشه‌ای بر اساس صفات مورفولوژیک، ژنوتیپ‌ها را به پنج گروه تقسیم کرد. تجزیه به مولفه‌های اصلی نیز ژنوتیپ‌ها را به پنج گروه تقسیم کرد. نتایج تجزیه به عامل‌ها حاکی از آن بود که 18 عامل اول 62/75 درصد تنوع بین داده‌ها را توجیه کردند که سه عامل اول را می‌توان تحت عنوان عامل اندازه میوه و برگ، فرم رشدی و عامل موثر بر لوب‌های جانبی کوچک گودی دمبرگ نام برد. تجزیه همبستگی نیز ارتباط معنی‌داری را بین اکثر صفات نشان داد. در بررسی‌های مولکولی، 10 آغازگر ISSR و 10 آغازگر SCoT   چندشکلی نشان دادند. در مجموع 155 باند توسط نشانگر ISSR تولید شد که از بین آن‌ها 144 باند چندشکل بود و درصد چندشکلی متوسط برابر 83/92 درصد بود. با 10 آغازگر SCoT   نیز 183 باند تولید شد که 169 باند چندشکل بود و متوسط چندشکلی نیز 90/91 درصد بود. اندازه باندها بر اساس نشانگرهای ISSR و SCoT   به ترتیب بین 250 تا 2200 و 250 تا 3007 جفت باز متغیر بود. در تجزیه خوشه‌ای بر اساس نشانگرهای ISSR و SCoT ژنوتیپ‌ها به ترتیب در سه و پنج گروه قرار گرفتند که در برخی موارد با گروهبندی مورفولوژیک مشابه بودند ولی در اکثر موارد با هم متفاوت بودند. نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی بر اساس نشانگرهای ISSR و SCoT به ترتیب ژنوتیپ‌ها را به شش و هشت گروه تقسیم کرد که سه مولفه اول به ترتیب 58/48 و 61/55 درصد از تنوع را توجیه نمودند. در بررسی پارامترهای ژنتیک جمعیت، منطقه کرمانشاه برای هر دو نشانگر از نظر تمامی شاخص‌ها دارای بیشترین مقدار بود. نتایج تجزیه واریانس مولکولی برای هر دو نشانگر نشان داد که تنوع بالایی در داخل جمعیت‌ها وجود دارد. آزمون منتل نیز بین ماتریس‌های تشابه حاصل از نشانگر‌های ISSR و SCoT، داده‌های مورفولوژیک با نشانگر ISSR و داده‌های مورفولوژیک با نشانگر SCoT همبستگی معنی‌داری نشان داد. در مجموع می‌توان گفت که غرب ایران دارای ذخایر غنی و تنوع ژنتیکی بالایی در انجیر می‌باشد که برای استفاده در برنامه‌های به‌نژادی انجیر پیشنهاد می‌شود.کلید واژگان: انجیر، تنوع ژنتیکی، غرب ایران، ISSR، SCoT

  به منظور ارزیابی تحمل خشکی و تنوع ژنتیکی­ 28 لاین پیشرفته جو با استفاده از شاخص­های مقاومت به خشکی، صفات مورفولوژیک، زراعی و فیزیولوژیک، آزمایشی در سال زراعی 94-1393 به­ صورت طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در شرایط آبی و دیم در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. عملکرد دانه، وزن هزاردانه، تعداد دانه در سنبله، ارتفاع بوته، طول سنبله، طول ریشک، طول پدانکل، مقدار سبزینگی برگ، هدایت روزنه­ای، در هر دو محیط مورد ارزیابی قرار گرفتند و همچنین شاخص­های حساسیت به تنش(SSI)، تحمل(TOL)، میانگین هندسی تولید(GMP)، متوسط تولید(MP)، تحمل تنش(STI)، نسبت افت عملکرد(Yr)، عملکرد(YI) و پایداری عملکرد(YSI) بر اساس عملکرد در هر دو شرایط محاسبه شدند. تجزیه مرکب   داده­ها نشان داد که محیط به­ طور معنی­داری بر روی عملکرد، اجزای آن، طول بوته، طول پدانکل، تاثیر گذاشته به طوری که میانگین این صفات در شرایط تنش کمتر از شرایط فاقد تنش بود. تجزیه واریانس صفات تنوع قابل ملاحظه­ای بین ژنوتیپ­ها نشان داد. نتایج حاصل از همبستگی کلیه ویژگی­ها در شرایط دیم نشان داد که بین عملکرد و شاخص برداشت، عملکرد بیولوژیک، وزن هزار دانه همبستگی مثبت و معنی­داری وجود داشت. در شرایط بدون تنش نیز عملکرد با ارتفاع، طول سنبله و عملکرد بیولوژیک همبستگی معنی­داری نشان داد. شاخص­ M   با عملکرد در هر دو شرایط و شاخص­های GMP و STI در شرایط تنش همبستگی مثبت و معنی­داری را نشان دادند بنابراین به عنوان شاخص­های مناسب برای انتخاب ژنوتیپ­های برتر معرفی شدند و بر اساس نمودار سه بعدی این شاخص­ها، ژنوتیپ­های 1، 9 و 25 مناسب­ترین ژنوتیپ­ها برای هر دو شرایط در نظر گرفته شدند. با توجه به نمودار بای پلات حاصل از دو مولفه اصلی اول و دوم نیز، این ژنوتیپ­ها نسبت به سایر ژنوتیپ­ها دارای تحمل بیشتری به تنش خشکی بودند. در مقابل، عملکرد ژنوتیپ­های 4، 7، 23 و 24کاهش بیشتری را در شرایط تنش نشان داد. برآورد پارامتر­های ژنتیکی   وضرایب همبستگی ژنتیکی، فنوتیپی و محیطی برای تمامی صفات برآورد شد. که در مجموع، روند همبستگی­ها نشان داد که همبستگی­های ژنتیکی بیشتر از همبستگی­های فنوتیپی است که این بیانگر تنوع ژنتیکی بیشتر در ژنوتیپ­های مورد مطالعه است.

به منظور بررسی تحمل به خشکی 20 ژنوتیپ گندم نان در دو شرایط دیم و آبی، تحقیق حاضر در سال زراعی 92-91 در سه تکرار و در قالب طرح بلوک­های کامل تصادفی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام شد. ارزیابی صفات در قالب صفات زراعی، مورفولوژیک، فیزیولوژیک و بیوشیمیایی انجام شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس نشان داد که ژنوتیپ­های مورد بررسی در هر دو شرایط تنوع قابل ملاحظه­ای دارا بودند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب نشان داد که بین دو شرایط آبی و دیم تفاوت معنی­دار از نظر صفات مورد بررسی وجود دارد. تجزیه همبستگی بین شاخص­ها و عملکرد دانه نشان داد که شاخص­های MP، GMP و STI به دلیل همبستگی بالا با عملکرد می­توانند در گزینش ژنوتیپ­ها استفاده شوند. بر اساس اکثر شاخص­ها ژنوتیپ­های 10، 3 و 2 مقاوم­ترین ژنوتیپ­ها و ژنوتیپ 9 و 8 حساس­ترین ژنوتیپ­ها معرفی شد. نتایج حاصل از بررسی صفات بیوشیمیایی نشان داد که میزان فعالیت آنزیم­های پراکسیداز، کاتالاز و سوپراکسید دیسموتاز در محیط دیم بیشتر از آبی است. بر طبق نتایج حاصل از مولفه­های اصلی، دو مولفه اصلی شاخص­ها، انتخاب شدند که در مجموع 16/94 درصد از کل تغییرات داده­ها را توجیه کردند، مولفه اول 56/56 و مولفه دوم 6/37 درصد از واریانس کل را تبیین کردند. طبق نتایج تجزیه خوشه­ای، ژنوتیپ­ها در هر دو شرایط دیم و آبی در پنج گروه قرار گرفتند. نمودار بای پلات نشان داد که ژنوتیپ­های 10، 2، 3، 5، 15، 16، 17، 4 و 7 در مجاورت بردار­های مربوط به شاخص­های مهم مقاومت به خشکی قرار گرفتند، یعنی در واقع در ناحیه­ای با پتانسیل تولید بالا و حساسیت پایین به تنش خشکی قرار داشتند. در این میان، ژنوتیپ­های 5، 15، 16، 17 و 4 تمایل بیشتری به بردار مربوط به عملکرد دانه در شرایط تنش دارد و این مطلب نشان می­دهد که ژنوتیپ­های مذکور علاوه بر تحمل به خشکی، عملکرد بالایی نیز در شرایط تنش داشته است. نتایج حاصل از آزمون جوانه­زنی نشان داد که ژنوتیپ 2 در اکثر صفات مورد بررسی، وضعیت مطلوب­تری نسبت به سایر ژنوتیپ­ها نشان داد و احتمالاً می­توان آن را به عنوان ژنوتیپ متحمل به تنش در مرحله جوانه­زنی در نظر گرفت و ژنوتیپ­های 18، 19 و 20 نیز حساس­ترین ژنوتیپ­ها   در این مرحله بودند.