سوسک چهارنقطه‌ای حبوبات (Callosobruchus maculatus؛ Coleoptera: Chrysomelidae) آفت کلیدی انباری حبوبات در مناطق گرمسیری مانند ایران است که تا ?? درصد خسارت در ذخیره‌سازی وارد می‌کند. خسارت شامل کاهش وزن بذر، سوراخ شدن و آلودگی ثانویه است. کاربرد حشره‌کش‌های شیمیایی مانند مالاتیون و تیامتوکسام در انبار با چالش‌هایی مانند مقاومت آفات و آلودگی محیطی مواجه‌اند. بنابراین برای کاهش مصرف این حشره کشها، مدیریت تلفیقی آفات (IPM) با قارچ‌های بیمارگر حشرات (EPF) مانند Beauveria bassiana و Metarhizium anisopliae پیشنهاد می‌شود. این قارچ‌ها از طریق نفوذ به کوتیکول و تولید آنزیم‌های تخریب‌کننده، آفت را کنترل می‌کنند، اما اثر آهسته آن‌ها نیاز به ترکیب با حشره‌کش‌ها دارد. این پژوهش با هدف ارزیابی کارایی مجزای قارچ بیمارگر حشرات Metarhizium anisopliae (جدایه‌ی مورد استفاده) و دو حشره‌کش پرمصرف تیامتوکسام (از گروه نئونیکوتینوئیدها) و مالاتیون (از گروه ارگانوفسفره‌ها)، و بررسی نوع برهمکنش آن‌ها در شرایط آزمایشگاهی بر روی حشرات بالغ C. maculatus انجام گرفت. پس از تعیین دوزهای کم کشنده و کشنده   و سایر پارامترهای سم‌شناسی با استفاده از مدل پروبیت (Probit) برای ترکیبات تکی، تاثیر کاربرد همزمان قارچ با دوزهای زیرکشنده حشره‌کش‌ها مورد بررسی قرار گرفت. برای ارزیابی نوع اثر ترکیبی (هم‌افزایی، جمعی یا متضاد)، از روش‌های تحلیلی مانند عامل سم‌افزایی (CTC) و مدل‌های تحلیلی هم‌زمان استفاده گردید. روش‌شناسی آزمایشگاهی شامل   استفاده از جدایه‌های قارچ بومی ایران، پرورش آفت روی نخود (دمای ?? درجه سانتی‌گراد، رطوبت ?? درصد)، زیست سنجی با با غلظت‌های مختلف، و تحلیل آماری هم‌افزایی بود. نتایج نشان داد جدایه‌های منتخب قارچ‌ها ویرولانس بالایی دارند؛ B. bassiana و M. anisopliae مرگ‌ومیر آفت را تا ??-?? درصد در غلظت‌های ???-??? کنیدیوم/میلی‌لیتر ایجاد کردند. حشره‌کش‌ها در روش تیمار بذر با LD50 پایین‌تر برای تیامتوکسام موثرتر بودند،. از جنبه سازگاری: دوزهای کم کشنده حشره‌کش‌ها (LD25) تاثیر منفی کمی بر رشد میسیلیوم (کاهش ??-?? درصد)، اسپورزایی (کاهش ?? درصد) و زنده‌مانی کنیدیوم‌ها (??-?? درصد حفظ) داشتند، اما در این زمینه مالاتیون سازگارتر از تیامتوکسام بود. از جنبه اختلاط دوزهای کم کشنده و کشنده حشره کشها با قارچ بیمارگر حشرات نتایج نشان داد: ترکیب قارچ با LC25 حشره‌کش‌ها هم‌افزایی ایجاد کرد، مرگ‌ومیر را به ??-?? درصد رساند و زمان کشندگی را از ?-?? روز به ?-? روز کاهش داد. برهمکنش تیامتوکسام در دوز کم کشنده   با قارچ   M. anisopliae قوی‌ترین اثر سم‌افزایی را ایجاد کرد. این نتیجه نشان می‌دهد که دوز بسیار کم تیامتوکسام (حدود یک‌چهارم دوز کشنده پنجاه درصد)، توان قارچ را برای کشتن آفت بیش از سه برابر افزایش داده است. این نوع هم‌افزایی احتمالاً به دلیل مکانیسم نئونیکوتینوئیدها در تضعیف سیستم ایمنی حشره و تسهیل نفوذ ریسه قارچ است. جدایه‌های بومی کارآمدند و اختلاط مصرف سم را ??-?? درصد کاهش می‌دهد، مقاومت را مدیریت کرده و محیط را حفظ می‌کند. هم‌افزایی به دلیل تضعیف کوتیکول توسط حشره‌کش‌ها و نفوذ آسان‌تر قارچ است. مقایسه با مطالعات مشابه (مانند Ozdemir et al., 2020) نشان‌دهنده برتری جدایه‌های بومی ایران است. چالش‌ها شامل پایداری قارچ در رطوبت پایین انبار و نیاز به فرمولاسیون‌های تجاری است. پیشنهاد: آزمون‌های میدانی و ترکیب با عوامل دیگر IPM برای کاربرد گسترده در انبارهای ایران. این پژوهش پایه‌ای برای فرمولاسیون‌های ترکیبی بیولوژیکی-شیمیایی فراهم می‌کند تا امنیت غذایی و کشاورزی پایدار تقویت شود.    کلیده واژه ها:   مالاتیون، تیامتوکسام، سمیت، اختلاط ، سینرژیسم، آنتاگونیسم و شایستگی قارچ، مدیریت تلفیقی آفات

چکیده    هدف پژوهش: زنبور پارازیتوئید Habrobracon hebetor (Say) (Hym., Braconidae) یکی از حشرات مفید است که در کنترل زیستی لارو بالپولکداران مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از چالش‌های اصلی تولیدکنندگان این زنبور، ذخیره‌سازی و حفظ کیفیت آن در طول دوره نگهداری در سرما است، زیرا فرآیند تولید این زنبور و میزبان آن حدود دو ماه به طول می‌انجامد. ذخیره‌سازی بهینه در سرما، علاوه بر جلوگیری از کاهش کیفیت زنبور، دسترسی دائمی به آن را در زمان مناسب و به تعداد کافی فراهم می‌کند. در این مطالعه، تاثیر تغذیه در طول دوره ذخیره‌سازی چهار هفته‌ای در سرما بر میزان مرگ‌ومیر و ویژگی‌های زیستی زنبور H. hebetor مورد بررسی قرار گرفت. روش پژوهش: این مطالعه به روش تجربی و تحت شرایط آزمایشگاهی (پرورش میزبان، لارو شب­پره مدیترانه­ای آرد، ‏‎Ephestia kuhniella Zeller، در دمای 2±27 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±65 درصد و در شرایط تاریکی و پرورش H. hebetor در دمای 2±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی) انجام شد. زنبورهای بالغ هم­سن داخل یخچال (دمای 1±5 درجه سلسیوس) در دو شرایط بدون تغذیه و تغذیه با محلول آب و عسل رقیق (1:5 هر 48 ساعت یکبار) نگهداری شدند و در هر یک از شرایط ذکر شده، حداقل 20 جفت زنبور نر و ماده بالغ هم­سن مورد مطالعه قرار گرفتند. داده­های جمع­آوری شده پس از بررسی نرمال بودن داده­ها با روش One-way ANOVA مقایسه آماری شد و گروه­بندی تیمارها با آزمون Tukey HSD صورت پذیرفت. یافته­ها: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که تغذیه زنبور پارازیتوئید H. hebetor در طول دوره ذخیره‌سازی در سرما، تاثیر مثبتی بر بهبود کیفیت و کارایی این زنبور دارد. به‌طور خاص، تغذیه با محلول آب و عسل رقیق شده، باعث کاهش مرگ‌ومیر، افزایش تخم‌ریزی و بهبود پارازیتیسم زنبورها شد، اما بر نسبت جنسی آن‌ها تاثیری نداشت. نتیجه­گیری: تغذیه در زمان ذخیره سازی زنبور H. hebetor در سرما، می­تواند از تلفات بالای زنبور جلوگیری نموده و افت کیفیت و عدم کارایی زنبور را کاهش دهد. این یافته‌ها می‌تواند به تولیدکنندگان در بهینه‌سازی روش‌های ذخیره‌سازی و حفظ کیفیت زنبورها کمک کند، تا در زمان نیاز، به تعداد زنبور کافی و با کیفیت دسترسی داشته باشند. کلید واژه ها: تغذیه، ذخیره­سازی، زنبور پارازیتوئید، شب­پره مدیترانه­ای آرد، کنتر­ل­زیستی   

درختچه کهور پوشش­ جنگلی غالب در جنوب استان سیستان و بلوچستان است. این درختچه با تولید علوفه دامی، تولید چوب، فضای سبز و مصارف پزشکی کاربرد فراوانی برای مردم بومی این مناطق دارد. فون کنه های مرتبط با درختچه کهور در ایران تا کنون مطالعه نشده است و شناختی از وجود گونه های مفید یا مضر از کنه ها در این منطقه وجود ندارد. در طی   پژوهشی در سال­های 1401 تا 1403 از شاخه و برگ درختان و همچنین خاک سایه انداز درختچه­های کهور در منطقه کنارک استان سیستان و بلوچستان نمونه­برداری هایی جهت جمع آوری فون کنه های مرتبط با کهور صورت گرفت، سپس نمونه­های برای تهیه اسلاید و شناسایی میکروسکوپی به آزمایشگاه انتقال یافتند، در آزمایشگاه نمونه­ها تفکیک و توسط اسید لاکتیک شفاسازی شدند و توسط هویر از آن­ها اسلاید میکرسکوپی تهیه گردید. نمونه­های به دست آمده برحسب خانواده جداسازی شده و توسط کلید معتبر داخلی و خارجی، شناسایی شدند همچنین برخی نمونه­ها جهت تایید برای متخصص مربوطه ارسال گردیدند. در این مطالعه در مجموع 15 گونه متعلق به 12 خانواده و هفت بالا خانواده جمع­آوری و شناسایی شدند که گونه­های جدید برای جهان با علامت (*)، گونه­های جدید برای ایران با (**) و گونه­های جدید برای سیستان و بلوچستان با علامت (***) به شرح زیر آمده است: Superfamily Trtranychoidea Donnadieu, 1857: Family Tetranychidae Donnadieu, 1875: Magdalena   .**, Superfamily Raphignathoidea Kramer, 1877: Family Eupalopselidae Willmann, 1952: Exothoris sp., Family Caligonelidae Grangjean, 1944: Neognayhus eupalopus Meyer & Ueckerman, 1989,*** Molothrognathus mehrnejadi Liang & Zhang, 1977, Family Camerobiidae Southcott, 1957: Neophyllobius sp., Family Raphignathidae Kramer, 1877: Raphignathus zhaoi Hu, Jian & Liang, 1995, Raphignathus sp., Superfamily Tydeoidea Kramer, 1877: Family Tydeidae Kramer, 1877: Neolorryia pandana Baker, 1968,** Lorryia sp.*, Family Iolinidae Pritchard, 1956, Pronematus ubiquitous McGregor, 1932,*** Superfamily Bdelloidea: Family Bdellidae Duge?s, 1834, Spinibdella cronini Baker & Blocker, 1944, Family Cunaxidae Thor, 1902: Cunaxa capreolus Berlese, 1889, Superfamily Erythraeoidea: Family Erythraeidae Oudemans, 1902: Andrevella sp.Superfamily Caeculoidea: Family Caeculidae: Allocaeculus sp. Superfamily Phytoseioidea: Family Phytoseiidae Berlese, 1916: Neoseiulus marginatus.   

  اینتحقیق به بررسی میزان آلودگی درختان نارون در شهر کرمانشاه به سوسک برگ‌خوار نارون، Xanthogaleruca luteol

   یکی از مهم­ترین آفاتی که گیاهان زراعی و گلخانه­ای را مورد حمله قرار می­دهد و در خسارت شدید باعث تغییر شکل در   میوه و برگ گیاه می­شود، تریپس پیاز Thrips tabaci Lindeman (Thysanoptera: Thripidae) ­است. در تحقیق حاضر در سال­های 1401 و 1402، نوسانات جمعیت و پراکنش فضایی این آفت در شرایط مزرعه­ای روی لوبیا   رقم کانیون در شهرستان سنندج (استان کردستان) مورد بررسی قرار گرفت. برگ لوبیا به عنوان واحد نمونه­برداری انتخاب شد. نمونه­برداری­ها به صورت هفتگی انجام و برای این کار در هر نوبت 52 بوته لوبیا انتخاب و از هر بوته­ی لوبیا سه برگ پایینی، میانی و بالایی انتخاب و برگ­ها روی سینی سفید تکانده شد و سپس تریپس‌های داخل سینی با قلم‌موی نرم به داخل اپندورف حاوی الکل اتیلیک 75 درصد منتقل شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که جمعیت تریپس پیاز از تیرماه در مزرعه فعال بوده و به تدریج به میزان فعالیت و تراکم آن­ها افزوده شد، به طوری که که بیش­ترین جمعیت تریپس پیاز در سال 1401، در هفته­ی اول مرداد ماه با میانگین (14/0± 65/11) و در سال 1402 در اواخر مرداد ماه با میانگین (23/0± 29/11) تریپس در واحد نمونه­برداری مشاهده شد. هم­چنین بیش­ترین میانگین تعداد تریپس پیاز با اختلاف معنی­داری در برگ­های پایینی نسبت به برگ­های میانی و بالایی لوبیا مشاهده گردید. نتایج توزیع فضایی آفت نشان داد که براساس هر دو روش تیلور و آیوائو، پراکنش فضایی تریپس پیاز از نوع یکنواخت بود. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که جمعیت تریپس پیاز در هر دو سال مورد مطالعه در مرداد ماه به اوج خود می­رسد. هم­چنین بر اساس نیکویی برازش، روش آیوائو برای برآورد توزیع فضایی آفت مناسب­تر از روش تیلور ارزیابی شد.  

جنگل­های بلوط غرب کشور یکی از مهم­ترین رویشگاه­های طبیعی با تنوع زیستی فراوان است. این جنگل­ها دارای گونه­های متنوع بلوط Quercus   . است. سوء ­مدیریت و عوامل نامطلوب اقلیمی، این بوم نظام ارزشمند را مستعد حمله حشرات آفت نموده وحشرات آفت نیز روند رو به زوال جنگل را تسریع می­نمایند. در بین آفات درختان بلوط منطقه­ی زاگرس، سرخرطومی میوه خوار بلوط،Curculio glandium Marsh (Col.: Curculionidae)، یکی از مهم­ترین آفات بذرخوار بلوط است. لاروهای این حشره با تغذیه از محتویات داخلی بذر موجب از بین رفتن آن می­شوند، در نتیجه روند طبیعی رویش بذر و احیای طبیعی جنگل مختل می­گردد. این تحقیق در سال 1401 در جنگل­های بلوط دو شهرستان دالاهو و اسلام آباد غرب به­صورت همزمان انجام شد از ابتدا تا انتهای فصل رشد، به­طور منظم از درختان بلوط بازدید و نمونه برداری شد، میوه­های بلوط به­صورت تصادفی، جمع­آوری و داده­ها ثبت گردید. درآزمایشگاه نمونه­های آلوده، زیر استرومیکروسکوپ کالبد شکافی شد. مراحل زیستی آفت، از قبیل محل و زمان تخم­گذاری، تاریخ تفریخ تخم، سنین لارو­ها داخل میوه، ظهور حشره کامل، ریخت شناسی و دشمنان طبیعی مورد بررسی قرار گرفت. براساس داده‌­های جمع­آوری شده و شرایط اقلیمی منطقه، اوج جمعیت در دالاهو در تاریخ بیستم مهر ماه و در اسلام آباد غرب در تاریخ دوازدهم مهر ماه تعیین گردید. این آفت یک نسل در سال دارد. زمستان­گذرانی به­صورت لارو درون اطاقک­های گلی در داخل خاک است. بررسی الگوی توزیع فضایی در شهرستان دالاهو نوع تجمعی و در شهرستان اسلام آباد غرب از نوع تصادفی تعیین گردید. نتایج این پژوهش در ارتقاء اقدامات مدیریتی جهت کنترل آفت سرخرطومی بذر خوار بلوط موثر است. کلید واژه ها: عوامل زیستی، جنگل، بذر خواران، بلوط، غرب کشور، کرمانشاه   

   شب­پره موم­خوار بزرگ یکی از آفات بسیار مهم محصولات انباری و همه­گیر در کلنی­های زنبورعسل است که هر ساله خسارت سنگینی را بر زنبورداران به واسطه تغذیه از شان­های مومی موجود در داخل کندوها و همچنین شان­های مومی انبار شده تحمیل می­کند. مطالعه حاضر با هدف بررسی روش­های مختلف مدیریت تلفیقی شب­پره موم خوار بزرگ در زنبورستان و انبار نگهداری شان­های مومی طی بازه زمانی بهار الی تابستان 1402 روی 35 کلنی زنبورعسل ایرانی در شرایط اقلیمی شهرستان مریوان از توابع استان کردستان انجام شد. مطالعه حاضر در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار( شامل تیمارهای زنبورستان قوی، زنبورستان ضعیف، انبار تاریک، انبار روشن، تیمار اسیدهای آلی و شاهد) و هر تیمار در پنج تکرار به مرحله اجرا در آمد. آزمایشات میدانی به مدت 20 روی تیمارهای آزمایشی انجام شد. تجزیه واریانس داده­ها با استفاده از نرم افزار    V.22 و مقایسه میانگین­ها هم براساس روش LSD انجام شد. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشره شب­پره موم خوار در زنبورستان قوی نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین تعداد حشره مشاهده شده در تیمار شاهد و کمترین آن مربوط به تیمار 1 و 4 بود. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشره شب­پره موم خوار در زنبورستان ضعیف نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P) براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین تعداد حشره مشاهده شده در تیمار دوم و کمترین آن مربوط به تیمار شاهد بود. نتایج تجزیه واریانس میزان تلفات شب­پره موم­خوار در تیمار اسیدهای آلی نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین و کمترین تعداد حشره تلف شده به ترتیب مربوط به تیمارهای اسید فرمیک و شاهد بود. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشرات بالغ دیده شده در انبار تاریک نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین تعداد حشره مشاهده شده در   تیمار 5 و کمترین آن مربوط به تیمار شاهد بود. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشرات بالغ مشاهد شده در انبار روشن نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین و کمترین تعداد حشره مشاهده شده به ترتیب مربوط به تیمار شاهد و تیمار 2 بود.

   شب پره کرم سیب یکی از مهمترین آفات سیب در اکثر کشورهای جهان استکه هر ساله خسارات فراوانی را به این محصولات وارد می­کند. روش‌های کنترل عمدتاً مبتنی بر استفاده از حشره‌کش‌های وسیع الطیف است. نگرانی در مورد ایمنی، اثرات زیست محیطی، ایجاد مقاومت به حشره­کش و پایداری آفت کش­های مصنوعی، توسعه و استفاده از روش­های کنترل امن تر را در استراتژی مدیریت یکپارچه آفات ایجاد کرده­اند. یکی از روش­های امن که به طور فزاینده­ای برای پروانه کرم سیب استفاده می­شود کنترل اختلال جفت گیری با استفاده از جاذب جنسی شب پره ماده است. پتانسیل فرمون ­ها برای استفاده در کنترل آفات تجاری به دلیل ماهیت متنوع این ترکیبات سیگنالینگ باید به صورت موردی ارزیابی شود ، اما نشان داده شده است که آنها در مورد آفاتی مانند کرم سیب بسیار موثر هستند. با توجه به شرایط محیطی مختلف برای گرفتن بهترین نتیجه برای کنترل آفت، تعیین بهترین ارتفاع و رنگ تله­های فرومونی حائز اهمیت است. در تحقیق حاضر تاثیر رنگ و ارتفاع تله فرومونی بر میزان شکار شب پره کرم سیب بررسی شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1402 انجام شد. فاکتورها شامل رنگ تله فرومونی (آبی، زرد، سبز و سفید) و ارتفاع تله (5/0، 1 و 5/1 متر) بود. نتایج نشان داد رنگ و ارتفاع تله­ها در بر تعداد حشرات شکار شده تاثیر معنی­داری دارد. در نسل اول بیشترین میزان شکار حشرات بالغ کرم سیب در تله سفید رنگ   وکمترین میزان شکار در تله آبی   مشاهده شد. بیشترین میزان شکار شب پره کرم سیب در ارتفاع 5/1 متر در نسل دوم مشاهده شد. در نسل دوم بیشترین میزان شکار در تله سبز با میانگین 2/9 عدد و کمترین شکار در تله آبی با میانگین 8/1 عدد مشاهده شد. نتایج این پژوهش نشان داد اثر متقابل رنگ تله و ارتفاع تله برروی شکار   شب پره کرم سیب در سطح 5 درصد معنی دار نمی­باشد. باتوجه به نتایج این بررسی، تله فرومونی سفید و سبز با ارتفاع نصب 5/1 متر بیشترین کارایی را درکنترل شب پره کرم سیب دارد. کلمات کلیدی: شپ‌پره کرم‌سیب، تله فرومونی، تله دلتا، شکار انبوه ، سقز

باغات میوه هسته‌دار در ایران نقش مهمی در اقتصاد کشور دارند. آفات و بیماری‌های مختلفی باعث کاهش عملکرد این محصولات می‌شوند. مگس میوه مدیترانه با نام علمی (Dip: Tephritidae) (Wiedemann) Ceratitis capitata یکی از مهم‏ترین آفات درختان هسته‌دار در جهان است. جهت مهار این آفت استفاده از روش‌های شیمیایی به‌دلیل اثرات جانبی، مناسب نبوده و لازم است از روش‏هایی مانند شکار انبوه با استفاده از تله‌ و جلب‌کننده‌های مختلف استفاده شود. این مطالعه در سال 1401 به‌صورت طرح بلوک‌های کامل تصادفی در یک باغ میوه مخلوط (هلو، شلیل، آلو، زردآلو و بادام) در مرکز تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی کرمانشاه به مساحت دو هکتار انجام شد. در این مطالعه عملکرد چند نوع ترکیب جلب‌کننده (سراترپ، تری‌مدلور، بیولور، پروتیین هیدرولیزات، ملاس چغندرقند و استات آمونیوم) در جلب مگس میوه مدیترانه با استفاده از تله مکفیل بررسی شد. برای تجزیه واریانس داده‌های حاصل از بررسی جلب‌کننده‌های مختلف مگس میوه مدیترانه از نرم‌افزار    استفاده شد و میانگین تیمارها با آزمون توکی در سطح پنج درصد انجام شد. روند تغییرات هفتگی جمعیت مگس میوه مدیترانه نیز در تیمارها و تاریخ‌های مختلف نمونه‌برداری با استفاده از نرم‌افزار اکسل رسم شد. نتایج این پژوهش نشان داد که تاریخ اوج جمعیت این آفت 20/6/1401 با 234 عدد مگس به‏دست آمد. بر اساس نتایج تجزیه واریانس، بین جلب‏کننده‏های مختلف از نظر تعداد آفات به دام افتاده تفاوت معنی­داری وجود داشت (df= 4; f= 97/249; pvalue<0.01). تیمار بیولور بیشترین میانگین مگس مدیترانه را جلب کرده بود و به ترتیب تیمارهای تری‏مدلور و استات آمونیوم قرار داشتند. میزان خسارت وارده به باغ مورد نظر 35 درصد بود. نتایج نشان داد که ترکیبات جلب کننده بیولور و تری‏مدلور که بیشترین شکار مگس میوه مدیترانه‏ای را داشته برای مهار جمعیت این آفت در باغات مذکور توصیه می‏شوند.   

   بید سیب زمینی،Phthorimaea operculella (Zeller) (Lepidoptera: Gelechiidae)، آفتی الیگوفاژ و با پراکنش جهانی است که از گیاهان خانواده Solanaceae تغذیه می­کند. این حشره علاوه بر خسارت وارده در مزرعه، مخرب­ترین­ آفت سیب زمینی در انبار به شمار می­رود که لاروهای آن با حفر دالان­های تغذیه­ای عمیق در غده­های سیب­زمینی و ایجاد پوسیدگی های ناشی از بیمارگرهای ثانوی در آلودگی شدید کل محصول را نابود می­کنند. استفاده از حشره­کش­ها برای آفات انباری به­دلیل به خطر انداختن امنیت غذایی و توسعه مقاومت با محدودیت مواجه است. لذا روش­های مدیریتی کم خطر و یا بی خطر باید جایگزین کنترل شیمایی شوند. پرتودهی با پرتو فرابنفش یک روش بی­خطر است که می­تواند نقش موثری در برنامه­های مدیریت تلفیقی این حشره در انبار ایفا کند. بنابراین این پژوهش با هدف ارزیابی نقش پرتو UV-C در کنترل بید سیب زمینی برای مراحل پس از برداشت طراحی شد. پرتودهی سنین مختلف تخم برای چهار دقیقه با این پرتو نشان داد که با افزایش سن تخم، حساسیت به پرتو ماورای بنفش بیشتر می­شود به طوری­که پس از این پرتودهی فقط 67/61 درصد از تخم­های چهار روزه تفریخ شدند. در ادامه برای رسیدن به موثرترین مدت زمان تابش، گروه­های کوهورت تخم­ چهار روزه برای مدت زمان­های مختلف یک، دو، چهار، شش و 10 دقیقه با UV-C پرتودهی شدند و پارامترهای زیستی آنها از طریق مطالعه جدول زندگی دوجنسی سنی-مرحله­ای با تیمار شاهد (بدون پرتودهی) مقایسه شد. نتایج نشان داد که طول دوره پیش از بلوغ و درصد بقا در این دوره و نیز طول عمر حشرات بالغ با افزایش مدت زمان پرتودهی به ترتیب افزایش، کاهش و کاهش پیدا کردند. همچنین پارامترهای جدول زندگی اعم از نرخ بقای ویژه سنی، نرخ باروری ویژه سنی، نرخ بقای ویژه سنی-مرحله­ای، امید به زندگی و ارزش تولیدمثلی سنی-مرحله­ای به طور منفی و وابسته به مدت زمان پرتودهی تحت تاثیر پرتو UV-C قرار گرفتند. علاوه بر آن   کلیه پارامترهای جمعیت نیز توسط این پرتو تحت تاثیر قرار گرفتند و ارتباط مستقیمی با مدت زمان پرتودهی داشتند. مقادیر نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r)، نرخ   متناهی افزایش جمعیت (?)، نرخ خالص تولیدمثل (R0) و میانگین مدت زمان یک نسل (T) برای تیمار شاهد به ترتیب 1345/0 بر روز، 1440/1 بر روز، 39/68 تخم و 42/31 روز تخمین زده شدند که پس از هشت دقیقه پرتودهی تخم­ها به ترتیب به 0099/0 بر روز، 0990/0 بر روز، 64/0 تخم و 01/45 روز رسیدند. در نهایت کارایی بالای پرتو UV-C برای کنترل بید سیب زمینی در شرایط آزمایشگاهی مشخص شد اما پیش از عملی کردن این روش کنترل در انبارهای سیب­زمینی نیاز به مطالعات بیشتری می­باشد.  

   هدف: تریپس بلوط،Liothrips pragensis Uzel, 1895   یکی از گونه‌های موجود روی درختان بلوط در جنگل‌های زاگرس می‌باشد. تغییرات جمعیت و توزیع فضایی این گونه در جنگل‌های بلوط شهرستان جوانرود (استان کرمانشاه) در سال 1400 مورد بررسی قرار گرفت. روش­شناسی پژوهش: برگ درخت بلوط به­عنوان واحد نمونه‌برداری انتخاب شد. نمونه‌برداری‌ها به صورت هفتگی و از پنج منطقه مختلف انجام شد. برگ‌های درختان بلوط روی یک سینی سفید پلاستیکی تکانده شده و سپس، تریپس‌های روی سینی را   با قلم‌موی نرم به داخل میکروتیوپ­های حاوی الکل اتیلیک 75 درصد منتقل شدند. یافته­ها: نتایج نشان داد که فعالیت این گونه در هر پنج منطقه مورد مطالعه از خرداد ماه آغاز و به‌تدریج از میزان فعالیت و تراکم آن­ها کاسته شد تا اینکه در شهریور ماه به کم­ترین مقدار خود رسید. بیش­ترین تراکم جمعیت تریپس بلوط در خرداد ماه و به­ترتیب با میانگین 56/0 ± 93/2، 47/0 ± 23/2،   34/0 ± 23/2 و 28/0 ± 90/0 تریپس در واحد نمونه­برداری در مناطق سفید برگ، بیله‌ای، چشمه میران و هلانیه مشاهده شد؛ اما بیش­ترین تراکم تریپس بلوط در منطقه حوری‌آباد در تیر ماه و با میانگین 43/0 ± 06/2 تریپس در واحد نمونه‌برداری به­دست آمد. نتایج آنالیز توزیع فضایی تریپس بلوط نشان داد که پراکنش این تریپس بر اساس روش تیلور و آیوائو به‌ترتیب از نوع تصادفی و تجمعی بود. نتیجه­گیری:   به­طورکلی نتایج این مطالعه نشان داد که اوج جمعیت تریپس بلوط در خرداد ماه است و بر اساس نیکویی برازش، روش آیوائو برای برآورد توزیع فضایی این گونه مناسب‌تر از روش تیلور ارزیابی شد.

  درحال حاضر ویروس کرونا تمامی جهان را احاطه کرده و ابعادآن تمامی بخش­ها و فعالیت­های اقتصادی را تحت تاثیر قرار داده است،بخش کشاورزی ازاین تاثیر در امان نمانده است ،شغل اکثریت روستاییان کشاورزی بوده و این جوامع80%از امنیت غذایی کشور را تامین میکنند،بنابراین آسیب به این جوامع می‌تواندامنیت غذایی را در معرض خطر جدی قرار­ دهد.پژهش حاضر با هدف کلی "تحلیل اثراتکووید- 19 بر امنیت غذایی خانوار‌های روستایی "می باشد.این مطالعه از لحاظماهیت ،کیفی،از نظر روش تحقیق، پدیدار شناسی و ازلحاظ هدف ،کاربردی می‌باشد.جامعهآماری پژوهش حاضررا خانوار‌های روستایی دهستان میاندربند تشکیل می‌دهند. روش نمونه‌گیریهدفمندو روش جمعآوری داده مصاحبه گروه متمرکز ، مشاهده و تحت شرایط خاص،مصاحبهتلفنی بود،جمعا با 17 خانوار مصاحبه به عمل آمد.نتایج مطالعه نشان داد که در بینخانوار‌های مورد مطالعه، کووید- 19 بیشترین تاثیر را بربعد"دسترسی"امنیت غذایی و کمترین تاثیر را بر بعد"ترجیحات غذایی"امنیت غذایی برجای گذاشته است.نتایج مطالعه می‌تواند دستاورد‌هایی را برایخانه بهداشت‌های روستایی،مراکز جهاد، سازمان‌های کمک رسان، ومدیران روستایی ازقبیل شوراها و دهیار‌ها داشته باشد     

اغلب شپشک­های گیاهی (Hemiptera: Sternorrhyncha: Coccoidea) در نقاط مختلف دنیا از آفات کشاورزی و منابع طبیعی هستند و هرساله خسارت زیادی را به محصولات مهم زراعی و سایرگیاهان وارد می­کنند. کنه­های (Arachnida: Acari) مرتبط با شپشک­های گیاهی نقش­های متعددی از جمله شکارگر، پارازیت، پوسیده خوار، لاشه خوار، فورتیک، عسلک خوار، همزیست و استفاده از پوشش مومی به عنوان پناهگاه را روی گیاهان بر عهده دارند. کنه­ها می­توانند از برخی شپشک­های Diaspididae تغذیه کنند و یا به عنوان پناهگاه از برخی Pseudococcidae ها و Coccidae ها استفاده کنند، بنابراین برخی از کنه­ها می­توانند جمعیت آفت را بدون استفاده از مصرف سموم کاهش دهند. در این پژوهش که بین سالهای   1398 تا 1400 انجام شد، روابط بین کنه­های مرتبط با شپشک­ها در منطقه کرمانشاه مطالعه و مشخص شد. برای این تحقیق قسمت­هایی از میزبان اعم از تنه، شاخه و برگ آلوده به شپشک با قیچی باغبانی قطع و به آزمایشگاه منتقل شد. زیر بینوکولار کنه­های مرتبط با شپشک­ها جدا شده و داخل اتانول 70% نگهداری شد. همچنین شپشک­ها   از روی سرشاخه جدا و به داخل شیشه­های الکل 70%   با شماره یکسان با شیشه کنه­های مرتبط منتقل گردید. روی شیشه­ها برچسب حاوی اطلاعات نمونه­برداری نصب شد. جهت شناسایی شپشک­ها و کنه­ها اسلایدهای میکروسکوپی تهیه شد. در طی این مطالعه 17 گونه کنه­ از 16 جنس متعلق به 11 خانواده مرتبط با ده گونه شپشک از نه جنس و پنج خانواده به شرح زیر شناسایی گردید و روابط بین آن­ها مشخص شد. از این کنه ها یک گونه جدید برای جهان و یک گونه برای فون کنه­های ایران گزارش جدید محسوب می­گردد. گونه جدید در جهان با ** و گزارش جدید در ایران با *   نمایش داده شده است. Order: Trombidiformes   #Family: Anystidae Oudemans, 1936 +- Anystis baccarum Von Heyden, 1826 Family: Erythraeidae Oudemans, 1902 +- Abrolophus Berlese, 1891- Callidosoma Womersley, 1936 - Leptus sp. nov.**. + Family: Eutrombididae Thor, 1935- Eutrombidium Verdun, 1909+ Family: Iolinidae Pritchard, 1956- Pronematus ubiquitus (McGregor, 1932)- Pronematus rykei Meyer & Rodrigues, 1966    + Family: Smarididae Kramer,1878- Fessonia Heyden, 1826+ Family: Tenuipalpidae Berlese, 1913- Aegyptobia eriogonum Baker & Tuttle, 1972* - Cenopalpus pulcher (Canestrini and anzago, 1876) + Family: Tetranychidae Donnadieu, 1875- Tetranychus urticae Koch, 1836- Eotetranychus Oudemans, 1931Order: Mesostigmata #+ Family: Phytoseiidae Berlese, 1916- Typhlodromus bagdasarjani Wainstein & Arutunjan, 1967 + Family: Parasitidae Oudemans, 1901- Rhabdocarpais consanquineus (Oudemans & Voigts, 1904) - Parasitus kampersi Oudemans, 1902 + Family: Uropodidae Kramer, 1881- Urobovella Berlese, 1903+ Family: Pachylaelapidae Berlese, 1913- Pachylaelaps Berlese, 1888  شپشک­های جمع آوری شده:+ Eriococcidae-   Eriococcus isacanthus (Danzing, 1975)+ CoccidaeEulecanium

      چکیده هدف: گیاهان تیره آفتابگردان (Asteraceae)، دارای گونه­های متنوعی هستند که گاهی به عنوان علف­های هرز و گاهی به عنوان گیاهان زراعی و حتی دارویی مطرح هستند. این گیاهان با حشرات متعددی در ارتباط هستند. مثلا مشاهده شده که سرخرطومی­های جنس Larinus مخصوصا در مراتع کرمانشاه با گیاهان جنس شکرتیغال، Echinops   . ، در ارتباط هستند، با توجه به اهمیت گیاه دارویی شکرتیغال و حشره مولد مان که باعث شده این گیاه بصورت یک گیاه دارویی مطرح باشد لذا تحقیق حاضر با هدف زیست­شناسی سرخرطومی­های جنسLarinus   روی گیاه شکرتیغال و نیز شناسایی دشمنان طبیعی آن در استان کرمانشاه، دارای اهمیت است. روش‌شناسی پژوهش: طی سال­های 1397 و 1398 از برخی رویشگاه­های شکرتیغال که میزبان سرخرطومی­های جنس   Larinus به حساب می­آیند، شامل ماهیدشت و میانراهان صحنه، به منظور جمع­آوری سرخرطومی   Larinus و پارازیتوئیدهای آن نمونه­برداری به عمل آمد. به این ترتیب که طی فصل رشدی به رویشگاه­های مذبور مراجعه و نسبت به جمع­آوری سرخرطومی­های Larinus و همچنین لاروهای پارازیته شده آن در گیاه شکرتیغال اقدام گردید. نمونه­برداری­ها به صورت منظم و فواصل زمانی 10 روزه از اوایل بهار تا اواخر اسفند ماه از سه محل مناسب انتخاب شد و هر محل یا بلوک را به چهارتکرار تقسیم گردید، واحد نمونه­برداری ساقه اصلی یک بوته کف‎بر شده همراه طبق آن بود. هر واحد نمونه­برداری را در زیر استریومیکروسکوپ به منظور بررسی تعداد آلودگی و مشاهده سنین مختلف لاروی و تخم­های سرخرطومی مولد مان ثبت گردید. یافته‎ها: در بررسی حاضر دو گونه سرخرطومی Larinus hedenborgi و Larinus onopordi (Fabricius, 1787)   با میزبان Echinops گزارش گردید. در این بررسی دو نوع زنبور پارازیتوئید زنبور Torymoides kiesenwetteri و Bracon sp. شناسایی شد. بعد از انتقال شفیره و لارو زنبور Torymoides kiesenwetteri (تشکیل شده درون مان شکرتیغال)، در محیط آزمایشگاه پرورش داده شد. آماره‏های بدست آمده از برقراری ارتباط رگرسیونی بین لگاریتم واریانس و میانگین جمعیت (قانون تیلور) و روش آیوائو نشان داد، ضریب تبیین معادله‎های رگرسیونی در روش تیلور در حد بالایی نسبت به روش آیوائو قرار داشت. بنابراین می‎توان گفت که برای برآورد هم پراکنش سرخرطومی و هم پراکنش زنبور پارازیتوئید ضریب تیلور شاخص مناسبی بود. از طرف دیگر بر اساس پژوهش حاضر مشخص شد که در هر دو منطقه و در دو سال متوالی، میانگین دما و رطوبت روی تغییرات جمعیت مراحل مختلف سرخرطومی و زنبور پارازیتوئید اثراتی داشته است. به گونه‎ای که در سال 1397و 1398، با تغییرات دماو رطوبت در هر تاریخ نمونه‎برداری روی اکثریت مراحل زیستی سبب شد روند جمعیت در تمامی مراحل زیستی حشرات؛ تغییراتی داشته باشد. نتیجه‎گیری: نهایتا این پژوهش نشان داد، Larinus hedenborgi، جنس وگونه فراوان سرخرطومی در دو منطقه ماهیدشت و میانراهان بود. همبستگی مثبت و معنی داری بین میانگین نوسانات دمایی با رطوبتی و جمعیت سرخرطومی و زنبور پارازیتوئید مورد مطالعه در این پژوهش وجود داشت. واژگان کلیدی: مراتع، سخت‎بالپوشان، Host-specific ، حشرات مونوفاژ، Compositae، کرمانشاه

   گوجه‌فرنگی ‌یکی از محصولات مهم کشاورزی است که میزان تولید آن در جهان حدود ??? میلیون تن در سال 2015 بوده است.‌ یکی از مشکلات مهم کشت گوجه‌فرنگی خسارت علف‌های هرز است که در مراحل اولیه‌ی رشد به علت سرعت رشد کم و‌ توسعه برگ محدود، قدرت رقابت کمتری در مقابله با علف‌های هرز دارد. کنترل علف‌های هرز در گوجه‌فرنگی، ‌یکی از پرهزینه‌ترین عملیات کشاورزی در ‌این محصول به شمارمی‌رود، که‌ کم توجهی به کنترل علف‌های هرز می‌تواند باعث خسارت بسیاری به محصول شود. روش‌های مختلفی برای کنترل علف‌های هرز مورد استفاده قرار می‌گیرد، که استفاده از علف‌‌کش‌ها بسیار متداول است. اما امروزه به علت بروز مشکلات زیست محیطی، پرهزینه بودن،‌ ایجاد مقاومت در علف‌های هرز و‌ تهدید سلامت انسان و محیط زیست، استفاده مکرر و بیش از حد علف‌کش‌ها با تردید مواجه شده است. استفاده از گیاهان پوششی جایگزین مناسبی برای خاک ورزی‌های بی‌رویه و استفاده از علف‌کش‌ها می‌باشد. بنابراین هدف از انجام‌ این مطالعه، ارزیابی تاثیر گیاهان پوششی ماشک گل خوشه‌ای و شبدر ایرانی به صورت کشت خالص و ترکیبی بر عملکرد و کنترل علف‌های هرز گوجه‌فرنگی و همچنین کنترل علف‌ها‌ی هرز زمستانه در مزرعه بوده است. ‌این آزمایش در سال زراعی ????-???? در مزرعه تحقیقاتی دانشکده کشاورزی و ‌منابع‌ طبیعی دانشگاه‌ رازی کرمانشاه انجام شد. آزمایش گیاهان پوششی با تیمار درصدهای مختلف کشت دو گیاه پوششی ماشک گل خوشه‌ای و شبدر، در قالب طرح بلوک‌ها‌ی کامل تصادفی در چهار تکرار با درصد بقایای باقی مانده از تیمار گیاهان پوششی انجام گرفته است. آزمایش گوجه‌فرنگی نیز در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با چهار تکرار اجرا شد. تیمارهای آزمایشی در آزمایش گیاهان پوششی شامل کشت خالص و ترکیبی (درصدهای مختلف) دو گیاه شبدر و ماشک می‌باشد (??? ? شبدر، ??? ? ماشک، ?? ? ماشک +??? شبدر، ?? ? ماشک +??? شبدر، ?? ? ماشک +??? شبدر، ??? ماشک +??? شبدر، ?? ? ماشک + ?? ? شبدر، ??? ماشک + ?? ? شبدر، ?? ? ماشک + ?? ? شبدر، ??? ماشک + ??? شبدر، ??? ماشک + ??? شبدر و ? ? ماشک + ? ? شبدر (شاهد)). گیاهان پوششی در این مدت کوتاه توانسته‌اند خصوصیات فیزیکی و عناصر غذایی خاک را بهبود ببخشند. در بین تیمارهای درصدهای مختلف گیاهان پوششی تفاوت‌ها‌ی معنی‌داری از نظر کنترل علف‌ها‌ی هرز دیده شد. که تیمار 50% ماشک + 50% شبدر و 100% شبدر به طور میانگین توانسته‌اند در صفات مختلف‌اندازه‌گیری شده شرایط مناسب و خوبی را برای گیاهان پوششی و کنترل علف‌ها‌ی هرز ‌ایجاد کنند. در مقابل تیمار‌ها‌ی 20% ماشک + شبدر و 90% ماشک+ 10% شبدر شرایط مناسبی را در کنترل علف‌ها‌ی هرز‌ایجاد نکرده‌اند.در تمامی صفات اندازه‌گیری شده تیمار شاهد نسبت به تیمارهای گیاهان پوششی شرایط مناسبی را در مزرعه ایجاد نکرده است. در خصوص آزمایش تاثیر بقایای گیاهان پوششی بر عملکرد و کنترل علف‌ها‌ی هرز در گوجه‌فرنگی نیز، تیمار بقایای 50% ماشک + 50% شبدر و بقایای 100% شبدر توانسته‌اند هم در کنترل علف‌ها‌ی هرز و هم در عملکرد گوجه‌فرنگی به نسبت شاهد وسایر تیمار‌های استفاده شده، بهتر عمل نمایند. و در تیمار شاهد نیز ‌کمترین عملکردگوجه‌فرنگی و کمترین کنترل کنندگی علف‌ها‌ی هرز به ثبت رسید. عملکرد در تیمارهای 50% ماشک + 50% شبدر و بقایای 100% شبدر به ترتیب، 25/67 و 51/66 تن در هکتار مشاهده شد، در حالی که عملکرد در تیمار شاهد 43/14 تن در هکتار بوده است. میزان تراکم علف‌های هرز در تیمارهای 50% ماشک + 50% شبدر و بقایای 100% شبدر به ترتیب 9 و 8 بوته در متر مربع و در تیمار شاهد 30 بوته در متر مربع گزارش شده است.به طور کلی استفاده از گیاهان پوششی و بقایای آن‌ها در مزرعه می‌تواند روش زیست محیطی و اقتصادی مناسبی در جهت کنترل علف‌های هرز و کم کردن استفاده از مواد شیمیایی در مزرعه باشد. کلید‌واژه: شبدر، ماشک، مدیریت علف‌های هرز، کشاورزی پایدار، کشت خالص گیاهان پوششی، کشت ترکیبی گیاهان پوششی، گوجه فرنگی.   

   بلوط مهم‌ترین و فراوان‌ترین گونه­ی درختی موجود در غرب ایران به­ویژه منطقه زاگرس و منطقه حفاظت‌شده بیستون محسوب می‌شود. منطقه حفاظت‌شده بیستون به مساحت 82100 هکتار در بخشی کوهستانی در رشته­کوه­های زاگرس در استان کرمانشاه واقع است. این منطقه در ارتفاع 1320 متری از سطح دریا قرار دارد . کنه‌ها از بندپایان فعال در جنگل­های بلوط می‌باشند که نقش­های متفاوتی از جمله آفت، شکارگر و تجزیه­کننده   به­عهده دارند. با توجه به اهمیت و نقش بلوط در اکوسیستم غرب کشور فون کنه­های پیش استیگمای مرتبط با جنگل بلوط   .   Quercus در منطقه حفاظت­شده بیستون مورد بررسی قرار گرفت. در سال­های 1397 و 1398 نمونه­برداری­های متعددی از نقاط مختلف منطقه از خاک و اندام­های هوایی جنگل بلوط به عمل آمد. نمونه­ها پس از انتقال به آزمایشگاه، با استفاده از قیف برلیز جداسازی شده و پس از شفاف سازی در اسید­لاکتیک، با استفاده از مایع هویر از آن­ها اسلاید تهیه شد. در این بررسی در مجموع، 12 گونه و 16 جنس متعلق به 12 خانواده شناسایی شدند. در این میان گونه   Anystis baccarum L. از خانواده   Anystidae و گونه. Tetranychus urticae Koch از خانواده   Tetranychidae   از بیشترین فراوانی نسبت به بقیه کنه­های جمع آوری شده در این مطالعه برخوردار بودند. گونه­های شناسایی شده در این بررسی به شرح زیر است: Anystidae: Anystis baccarum Linnaeus, 1758; Bdellidae: Cyta coerulipes (Duges, 1834); Cunaxidae: Pulaeus glebulentus Den Heyer, 1980; Tydeidae: Lorryia woolleyi (Baker, 1968), Tydeus caudatus (Duges, 1834); Ereynetidae: Ereynetoides amplectorus Hunter, 1964; Iolonidae: Pronematus ubiquitus (McGregor, 1932), Pronematus rykei Meyer & Rodrigues, 1966; Erythraeidae: Parerythraeus sp.,   Abrolophus sp.; Smarididae:   Smaris   ., Fessonia   .; Raphignathidae: Raphignathus sp.; Tetranychidae: Tetranychus urticae Koch, 1836; Tetranychus turkestani (Ugarov & Nikolski), 1937, Eotetranychus frosti (McGregor, 1952);   Trombidiidae: Allothrombium sp.; Cheyletidae: Acaropsellina sollers   Kuzin, 194

   امنیت غذایی و خودکفایی در بخش دانه­های روغنی برای هر کشوری مهم است. درحال حاضر ایران وابستگی 90 درصدی به واردات دانه­های روغنی دارد. کاملینا یک گیاه دانه روغنی است که از سال 1394 وارد ایران شده است و ویژگی­های زراعی مطلوبی از جمله نیاز آبی کم و مقاومت به سرمای بهاره دارد. طبق مطالعات صورت گرفته در جهان، تعدادی از آفات روی این گیاه گزارش شده­اند که در بیشتر موارد، آفت مشترک کلزا و به طور کلی خانواده چلیپاییان هستند. باتوجه به ورود چندساله این گیاه به ایران، هنوز مطالعات جامعی روی آفات و بیماری­های آن صورت نگرفته است. در این مطالعه تلاش شد تا حشرات مرتبط با کاملینا جمع­آوری و شناسایی شوند و با بررسی تراکم جمعیت حشرات مرتبط به میزان تاثیر آنان روی عملکرد 136 لاین مورد مطالعه پی ببریم.   برای این منظور، 136 لاین کاملینا در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و هر لاین در سه ردیف یک متری در هر کرت کشت شد و در مجموع دو بلوک آزمایشی مورد استفاده قرار گرفت. برای نمونه‌‌برداری از جمعیت آفات مورد مطالعه شامل تریپس، شته و پوره‌های سنک، هر یک بوته به عنوان یک واحد نمونه‌برداری محسوب و در داخل هر کرت، سه بوته به طور تصادفی انتخاب شد. تعداد هریک از آفات نامبرده روی بوته پس از ضربه‌زنی شمارش و ثبت شد. پس از آن حشرات برای شناسایی ارسال و تعداد کپسول و بذر ناسالم هر لاین با سه تکرار شمارش شدند. به این ترتیب با بررسی داده‌های حاصل در جستجوی انواع مکانیسم‌های مقاومت، لاین 54 که از نظر مقاومت آنتی‌زنوز نیمه‌حساس، از نظر مقاومت آنتی‌بیوز مقاوم و از نظر مقاومت تحمل، متحمل است بهترین لاین این مزرعه تشخیص داده شد. این درحالی است که این مکانیسم‌ها صرفا با بررسی جمعیت تریپس‌ها تعیین شده‌اند چراکه میزان تراکم جمعیت این آفت به نسبت سایرین بیشتر بود. در بررسی ماتریس همبستگی بین عملکرد، درصد کپسول و بذر ناسالم مقادیر Pvalue در هر سه رابطه کمتراز 01/0 بود لذا رابطه همبستگی معنی‌دار شد. با استفاده از رگرسیون خطی چندگانه رابطه تراکم جمعیت آفات با عملکرد گیاه بررسی شد و در این بررسی مقدار ضریب موثر تنها برای شته و سنک معنی‌دار شد. به عبارت دیگر باید گفت به لحاظ آماری رابطه‌ی معنی‌داری بین تراکم جمعیت تریپس و عملکرد گیاه وجود نداشت. براساس همین رگرسیون بین درصد کپسول‌های ناسالم و تراکم جمعیت تریپس رابطه‌ی معنی‌دار دیده شد. رابطه رگرسیونی بین درصد بذرهای ناسالم و تراکم جمعیت کل هر سه آفت نیز بررسی شد؛ رگرسیون در اینجا نیز معنی‌دار شد. نکته قابل توجه این است که ضریب موثر درباره تریپس معنی‌دار نشده است (34/0=t) اما درباره شته و سنک به ترتیب در سطح یک درصد و پنج درصد معنی‌دار شده است. واژگان کلیدی: کاملینا، خودکفایی در دانه‌های روغنی، آفت مشترک کلزا، تریپس پیاز

‌این پژوهش با هدف بررسی کارایی جونده‌کش‌های شُک‌بوم و پَساک در کنترل جوندگان غالب زیان‌آور در مزارع شهرستان کرمانشاه در مقایسه با سموم رایج در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی و روش لانه کوبی با استفاده   از فرمول هندرسون تیلتون و روشهای آماری متداول مورد ارزیابی صحرایی قرار گرفت. بدین منظور با بازدید از مزارع‌آلوده شهرستان‌کرمانشاه مزارع‌آزمایشی مناسبی انتخاب و پس از شناسایی جونده‌ خسارتزا اقدامات لازم برای بررسی‌کارایی و مقایسه جونده‌کش‌های شک بوم   با ماده موثره طبیعی رزین و سولفات‌کلسیم و سم جدید پساک با   سموم رایج در قالب طرح آماری بلوکهای کاملاً تصادفی در پنج تیمار و چهار تکرار انجام و بلوک بندی به نحوی صورت گرفت که در هر بلوک شرایط کرتها یکسان و سپس در هر بلوک بر اساس تعداد تیمارها   5 کرت تشکیل شد که هم اندازه و   طوری انتخاب شدند که در هر یک از آنها حداقل 70 سوراخ لانه موش مشاهده گردید. پس از تصادفی کردن   و تهیه نقشه طرح و جهت ممانعت از تردد موش ها به کرتهای مجاور   فواصلی در حدود 5 متر در بین کرتها در نظر گرفته شد و بعلاوه فواصل مذکور با طعمه مسموم فسفردوزنگ سمپاشی گردید. سپس عملیات لانه کوبی به منظور مشخص نمودن لانه های فعال در هر تیمار انجام گرفت و در روز بعد لانه های بازشده (فعال) شمارش و ثبت گردید و به منظور دقت بیشتر محل سوراخ‌ها علامت‌گذاری شده و توسط دستگاه جی پی اس- دستی گارمین[1] مدلEtrex20 ، مختصات   UTM محل ‌لانه‌ها به منظور توصیف اطلاعات مکانی با استفاده از نرم افزار ArcGIS ثبت شدکه بلافاصله مقدار دز کافی   از هر جونده کش   درون لانه ها مصرف گردید. بدیهی است   تیمار شاهد بدون مصرف جونده کش و مابقی تیمارها با توجه به نحوه اثر، در خصوص   فسفردوزنگ بلافاصله و سایر تیمارها   5 روز بعد از مصرف جونده کش کوبیده شدند. آماربرداری درروزهای اول، سوم، پنجم، هفتم، دهم، پانزدهم   و بیستمین روز پس از بسته شدن لانه‌ها صورت پذیرفت و از نتایج حاصله با استفاده از فرمول هندرسون تیلتون در صد تلفات در هر تیمار محاسبه گردید. آزمایش در دوفصل مبارزه جهت تخمین بهترین زمان میارزه و تاثیر شرایط فصلی در عملکرد جونده کش‌ها انجام شد با عنایت به نتایج حاصله برودیفاکوم و پساک بالاترین عملکرد و سپس فرآورده گیاهی و فسفردوزنگ در درجه بعدی و کمترین عملکرد مربوط به شک‌بوم احراز گردید لذا پساک و فرآورد گیاهی جونده‌کش با در نظر گرفتن جمیع جوانب عملکرد قابل قبولی داشته و میتوان به جای سموم رایج تجویز گردند لیکن استفاده از شک بوم جهت کنترل صحرایی توصیه نمی شود. [1] Garmin [1] Garmin

   انگور، Vitis vinifera L، کاربردهای فراوانی در اقتصاد و تغذیه دارد و در سراسر دنیا کشت می­شود. آفات مختلفی به انگور خسارت می­زنند. یکی از این آفات مهم در تاکستان­های ایران، زنجرک مو، Arboridia kermanshah Dlabola (Hemiptera: Cicadellidae) ، است. حشرات کامل و پوره­های این آفت با مستقر شدن در پشت برگ­های انگور و با تغذیه از محتویات سلولی برگ، باعث می­شوند لکه­های سفید رنگی در سطح بالایی برگ­ها ظاهر شود و برگ­ها ریزش کنند، در آلودگی شدید برگ­ها زودتر از موعد ریزش می­کنند. در این پژوهش به­منظور بررسی بیولوژی در شرایط صحرایی، از یک باغ انگور واقع در روستای ده­پهن، نمونه­برداری­هایی طی دو فصل زراعی 1397-1396 شد. در سال 1396 از اواسط تیرماه و در سال 1397 همزمان با ظهور حشرات کامل به­صورت هفتگی و منظم نمونه­برداری انجام شد. به­منظور شناسایی دشمنان طبیعی زنجرک مو، تخم­های پارازیته شده­ در هر تاریخ نمونه­برداری جمع­آوری شدند و در شرایط آزمایشگاه بررسی شدند. سه پارازیتویید تخم از دو خانواده مختلف و دو شکارگر، جمع­آوری شدند. این آفت در شرایط آب و هوایی کرمانشاه سه نسل در سال داشت. حشرات کامل تا اواسط آبان ماه در باغ فعالیت داشتند و هم­زمان با سرد شدن هوا وارد مرحله­ی زمستان­گذرانی شدند. طول دوره رشد مراحل مختلف زیستی، A. kermanshah در شرایط آزمایشگاهی مطالعه گردید. در این پژوهش تغییرات جمعیت مراحل نابالغ A. kermanshah در ارتباط با دما و رطوبت نسبی مطالعه شد. رابطه­ی بین تغییرات جمعیت زنجرک مو با دما در سال 1396 با همه­ی مراحل زیستی آفت به­جز سنین پورگی دو و سه معنی­دار بود و رطوبت نسبی فقط با پوره سن پنج رابطه­ی معنی­­دار داشت. در سال 1397 رابطه­ی معنی­دار بین دما و تغییرات جمعیت مراحل تخم، پوره سن پنج، مجموع مراحل نابالغ وجود داشت و تغییرات رطوبت نسبی با همه­ی مراحل به­جز سنین پورگی چهار و پنج رابطه­ی معنی­دار داشت. الگوی توزیع فضایی مراحل نابالغ زنجرک مو، با دو روش تیلور و آیوائو تعیین شد. الگوی توزیع فضایی طبق روش آیوائو در سال 1396 برای سنین پورگی یک و دو و در سال 1397 برای سنین پورگی یک، دو و سه تصادفی محاسبه شد. طبق روش تیلور در سال 1396 برای همه­ی سنین پورگی به­جز پوره سن دو و در سال 1397 برای همه­ی سنین پورگی به­جز مجموع مراحل نابالغ، الگوی توزیع فضایی از نوع تصادفی به­دست آمد.

  بالاخانواده Coccoidea حشراتی کوچک با انواع دگردیسی، دوشکلی جنسی و پارتنوژنز هستند. ماده­ها بی­بال بوده، فاقد تحرک، دارای ترشحات پودری و یا پوشش سپرمانند با بدنی بیضوی یا گرد هستند. خصوصیات کوتیکولی ماده­های بالغ در رده­بندی آن­ها نقش دارد. در ماده­های بالغ خصوصیات لاروی باقی می­ماند اما در نرها در مراحل بلوغ یک جفت بال دارد. نرها قطعات­دهانی ندارند و تغذیه نمی­کنند. انتهای شکم نرها دارای زایده بلند است. بال­های عقب نرها به زایده هالتر­مانندی تبدیل می­شوند. ماده­ها 2-3 سن پورگی و نرها 4 سن پورگی دارند. گونه­هایHypogaeic scale insects از خانواده­های مختلف شپشک­ها با تغذیه از ریشه و قسمت­های زیر­زمینی میزبان موجب کاهش رشد گیاهان آلوده می­شوند. با توجه به اینکه اندازه کوچک دارند توسط کشاورزان نادیده گرفته می­شوند، با تهیه اسلایدهای میکروسکوپی از شپشک­ها می­توان آن­ها را شناسایی کرد. اهداف پایان­نامه معرفی، جمع­آوری و شناسایی شپشک­های روی ریشه گیاهان در شهرستان سنقر، توصیف شپشک­های جدید روی ریشه گیاهان در این شهرستان و نیز جمع­آوری و شناسایی پارازیتوئید و شکارگرها هستند. پس از جمع­آوری نمونه­ها و نوشتن مشخصات در جدول، در آزمایشگاه شپشک­ها جداسازی شده و نمونه­های زنده را در ترکیبی از Ethyl Alcohol و Glacial Acetic Acid ثابت کرده و با سوزن نازک نمونه را سوراخ می­کنیم و بعد به محلول پتاس10% انتقال داده و بعد نمونه­ها را به آب­مقطرمی­شوییم، در ظرف دیگر آب­مقطر،GAA را تا 70% افزوده و بعد نمونه­ها را به GAA100% انتقال داده و محلول Acid Fuchsin را به­GAA اضافه کرده و بعد با GAAمی­شوییم و بعد یک قطره Xylen افزوده و با یک قطره کانادابالزام اسلاید درست می­کنیم. با قرار دادن در آون، اسلایدها خشک شده و برچسب می­زنیم.کلید واژگان: شپشک­های ریشه،Hypogaeic scale insects ، Coccoidea، ریخت شناسی، سنقر.

چکیدهشپشک نرم­تن،Eulecanium tiliae (Linnaeus, 1758)،در اکثر مناطق ایران، از جمله قسمت­های غربی، به­طور گسترده بر روی سرشاخه­ها قرار دارند و به عنوان یک آفت بالقوه برای انواع درختان میوه از جمله Prunus   .و Malus   . (Rosaceae) به شمار می­آید. در طی سال­های 1395-1396، جنبه­های زیست­شناسی و ریخت­شناسی این آفت در شرایط طبیعی مورد بررسی قرار گرفت (باغ گیلاس روستای احمداباد). فواصل نمونه­برداری هر ده روز یک­بار در نظر گرفته شد(به استثنای فصل زمستان). از حشرات بالغ اسلایدهایی میکروسکوپی تهیه و گونه­ها شناسایی شدند. بررسی نشان داد که زمستان­گذرانی این آفت به صورت پوره سن دوم بر روی سرشاخه­ها (سرشاخه­های یک ساله یا دو ساله) و تنها یک نسل در سال دارند. جنس ماده این گونه دارای دو سن پورگی است (فاقد حشره نر).تولیدمثل در این آفت به­صورت بکرزائی صورت می­گیرد. ظهور ماده­های بارور در اواخر فروردین ماه اتفاق افتاد و تخم­گذاری در اوایل اردیبهشت ماه شروع و تا اوایل خرداد ماه ادامه دارد. تعداد تخم در هر حشره بارور بین 200-1000 عدد متغیر است.اولین سن پورگی در اواسط اردیبهشت ماه ظاهر شد و در هر دو سطح فوقانی و تحتانی برگ­ گسترش یافت. آلودگی شدید باعث زرد شدن زودرس برگ و خشک شدن شاخه­ها می­شود.در طول مطالعه تاریخ زندگی این آفت، تا کنون هیچ حشره نری شناسایی نشده است. دشمنان طبیعی مرتبط با این آفت شناسایی شده­اند:Encyrtidae: Blasthotrix brittanica (Girault, 1917)Pteromalidae: Pachyneuron muscarum (Linnaeus, 1758)Phytoseiidae: Paraseiulus talbii (Athias-Henriot, 1960); Typhlodromusbagdasarjani (Wainstein & Arutunjan, 1967)Iolinidae: Pronematus ubiquitous (McGregor, 1932)Caligonellidae: Molothrognathus sp.(Summers & Schlinger, 1955) Cheyletidae: Cheletogenes ornatus (Canestrini & Fanzago, 1876) Phlaeothripidae: Cephalothrips coxalis (Bagnall, 1926).

چکیدهانگور از جمله میوه‌هایی است که در تمام نقاط دنیا کشت می‌شود. سطح زیرکشت این محصول در ایران 290 هزار هکتار و تولید آن 05/3 میلیون تن می‌باشد، که با سهم 5/18 درصد از کل میزان تولید محصولات باغی کشور، بعد از سیب در رتبه دوم قرار می‌گیرد. خوشه‌خوار انگور از مهم‌ترین آفات این محصول می‌باشد که خسارت اصلی آن روی خوشه­ انگور بوده و عامل اصلی خسارت لاروها می‌باشند. به‌منظور بررسی نوسانات جمعیت این آفت و همچنین تاثیر ارتفاع در تراکم جمعیت حشرات کامل، مطالعه‌ای با استفاده از تله‌های دلتا و کپسول‌های فرمونی در باغات انگور سه روستای شهرستان پاوه شامل روستای دوریسان، شمشیر و تازه‌آباد به‌ترتیب با 1605، 1700 و 1820 متر ارتفاع از سطح دریا، طی فصل زراعی سال 1395 انجام شد. نتایج نشان داد که این آفت در روستای دوریسان چهار نسل و در روستاهای شمشیر و تازه‌آباد سه نسل در سال دارد. بین ارتفاع و زمان ظهور اولین شب‌پره‌ها در روستاهای مختلف رابطه معنی‌داری وجود دارد. از یافته‌های این تحقیق می‌توان در مدیریت کنترل این آفت استفاده نمود، زیرا نصب تله‌ها در زمان مناسب می‌تواند نقش موثری در کاهش جمعیت اولیه آفت و جلوگیری از سمپاشی‌های بی‌رویه داشته باشد. نتایج آزمون t نشان داد که بین میانگین تراکم جمعیت آفت در روستاهای مختلف تفاوت معنی‌داری وجود دارد.واژه‌های کلیدی: انگور، خوشه‌خوار انگور، تغییرات جمعیت، تله دلتا، پاوه

   بلوط Quercus sp درختی جنگلی با خواص دارویی می­باشد که در خاک­های سنگین، کم عمق، آهکی و رسی با PH قلیایی می­روید. طی بازدیدهای انجام شده در منطقه­ی قلاجه از توابع شهرستان اسلام آبادغرب، طی سال­های 95-94 تنها گونه­ی شپشک Hem: Asterolecanidae)) Asterodiaspis quercicola روی درختان بلوط Quercus sp شناسایی شد. از خصوصیات ریخت شناسی مهم این گونه می ­توان به داشتن روزنه­های   8 شکل در حاشیه بدن و وجود دو موی بلند در انتهای بدن اشاره کرد. به منظور بررسی زیست شناسی این آفت در تمام طول سال روی سرشاخه­های بلوط از مراحل مختلف، آماربرداری هفتگی و منظم انجام و ثبت گردید. حشرات ماده بالغ، پوره­های سن اول و پوره­های سن دوم به ترتیب در تاریخ های 21/1/95، 1/3/95 و4/5/95 ظاهر شده و اوج جمعیت آن­ها به ترتیب در تاریخ های 25/2/95 ،18/5/95 و 22/5/95 بود. حشرات ماده بالغ موجود روی سرشاخه­ها حاوی 66- 16 تخم بودند. زیست شناسی آفت نشان داد که این شپشک در شرایط آب و هوایی شهرستان اسلام آبادغرب   دارای یک نسل در سال   و زمستان را به صورت ماده بالغ نابارور روی سرشاخه­های جوان   می­گذراند. مهم­ترین دشمن طبیعی این گونه در منطقه، زنبور پارازیتویید (Hym: Encyrtidae) 1837,Westwood Habrolepis dalmanii بودکه نقش مهمی در کاهش جمعیت بالغین داشته است.

  چکیدهگوجه‌فرنگی دومین محصول سبزی مهم در سراسر دنیا و اولین محصول سبزی با سطح 3512 هکتار در شهرستان کرمانشاه است و شب‌پره‌ی مینوز گوجه‌فرنگی از آفات مهم گوجه‌فرنگی در دنیا و ایران به شمار می‌رود. این تحقیق به ارزیابی کار آیی زنبور پارازیتوئید Trichogramma brasicae (Hym; Tricogrammatidae) در کنترل زیستی شب‌پره‌ی مینوز گوجه‌فرنگی Tuta absoluta (Le   Gelechiidae) در شرایط مزرعه پرداخته است.برای این منظور یک قطعه زمین کشاورزی در روستای احمدوند دهستان الهیارخانی که به کشت گوجه‌فرنگی اختصاص‌یافته بود انتخاب شد، این قطعه زمین با هیچ مزرعه گوجه‌فرنگی مرز مشترک نداشت و به همین خاطر تحت تاثیر سموم مزارع هم‌جوار قرار نمی‌گرفت. در انجام این تحقیق از طرح بلوک‌های کامل تصادفی استفاده شد. این طرح یکی از مهم‌ترین طرح‌هایی است که به‌طور وسیع در تحقیقات کشاورزی به کار می‌رود. این طرح در آزمایش‌های مزرعه‌ای که در آن تعداد تیمارها زیاد نباشد، استفاده می‌شود. طرح RCB دارای بلوک‌های هم‌اندازه است که در هر یک از آن‌ها تمام تیمارها قرار دارند.برای اجرای طرح 4 بلوک یا تکرار، 10 کرت و 10 تیمار به شرح ذیل تعیین و مشخص شد، ابعاد هر بلوک 133 متر در 9 متر تعیین شد، هدف اولیه از بلوک‌بندی، کاهش اشتباه آزمایشی از طرق کمک به حذف عوامل ناشناخته‌ در میان واحدهای آزمایشی است. بلوک‌های یک و چهار 39 متر از ابتدا و انتهای مزرعه فاصله داشتند، فاصله هر بلوک از بلوک مجاور 30 متر تعیین شد تا کمترین تاثیر را از بلوک‌های هم‌جوار بپذیرند. 10 کرت با ابعاد 7 متر در 9 متر در داخل بلوک‌ها قرار داده شد، فاصله هر کرت از کرت مجاور 7 متر تعیین شد و در آخر 10 تیمار با 9 متغیر و یک شاهد به‌صورت تصادفی در بین کرت‌های هر بلوک توزیع شد.با در نظر گرفتن اینکه نوع زیستگاه آفت و پارازیتوئید گسسته محسوب می‌شد، واحد نمونه‌برداری با توجه به بیولوژی آفت و پارازیتوئید و کسب اطلاعات کافی و مناسب از نمونه، بوته در نظر گرفته شد. در زمان انجام تحقیق 480 نمونه از 40 کرت در 6 نوبت تهیه گردید.نتیجه اجرای طرح مشخص نمود رهاسازی زنبور تریکوگراما در تعداد و دفعاتی که در این طرح و در مزرعه انجام شد می‌تواند در تیمار یک حداقل صفر تا حداکثر 36 درصد در تیمار 9 تراکم آفت را پایین بیاورد؛ بنابراین چنانچه آفت شب‌پره‌ی مینوز گوجه‌فرنگی در شرایط طغیانی نباشد، استفاده از مبارزه بیولوژیک برخلاف برخی باورها، علاوه بر اینکه کاملاً اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه است، می‌تواند به‌طور متعادل تراکم آفت را به زیر سطح زیان اقتصادی پایین بیاورد.