بناهای واقع در بافت‌های تاریخی شهری ازنظر ویژگی‌های معماری، چشمگیر می‌باشند. بافت تاریخی شهر اصفهان نیز محوطه‌ی ارزشمندی برای طراحی است. جویبارِ(جوباره) یکی از محله‌های تاریخی شهر اصفهان، با بناهای شاخص بسیار است. در بخش‌هایی از این بافت تاریخی، وجود فضای تعریف‌نشده، تداوم ساخته آن را تضعیف کرده است. یکی از راه‌های تعریف این یکپارچگی و بصری در طراحی و معماری شهری، ساخت بناهای جدید یا ساختمان‌های میان افزا در زمین‌های موجود است. بناهاى میان افزا ،برآیند نگرش توسعه درون‌زای شهری هستند که هدف از ساخت آن‌ها ایجاد راهکاری برای مشکلات برخاسته از رشد پراکنده و آشفته‌ی شهرها هست. ازآنجایی‌که بناهای میان افزا ازنظر زمان سـاخت، با بناهای پیرامون هم‌زمان نیستند و تاثیرات بسیاری میان دانه‌های موجود و ساختارهای جدید وجود دارد، درنتیجه انتخاب مناسـب الگوهـای معماری میان افـزا باعث مداخلات موفق‌تر می‌گردد. ساختار جدید می‌تواند با تطبیق الگوهای کالبدی بافت سنتی و اصول معماری میان افزا با بافت تاریخی محله جویباره و تعریف کاربری موردنیاز، تداوم کالبدی و عملکردی و بخشی از محله را احیا کند.   در این پایان‌نامه با پیشنهاد ساخت مجموعه‌ی مسکونی کم ارتفاع با تراکم بالا در بافت تاریخی اصفهان (منطقه جویباره) سعی شده به این هدف دست‌یافته شود. بنابراین در قالب پژوهش نظری در پی دست یافتن به اصولی خواهد بود که کاملاً دربرگیرنده‌ی الگوهای کالبدی و معماری میان افزا باشد. بامطالعه و بررسی سیر تحول الگوهای فضایی، الگوی خانه‌ها با توجه به مفاهیم گذشته و نیازهای امروزی تعریف می‌شود. روش این پایان‌نامه از نوع مطالعه‌ی مصداق‌ها به روش کتابخانه‌ای است.پس از شناخت سایت ، با تحلیل   و بررسی ده عدد از خانه‌های ارزشمند ، گونه‌های ساختمان‌های موجود در منطقه جویباره شناسایی شد و ویژگی‌های آن‌ها به‌عنوان معیاری برای طراحی مورداستفاده قرار گرفت.

   چکیده:   بیان مسئله:معماری به عنوان بستری که مخاطب آن انسان است باید جنبه های متفاوت از نیازهای روحی و روانی انسان را پوشش دهد.در این میان کالبد به عنوان عامل شکل دهنده به معماری نقش مهمی در پاسخگویی به این نیازها دارد به ویژه در بناهای مسکونی که انسان در ارتباط دائمی با آن قرار دارد.کالبد به عنوان حد فاصل فضای بیرونی و درونی ماهیتی دوجانبه دارد   به این معنا که علاوه بر تاثیری که بر فضای های داخلی می گذارد، نمایشی از چهره بنا در شهر است. نمای ساختمان نمود این چهره در فضای شهری است. این عنصر به عنوان حد فاصلی میان بیرون و درون بنا می‌تواند موجب برقراری ارتباط میان این دو شود.این ارتباط در صورت شناخت عوامل موثر در چگونگی برقراری آن میتواند موجب طراحی صحیح و جانمایی درست فضاهای داخلی شود و نیز تاثیر مفیدی روی فضاهای شهری داشته باشد .در نهایت مسئله اصلی پایان نامه حاضر دریافت چگونگی ارتباط میان بیرون و درون،کشف الگوهایی در ارتباط با این موضوع و طراحی آپارتمان مسکونی بر اساس این الگوهاست.از این رو سوال اصلی این پایان نامه به این صورت است:چگونه می‌توان در طراحی جداره آپارتمان‌های مسکونی در کرمانشاه،ارتباط درون و بیرون را بهینه نمود؟ پیشینه پژوهش: این پایان نامه با بررسی ضرورت مسئله در جهت کشف چگونگی ارتباط میان بیرون و درون   از طریق منابع کتابخانه ای در حوزه معماری و طراحی شهری   به ارائه پیشینه موضوع پرداخته است به این ترتیب که در ابتدا با جستجو در منابع کتابخانه‌ای حول موضوع وکلمات کلیدی،در بخش اول به مفاهیم مربوط به ویژگی های درون و بیرون و ارتباط میان آنها و دربخش بعدی به مسائل مربوط به جداره و اهمیت آن پرداخته شده است. روش پژوهش: روش پژوهش این پایان نامه ترکیبی از نمونه موردی و کیفی است.ابتدا با در نظر گرفتن معیار‌های استخراج شده از منابع مکتوب در جهت کشف چگونگی برقراری ارتباط میان درون و بیرون از طریق جداره و شناسایی عوامل موثر بر این ارتباط ،خانه هایی از بافت میانی کرمانشاه به عنوان نمونه موردی مورد بررسی قرارگرفته است و داده‌ها با استفاده از روش مصاحبه عمیق با ساکنین و حضور در خانه به همراه مشاهده و برداشت کروکی از فضاها به دست آمده است. سپس به منظور   دستیابی به الگوهای خاص در طراحی جداره،به تبیین روش پژوهش پایان نامه از طریق شناخت کالبد خانه وتحلیل اتفاقات و رویدادهای مرتبط با بیرون ازخانه پرداخته شده است و به کمک رویکرد نظریه‌ی زمینه ایی و روش استدلال منطقی معیار‌های کالبدی موثر درارتباط با بیرون شناسایی شده است. نتایج: نتایج در قالب جدولی به عنوان عوامل کمک‌کننده به ارتباط بیرون ودرون ارائه شده است. این عوامل شامل فضاهای همنشین با جداره،عناصر معماری و عوامل طبیعی است که به صورت راهکارهایی در طراحی آپارتمان مسکونی مورد استفاده قرار گرفته است. این راهکارهای کالبدی می‌تواند به منظور افزایش کیفیت فضایی در آپارتمان‌های مسکونی مورد توجه طراحان قرار بگیرد و نیز می تواند در تدوین استانداردهای طراحی جداره آپارتمان‌های مسکونی کاربردی باشد.    کلید واژه ها:بیرون،درون،نما، طراحی،آپارتمان مسکونی،

   چکیده سکونتگاه یا به تعبیر بهتر خانه به عنوان مکانی که که وابستگی بی‌قید و شرط با انسان‌ها دارد،مفهومی ماندگار و جاودانه است،که از ابتدا تغییرات بسیاری را متحمل شده است. این تغییرات که به واسطه‌ی تفکر انسان در جریان زندگی او بوجود آمده است،گاه ادامه‌ی شرایط پیشین و تداوم آن است و گاه حاصل دگرگونی مفاهیم پیشین است؛ اما در هرحال،چه تداوم و چه دگرگونی حاصل شود، باید چرایی آنها را جویا شده و علت آن مشخص شود. به دنبال همین موضوع و به منظور روشن شدن مسئله‌ی اصلی،عنصر بام به عنوان فضای مورد توجه پایان نامه پیش رو،در شرایط کنونی،در ساختمان‌های امروزی، و همچنین شرایط گذشته این فضا،مورد بررسی و مقایسه قرار گرفته است تا در نهایت لزوم توجه به این فضا به عنوان مسئله‌ی این پایان نامه مشخص شود. در ادامه و با توجه به محوریت فضای بام و مشخص شدن مسئله ی مورد نظر،هدفی که در انجام پایان نامه دنبال می‌شود، توجه به طراحی این فضا در آپارتمان‌های مسکونی است که به دنبال آن توجه به سایر موارد   نظیر ورود طبیعت به فضای معماری،توجه به طراحی فضای باز و سایر موضوعات را نیز در نظر دارد؛ همچنین رفع بخشی از نیازهای روانی انسان در طراحی این فضا و در نظر گرفتن انسان به عنوان طرف دیگر این موضوع در کنار توجه به شرایط متفاوت یک عنصر معماری در ادوار مختلف می‌تواند از اهداف دیگر این پایان نامه تلقی شود. راهبردی که در خصوص جمع آوری اطلاعات در این پایان نامه استفاده خواهد شد،استدلال منطقی است و داده‌ها از طریق جستجو در منابع مکتوب،مشاهده و تحلیل نمونه‌های موردی در قالب تصاویر جمع‌آوری خواهد شد؛ به این معنا که به دنبال یافتن جواب سوالات از طریق منابع کتابخانه‌ای و دسته‌بندی این اطلاعات درمراحل مختلف درکنار یافتن ویژگی‌های فضای بام از طریق منابع مکتوب و نمونه‌های موردی و در ادامه مقایسه نتایج قسمت های مختلف این پایان نامه با یکدیگر،نتایج کلی تری به دست خواهد آمد. در نهایت نتایجی که از این پایان نامه به دست خواهد آمد،چون از جنس راهکارهای طراحانه در فضای بام و پاسخگوی به چهار دسته از نیازهای روانی بدست آمده در بخش‌های ابتدایی این پایان نامه است و در قالب نمودار‌هایی درانتهای بخش‌های مربوطه قرار گرفته است،در قالب جزئیات در فضاهای بام یا در سایر فضاهای معماری قابل اجرا است. به طور کلی نتایج حاصل از پایان نامه پیش رو،قابلیت اجرا در یک آپارتمان مسکونی در بستر مورد نظر که شهر کرمانشاه است را داراست اما چون این پایان نامه حول محور فضای بام است و توجه به فضاهای باز و حضور فضای سبز در معماری را نیز به دنبال دارد می‌تواند تا حدی در خصوص طراحی سایر بناها،با کاربری های مختلف،نیز مورد استفاده قرار گیرد. کلید واژه‌ها: آپارتمان مسکونی،طراحی بام، فضای زندگی

با نگاهی به معماری سنتی ایران، نقش و جایگاه ویژه خانه به عنوان عنصری مهم در اینگونه معماری آشکار خواهد شد. خانه های سنتی ایران از جمله بناهایی می‌باشند که تزئینات در آنها به چشم می خورد. بنابراین لازم است که در طراحی های خویش در کنار استفاده از مصادیق تکنولوژی و مدرنیته از عنصر یا عناصری   از معماری ایرانی اسلامی تحت عنوان تزئینات   بهره گرفت. ضمن آنکه در مسکن های امروزی حلقه‌ی اتصال به گذشته مفقود شده است و اکثر بناها توجه   کافی به فرهنگ و هویت این مرز و بوم، دارای رنگ و بوی غربی گردیده که متفاوت از سبک زندگی و خواسته های انسان ایرانی است. در ضمن این مطلب باید به نداشتن کوچک‌ترین خاطره و ارجاع ذهنی در میان این کارها به گذشته و نماد‌ها و مسکن ایرانی نیز اشاره کرد. ساخت کارهایی فاقد هویت و ارزش فرهنگی که به مراتب زندگی در آن ها منجر به تغییر سبک زندگی و تغییر ارزش‌ ها و از خاطر بردن هویت ملی نیز خواهد شد. لذا در این پایان نامه هدف بررسی امکان سنجی به کار بردن تزئینات خانه های سنتی تاریخی در   خانه های امروزی و معماری معاصر می باشد .برای انجام این پژوهش پشتیبان طراحی، تزئینات در تعدادی از خانه های سنتی تاریخی شهر کرمانشاه، بررسی و تزئینات متداول در آنها برداشت شده است.سپس با استفاده از پرسشنامه تصویری میزان علاقه مندی و تمایل ساکنین به هریک از این تزئینات برای استفاده در خانه های امروزی مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به نتایج حاصل از پرسشنامه تزییناتی که شهروندان میزان تمایل بیشتری برای استفاده از آنها در خانه های معاصر داشته اند، آجرکاری،گچ بری،رنگ و نقاشی، هره چینی و استفاده از تزئینات فلزی است. در نهایت نتایج مطالعات در قالب طراحی یک آپارتمان مسکونی 6 طبقه به کار برده شده است.   

از معضلات خانه های امروزی می توان به فاقد کیفیت بودن فضاهای آن اشاره کرد. با مقایسه ی مسکن امروزی و خانه هایی که در گذشته ی این مرز و بوم وجود داشته، می توان این امر را به خوبی مشاهده کرد. تنوع در فضاهای خانه یکی از عوامل این کیفیت از دست رفته است، که اگر مورد توجه طراحان قرار گیرد می تواند نقش موثری در بهبود بازیابی این کیفیت داشته باشد. افزایش تنوع فضایی در خانه می تواند آن را به محیطی پویاتر و سرزنده تر تبدیل کند و نقش موثری در جمع کردن بیشتر اعضای خانواده در کناریکدیگر دارد. در این راستا با توجه به اهمیت این موضوع به عنوان یکی از عوامل مهم افزایش کیفیت فضاهای خانه، این مهم را بررسی کرده، و جهت پاسخگویی به سوالاتی مبنی بر اینکه، در طراحی خانه های بافت میانی شهر کرمانشاه، تنوع فضایی چگونه محقق شده است؟ در طراحی آپارتمان های مسکونی معاصر، چگونه می توان تنوع فضایی مطلوب را ایجاد نمود؟ برآمدیم. بر این اساس، به معرفی مفاهیمی چون فضا، تنوع فضایی و خانه پرداخته شد. باتوجه به رویکرد خاص این تحقیق، براساس ماهیت پژوهش موردی با مشاهدات میدانی، عوامل موثر در ایجاد تنوع فضایی در خانه های بافت میانی شهر کرمانشاه مورد تحلیل و بررسی قرار گرفته است و عوامل تنوع بخشی چون: شکل فضا، ارتفاع فضا، محصوریت، روابط بین فضاها و...مورد تحلیل و بررسی قرار گرفت و از این تحلیل ها احکام طراحی استخراج گردید. دربین تجزیه و تحلیل های صورت گرفته، روابط بین فضاها، بیشتر از سایر معیارها، طرح را در جهت رسیدن به هدف ایجاد تنوع فضایی یاری رساند. در نهایت این معیار و سایر معیارها، محور کار قرار گرفته و در فصل آخر برای طراحی مورد استفاده قرار می گیرد. کلمات کلیدی: تنوع فضایی- آپارتمان مسکونی- خانه- بافت میانی   

در دهه­هایاخیر، فرآیندآپارتمان­نشینی و ســرعت ســاخت مســکن امروزی موجب توجه کمتر به کیفیت فضاهای زندگیو درنتیجه، نارضایتی ساکنین آن­ها شده­است. دراین میان، یکی از عواملی که در کاهش سطح کیفی مســکنامروزی نقش داشته،غفلت از فضاهای نیمه­باز است. این فضاها از دیرباز در معماری مسکونی ایران به­عنوانفضای ارتباط دهنده­ی بیرون و درون، بستر مناسبی را برای بروز رفتارهای جمعی فراهمکرده­اند که در ایجاد احساس رضایت افراد از محیط مسکونی خود نقش داشته­­اند. مانندایوان، مهتابی، رواق، طارمی و ... . اما متاسفانه امروزه حضور آن­ها در محیط­هایمسکونی کمرنگ شده­است­، به طوریکه حتی در برخی از فضاهای مسکونی، ما شاهد نبود آن­هاو یا حضور بدون استفاده از آن­ها هستیم. ازطرفی، تحلیل پیشینه­ی نظری موضوع، نشان­دهنده­ینقش موثر فضاهای نیمه­باز بر کیفیت محیط زندگی و رفتار ساکنین است. همچنین تحقیقاتنشان می­دهد که احیاء عوامل موثر بر بهبود کیفیت فضاهای نیمه­باز، سبب افزایش حضورساکنین در این فضاها می­گردد. بنابراین بررسی و تحلیل فضاهای نیمه­باز،جهت استخراج رفتارهای متناظر در آن­ها درراستای بهبود کیفیت زندگی، امری ضروریاست. درنتیجهبا توجه به ضرورت مسئله، پایان­نامه­ی حاضر به­دنبال یافتن پاسخ این سوال است که "فضاهای نیمه­باز خانه چه کیفیت­های زندگی را می­توانندفراهم کنند و در مسکن امروزی چگونه می­توان کیفیت­های ارائه­­شده در فضاهای نیمه­بازخانه را دوباره احیاء کرد؟" برای یافتن پاسخ این سوال، روش تحقیق کیفی که در آن فرضیه­ای مشخص وجود ندارد و نتایج از درون خود پژوهش بدست می­آیند، انتخاب شده­است­.بدین صورت­ که وجوه موثر کالبدی فضاهای نیمه­باز که سبب بروز رویدادهای مثبت زندگیدر این فضا می­شود، مشخص می­گردد. این وجوه برمبنای رویکرد نظریه­ی زمینه­ای ازطریق مصاحبه­­ی باز و عمیق با افرادی که زندگی در این فضا را تجربه کرده­اند وخاطرات مثبتی از این فضا در ذهنشان باقی مانده­است، استخراج می­گردد. یعنی مشخص می­شود که چه وجوهی از فضاهای نیمه­باز روی اینکهرویدادهای با کیفیت زندگی در این فضاها نقش ببندند، تاثیرگذار است. درپایان با بهره­گیریاز نتایج بدست­آمده، مجموعه­ی مسکونی در شهر کرمانشاه در قالب گونه­ی آپارتمان­هایکوتاه­مرتبه (ارتفاع ? تا ? طبقه) و با تراکم متوسط (??_??واحد در هر هکتار) طراحی می­گردد. به این امید که با احیایکیفیت­های از دست­رفته­ی فضاهای نیمه­باز در این مجموعه، تا جایی که ممکن است، سطحکیفی محیط مسکونی برای سایر مجموعه­های مشابه در شهر کرمانشاه افزایش یابد و سببایجاد حس رضایت برای ساکنین آن­ها شود.  

   همخوانی میان شیوه زندگی ساکنین و شیوه سازماندهی فضا ها از ضرورت های طراحی خانه است. به این معنی که سازمان فضایی خانه امکان رخ دادن طیف رویدادهای زندگی را فراهم کند و برای نیازهای انسان، در این سازمان فضایی پاسخ فضایی وجود داشته باشد. به همین دلیل زندگی باید مبنای معماری قرار گیرد و به تبع آن شکل گیرد. این در حالی است که در شرایط امروز، تمرکز مسئولین معطوف به توسعه ی کمی و انبوه مسکن است و از طرف دیگر معماری خانه بر پایه پاسخ هایی وارداتی و بدون توجه به شکل زندگی زمینه ای که در ان شکل می گیرد شکل می گیرد. این امر سبب می شود فضای زندگی امکان انجام فعالیت های بسیاری را از ساکنان سلب کند. پاسخگو نبودن خانه به تمامی سطوح نیازهای ادمی باعث می شود که افراد، جواب آن نیازها را در محل دیگری خارج از خانه بجویند که خود می تواند در درازمدت به زدگی از خانه و خانواده منجر شود. این خود، تاثیرات روانی، خانوادگی و اجتماعی بسیاری را به دنبال دارد. این پایان نامه بر ان است که با شناخت ویژگی هایی از کالبد خانه که جریان زندگی را می توانند تقویت کنند به ارائه گزینه هایی برای طراحی در این جهت منتهی شود. در نهایت بر اساس این ویژگی ها به طراحی یک مصداق ختم شود. بر این مبنا نخست با کنکاش در ادبیات موضوع، مفاهیم کیفی مربوط به خانه و الگوهای کالبدی فضاهای خانه در منابع مکتوب حوزه معماری استخراج می گردد. همچنین به تعریف خانواده سالم و رویدادهای زندگی متناسب با آن در منابع مکتوب حوزه روان شناسی پرداخته می شود. با در نظر داشتن معیارهای استخراج شده از متون، در جهت کشف چگونگی ارتباط کالبد با زندگی، 10 خانه در بافت میانی کرمانشاه به عنوان نمونه موردی و به روش کیفی مورد بررسی قرار خواهد گرفت. به این منظور، از روش مصاحبه ی عمیق با ساکنین با حضور در خانه به همراه مشاهده و برداشت از فضاها استفاده می شود. از طریق تحلیل نمونه های موردی، تلاش می شود با شناخت کالبد موجود و رویدادهای خانواده، به کشف معیارهایی از فضاها که در تحقق رویدادها موثر بوده پرداخته شود. این معیارهای کالبدی در قالب الگوهایی شکلی در مقیاس هم نشینی فضاهای خانه ارائه می شود. در این پایان نامه، با بررسی ضرورت مساله، در جهت کشف چگونگی ارتباط کالبد با زندگی، از طریق مطالعه ی منابع در حوزه های معماری و روان شناسی، به ارائه پیشینه ی موضوع با طی فرایندی از شناخت مفاهیم کیفی به ارائه الگوهای کالبدی عام پرداخته می شود. سپس در جهت شناسایی الگوهای خاص، به تبیین روش پژوهش پایان نامه با طی فرایندی از شناخت کالبد خانه ها و رویدادهای جاری در آن ها به شناسایی معیارهای کالبدی موثر در تحقق رویدادها پرداخته می شود. در نهایت تحلیل داده ها و نتایج، بیان شده و طراحی منتج از آن ها ارائه می گردد. نتایج حاصل شده، می توانند به عنوان ابعاد کیفی خانه مورد توجه طراحان قرار گرفته و در تدوین استانداردهای خانه کاربرد پیدا کنند. همچنین به عنوان ارا ئه ی روشی مناسب در آموزش معماری در جهت رسیدن از مبانی به طراحی مورد رجوع باشند.