یتناول هذا البحث الازمات النفسیه کما تتبدى فی روایه "الداما" للکاتب المصری محمد صادق، وذلک من خلال تحلیل البنیه النفسیه لشخصیاتها الرئیسیه. تسعى الدراسه إلى تجاوز الوصف النظری للازمه، نحو التطبیق العملی الذی یرکّز على کیفیه تحویل الصدمات الفردیه إلى سلوکیات انتقامیه وهویات متصدّعه داخل النص الروائی. تعد الازمات النفسیه من الظواهر التی توثر بعمق على توازن الفرد، وتتنوع بین الحاده والمزمنه، وتسبب اختلالات فی السلوک والانفعال، کما فی حاله بطله الروایه "داما/هیا" التی تعانی من انقسام حاد فی الشخصیه بین ذاتها الضعیفه (هیا) واخرى منتقمه (داما)، نتیجه صدمات الطفوله (التحرش، العنف الاسری) والزواج من رجل نرجسی. وهذا یعکس کیف ان تراکم الضغوط الیومیه قد یفضی إلى اضطرابات نفسیه کالقلق الاجتماعی والاکتئاب الحاد، وهما ما تظهر اعراضهما بوضوح فی الحوار الداخلی والمونولوجات التی وظفها الکاتب. تکمن اهمیه الموضوع فی کشف الآلیات السردیه التی وظفها محمد صادق لتجسید هذه الازمات، مثل الاسترجاع الزمنی الذی یعید إنتاج الماضی فی الحاضر، والفضاءات المغلقه (کالمنزل والمکتب) التی تتحول من مآمن إلى ساحات حرب نفسیه. ففهم هذه الازمات ادبیاً یسهم فی إثراء النقد النفسی للاعمال الادبیه، ویفتح افقاً لتاویل المعاناه الإنسانیه بعیداً عن النماذج الجامده. اعتمد البحث على المنهج التحلیلی النفسی المتّکئ على مفاهیم فروید ویونغ، إلى جانب تحلیل الخطاب السردی؛ إذ تم فحص شخصیات: داما/هیا (کزوجه وضحیه وام)، هشام ومحمد (کنماذج للذکوره السامه والنرجسیه)، ورحاب (کضحیه للإجهاض القسری والهجر). کما درس البحث کیف تودی الاضطرابات فی التکیف مع البیئه الاجتماعیه القاسیه (کالوصم المجتمعی للمطلقه، وافتقاد الدعم الاسری) إلى تفاقم الازمه وتحویلها إلى رغبه جامحه فی الانتقام. توصّل البحث إلى ان الازمات النفسیه فی الروایه لا تنشا من فراغ، بل هی نتاج بیئه ابویه تعاقب الانثى على تمردها، وتجعل من العنف النفسی والجسدی ممارسه یومیه. کما اظهر التحلیل المکانی کیف تحوّلت فضاءات مثل الشارع إلى مرآه للخوف الداخلی، والمستشفى إلى مسرح للخداع والانتقام، فیما جسّد المکتب صراع الشخصیه بین المعرفه والدمار. وقد ابرزت تقنیات الاستباق (کالتنبو بالخیانه والفشل) هاجس الشخصیات المستمر بتکرار الماضی الموجع. وبذلک، لا تقتصر الازمات النفسیه فی "الداما" على کونها حالات طارئه، بل تمثل مکوّناً بنیویاً یحکم بناء السرد وتطور الشخوص، مما یستدعی تدخلاً نقدیاً متخصصاً لفک شفراته.

   تقوم الجدلیه على علاقه التفاعل والتقابل بین عنصرین متضادین ینتج صراعهما معنى اعمق للوجود والحقیقه، ولذلک شکّلت ثنائیه الحیاه والموت إحدى اکثر القضایا حضوراً فی الفکر الإنسانی والادب عبر العصور. فالحیاه لا تُدرک بمعزل عن الفناء، کما ان الموت لا یظهر بوصفه انقطاعاً نهائیاً فحسب، بل بوصفه مرحله من مراحل التحول والعبور وإعاده التشکل. ومن هنا اصبحت هذه الثنائیه من اهم البنى الفلسفیه والسردیه التی تستند إلیها الروایه الحدیثه فی بناء رویتها للإنسان والعالم والمصیر.    وفی ضوء هذا التصور، یتناول هذا البحث جدلیه الحیاه والموت فی روایه «مملکه دیشا»للکاتب.....، من خلال الکشف عن تمثلات هاتین القیمتین بوصفهما لب البناء الفلسفی والسردی للنص. إذ لا یظهر الموت فی الروایه حدثاً عارضاً او نهایه مطلقه، بل یتحول إلى بوابه لولاده جدیده وانبعاث متکرر، بینما تتخذ الحیاه شکلاً دائریاً متحولاً یرتبط بالنبوءات والدورات الزمنیه وتجدد المصائر والشخصیات. وتظهر القراءه ان الروایه تقیم صراعاً وجودیاً متشابکاً لا یمکن فصل عناصره، فالموت لیس نقیضاً للحیاه بقدر ما هو شرط لاستمرارها، والحیاه لا تستقر إلا عبر عبور محنه الفناء والتجدد.    وتتجلى اهمیه هذا الموضوع فی کونه یکشف بعداً وجودیاً وفلسفیاً جدیداً فی السرد الفانتازی العربی المعاصر، ویبرهن ان الروایه الحدیثه اصبحت قادره على توظیف الرموز الاسطوریه والفضاءات المتخیله والدورات الزمنیه لإنتاج خطاب فکری عمیق یضاهی کثیراً من التجارب السردیه العالمیه. کما تکتسب الدراسه اهمیتها من کون الروایه تجعل من جدلیه الحیاه والموت محرکاً رئیساً لبناء الشخصیات والاحداث والزمن والمکان، مما یفتح مجالاً نقدیاً واسعاً لدراسه الروایه العربیه ذات النزعه الرمزیه والوجودیه، وفهم طبیعه التحولات التی یشهدها السرد العربی الحدیث فی معالجته للاسئله الکبرى المتعلقه بالوجود والمصیر.    ویعتمد البحث على المنهج الوصفی التحلیلی، من خلال تتبع المظاهر السردیه التی تتجسد فیها ثنائیه الحیاه والموت، وتحلیل دلالاتها الفنیه والرمزیه، وبیان علاقتها بالبناء العام للنص، مع الإفاده من مفاهیم النقد البنیوی والرمزی والوجودی کلما اقتضى التحلیل ذلک. کما یسعى البحث إلى دراسه الکیفیه التی تتحول بها هذه الجدلیه إلى طاقه سردیه فاعله تعید تشکیل الشخصیات وتوجه مساراتها داخل العالم الروائی.    وقد توصل البحث إلى جمله من النتائج، ابرزها ان روایه مملکه دیشا تقدم رویه تجعل الموت فعلاً بنائیاً لا هدماً سردیاً، وان البنیه الزمنیه الدائریه القائمه على الدورات الاربع تمنح الموت معنى التحول لا الفناء المطلق. کما تبین ان الشخصیه الرئیسه «لیدی» لا تتحقق ذاتها إلا عبر المرور بطقس الموت والعوده، وان الامکنه الروائیه — من البحیره إلى الکهف إلى القصر — تعمل بوصفها فضاءات تتحرک فیها جدلیه الحیاه والموت على مستوى الرمز والفعل معاً. وکشف البحث ایضاً ان الروایه لا تنتهی بانتصار الحیاه على الموت، بل بانتصار فلسفه البعث والتجدد على فلسفه الفناء المطلق، وهو ما یمنح النص بعداً وجودیاً وفلسفیاً عمیقاً یتجاوز حدود الحکایه إلى التامل فی طبیعه الإنسان والوجود والمصیر. الکلمات المفتاحیه: الادب العربی المعاصر،الروایه ، الحیاه و الموت، الجدلیه. امانی اسکندرانی، مملکه دیشا

   چکیده:   جهاد رجبی   ،   نویسنده   اهل   اردن که فصل های رمانش را به سبک هنرمندی نوشته است . وقایع را به شیوه منسجم روایت میکند . که مخاطب را درگیر دنبال کردن ماجرا می کند و ایده های خود را از طریق شخصیت های رمان در صحنه های گفتگوی هیجان انگیز ارائه میدهد . در ادامه عناوین فصل های رمان شامل : کلمات خداحافظی ، آغاز راه ، دایره،   میمون و انگور ، روی پله های هواپیما ، زن شکست خورده ، پرواز در ارتفاع پایین،   بازگشت به آینده ،   اولین بار ، درد صادقانه تر است ، پایان راه ، بین زمین و آسمان ، و بیهوده نخواهم   مرد اخرین فصل از رمان است . در این رمان نویسنده سعی کرده است که با ارتباط معنایی بین کلمات و همچنین استفاده از استعاره متعدد یا استفاده از افعال خبری دیدگاه خود را نسبت به اوضاع فلسطین بیان کند . نویسنده سعی کرده است با شیوه محاوره ایی دیدگاه مبارزه طلبی و آزادی خواهی خود را   در قالب رمان بیان کند . در این داستان شخصیت وائل که با اندیشه پیشرفت و ترقی میخواهد از وطن خود   یعنی فلسطین مهاجرت کند مقابل مادر و خوانواده ایی قرار میگیرد که وظیفه مبارزه برای وطن را بر هرچیزی ارجعیت میدهد که بیانگر آمال نویسنده است .   در پایان رمان این گونه روایت می کند که ؛ (( وائل روی زمین افتاد به اطرف نگاه کرد ، چهره مسافران با صدای جیغ در هم آمیخت .... او هیچ کدام را نشناخت . اشک های نا امیدی از چشمانش جاری شد آیا من اینجا آمده ام تا بیهوده   بمیرم ؟ در این حال پدر بزرگش نزدیک می شود ؛ دستش را میگیرد و او را میبوسد با محبت می گوید ؛ تو عزیز ترین نوه من هسنی ، وائل ....... مدت زیادی منتظرت بودم .... وائل هنوز مقاومت می کرد . بلیط را محکم گرفته بود وسعی می کرد بلند شود . امداد گران به او نزدیک شدند . او به آن ها نگاه کرد ، دستش را دراز کرد و آنها سعی کردند او را روی زمین بگذارند . او مقاومت کرد ! خودش یلند شد ، بلیط را بالا نگه داشت ، اشک هایش آن را خیس کرده بود . مامور امنبتی او را گرفت ... او مقاومتی نکرد ... به آسودگی لبخند زد ، بلیط از انگشتانش لیز خورد .... تا ایستاده بمیرد ....

      رمان حیّ الامیرکان اثر جبور الدویهی، از جمله آثار شاخص ادبیات معاصر عربی است که با بهره‌گیری از ساختاری روایی غیرکلاسیک، به بازنمایی بحران‌های اجتماعی، روانی و تاریخی جامعه‌ای حاشیه‌نشین می‌پردازد. این پژوهش با رویکردی توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر متن اصلی عربی رمان، به بررسی عناصر روایی شامل شخصیت‌پردازی، زمان، مکان و زاویه دید می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که چگونه این عناصر در خدمت نقد اجتماعی و نمایش تداوم رنج جمعی قرار گرفته‌اند. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت‌های رمان، از جمله انتصار محسن، بلال محسن، اسماعیل، عبدالرحمن المشنوق و عبدالکریم العزّام، نه شخصیت‌هایی قهرمان‌محور، بلکه تیپ‌هایی اجتماعی و فرسایشی‌اند که هر یک بازتاب‌دهنده شکلی از بحران فردی و نسلی هستند. زمان در رمان ساختاری خطی و رو به پیشرفت ندارد، بلکه به‌صورت چرخه‌ای، ایستا و روانی سامان می‌یابد و با تکرار کنش‌های روزمره، حس تعلیق و توقف تاریخی را تقویت می‌کند. مکان نیز نقشی فراتر از بستر وقوع رویدادها دارد و در تقابل میان حیّ الامیرکان به‌عنوان فضایی حاشیه‌ای و داره العزّام به‌مثابه نماد مرکز و قدرت اجتماعی، به عنصری معنا‌ساز در ساخت روایت تبدیل می‌شود. نتیجه آن‌که جبور الدویهی با پرهیز آگاهانه از پیرنگ کلاسیک، گره‌گشایی قطعی و پایان‌بندی قاطع، ساختار روایت را به ابزاری برای نمایش فرسایش زندگی روزمره و استمرار بحران در جامعه معاصر عربی بدل می‌سازد. کلمات کلیدی: رمان عربی، جبور الدویهی، حیّ الامیرکان، عناصر روایی، شخصیت‌پردازی، زمان چرخه‌ای            

این پژوهش به بررسی بازنمایی مفاهیم «خود» و «دیگری» در مجموعه‌داستان حارّه الیهود اثر محمد جبریل (1938- 2022) می‌پردازد و می‌کوشد نشان دهد که نویسنده چگونه از خلال روایت‌های تمثیلی و فانتزیِ واقع‌گرا، بحران هویت فردی و جمعی انسان مصری را در بستر تحولات تاریخی و اجتماعی معاصر بازنمایی می‌کند. چارچوب نظری پژوهش بر تحلیل رابطه   سیال و ناپایدار خود/دیگری استوار است؛ رابطه‌ای که نه بر تقابل ساده، بلکه بر فرآیندهای ترس، عادت، سکوت و استحاله بنا می‌شود. روش پژوهش، توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر خوانش دقیق متن است و شواهد مستقیماً از روایت مذکور استخراج شده‌اند. تحلیل داستان‌هایی از این مجموعه همچون «حدث استثنائی فی ایام الانفوشی»، «الطوفان» و «المستحیل» نشان می‌دهد که «دیگری» در این مجموعه اغلب چهره‌ای مبهم، ناشناخته و غیرقابل نام‌گذاری دارد و بیش از آن‌که فرد یا گروهی مشخص باشد، نماینده   نظمی مسلط و تحمیلی است. در مقابل، «خود» در روندی تدریجی از شوک اولیه، به عادت‌پذیری و سپس به فروپاشی آگاهی یا استحاله   هویتی می‌رسد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که جبریل، سکوت و عادت را مهم‌ترین سازوکارهای تثبیت سلطه می‌داند؛ به‌گونه‌ای که جامعه، بدون اعمال خشونت مستقیم، به پذیرش نظم دیگری تن می‌دهد. ناتوانی نهادهای رسمی، فرسایش حافظه   جمعی و حذف کنش آگاهانه، از پیامدهای این وضعیت‌اند. فضا و مکان نیز در این فرآیند نقشی فعال دارند و تقابل میان فضاهای باز ساحلی و فضاهای بسته   محله، به‌مثابه بستر شکل‌گیری یا زوال هویت عمل می‌کند. در مجموع، پژوهش نشان می‌دهد که حارّه الیهود متنی انتقادی و هشداردهنده است که فروپاشی «خود» را نه صرفاً نتیجه   حضور «دیگری»، بلکه پیامد ترس، سکوت و عادت می‌داند و ادبیات را به عرصه‌ای برای افشای سازوکارهای پنهان قدرت و بازاندیشی در مسئولیت تاریخی انسان بدل می‌سازد.

   کتاب ضجیج   الجسد نوشته هیفاء باسیل بیطار معروف به هیفاء بیطار یکی ازاثار معروف ادبیات معاصر عربی است.که در ان با نگاه ریز بینانه ونقادانه به مسایل اجتماعی به ویژه زنان پرداخته است.ساختار داستانی و روش ترجمه ی ارتباطی است.هیفاء بیطار قلم خوب و دقیقی دارد و شیوا و زیبا می نویسد.نگاه ریز بین و دقیقی دارد که خیلی خوب مسائل مردم را رصد میاند. هیفاء بیطار داستان پرداز و رمان نویس و شاعر معروف لبانی است. در سال 1970 در لبنان متولد شد که عمده آثار وی را داستانهای کوتاهی با رنگ فمنیستی و با مضمون رنج های اجتماعی نشان میدهد. ضجیج الجسد داستانی است که به بررسی پیچیدگیهای بدن و روح انسان می پردازد.این کتاب به موضوعاتی مانند عشق، هویت، تنهایی و جست جوی معنا در زندگی میپردازد. شخصیتهای داستان با چالشهای درونی و بیرونی خود مواجه میشوند و تلاش میکنند تا در دنیایی پر از تضاد و تنش، جایی برای خود پیدا کنند. این اثر حاوی 18 داستان میباشد که در این داستانها نویسنده به تحلیل و بررسی مسائل اجتماعی در قالب داستان پرداخته است. شخصیت های قصه ها بیشتر افراد آسیب دیده جامعه هستند ونویسنده شخصیت های خود را از میان اقشار پیرامون خود که به نحویی قربانی جامعه گردیده اند انتخاب کرده است.به نظر میرسد نگاه نویسنده به جامعه خود تا حد زیادی توام با بدبینی می باشد. کلیدواژگان:ضجیج الجسد رمان معاصر زمان معاصر عربی موضوعات اجتماعی فاصله طبقاتی، فقر، هیفاء بیطار

   قدرت هوشمند ترکیبی از قدرت سخت و نرم است که دولت ها در هر برهه زمانی و مکانی، با استفاده از این دو راهبرد مختلف در جهت ایجاد تحولات بنیادین در عرصه جهانی در راستای اهداف و منافع خود گام بر می‌دارند. یکی از اشکال نوین جنگ در دوران معاصر و عصر ارتباطات، جنگ نرم یا قدرت نرم است. این پایان‌نامه ترجمه کتابی تحت عنوان «الحرب الناعمه، الاسس النظریه والتطبیقیه» است که توسط دکتر علی محمد الحاج حسن به نگارش درآمده است. نویسنده در این کتاب به بررسی جنگ نرم و مفاهیم بنیادین نظری و تطبیقی آن پرداخته است. این پژوهش با روش توصیفی- تحلیلی به ترجمه فارسی این کتاب از طریق ترجمه ارتباطی می‌پردازد. ترجمه کاربردی 3 فصل اصلی این کتاب که در هر فصل در   بخش‌های گوناگونی به بررسی جنگ نرم و مفاهیم مربوط به آن، نظریات مطرح شده در زمینه جنگ نرم با محوریت تقابل اعتقادی و مبنایی نظام اسلامی و استکبار جهانی، شناخت کانونها و مراکز تصمیم ساز جنگ نرم و...پرداخته، از اهداف ترجمه این کتاب می‌باشند.    کلید واژگان: جهان اسلام، جنگ نرم، مفهوم شناسی جنگ نرم، دکترعلی محمد الحاج حسن.               

   نگاه جنسیّتی به دو جنس زن و مرد در جوامع بشری و به تبع در جوامع عربی ریشه­ای کهن دارد. در عرصه ادبیات و آثار ادبی نویسندگان زیادی در دنیای عرب از منظر «جامعه شناسی جنسیّت» قلم فرسایی نموده­اند. رمان «خبز علی طاوله الخال میلاد»؛ «نانی روی میز دایی میلاد»، اولین رمان محمد النعاس و برگزیده بوکر عربی در سال ???? است. این اثر نیز از جمله آثار ادبی جهان عرب می­باشد که علاوه بر پردازش مضمون روایی- داستانی خود، در زمین? جامعه شناسی جنسیّت مضامین در خور توجهی را در بر دارد. نویسنده در این رمان توانسته معیارهای جنسیّتی مورد پذیرش و بالعکس نکوهید? جامعه خود را به تصویر بکشد. شخصیّت­های اصلی و فرعی داستان تصویرگران ایدئوژی­های جنسیّتی حاکم بر جامعه لیبی می­باشند. ارائ? تصویری از قواعد و هنجارهای جنسیّتی مطرح در جامعه، پردازش مولفه­های سرمای? جنسی، بررسی تاثیر تقابل سنت و مدرنیته بر رویکرد جنسیّتی و پردازش پدید? مرد سالاری در جامعه لیبی محورهای اصلی پژوهش پیش رو تشکیل داده و نگاه جنسیّت زده جامعه نسبت به دو جنس زن و مرد را مورد کنکاش قرار داه است.         کلید واژگان جامعه شناسی جنسیّت، محمد النعاس، خبز علی طاوله الخال میلاد، جامعه لیبی.

   تجربه? شعری شاعر الرماحی، از برجسته‌ترین تجربه‌های شاعرانه است که تلفیق عمیق بین هنر شاعری و روح اعتقادی را در خود جای داده است؛ به گونه‌ای که میراث حسینی و گرایش اعتقادی، دو محور اساسی اثر ادبی او را تشکیل می‌دهند که شعر او را صادقانه به خط مقاومت و بیداری اسلامی منسوب می‌کند.

   این پژوهش به بررسی رابط? میان طبیعت و زیبایی در شعر بدر شاکر السیّاب، به‌ عنوان یکی از برجسته‌ ترین شاعران نوگرای عرب، می ‌پردازد. هدف آن، تبیین چگونگی به‌ کارگیری عناصر طبیعت از سوی سیّاب به‌ عنوان ابزاری برای بیان احساسات و کشمکش‌ های درونی او، و نیز به‌ عنوان نمادی با دلالت‌ های اجتماعی و سیاسی گسترده ‌تر است. اهمیت طبیعت در شعر وی از توانایی آن در بازتاب دادن «خویشتن» شاعر و جامعه ‌اش سرچشمه می ‌گیرد؛ جایی که وصف طبیعت با دوگان? زندگی و مرگ، امید و یاس درهم می‌آمیزد و تجرب? انسانی پیچید? شاعر را بازمی ‌تابد.

   کتاب ضجیج الجسد نوشته هیفاء باسیل بیطار معروف به هیفاء بیطار است که در آن با نگاه ریزبینانه و نقادانه به مسائل اجتماعی، به ویژه مسائل مربوط به زنان پرداخته است. هیفاء بیطار داستان پرداز و رمان نویس مشهور سوری است که عمده آثار وی را داستان های کوتاهی با رنگ فمنیستی و با مضمون رنج های اجتماعی شکل میدهد. این اثرحاوی 18 داستان می باشدکه در این داستان ها نویسنده به تحلیل و بررسی مسائل اجتماعی در قالب داستان پرداخته است، شخصیت های قصه ها بیشتر افراد آسیب دیده جامعه هستند و نویسنده شخصیت های خود را از میان اقشار پیرامون خود که به نحوی قربانی جامعه گردیده اند انتخاب کرده است. بنظر میرسد نگاه نویسنده به جامعه خود تا حد زیادی توام با بدبینی می باشد. کلید واژه: ضجیج الجسد، رمان معاصر، رمان معاصر عربی، موضوعات اجتماعی، فاصله طبقاتی، فقر، هیفاء بیطار

   پژوهش حاضر به تحلیل کهن‌الگوهای یونگی در رمان "طعم الذئب" اثر عبدالله البصیص می‌پردازد. در این تحقیق، رمان "طعم الذئب" از منظر روانشناسی یونگ، به ویژه نظریه کهن‌الگوها و ناخودآگاه جمعی، مورد بررسی قرار گرفته است. هدف اصلی این پژوهش تحلیل نمادهایی همچون «گرگ»، «بادیه»، و شخصیت «ذیبان» به عنوان تجلیات کهن‌الگویی در ساختار داستانی رمان و شناخت مسیر تحول روانی و هویتی شخصیت اصلی در بستر اجتماعی و فرهنگی خاص رمان است. این پژوهش به لحاظ روش‌شناسی از رویکرد تحلیلی-توصیفی و نقد کهن‌الگویی یونگ استفاده کرده و با مقایسه رمان "طعم الذئب" با دیگر آثار ادبی عربی که بر پایه کهن‌الگوها تحلیل شده‌اند، نوآوری‌هایی در تبیین کارکرد نمادها و کهن‌الگوهای یونگی در متون ادبی معاصر عربی ارائه می‌دهد. این تحقیق نشان می‌دهد که استفاده از نظریه کهن‌الگویی یونگ در نقد ادبی معاصر عربی، بستر جدیدی برای فهم و تحلیل متون روانشناختی و نمادین فراهم می‌کند. پژوهش به این نتیجه می‌رسد که رمان "طعم الذئب" نه تنها بازتاب‌دهنده بحران هویت و جستجوی فرد برای خودآگاهی است، بلکه در این مسیر از کهن‌الگوهای یونگی چون سایه و سفر قهرمان برای تحلیل مراحل تحول شخصیت ذیبان استفاده می‌کند. نمادگرایی در این رمان از طریق عنصر گرگ به‌عنوان نماد سایه و قدرت طبیعت و همچنین محیط بادیه به‌عنوان فضایی برای آزمون شخصیت قهرمان، به تجلی می‌رسد. این رمان همچنین بر تمایز روانی شخصیت‌ها از منظر یونگ دلالت دارد، جایی که فرد با مواجهه با ناخودآگاه جمعی و تجربیات معنوی، به بلوغ و خودآگاهی دست می‌یابد. کلیدواژه‌ها: یونگ، کهن‌الگو، ناخودآگاه جمعی، سفر قهرمان، سایه، البصیص، رمان طعم الذئب.

   مکان در متون روایی نه‌تنها به‌عنوان بستری برای وقوع حوادث عمل می‌کند، بلکه عاملی فعال در شکل‌دهی معنا و تجربه خواننده نیز محسوب می‌شود. در روایت‌های مدرن و معاصر، مکان از حالت صرفاً عینی و جغرافیایی خود فراتر رفته و به نشانه‌ای ذهنی، فرهنگی و حتی عرفانی تبدیل می‌شود که با شخصیت، احساسات و تحول درونی قهرمان پیوند می‌خورد. پژوهش حاضر با تکیه بر رویکرد نشانه - معناشناسانه، به بررسی نوع‌شناسی مکان در رمان «موت صغیر» اثر محمدحسن علوان می‌پردازد؛ رمانی که با زبان نمادین و شاعرانه، زندگی و سلوک عرفانی محی‌الدین ابن عربی را بازنمایی می‌کند و نقش مکان را در تجربه روحانی و معنوی شخصیت اصلی برجسته می‌سازد. روش پژوهش، توصیفی – تحلیلی و مبتنی بر خوانش دقیق متن است و داده‌ها از متن رمان استخراج و در قالب گونه‌های معنایی مختلف مکان (از جمله روایی، پدیداری، گردبادی و استعلایی) تحلیل شده‌اند. علاوه بر این، پژوهش حاضر اهمیت بررسی مکان را از منظر نشانه‌شناختی درک کرده و نشان می‌دهد که نوع‌آوری مکان‌ها (واقعی، ذهنی، نمادین و استعلایی) چگونه می‌تواند خوانش چندلایه از متن و فهم روند تحول شخصیت را ممکن سازد. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که در رمان «موت صغیر»، مکان فراتر از یک فضای جغرافیایی صرف عمل کرده و به ابزاری نشانه‌ای برای بازنمایی تحول روحی، سیر عرفانی و دوگانگی‌های درونی شخصیت ابن‌عربی تبدیل می‌شود. مکان‌های جغرافیایی، مانند اندلس، مکه و دمشق، هر یک مرحله‌ای از گذار شخصیت از جهان محسوس به جهان معنا را نمادین می‌کنند و با تحولات روانی او هم‌زمان پیش می‌روند. همچنین، مکان‌ها با عناصر نشانه‌ای دیگر، از جمله رنگ و صدا، پیوند معنایی یافته و حالات درونی شخصیت را بازتاب می‌دهند؛ رنگ‌های سفید در مکان‌های مقدس نماد طهارت و فنا، و رنگ‌های تیره در فضاهای شهری و محدود نشان‌دهنده اسارت عقل و ماده‌اند، در حالی که صدا و سکوت با فضا ترکیب شده و تجربه روحانی را تقویت می‌کنند. به علاوه، استفاده از تقابل‌های مکانی مانند شهر/بیابان، روشنایی/تاریکی و بالا/پایین، دوگانگی‌های وجودی رمان، از جمله عقل و عشق، دنیا و آخرت را عینیت می‌بخشد و مکان استعلایی نقطه‌ی همگرایی این دوگانگی‌ها و تجربه «موت صغیر» شخصیت را نشان می‌دهد. بدین ترتیب، مکان در این رمان نه تنها ظرف روایت، بلکه زبانی چندلایه برای بیان تحول روحی و معنایی شخصیت و پیوند میان فضای فیزیکی و تجربه عرفانی است.

   تسعى هذه الدراسه إلى تحلیل البنیه السردیه فی روایه المصابیح الزرق للکاتب حنا مینه، باعتبارها إحدى الروایات الواقعیه البارزه فی الادب العربی، والتی عکست بعمق الظروف السیاسیه والاجتماعیه التی عاشها الشعب السوری خلال فتره الاحتلال الفرنسی. ترکز الدراسه على کیفیه توظیف الکاتب للعناصر السردیه الاساسیه، مثل الزمن، الحبکه، الشخصیات، المکان، الصراع، وجهه النظر، والاسلوب، لفهم کیف اسهمت هذه التقنیات فی تشکیل عالم الروایه وإیصال رسالتها الفکریه والوطنیه.       تعتمد الدراسه على المنهج التحلیلی الوصفی، حیث یتم توصیف العناصر السردیه وتحلیل ادوارها المختلفه فی بناء النص. ویتم الترکیز على البنیه الزمنیه فی الروایه، والتی لا تسیر وفق تسلسل زمنی خطی، بل تعتمد على الاسترجاع (Flashback) والاستباق (Foreshadowing) لتوضیح الخلفیات النفسیه والتاریخیه للشخصیات وتطور الاحداث. کما یتم تحلیل هیکله الحبکه، التی تجمع بین الاحداث السیاسیه الکبرى والصراعات الفردیه، مما یخلق مزیجًا من الواقعیه والتشویق.       إضافهً إلى ذلک، تتناول الدراسه بنیه الشخصیات ودورها فی تقدیم صوره المجتمع السوری خلال تلک الفتره، حیث تبرز الشخصیات بین مستویین: المقاومون الذین یسعون للتحرر، والفئات المتردده او المستفیده من الاستعمار، مما یعکس تناقضات المجتمع تحت الاحتلال. کما یتم تحلیل دور المکان، حیث تتحول المدینه الساحلیه إلى فضاء سردی یعکس صراع القوى، بینما یمثل البحر والمیناء رمزیه للحریه والانفتاح والمقاومه.                                  الکلمات المفتاحیه: الروایه الحدیثه، البنیه السردیه، المصابیح الزرق، حنا مینه.   

   این تحقیق به بررسی تاثیر شبکه‌های اجتماعی بر زبان عربی معاصر پرداخته و بر پدیده‌هایی چون زبان هیبریدی (ترکیب زبان عربی با واژگان و ساختارهای انگلیسی)، شکل‌گیری هویت دیجیتال زبانی و فاصله گرفتن کاربران از زبان فصیح تمرکز دارد. روش پژوهش کیفی بوده و داده‌ها از طریق مصاحبه‌های ساختاریافته با کاربران جوان عرب‌زبان در سه کشور مصر، لبنان و امارات گردآوری شده است. یافته‌ها نشان می‌دهد که سبک نگارش و گفتمان کاربران تحت تاثیر فضای شبکه‌های اجتماعی، دچار دگرگونی شده و موجب بروز گونه‌ای از زبان ترکیبی شده است. همچنین، کاربران از زبان به عنوان ابزاری برای ساختن هویت شخصی و مدرن در فضای مجازی بهره می‌برند. در پایان، پیشنهاداتی برای بازنگری در سیاست‌های آموزشی زبان عربی و افزایش سواد رسانه‌ای زبان‌شناسانه ارائه شده است.

تحلیل العتبات النصیه فی الروایه العربیه المعاصره و الکشف عن انماطها و وظائفها بصفتها نصوصاً موازیه، یُمثل دوراً فاعلاً فی فتح مغالیق النص الروائی وإضاءه آفاقه و زوایاه الخفیه من اجل إستقطاب المتلقی و تمکینه من فهم الجوانب المختلفه للروایه. روایه آن للکاتبه الروائیه العراقیه وفاء عبدالرزاق تعتبر من ضمن الروایات العربیه الصادره فی الآونه الاخیره التی تمظهرت فیها بوضوح و جلاء، العتبات النصیه و التی تمثل فی حقیقه الامر حقلاً دلالیاً ثریاً یتضمن علامات لغویه متمثله فی العنوان و المقدمه و الإهداء و العناوین الداخلیه و الهوامش و المقتبسات و المساحات الفارغه البیضاء،   و علامات غیر لغویه متجلّیه فی الصوره او الایقونه و الغلاف الخارجی و الخلفی للروایه،   تستدعی الاهتمام و الإلمام بها و الوقوف على مدلولها لکی تمکن القارئ من الإنفتاح على طبیعه النص و شتى ابعاده الدلالیه. و هذا ما یجعلها فضاءً للتواصل لکی نستقبل هذه العتبات و الإشارات کونها مناصّات دلالیه و نقوم بتاویلها للوصول إلى اغوار النص الروائی.   حاولت الروائیهُ فی روایتها هذه وعبر تقنیه الراوی العلیم و اسلوب الواقعیه السحریه وتوظیف التکنیکات السردیه التاریخیه و الرمزیه ، ان تقدم صوره ماساویه لما یجری فی ربوع وطنها العراق   فی الظرف الراهن من خلال تلک الإسقاطات و الاحداث التاریخیه المتخیله على الواقع الالیم، للمساهمه فی إصلاح الاوضاع المتدهوره و نقدها و تنویر ذهن المتلقی بالوقائع و الاحداث الجاریه و إیقاظ الاجیال الصاعده لإنقاذ الوطن من وضعه المریر و مما یُحاک له من موامرات و مخططات للنیل منه. سعینا فی هذه الرساله عبر طریقه البحث الوصفی التحلیلی إلى دراسه و إستجلاء العتبات النصیه فی الروایه موضع البحث، باعتبارها علامات سیمیائیه او مفاتیح و ادوات توحی بما تتضمنه النصوص بوصفها نصاً مکثفاً یحوی ما بداخل العمل الروائی ومدى تاثیرها و فاعلیتها فی محاوله فهم و إستیعاب مدالیل المنتج الإبداعی الروائی. و قد توصلت الدراسه فی نهایه المطاف   لنتائج اهمها ان العتبات النصیه تعد مکوناً اساسیاً من مکونات الروایه و هی عامل مهم فی تحدید توجهها و دلالاتها و فی تقدیم ابعاد عمیقه لقراءتها و انها إستراتیجیه فنیه ذات فاعلیه دلالیه لایستغنی عنها المنجز الروائی المعاصر و لها وظائف تعیینیه و وصفیه و دلالیه و إغرائیه و شعریه تتعالق بالمضامین و تترابط بالنصوص الروائیه. الکلمات المفتاحیه: الروایه العراقیه المعاصره، آن، وفاء عبدالرزاق، العتبات النصیه  

   رمان "ومیس" اثر نورالدین درویش شاعر، نویسنده، الجزاِیر است؛ وی در این رمان با بهره­گیری از روش­ها و ابزارهای ادبی به معرفی حوادث و جریانات واقعی و رهایی از استعمار می­پردازد. درویش در این رمان حادثه محور با زبانی ساده و با بهره­گیری از شخصیت­های متعدد اصلی و فرعی بر آن است تا تصویری گویا از وضعیت سیاسی و اجتماعی مردم الجزائر را ارائه دهد، حوادث در باب القنطره، سیدی مبروک، الزیادیه، الکدیه، رخ می­دهد. داستانی عمیق و تامل‌برانگیز است که به زندگی و چالش‌های شخصیتی قهرمان خود، "هلال"، می‌پردازد. این رمان در بستر اجتماعی و فرهنگی الجزایر، به بررسی جستجوی هویت، آزادی و پیچیدگی‌های انسانی می‌پردازد. داستان حول محور زندگی "هلال" و تجربیات او در مواجهه با بحران‌ها و تضادهای درونی شکل می‌گیرد. داستان "ومیس" روایتگر سفر قهرمان به سوی شناخت خود و جستجوی معنا در زندگی است. "هلال" به عنوان یک جوان با آرزوها و ترس‌های خود، در مواجهه با مشکلات اجتماعی و فرهنگی قرار می‌گیرد. او با چالش‌های خانوادگی، اجتماعی و سیاسی دست و پنجه نرم می‌کند که هر یک به نوعی بر رفتار و تصمیمات او تاثیر می­گذارد. این سفر، او را به سمت رشد فردی و درک عمیق‌تری از دنیای اطرافش سوق می‌دهد. این رمان به دلیل عمق شخصیت‌پردازی و پرداختن به موضوعات اجتماعی و فرهنگی، ارزش بالایی دارد. "ومیس" نه تنها داستان یک فرد؛ بلکه نمایانگر مبارزات جمعی جامعه الجزایر است. این اثر به خوانندگان این امکان را می‌دهد که با چالش‌های انسانی و اجتماعی آشنا شوند و به تفکر درباره هویت و آزادی بپردازند. هدف این پژوهش بررسی تعامل دو عنصر شخصیت و حادثه در رمان "ومیس" است. اهمیت این پژوهش در شناخت چگونگی تاثیر حوادث بر شخصیت‌ها و بالعکس، در شکل‌گیری داستان و پیام‌های آن نهفته است. این تحلیل می‌تواند به خوانندگان کمک کند تا درک عمیق‌تری از ساختار روایی و معنای نهفته در داستان پیدا کنند. روش تحقیق این پژوهش تحلیلی-توصیفی است که بر پایه مطالعه متون ادبی و بررسی عمیق شخصیت‌ها و حوادث داستان بنا شده است. با تحلیل دیالوگ‌ها، توصیف‌ها و تحولات شخصیت‌ها، سعی شده است تا ارتباط میان شخصیت و حوادث مورد بررسی قرار گیرد. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که شخصیت "هلال" تحت تاثیر حوادث مختلف قرار می‌گیرد، اما در عین حال، انتخاب‌ها و رفتارهای او نیز به شکل‌گیری این حوادث کمک می‌کند. تعامل میان شخصیت و حادثه نه تنها داستان را پیش می‌برد بلکه به عمق معانی آن نیز افزوده است. "هلال" به عنوان نمادی از جستجوی هویت، نشان‌دهنده این نکته است که انسان‌ها در مواجهه با چالش‌ها چگونه می‌توانند رشد کنند و تغییر یابند. در نهایت، رمان "ومیس" نه تنها یک داستان فردی بلکه بازتابی از واقعیت‌های اجتماعی است که می‌تواند الهام‌بخش نسل‌های آینده باشد.    کلیدواژگان: داستان نویسی معاصر الجزایر، نورالدین درویش، رمان "ومیس"، شخصیت­پردازی، حادثه   

  موضوع این پژوهش بررسی جامعه شناسانه داستان‌های غارتار، برج غار، ترس غار و زیرگذر براساس نظریه‌ی لوسین گلدمن است این مجموعه‌ی چهارجلدی توسط کودکان کار به رشته‌ی تحریر درآمده است و به همت علی صداقتی خیاط جمع‌آوری و به چاپ رسیده است. ما در این پژوهش به بررسی میزان تاثیر شرایط اجتماعی، اقتصادی و سیاسی در پدید آمدن آثار ادبی پرداخته‌ایم. از آن‌جایی که بخشی ازآگاهی جمعی را شرایط اجتماعی معین می‌کند روشن است که تمام ایدئولوژی‌ها از جمله هنر و آن‌چه ادبیاتش می‌نامند بیان‌کننده گرایش‌ها و حالات روحی یک جامعه باشد برفرض مثال دریک جامعه طبقاتی،گرایش‌ها و حالات روحی یک طبقه معین در آثار ادبی آن به خوبی قابل مشاهده است. همچنین روشن است که یک منتقد ادبی وقتی می‌خواهد اثری را نقد کند، اول باید بفهمد چه عنصری از آگاهی اجتماعی (آگاهی طبقاتی) در این اثر بیان شده است زیرا اولین وظیفه منتقد عبارت است از برگرداندن فکری که در یک اثر معین نهفته است، از زبان هنر به جامعه‌شناسی و تعیین آن‌چه می‌توان معادل جامعه‌شناسی آن پدیده ادبی نامید. در نظریه‌ی گلدمن با مفاهیم اساسی زیادی چون آگاهی طبقاتی، طبقه کارگر،کلیت، جهان‌بینی، فاعل فرافردی(جمعی)، ساخت اجتماعی، طبقه اجتماعی، تضاد طبقاتی، شیءوارگی، انسان پروبلماتیک، خرده بورژوا، پرولتاریا، تحرک اجتماعی ساختاری، توده، مشخصه‌های توده و مدرنیته مواجهیم که در این آثار با هدف بررسی روایت و ساختارهای ادبی و همچنین پیوند بین ادبیات و جامعه‌شناسی توجیه و تبین شده است. کلیدواژه‌ها: لوسین‌گلدمن،کودکان‌کار، جامعه‌شناسی ادبیات، غارتار، زیرگذر، برج‌غار، ترس‌غار

   مقال? «تاثیر الادب الفارسی فی اللغه العربیه و ادبها» از سرکار خانم دکتر دلال عبّاس، چاپ شده در مجل? پژوهش­نام? تاریخ تشیع، به­سبب گستردگی و تنوع موضوعات درخصوص تاثیر برجسته و پررنگ ایرانیان در فرهنگ و ادب عربی، پژوهشی بدیع و کم نظیر است که بسیاری از روابط ایرانیان و عرب­ها را از زاویه تاثیر پذیری فرهنگ و ادب عربی از فرهنگ و ادب ایرانی مورد تامل قرار داده است؛ که با توجه به عرب نژاد بودن نویسنده، نقط? قوت مقاله محسوب می­شود. ایشان مسائل متعددی از جمله تاثیر سبک ادبی ایرانیان قبل از اسلام در ادب عربی، نقش ترجمه متون پهلوی در ادب عربی، واژگان فارسی در اشعار جاهلی و قرآن کریم، عربی نویسی ایرانیان، اسلام آوردن ایرانیان، نفوذ ایرانیان در تاسیس دولت عباسی و ... طرح کرده است. با این حال آن پژوهش در بسیاری از مباحث، نیازمند توضیح و شرح، نقد و بررسی است. این مقاله با اشاره­های کوتاه، تکرار موضوعات، عدم توجه به سیر تاریخی و نظم مطالب و ذکر نقل­قول­های بدون ارجاع، ارزش علمی مقاله را کاهش داده است. همچنین در آن مقاله در بسیاری از موارد به فهرستی از موضوعات مرتبط بسنده شده است؛ برای مثال دو عاملِ حیره و هخامنشیان که نقش پررنگی در نفوذ زبان فارسی به زبان عربی داشتند، ذکر نشده و یا به بسیاری از موارد مانند بحث بنواحرار اشار? ناقصی شده است، که منجر می­شود خواننده درک درستی از جریان تاریخی روابط ایرانیان با یمن پیدا نکند. در این پایان­نامه با روش توصیفی‎‎-تحلیلی به نقد و بررسی مقال? مذکور و بررسی عوامل تاثیرگذار زبان و فرهنگ فارسی بر زبان و فرهنگ عربی در دور? قبل و بعداز اسلام پرداخته­ شده و موارد ذکر شده در آن مقاله، مستند­سازی شده است.    کلیدواژه­ها: زبان و ادب فارسی، زبان و ادب عربی، تاثیر، فرهنگ، نقد، دلال عبّاس.

   به نظر میرسد که زندگی حیوانات و ویژگی های آن عجیب و رمزآلود است و مانند آن در زندگی سایر جانداران یعنی انسان ها و گیاهان دیده نمیشود،ولی با اندگی تامل و اندیشه در آن پی میبریم که تفاوتی زیادی هم با همدیگر ندارند مگر در اسم و شکل آنها،و علاوه بر این انعکاسی از زندگی ماست،کتاب جنه الحیوان تالیف طه حسین برخلاف اسمش که افکار را به سوی داستان حیوانات و زندگی آنها سوق میدهد، به صورت ناگهانی ما را متعجب میکند زیرا در هنگام خواندن به این موضوع پی میبریم که در آن جز نام حیوانات ،اثری از داستان زندگی و گفتاری به زبان آنها وجود ندارد و کتاب در باره غرایز و ویژگی های آنها در زندگی روزمره بسیاری از ما انسان هاست،در این کتاب طه حسین اوضاعِ دردناکِ اجتماعی و سیاسی مصر را در قالب داستان های ادبی به تصویر کشیده ، که در آن نفس انسانی را با ویژگی های غریزی حیوانات،گاه به صورت صریح و گاه با کنایه و طعنه توصیف کرده است.   به طور کل، این مجموعه داستان حول موضوع های اجتماعی دردناک آن روزهای مصر و نقد شدید حاکمیت تیره آن دوران میچرخد که در آن شخصیت منفی انسانی به غریزه منفی حیوانی تشبیه شده. کلمات کلیدی: داستان .ادب مصر. طه حسین.جنه الحیوان  

   نظریه زیبایی‌شناسی آدورنو به رابطه هنر و جامعه می‌پردازد. او مفهوم «ناهنری‌سازی هنر» را معرفی می‌کند که به این معنی است که یک اثر هنری نه تنها نمی‌تواند از بستر اجتماعی خود جدا شود، بلکه موظف است جامعه‌ای را که در آن ظهور کرده است را منعکس کند. نمایشنامه «سفر طولانی روز به سمت شب» یک نمایشنامه چهار پرده‌ای خودزندگی‌نامه‌ای است که توسط یوجین اونیل، نمایشنامه‌نویس آمریکایی، نوشته شده است. این مطالعه، با ارائه دیدگاهی روشن از نظریه زیبایی‌شناسی آدورنو و مفاهیمی مانند سرمایه‌داری، شیءوارگی، فرهنگ توده‌ای و شیءپرستی ، سعی دارد نمایشنامه اونیل را به شیوه‌ای مارکسیستی تحلیل کند. این شاهکار اجتماعی و سیاسی به طور کامل بر اساس نظریه زیبایی‌شناسی آدورنو بررسی خواهد شد. این مطالعه بر توانایی نظریه آدورنو در روشن ساختن نقد اونیل از نظام سرمایه‌داری در نمایشنامه مذکور تمرکز دارد؛ نظامی که در آن انسان‌ها کارگران فرآیند تولید سرمایه هستند و در نتیجه، به طرز غم‌انگیزی تحلیل می‌روند. کلیدواژه‌ها: سفر طولانی روز سمت به سمت شب، یوجین اونیل، آدورنو، نظریه زیبایی‌شناسی، سرمایه‌داری

   فلسفه برای‌کودکان (فبک) یک برنامه‌آموزشی برای پرورش قدرت تفکر و استدلال است تا انسان‌هایی متفکر،آگاه، هدفمند، پرسشگر و خلاق‌ تربیت‌کند و متیو‌لیپمن بنیانگذار‌آن است و رویکرد این برنامه براساس‌پژوهش‌گروهی‌(حلقه‌کندوکاو) است. فریدالدین‌عطار‌ نیشابوری از شاعران‌ عارف و‌ عارفان شاعر ایرانی اواخر سده‌ ششم و اوایل سده هفتم است و منطق‌الطیر وی جایگاهی والا به‌دلیل داشتن جنبه‌های تمثیلی- عرفانی و درونمایه وحدت وجودی و مبانی عرفان اسلامی در‌ زبان و ادب فارسی دارد. این پژوهش منطق‌الطیر عطارنیشابوری را بر‌پایه‌گونه‌های تفکّر انتقادی،خلاق، مراقبتی و مشارکتی در برنامه فلسفه برای‌کودکان‌ (فبک) بررسی و عناصر وبسندگی‌های اثرگذار تعلیم و تربیت‌کودک را در روند رشد و تعادل‌آن تبیین‌کرده‌است. سبک روایی و شیوه بیان شاعر درداستان‌ها و حکایت‌ها مهمّ است، چنانکه ساختار روایی این منظومه عرفانی- فلسفی ازشگردهای‌گفت‌وگو‌که ابزاری مهمّ برای فهمیدن، تفکر، احساس و یادگیری است، بهره‌گرفته‌است و مهارت‌های تفکرخلاق نقشی مهمّ در جریان‌سازی، تفکرزایی و احساس مسوولیت در منطق‌الطیر دارد. مهارت‌های تفکر انتقادی مبتنی بر فضیلت‌هایی مانند صبر، توکل، شکرگزاری، وفای به‌عهد، خوداصلاحی، خودسازی ودیگراصلاحی بسامدی بالا دارند. مهارت‌های تفکّر مراقبتی‌عطار   در رهبری هدهد نمایان است، چنانکه سختی‌های راه،‌آگاهی‌بخشی، بینش و بصیرت را تبیین می‌کند تا پرندگان را هدایت‌کند.

نوگرایی یا مدرنیسم به انگلیسی: (Modernism)   که از آن به نام‌های نوین‌گرایی یا تجددگرایی نیز یاد می‌شود، یک جنبش فلسفی و هنری است که از دگرگونی‌های گسترده در جامعه غربی در اواخر قرن نوزدهم و اوایل قرن بیستم به وجود آمد. هدف از این پژوهش بررسی چالش میان سنت و مدرنیسم در نمایشنامه ماساه زینب اثر علی احمد باکثیر است. علی احمد باکثیر (????_????م) ادیب و نمایشنامه نویس یمنی از جمله ادیبانی است که در آثار منظوم و منثور خود به مسائل و مشکلات جامعه اش پرداخته است. در این پژوهش با استفاده از روش توصیفی و تحلیلی متن داده و با استفاده از منابع کتابخانه ای و الکترونیکی به بررسی و تحلیل مولفه هایی چون استعمار، آزادی، استبداد ستیزی، زن و عشق به وطن در این نمایشنامه پرداخته شده است. باکثیر در تراژدی زینب، زن را یک قهرمان توانمند و اثر گذار که روحیه ی مبارزه طلبی دارد معرفی می¬کند. دغدغه اصلی باکثیر نجات کشور است. باکثیر برای تحقق بخشیدن به اهداف ملی، عشق خود را نادیده می گیرد. چون آن را مانعی برای مبارزه با ظلم می داند چون قهرمان این تراژدی به باور های سنتی و دینی جامعه ی خود بی اعتنا است به عاقبتی غم انگیز دچار می شود. از مهمترین نتایجی که در این پژوهش بدان رسیدیم این است که نویسنده در این اثر مظلومیت زن را در قالب شخصیت زینب به خوبی ترسیم نموده است.    واژگان کلیدی: سنت و مدرنیسم، نمایش نامه، ماساه زینب، علی احمد باکثیر   

  حا اقی و اا ی از معنای واقعی "امیا زناگی" ط ز شافتآو ی اشوا است. امیا زناگی، تخمیو میانایو تعااا سا های اضافی است ر یک ف ا ا یک سو معیّو می- توانا انتظا زناگی ا ااشت اشا. امیا طو موثّ ی سیا ی از حوز های زناگی تاثی گذا است، چ ار اف اا امیاوا هت قاا نا تا هاف های موث ی ا تعییو رننا و تصمیمات مناس ی ا ا ایو هاف ها اتخاذ رننا. میزاو امیا زناگی ا یک نف یا ا یک گ و جمعیتی عوام متعاای از ق ی : س ک زناگی، است سی امکانات هااشتی، وضعیت اقتصاای و میزاو م گ و می و یما ی متفاوت است. همچنیو از امیا زناگی میتواو عنواو یکی از معیا های سنجش توسع یافتای یا توسع نیافتای جوامع گوناگوو ه ا. ا رشو های رمت توسع یافت ، ا مقایس ارشو های توسع یافت ت امیا زناگی ا او تو ا نس ت ا پاییو است. امیا زناگی شک غی مستقیم ا ااستاو ها نیز مو ا اشا ق ا گ فت است. قه ماو ها یا ضا قه ماو ها نیز انتظا ی از طو زناگی و ماّت عم خوااا نا وگاهی امیا زناگی ا ا خوا وجامع خوا افزایش و یا راهش میاهنا، و نویسنا ا خلا ااستاو، ایو موضوع می پ اازا. ایو پژوهش ا هاف سی تط یقی امیا » آقای اژاوو « اث ع اا حماو منیف و ااستاو » ا نهایات « زناگی مو ف های آو ا رتا اث پانت آ رهنااا و ا ویک ا توصیفی تحلیلی انجام می شوا.

   فلسفه‌کودکان از موضوعات مرتبط با روان‌شناسی و جامعه‌شناسی است‌که به فرد اجازه تصمیم درست و درست‌اندیشی را می‌آموزد. فلسفه برای‌کودکان آموزشی است‌که از سنین کم به کودکان آموخته می‌شود و به قدرت استدلال و داوری می‌پردازد. تفکر انتقادی از زیرشاخه‌های این علم محسوب می‌شود‌که انتقاد در این جا به معنای درست فکر‌کردن و استدلال‌ورزی است‌که به‌کودکان آموزش داده‌می‌شود تا در آینده مسائل و مشکلات خود را به درستی حل‌کنند. افسانه‌های ایرانی محمد‌قاسم‌زاده موضوعات و مضامینی با هدف تربیت و تفکر برای‌کودک و نوجوان دارند که بیشتر برای گروه سنی کودک و نوجوان مناسب هستند و بررسی آن‌ها بر پایه تفکر انتقادی لیپمن یک ضرورت است. تفکر انتقادی در افسانه‌های قاسم‌زاده برای‌کودک و نوجوان مفهوم‌سازی و تصویری شده‌است‌که تجربه شخصیت‌های‌گوناگون داستان و رفتار‌آن‌ها در پیشامدها و ناهنجاری‌های روزگار نمودی از‌مهارت‌های تفکر انتقادی است. گونه‌های مهارت تفکر انتقادی در‌ افسانه‌‌های قاسم‌زاده نمایان‌است، چنانکه مهارت‌هایی شامل اندیشه‌ورزی، آینده‌نگری، استدلال و استنتاج و آموزش آن‌ها در قالب افسانه برای‌کودک و نوجوان ساده و قابل فهم است. تفکر انتقادی در افسانه‌های قاسم‌زاده و رفتار و برخورد افراد با هنجارها و ناهنجاری‌ها چنان است‌که‌گونه‌های مهارت تفکر انتقادی به‌درستی در‌متن آن‌ها قابل بررسی است و ذهن نقاد کودک با خواندن این افسانه‌ها و اثرپذیری از آن‌ها شکل خواهد‌گرفت و تقویت خواهد شد. واژگان‌کلیدی: افسانه‌های ایرانی، محمد قاسم زاده، متیو لیپمن، تفکر چندبعدی، تفکر انتقادی، مهارت‌های تفکر انتقادی

«ودیع سعاده» و «سهراب سپهری» دو تن از شاعران معاصر هستند که ساختار و محتوای شعر آنان همسانی فراوانی با یکدیگر دارد. افزون برآن، بسیاری از شاخص‌های مکتب ادبی رمانتیسم نیز در سروده‌های این دو، نمود برجسته‌ای داشته و اعتقاد بر آن است که شعر آنها را می‌توان از نگاه ادبی رمانتیسم تطبیق داد. ودیع سعاده و سهراب سپهری تجربه‌های روحی و عاشقانه خویش را با تخیلی بارور، احساساتی عمیق و صادقانه بازگو کرده‌ و در این راستا از نمادهای طبیعی نیز بسیار بهره گرفته‌اند. آنچه که مسلم است شعر رمانتیک و عاشقانه این شاعران خالی از تصاویر معشوق نیست و معشوق آنیمایی نیز در سروده‌‌های   هردو   بازتاب یافته است. طبیعت‌گرایی هر دو که زاییده پرورش در محیط طبیعی سرسبز لبنان و طبیعت کاشان بوده، هم دیدگاه‌های رمانتیک این دو را قوت بخشیده هم آنان را به سوی رئالیسم توصیفی سوق داده ‌است. غم و اندوه در سروده‌های آن­ها بیشتر صبغه‌ای رمانتیک و شخصی دارد و گاه با تالم شاعر از وضعیت اجتماعی، رئالیستی می‌گردد. مرگ‌اندیشی در کلام دو شاعر متاثر از شرایط اجتماعی و رویدادهای تلخ زندگی آن­هاست و گاهی رنگ رمانتیک و گاه رئالیستی دارد. توجّه به اخلاق و انتقاد از نابهنجاری‌های اجتماعی و سیاسی نیز از دیگر نمودهای رمانتیسم در شعر دو شاعر بود.   از این‌رو، پژوهش حاضر بر آن است تا با رویکردی توصیفی و تحلیلی، مولفه‌های رمانتیسم را در شعر «ودیع سعاده» و «سهراب سپهری» بررسی کند.کلیدواژه‌ها:ادبیات تطبیقی، مکتب‌های ادبی، رمانتیسم، سهراب سپهری، ودیع سعاده.

هدف: هدف پژوهش حاضر تحلیل گفتمان موجود در دوخطبه «غراء و اشباح» از نهج‌البلاغه است که در ادبیات اسلامی، به‌عنوان یک اثر ادبی و اخلاقی معتبر، حاوی خطبه‌ها، نامه‌ها و حکمت‌هایی درنهایت بلاغت و فصاحت است و ازآنجایی‌که گفتمان هر جامعه تحت تاثیر قدرت حاکم بر آن است، بنابراین، تحلیل ارتباط آثار ادبی تنها به جوانب زبانی متون محدود نمی‌شود، بلکه نیازمند بررسی چگونگی، بستر رویش و خلق متن،   چرایی خلق متن، ایدئولوژی و قدرت مسلط حاکم بر آن و در نهایت کنش اجتماعی متن در محیط جامعه است و جستار حاضر دو خطبه مذکور را از منظر نظریه گفتمان انتقادی فرکلاف که بیانگر مسائل مذکور است، بررسی کرده است. مسئله و روش پژوهش: این پژوهش با روش تحلیلی-توصیفی و بر اساس تئوری تحلیل گفتمان انتقادی نورمن فر کلاف به‌منزله یک رویکرد بینا رشته‌ای، ساحت­های «توصیف، تفسیر و تبیین» در این دو خطبه را با تاکید بر جنب? ایدئولوژیکی و قدرت محتوای آن تحلیل نموده است و درصدد پاسخ‌گویی به این پرسش‌ها است که درون‌مایه اصلی این دو خطبه چیست و این نظریه چگونه بستر فهم عمیق‌تر آن دو را فراهم می‌کند. یافته­ها: یافته­ها در بخش توصیف و تفسیر نشان می‌دهد که دو خطبه مذکور از دیدگاه روابط آوایی، معنایی و ساختار صرفی و نحوی جملات، بار ایدئولوژیکی، علمی و اخلاقی و ارزش بلاغی و فصاحت واژگان، متناسب با بافت موقعیتی جامعه و هدف خطابه‌گویی امام است. در بخش تبیین نیز، تاثیرگذاری کلام امام بر جو حاکم و تغییر آن با فوران عواطف و احساسات مخاطب همراه شده است که زمینه‌ رهایی ایشان از جهل با شواهد تاریخی، علمی و مستند را بیان می‌کند. نتیجه ­گیری: تحلیل دقیق و بررسی مفصل مفاهیم دو خطبه نشان می‌دهد که تناسب و توازن در آن‌ها به‌گونه‌ای است که بر مخاطب به‌شدت تاثیرگذار است. این قدرت ارتباط کلامی با مخاطبان نشان می‌دهد که امام با بهره‌گیری از ابزارهای بلاغی، بیانی و موسیقایی کلام توانسته احساسات، عواطف و عقاید جامعه و مخاطب را متاثر کرده و گاهی به چالش بکشد.

بررسی تقابل دوگانه یاس و امید در رمان الابتر ادبیات به عنوان گونه­ای ادبی که انعکاس دهنده مسائل فردی و اجتماعی و شخصی و جامعه است، پدیده امید و ناامیدی را نیز مورد توجه قرار داده است؛ پژوهش حاضر به روش توصیفی - تحلیلی به تقابل دوگانه یاس و امید در رمان «الابتر» می­پردازد. امید و ناامیدی از جمله ویژگی­های انسانی است که   با گشایش­ها و تنگناهای زندگی وی، خود را نشان می­دهد. درواقع این دو مفهوم همواره در تقابل با یکدیگر و مفهومی فردی و اجتماعی دارند. ممدوح عدوان در رمان «الابتر» امید و ناامیدی را روبه­روی هم قرار داده است؛ آن­جا که شخصیت اصلی داستان در اوج یاس و ناچاری سعی دارد تا روزنه­های امید و آزادی را بیابد و برای رسیدن به اتوپیای ذهنی خود که پیروزی است، متوسل به امیدی فزون شود. شاخصه­های بارز امید در این اثر با مفاهیمی همانند مبارزه، تلاش برای آزادی و پیروزی، ایمان، همدلی، عشق به خانواده، فکر نکردن به مرگ، حس بقا و زندگی و شجاعت خود را نشان داده­اند. نویسنده در ترسیم مفهوم ناامیدی از مولفه­هایی به مانند تنهایی و خستگی، جنگ، ترس و هراس، ناکامی و مفهوم هراس­انگیز مرگ و رنج سخن گفته است. امید و ناامیدی فردی در این اثر تحت تاثیر وضعیت اجتماعی است. جنگ و مبارزه و اشغال روستای المنصوره سبب شده تا شخصیت اصلی داستان، امید و ناامیدی فردی خود را به سمت امید و ناامیدی اجتماعی سوق دهد. هر چند مفهوم جنگ و آوارگی در این اثر مفهومی غالب است اما می­توان به این اثر از دریچه امید نگریست و آن را منعکس کننده صرف ناامیدی و شکست ندانست. نویسنده هم­چنین در ترسیم دوگانه امید و ناامیدی از ابزار ادبی مانند تشبیه، استعاره، کنایه و دیگر آرایه­های ادبی بهره برده که استعاره بسامد بیشتری دارد. نگرش نویسنده در تقابل امید وناامیدی، بیشتر به سمت امید گرایش دارد و سعی می­کند تا بتواند برداشتی درست و ژرف از این دو مفهوم را پیش چشم مخاطب بگذارد. واژگان کلیدی: داستان­نویسی معاصر سوری،الابتر، ممدوح عدوان، امید، ناامیدی   

   رمان إنّه الدّم، اثر نوال سعداوی (زاد? 27 اکتبر 1931 در‌کفر طحله و‌درگذشت? 21 مارس 2021 در قاهره) نویسنده و روان‌پزشک مصری است؛ وی در این رمان با بهره‌گیری از روش‌ها و ابزار‌های ادبی به معرفی حوادث و جریانات واقعی انقلاب (2011) مصر می‌پردازد. سعداوی در‌این رمان حادثه محور با زبانی‌ساده و با بهره‌گیری از شخصیت‌های متعدد اصلی و فرعی بر‌آن است‌ تا تصویری گویا از وضعیت سیاسی و اجتماعی مردم مصر در سال (2011) ارائه دهد، حوادث در میدان تحریر و در یک چادر‌که نماد کشور مصر است رخ می‌دهد. نگارنده در این پژوهش به بررسی و‌تحلیل بازتاب و انعکاس حوادث و وقایع انقلاب مردمی مصر (2011) و عناصر تشکیل‌دهنده در این رمان می‌پردازد. کلید‌واژگان: نوال سعداوی، بهار عربی مصر، إنّه الدّم، رمان معاصر عربی.

   ترجمه قرآن‌کریم به هر زبانی ازجمله زبان فارسی بسیار دشوار است و مستلزم تسلّط به زبان‌های مبدا و مقصد می‌باشد، درمیان ترجمه‌های فارسی قرآن‌کریم، به‌ویژه در دهه‌های اخیر، چند ترجمه که تا حدّ زیادی دقیق و روان و زیبا هستد منتشر شده‌اند که ترجمه استاد بهرام‌پور یکی از شاخص‌ترین آن‌هاست. باتوجه به قدیمی بودن ترجمه و این‌که اکثر ترجمه‌ها در گذشته تحت‌اللفظی بوده‌اند، شاید چنین فرض شود که این اثر، برگردانی تحت‌اللفظی است؛ چرا که پیشینیان به دغدغه حفظ امانت در برگردان قرآن، تمام تلاش خود را می‌نمودند تا چیزی از متن مبدا، کم یا چیزی بدان اضافه نگردد و همه کلمات و حروف دقیقاً همانطور که در زبان مبدا است به زبان مقصد برگردان شود؛ ولی از آنجایی که در هر زبانی کنایه‌ها، مجازها و اصطلاحاتی وجود دارد که عدم دقّت در برگردان آن، سبب ایجاد پیچیدگی و ابهام در متن مقصد می‌گردد و همچنین از آنجایی که هر زبانی قالب و ساختار مخصوص خود را دارد و ساختار جمله‌ها در زبان فارسی با زبان عربی کاملاً مطابق نیست، سنجش میزان موفقیّت این دسته از ترجمه‌ها در انتقال مفاهیم قرآن نیاز به تحقیق و بررسی دارد. ترجمه آقای بهرام­پور با وجود امتیازاتی از جمله سلیس و روان بودن، ریشه­یابی و بیان معنای واژگان، توجه به بافت و سیاق جمله و دقت در ترجمه کلیه حروف و کلمات قرآن و توجه به تفسیر آیات در   مباحث مختلفی چون ترادف، تضمین، وجوه و نظایر، مبانی کلام و عدم هماهنگی در ترجمه آیات مشابه و رعایت قواعد نگارشی لغزش­هایی را داراست. هدف از نگارش این تحقیق آن است که با روش تحلیلی - توصیفی، ترجمه ایشان را در بوته نقد قرار داده و میزان دقّت مترجم در فهم و انتقال پیام الهی آیات را بررسی نماید. کلیدواژه‌ها: قرآن، نقد، ترجمه، ابوالفضل بهرام‌پور.   

   لک الحمد یا من زین الازهان بمعرفه حقائق العلوم والاداب و لک الشکر یا من رفع الادران بتناول دقائق الاسباب والصلواه والسلام علی هیولی منبع الوجود و اساس بناء الکرم والجود حضرت مُحمَّد المصطفی و علی آله و اصحابه النجباء إلی یوم اللقاء لما انفتق فجر الإسلام اعتنق علماء الإسلام بکمال الإخلاص إلی مبانی الشریعه و ذرائعها و توجهوا إلی طرقها المستقیمه لان یصلوا إلی المشرعه العظمی و ادلوا الادلاء فیها حتی اخذوا قدر مستطاعهم منها و رفعوا عمن هو عطش إلی معالم الامور الغواشی و وشحوا وشاح الفضل لهم فجزاهم الله عنا احسن الجزاء و اکرمهم اکرم الابواء والحمدلله والمنه فقد دامت مناهجم العالیه إلی یومنا هذا حتی اعطت نتائجهم الباهره و انجبت خدماتهم الظاهره اساتیدنا الکرام فازدهروا بانخراطهم فی سمط التقریر و سلک التحریر ففی البدایه اری واجباً علی ان اتقدم بالشکر التام للباعثین علی هذه الجامعه المبارکه و علی راسهم معالی مدیر الموقر و جمیع القائمین علی قسم الدراسات العلیا وکلیه الاداب خاصه فرع اللغه العربیه و فی مقدمهم فضیله عمید الکلیه فمن الطف الله به وجعله ذخرا لابویه الاستاذ الشفیق الحمیم و المحنک الخبیر سماحه الاستاذ الدکتور شهریار همتی فاقبل ایادیه البیض فقد اعطی خدماته السامیه و اعطی القوس بارئها بالاشراف علی هذه الرساله کما اتقدم بطوی الخالص و ملا الافواه کمال الفضیله لاستاذه المساعده الدکتوره مریم رحمتی حقا بلغت إلی اقصی ذروه الاخلاق و استوقفت الیها الاحداق فجزاها الله خیر الجزاء و بلغها إلی اغصان آمالها بجاه نبیه واله و نشکر من قاطبه اساتذتی فی الحوزات العلمیه بمحافظه الکردستان فانهم لم آلوا جهدا لهذا الحقیر من بدو التعلیم إلی یومی هذا و فتحوا لی حجورهم المبارکه بغیه التربیه والتعلیم لا زالوا مقبولین فی سده الباری و عتبته العالیه و اتقدم بجزیل الشکر لزملائی العظام وکل من حضضنی فی انجاز هذا العمل العالی خاصه الاصدقاء الاعزاء بدار الکردستان. فنرجوا الله ان یجزیهم بما لدیه و اسکنهم بحبحه جنانه بحرمه نبیه وآله.

   این کتاب مجموعه­ای است که برادر بزرگوار شیخ خلیفه­بن­عبید کلبانی عمانی تالیف کرده و در ارتباط با مسائل خلافت است که عموماً دیدگاه­های مذاهب اسلامی پیرامون آن، مختلف و متفاوت است و همچنان جای بحث و گفتگو دارد.    نویسنده در نظر داشته است که [این سلسله گفتار] برای سطوح مختلف، آسان و به دور از پیچیدگی و اطناب باشد. با وجود این، آن را به منابع تاریخی و حدیثیِ مورد قبول اهل سنت، بدون آن که مختص پیروان اهل بیت باشد، پیوست زده تا گویا و مستدل باشد. این مقالات و گفتارها، حاصل تجربه­ای است که نویسنده آن را زیسته و در آن انرژی و توان خود را صرف کرده و موفق شده است که راهی به­سوی نور و روشنایی بگشاید تا هر که به دنبال آن بوده، از آن روشنایی بهره بگیرد.

      از مسائل اساسی و مهم در امامت، مساله نصّ بر امامت است. شیعه قائل به نص پیامبر (صلی الله علیه و آله وسلم) بر امامت و جانشینی ائمه اطهار (علیهم السلام) است و در مقابل، اهل سنت، قائل به عدم نصّ نبّی بر جانشینی امامان شیعه است. یکی از نویسندگان معاصر شیعه به نام خلیفه عبید الکلبانی العمانی در کتاب «من الذی قال بالنص علی الإمامه» با استناد به شماری از آیات و روایات نصّ بر امامت امامان شیعه را به اثبات رسانده است. نکته­ی حائز اهمیت در این کتاب، منابع معتبری است که نویسنده این اثر از کتب اهل سنت نقل کرده است که راه را بر متعصبان بسته و آن را مورد قبول عموم مسلمانان قرار داده است. از این نویسنده آثار دیگری با عنوان «حول علم الائمه بالغیب» ، «الشیعه و الصحابه» «الشیعه و القرآن» ، «من هم اهل البیت»، « لماذا سمی الشیعه بالإثنی عشریه» است.

   بیم و امید را می توان از صفات بارز انسان دانست که در مرکز ثقل عواطف انسان قرار دارد. این دو خصلت متمایز، با عواطف والای انسانی ارتباط عمیقی دارد و وقتی به اوج خود نزدیک می­شود به فرد انگیزه قوی می دهد. ادیبان معاصر، با درک و شناختی که از بیم و امید دارند، در اشعار خویش، جامعه و به­ویژه مخاطبان خویش را با بیم از مسائل دردناک بازمی­دارند و با امید، آنها را نسبت به مسائل پیرامون­شان، خوشبین می­کنند. از جمله شاعران متعهد و پایبند به جامعه نازک الملائکه شاعر عراقی و فاطمه راکعی، شاعر معاصر ایرانی هستند. این دو بانوی شاعر، در سروده­های خویش، مضامین احساسی و اجتماعی فراوانی دارند که بخش قابل توجه آن، پیرامون بیم و امید است. این پژوهش با روش توصیفی - تحلیلی در پی تبیین و بررسی یاس و امید در اشعار این دو شاعر است. به این ترتیب، پس از تبیین جلوه­های امید و ناامیدی، مهمترین سروده­های بیم و امید در اشعار این دو شاعر، مورد بررسی و تطبیق قرار می­گیرد. از نتایج این پژوهش می‌توان به این اشاره کرد که نازک الملائکه و فاطمه راکعی در شعرهایشان دردها و امیدهای فراوانی وجود دارد و این دو شاعر نسبت به مسائل اجتماعی و به­ویژه زنان، امید و ناامیدی فراوانی دارند. در اشعار این دو شاعر، مسائل بسیاری وجود دارد که برخی حکایت از امید و برخی دیگر برگرفته از یاس و ناامیدی دو شاعر است. تفاوت برجسته بین دو شاعر در این زمینه، بازتاب واقعی و عینی بیم و امید در شعر نازک الملائکه و سستی راکعی در انعکاس واقعیت جامعه است. این امر، یا بدلیل گرایش مذهبی و یا سیاسی این شاعر است که شاید به خود اجازه نمی­دهد همه آنچه در جامعه روی­می­دهد را انعکاس دهد.

   قرآن کریم که یکی از معجزات بی­بدیل الهی در علم بلاغت است، برای هدایت و روشنگری انسان­ها و رسانیدن آنان به سرچشمه زلال معرفت الهی، همواره از رساترین و فصیح­ترین اسلوب­ها استفاده کرده است؛ لذا در این حقیقت شکی نیست که آیات قرآن سخنان و کلام بزرگان دین بویژه امامان معصوم (علیهم السلام)، در بردارنده مضامین، معانی روح­بخش و ترکیبات متین و الهام بخشی است که با گذشت قرون و اعصار و پیشرفت اندیشه بشری بویژه در حوزه زیبایی­شناسی، هر روز جلو? تازه­ای از اسرار علوم و معارف الهی، برای بشر امروز نمایان می­شود. از جمله این علوم، علوم بلاغت است که به معنای مطابقت کلام با مقتضای حال مخاطب، هماره به عنوان یکی از جلوه­های اعجاز و هماوردناپذیری قرآن، مطرح بوده است و به دلیل غایت و هدفی که دارد (معرفت قرآن کریم) از اشرف علوم به حساب می­آید.این دانش خود شامل معانی، بیان و بدیع است؛ رعایت هرکدام از این موارد سبب زیبایی کلام و تاثیر بیشتر بر مخاطب می­شود. علم معانی، در جهت شناخت دقیق ابعاد مختلف بلاغت کلام به صورت عام و کلام الهی به صورت خاص، پدید آمده است و متکلم را قادر می­سازد تا آنچه در ذهن می­پروراند به مخاطب القا نماید. زیبایی­های قرآن کریم از نظر این علم، مباحث متعددی را شامل می­شود که می­توان به احوال جمله­های انشایی اعم از طلبی به عنوان یکی از مقاصد آن اشاره نمود که به دلیل افاد? معانی ثانوی، در علم معانی از اهمیّت بالایی برخوردارند. این پژوهش به روش تحلیلی- توصیفی به بررسی و استخراج جملات انشایی طلبی در جلد دوم کتاب الحیاه اثر علامه محمّدرضا حکیمی که در کتب بلاغی به آن اشاره شده پرداخته است. بررسی­های به عمل آمده حاکی از آن است که استفهام یکی از اقسام پرکاربرد این انشاء است که در جلد دوم کتاب الحیاه نیز فراوان یافت می­شود؛ چرا که قرارگرفتن این اسلوب در لابه لای آیات قرآن، هم بر زیبایی و فصاحت قرآن می­افزاید و هم اذهان مخاطبان خود را به موضوعاتی متوجه می­سازد که لازم است در این موضوعات تفکر و بدین­وسیله تحولی بنیادین در نظام فکری و سپس زندگی خود ایجاد کنند. کلمات کلیدی: کتاب الحیاه، محمدرضا حکیمی، انشا طلبی، اغراض مجازی انشاء طلبی.

  تحلیل شخصیت، نقش بسزایی در فهم و روشن‌تر شدن مطالب رمان برای خوانندگان ایفا می‌کند. از جمله رمان‌های وی که به تازگی منتشر شده، رمان «آنٍ»   نوشت? وفاء عبدالرزاق که در آن می‌توان شخصیت‌های رمان را تحلیل و بررسی نمود که   غالباً دغدغ? اجتماعی دارد،  همچنین رمان نویس معاصر از خلال داستان‌ها، به نقد و بررسی اوضاع سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی حاکم بر جامعه که از جنگ و ظلم وستم و همچنین ظلم به زنان نشات گرفته است می‌پردازند و قصد دارند از این طریق ضمن آگاهی بخشیدن به مردم جامعه، برای اصلاح جامعه تلاش کنند. وی در این رمان، با سبک رئالیسم جادویی و از طریق تکنیک‌های تاریخی، تصویری غم‌آلود از حملات آمریکا علیه عراق ارائه کرده، و نویسنده داستان توانسته با توصیفات دقیق و جزئی شخصیت‌های داستان که از واقعیت جامعه انتخاب شده‌اند؛   فضای داستان را برای خواننده واقعی‌تر کند. در این پایان نامه با روش توصیفی – تحلیلی برآنیم شخصیت‌های رمان «آنٍ» را تحلیل و بررسی کنیم. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که وفاء عبدالرزاق به شیو? دانای کل به همه امور در شخصیت‌های داستان احاطه   دارد اما در بیان ماجرا و حوادث داستان بی‌طرفی را انتخاب کرده است،   و آن را از لحاظ روحی و ذهنی   و از طریق گفت و گو و توصیفات دقیق و جزئی به خواننده معرفی می‌کند و بیشتر شخصیت‌های داستان شخصیت‌هایی پویا هستند که با استفاده از سبک زیبایی شناختی و بلاغی تا حد زیادی باعث شگفت انگیز شدن فضای معنایی داستان شده است. شخصیت اصلی رمان، پادشاه ماهود است، که بهترین امکانات را برای خود فراهم ساخته است و یک شخصیت پویا است که با تمام سختی‌هایی که رو به رو شده به شخصیتی حکیم و عادل تبدیل شده است؛ از جمله دیگر شخصیت‌های رمان، سرمار (همسر اول پادشاه)،   شمس (همسر دوم پادشاه و معشوقه‌اش)، قمران و نجمان ویاقوت (دو پسر بزرگ و دخترش)،   بغدان (پسر کوچک)،   امین و ملاذ و براق (نگهبانانی از جنس جن)، اریان (نخست وزیر سابقش)، و زهران و نوران و مصباح و مار است، که نویسنده گاهی به صورت مستقیم و گاهی به صورت غیر مستقیم از طریق گفتگوی با خود یا مونولوگ شخصیت‌ها را معرفی می‌کند.

جنگ نرم تعریفی که مورد پذیرش همگان باشد ندارد. در علوم نظامی از واژه ی جنگ روانی یا عملیات روانی استفاده می‌شود که در همه ادوار تاریخ بشریت به شکل‌های گوناگون در انواع جنگ‌ها و درگیری‌ها مورد استفاده قرار گرفته است. نوعی تغییر و دگرگونی بدون خونریزی و خشنونت است که در زمان گذشته به این صورت وجود نداشته است امّا امروزه هجوم دشمن در حوزه‌های مختلف اقتصادی اجتماعی فرهنگی سیاسی و... است که نتیجه ی آن از بین بردن باور‌ها و ارزش‌های جامعه مورد هدف و جایگزینی هویت تازه است. در واقع دشمن با ابزار‌های مناسب خواست و اراده ی خود را بر یک ملت تحمیل می‌کند و بدون اشغال نظامی‌اندیشه ی ملت را به اشغال خود درمی‌آورد. از این رو احاطه ی همه جانبه بر رفتار و افکار هدف دارد. غایت اصلی در جنگ روانی تسلط بر دیگران است اما این تسلط به صورت پنهانی است. این جنگ موثرترین، کارآمدترین، کم هزینه‌ترین و در عین حال خطرناک‌ترین نوع جنگ است. از عوامل تقویت‌کننده این جنگ می‌توان به جهل مخاطب اشاره کرد از این رو از بهترین راه‌ها برای مبارزه با جنگ روانی بالا بردن سطح آگاهی مردم است. همانطور که اشاره شد، جنگ روانی از رایج‌ترین شیوه‌های تهاجمی بشر برای پیشبرد اهدافش بوده است ولی امروزه با پیشرفت تکنولوژی، بوجود آمدن رسانه و در نهایت اینترنت، دیگر جنگ روانی یک امر عادی و پیش‌پا افتاده محسوب نمی‌شود، می‌تواند برای قبولاندن مساله‌ای جزئی در ذهن مخاطب باشد یا سلطه ی کلی بر ملتی. مهم‌ترین جنبه ی جنگ روانی تغییر نگرش عمومی ملت است که می‌تواند بصورت شعار ظهور کند یا روش‌های عملی مانند ارعاب و خشنونت. تاکنون کتاب‌ها و مقالات زیادی در این حوزه تهیه و منتشر شده است که هرکدام برای مخاطبین خاصی نگاشته شده‌اند. امّا برای‌شناساندن مفهوم جنگ روانی به مخاطب، از دیدگاه اسلام و استناد به روایات و آیات قرآن کریم می‌پردازیم به ترجمه کتاب (( النظریه الاسلامیه فی الحرب النفسیه )). در این کتاب مفهوم جنگ‌روانی، اهداف و وظایف آن، روش‌ها، مبنا‌ها، آثار، و راه‌های پیش‌گیری از آن مورد بررسی قرار گرفته است. ‌و‌ همچنین تاکتیک ‌های روانی بکار گرفته شده در صدر اسلام و پیروزی‌های بزرگ و بدون درگیری و خونزیری نظیر فتح مکه که از این طریق کسب نمونده‌اند مورد بررسی قرار می‌گیرد . در این کتاب روش مطالعه ی اسنادی بکار برده شده است، به ویژه استفاده از آیات قرآن کریم. برای ترجمه ی آیات قرآن کریم از ترجمه ی آقای فولادوند استفاده کرده‌ایم.   

   معرفی فصل­های کتاب کتابی که فراروی خوانندگان است، نه فصل را دربردارد؛ فصل اول آن به تعریف ادبیات تطبیقی با استناد به تعاریف تعدادی از پژوهشگران این حوزه ‌می­پردازد و با تعریف آن دانش از نظر نویسنده این سطور، پایان می­یابد. همچنین به حوزه­های مختلفی که این تخصص در مسیر آن­ها حرکت ‌می­کند و موضوعات پراکنده­ای که به آن علاقه دارد، ‌می­پردازد. اما فصل دوم در بر دارنده تعداد   فراوانی از نوشته­های تطبیقی بر گرفته از میراث کهن عربی است که اصطلاحی ویژه برایش تعریف کرده یا آن را به صورت روشمند و دقیق بررسی ننمودند، چنانچه متونی که در این زمینه از آنان به جا مانده از ارزش فراوانی برخوردار است که در جای خود بررسی خواهد شد.   به دنبال آن فصل دیگری ‌می­آید که نگارنده در آن در برخی از مباحث مهم در مسیر مطالعات تطبیقی عرب در دوران معاصر تامل نموده است تاجایی که با حضور مرحوم دکتر محمد غنیمی هلال این مطالعات تکمیل می­گردد لازم به ذکر است که هرکس در این زمینه مطالعه کند به جایگاه ویژه ایشان اعتراف می­کند

   یادگیری زبان عربی در ایران همواره مورد توجه دانشمندان و پژوهشگران بوده است زیرا از یک سو کشور ما از دیر باز مهد تعلیم و تعلم علوم اسلامی بوده است که برای فهم بهتر و صحیح‌تر از متون دینی لازم است با زبان عربی آشنا باشیم، امروزه نیز به علت مرکزیت ایران به عنوان یکی از کشورهای صادر کنند فرهنگ و تمدن اسلامی، نیاز به امر یادگیری زبان عربی بیش از پیش احساس می­شود. و از سوی دیگر تعاملات فرهنگی، اقتصادی، سیاسی و اجتماعی ما با‌کشورهای عرب زبان منطقه و همسایه لازم می‌کند‌که به زبان آنان آشنا باشیم. بنابراین یادگیری این زبان در ایران موضوعی بسیار مهم و حیاتی است، که پژوهشگران و فعالان در این حوزه را بر‌آن داشته تا با راهکارهای بهتر و کاربردی­تری   به آموزش این زبان بپردازند. بنابراین به خاطر اهمیت یادگیری صحیح زبان عربی در سطح دنیا پژوهشگران عربی در دانشگاه­ها و موسسات آموزشی همواره   در پی ارائه­ی راهکارهای بهتر و آسانتر برای آموزش زبان عربی هستند.

این کتاب جدید درباره «حکیمی» صحبت می‌کند که خدا گفتارش را پسندیده و آن را در کتابش برای ما حکایت کرده است تا به او تمسک جوییم و عزم و اراده را از او برگیریم. این کتاب همچنین ما را با نام، ملیت، نسبت، عصر او، شهر او، خصوصیات، اخلاق و پیشه و حرفه او آشنا می­کند. فصل­های دیگر کتاب نیز صادقانه و صریح در مورد لقمان در قرآن، حدیث، شعر، ضرب­المثل­های عرب، همچنین درباره حکمت­ها و قضاوت­های او، حکایات و وصیت­های او به پسرش است با ما صحبت می کند.   

   از قدیم‌الایام ایرانیان به سخنان حکیمانه مشهور بوده‌اند. آثار زیادی در ادبیات فارسی وجود دارد که از چشمه جوشان حکمت‌های ایران باستان نشات گرفته است، که از آن دسته می‌توان به آثار گرانقدر مشرف‌الدین مصلح بن عبدالله شیرازی شاعر و نویسنده بزرگ قرن هفتم اشاره کرد. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیرپذیری سعدی از منابع عربی با استفاده از شیوه کتابخانه‌ای و روش توصیفی ـ تحلیلی گردآوری شده است. نتایج تحقیق نشان می‌دهد که بر خلاف آنچه که در منابع عربی آمده است، آثار سعدی متاثر از فرهنگ ایران باستان است. با بررسی منابع مختلف دریافتیم که ایرانیان پند و اندرز را راهی برای سعادت خویش می‌پنداشتند و همواره این پند و اندرزهای حکیمانه جوامع ایران باستان را از انحراف بازداشته است. تا جایی که در متون قدیم پندهایی به نام‌آوران و اساطیر ایران چون انوشروان، اردشیر بابکان، شاپور، بهمن، هوشنگ و ... نسبت داده شده است. از آنجا که تبادل فرهنگی فراوانی میان اعراب و ایرانیان وجود داشته است، بسیاری از حکمت‌های ایرانی در طول گذشت اعصار به میان حکمت‌های عربی راه یافته‌اند و به دلیل اینکه منابع آن در نظر گرفته نشده است یا به اشتباه به فردی غیر ایرانی نسبت داده شده است، رنگ و بوی عربی به خود گرفته‌اند. تاثیرپذیری سعدی همانند سایر شاعران مسلمان از قرآن را نمی‌توان نادیده گرفت اما این امر دال بر تاثیرپذیری وی از حکمت عربی نیست زیرا ساخت صنایع ادبی با استفاده از تلمیح و اشارات این شاعر بزرگ و سایر شعرا را به استفاده از آیات قرآن و واژگان عربی سوق داده است و این امر برای زیبا سازی کلام مورد استقبال قرار گرفته شده است. کلمات کلیدی ایران باستان، فرهنگ ایرانی، حکمت، سعدی، بوستان

   شرفه‌العار عنوان یکی از رمان‌های اجتماعی ابراهیم نصرالله است‌که با لحنی انتقادی، فضای نابسامان و سرگشتگی افرادی را به تصویر می­کشد که به شدت تحت تاثیر نگرش­های پوسیده­اند و همواره نگران قضاوت شدن از سوی چشم­هایی هستند که از بالکن خانه­هایشان، بر آنان اشراف دارند. آشنایی با این فضا و تکنیک­هایی که برای انعکاس واقعیت به­کار گرفته شده، نگارنده را به کنکاش در رمان مذکور واداشت تا به بررسی مولفه­های مهم روایی بر اساس رویکردی منسجم بپردازد و در این راستا الگوی «دیدگاه» فاولر انتخاب شد که هم بر جنب? زیبایی­شناسان? رمان(زاویه دید زمانی-مکانی، راوی و انتقال گفتار و اندیشه) نظر دارد و هم سطح نگرشی نویسنده و جهانبینی موجود در رمان را ارزیابی می­کند. تحلیل روایی رمان نشان می­دهد: ابزارهای زبانی به کار رفته در بعد زمانی-مکانی، زمینه­ساز معرفی شخصیت­هاست و در بعد نگرشی، با سبک گفتمان مستقیم، زمینه بازتاب اندیشه­ها توسط خود شخصیت­ها فراهم آمده که به حقیقت­نمایی بیشتر رمان کمک می­کند و از سویی گفتمان غیرمستقیم آزاد، دو صدای در هم تنیده از ارزش­های راوی و شخصیت را کنار هم می­گذارد و به گوش مخاطب می­رساند که در نهایت نمود نارضایتی نویسنده از کردار و پندارهای غلط فرهنگی و اجتماعی و لزوم تغییر نگرش اساسی را آشکار می­سازند. واژگان کلیدی: تحلیل ادبی-روایی، دیدگاه فاولر، رمان شرفه العار، ابراهیم نصرالله.           

   ترجمه کتاب اطار العمل العربی لحمایه المراه من العنف نوشته دکتر هیفا شاکر ابو غزاله (1945 - ) یک سیاستمدار اردنی است که چندین مقام عالی در اردن و سازمان ملل متحد و سازمان های آن داشته است و از 5 سپتامبر 2013 سمت دستیار دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی را بر عهده داشته است. و وزیر گردشگری و آثار باستانی در دولت دکتر معروف البخیت از سال 2011 تا 2012. وی از سال 2007 تا 2011 عضو مجلس سنای اردن و فرستاده دبیرکل اتحادیه کشورهای عربی برای جامعه مدنی در سال 2013. او همچنین نماینده اردن در سازمان زنان عرب و عضو شورای اجرایی سازمان از (2007-2014) و مدیر منطقه ای سازمان زنان ملل متحد از (1995-2007) و دبیر بوده است. این کتاب توسط سازمان مراه العربیه در سال2012 در مصر منتشر شده و به موضوع خشونت علیه زنان و آثار زیانبار اجتماعی اقتصادی آن می­پردازد و در این کتاب به تلاش­های دولت­های عربی و استراتژی های در نظر گرفته شده برای موضوع خشونت علیه زنان اشاره شده و همچنین اهداف و تشکلِ­هایی که برای حمایت از زنان در برابر خشونت در جهان عرب تعیین شده را بیان می­کند. خشونت علیه زنان همچنان به عنوان یک نگرانی قابل ملاحظه ای برای سلامت عموم و نقض حقوق بشر به شمار می رود. کلید­واژه­ها: زن, خشونت، عرب، هیفا ابو غزاله

این پژوهش یکی از مسائل مهم نقد ادبیات معاصر یعنی معادل موضوعی را مورد بررسی قرار می دهد، مسئله ای که نخستین بار در آثار نویسند? انگلیسی توماس إلیوت مطرح شد. پژوهشگر در این پژوهش به واکاوی نظری? معادل موضوعی از رهگذر بیان مفهوم آن در نقد ادبی معاصر و وجود یا عدم آن در نقد ادبی قدیم می پردازد. وی افزون بر این، از نظر تطبیقی این نظریه را بر شعر دکتر زهران جبر که تجربه­های شعری وی از لذت زیبایی شناسی، خلّاقیّت هنری، عمق تصاویر و مهارت در تعبیر سرشار است، پیاده کرده است. بنابراین این شعر، میدانی برای اشتراک­های عینی شاعر بوده که در آن دغدغه­های ذهنی و تجربه­های احساسی را برای گریز از بیان احساسات خود به صورت آشکار، تبدیل کرده است. هدف از این جستار تبیین معادل موضوعی در شعر دکتر زهران و چگونگی کاربست آن توسط شاعر به صورت عنصری الهام بخش است که به واسط? آن از بیان آشکار و مستقیم فاصله گرفته و به ایما و اشاره روی آورده است. این پژوهش یکی از مسائل مهم نقد ادبیات معاصر یعنی معادل موضوعی را مورد بررسی قرار می دهد، مسئله ای که نخستین بار در آثار نویسند? انگلیسی توماس إلیوت مطرح شد. پژوهشگر در این پژوهش به واکاوی نظری? معادل موضوعی از رهگذر بیان مفهوم آن در نقد ادبی معاصر و وجود یا عدم آن در نقد ادبی قدیم می پردازد. وی افزون بر این، از نظر تطبیقی این نظریه را بر شعر دکتر زهران جبر که تجربه­های شعری وی از لذت زیبایی شناسی، خلّاقیّت هنری، عمق تصاویر و مهارت در تعبیر سرشار است، پیاده کرده است. بنابراین این شعر، میدانی برای اشتراک­های عینی شاعر بوده که در آن دغدغه­های ذهنی و تجربه­های احساسی را برای گریز از بیان احساسات خود به صورت آشکار، تبدیل کرده است. هدف از این جستار تبیین معادل موضوعی در شعر دکتر زهران و چگونگی کاربست آن توسط شاعر به صورت عنصری الهام بخش است که به واسط? آن از بیان آشکار و مستقیم فاصله گرفته و به ایما و اشاره روی آورده است.   

این پایان­نامه با عنوان «بررسی و تحلیل جنگ و جنگ­افزار در دارا­ب­نام? طرسوسی» به تبیین و تحلیل انواع و اقسام جنگ­ها، شیوه­ها و شگردها و راهبردهای جنگجویان و ابزار و آلات جنگی مورد استفاد? آن­ها می­پردازد. هدف اصلی: بررسی و تحلیل گونه­های جنگ و انواع جنگ­افزارها در داراب­نام? طرسوسی است. روش پژوهش: این پایان­نامه به روش تحلیلی- توصیفی- اسنادی و متکی بر مطالع? منابع کتابخانه­ای به انجام رسیده است. یافته­ها: جنگ­ها در داراب­نامه به دو شیو? تن­به­تن و گروهی صورت گرفته است و ابزاری که در این دو نوع جنگ­ها استفاده شده بعضی همچون سپر، جوشن و زره ابزار و آلات تدافعی و بعضی همچون تیغ، نیزه، زوبین و گرز ابزار و آلات تهاجمی است.   چنانکه پیداست دو اقلیم مختلف در این نبردها دیده می­شود: یکی اقلیم زمینی و واقعی و محسوس مثل نبردهای داراب با کشورهای جزایر هند معروف به دریابار مانند عمان یا نبرد ایران و روم یا نبرد رومیان و مصریان و دیگر اقلیم فراواقعی و نامحسوس مانند نبرد با دیوان و غولان و زنگیان و نبرد با سگساران و گلیم­گوشان و.... برخی از جنگ­ها، جنگ­های درون­اقلیمی و درون­سرزمینی است؛ مانند جنگ بهمن و رستم و زال، جنگ همای و داراب و.... موجودات فراواقعی با دو جنگ­افزار آتش در دهان و فلاخن (پرتاب سنگ) به جنگ با اسکندر و لشکر او می­آیند. اسکندر جنگ­های مختلفی با عناصر واقعی همچون داراب بن داراب و بوراندخت و کیداور هندی و فورشاه و همچنین عناصر غیرواقعی همچون سگساران و غولان و دیوان و زنگیان دارد که در بعضی از این جنگ­ها اسیر می­گردد و در غالب جنگ­ها پیروز می­شود. البته نقش نیروهای ماورایی همچون سروش غیبی و راهنمایی­های حضرت خضر و نیز نقش عواملی همچون رعد و برق و صاعقه پیروزی­های او سهم عمده و اساسی دارد.    نتایج پژوهش: شیو? مقابل? دشمن با داراب گاه به شکل تن­به­تن و گاه به شکل گروهی بوده است. البته یک شیو? کلی با عنوان «شیو? فریب» در بعضی از جنگ­ها اعمال می­شود. شگردهای (تاکتیک­های) مورد استفاده و معمول هم? پهلوانان ازجمله داراب و بوراندخت در داراب­نامه شگرد واکنش سریع، استفاده از فنون رزمی و آمادگی جسمانی، رفتن در لاک تدافعی، استفاده از اصل غافلگیری و دور زدن دشمن و همچنین شبیخون زدن شبانه و ناگهانی بوده است. جنگ­های غیرمسلحان? داراب با دست خالی و جنگ­های مسلحان? او اگر از راه دور بوده با پرتاب نیزه و تیر و اگر از راه نزدیک بوده با شمشیر و گرز صورت گرفته است. کلیدواژه­ها: جنگ، جنگ­افزار، داراب، داراب­نامه، طرسوسی، داراب، اسکندر   

چکیده ? کتاب الادب المقارن تالیف عباس العباسی الطائی یکی از آثاری است که به سال 2012 میلادی در حیطه ادبیات تطبیقی به نگارش درآمده است و نویسنده کوشیده‌است که این اثر را   به عنوان یک منبع درسی برای دانشجویان و علاقه‌مندان حوزه ادبیات تطبیقی معرفی بکند. اثر مزبور به ظاهر مشخصات یک کتاب درسی را داراست و نویسنده در پایان هر فصل، سوالاتی را در راستای تفهیم مطالب آن ارائه داده ‌است. بنابراین با توجّه به رویکرد نویسنده و اهمیّت مطالبی که مطرح کرده‌است و همچنین با عنایت به ادعای نویسنده مبنی بر این‌که به عنوان کتاب کمک درسی قابل استفاده است، نقد و بررسی آن به منظور تبیین نقاط قوت و ضعف آن ضروری می نماید. نقد این کتاب بر اساس دستور العمل شورای بررسی متون در دو سطح شکلی و محتوایی با مراجعه به متن اثر و با کمک سایر آثار مکتوب حوزه ادبیات تطبیقی انجام پذیرفت. بررسی کتاب بیانگر آن است که کتاب الادب المقارن تالیف دکتر عباس العباسی الطائی در شکل و محتوا دارای مشخصات کتاب درسی است و بسیاری از مبانی نظری آن بر اساس منابع پیشین حوزه ادبیات تطبیقی نوشته شده است بنابراین، نوآوری چندانی در آن دیده نمی شود. از نظر تناسب و جامعیت مباحث نیز نقطه ضعف‌هایی دارد. نقطه قوت اثر دارا بودن دو بخش نظری و عملی در مباحث و محوریت داشتن مقایسه برخی از متون عربی و فارسی معاصر است. کلیدواژه‌ها: ادبیات تطبیقی، نقد ادبی، عباس   عباسی الطائی،   الادب المقارن   

(خدا) به هر کس که بخواهد حکمت مى ‏بخشد، و به هر کس حکمت داده شود، به یقین‏، خیرى فراوان داده شده است‏؛ و جز خردمندان‏، کسى پند نمى‏ گیرد. (سوره بقره آیه ???). بیش از تقریبا بیست سال است که همچون یک دلباخته به گردآوری گفتارهای حکمت آمیز و سخن­های ماندگار پیشینیان سرگرمم.ازآن سال­های دور تا هم­اکنون، هر گاه که چشمم بر یکی از این گفتارها و سخنان می­افتاد، آن را بی­درنگ در دفترهایی که برای همین کار اختصاص داده­ام می­نویسم. از آن روز تاکنون سخن­های بسیاری را گردآورده­ام  

   در سرمای سوگو، یکی از شهرهای آرام دانمارک، مردی شصت ساله خود را به آب و آتش می­زند تا به سرزمینش بازگردد. سرنوشت چنین بود که این مرد وحشت دهه­های گذشته خود را در کشوری دشوار تجربه کند، اما بازگشت مستلزم برکناری مردی است که سرنوشت همه ساکنان آن سرزمین را در دست دارد. همچنین کار دشواری است. او ارتشُبد نزار خزرجی، رئیس سابق ستاد ارتش عراق است. دلایل زیادی مرا واداشت تا او را در مجموعه «یادها» قرار دهم. او در سال 1955 همزمان با حکومت پادشاهی و سه سال قبل از انقلاب 14 ژوئیه وارد دانشکده نظامی شد. او زندگی را در ارتش و میان دهه‌های پرتلاطمی که تا به امروز خطرناک‌تر می‌شود به­سر برد. در رتبه­های نظامی ارتقا یافت و فرماندهی تیپ و لشکر را بر عهده گرفت و در زمان اوج جنگ عراق و ایران در سال 1987 به عنوان رئیس ستاد کلّ ارتش منصوب شد. و تعداد افراد تحت امر وی به یک میلیون نفر رسید. در دوران تصدی وی در ریاست ستاد، به دلیل پیشنهاد او در تغییر استراتژی، رویارویی جنگ متوقف شد. همچنین خزرجی در زمان حمله نیروهای گارد ریاست جمهوری به کویت که بدون اطلاع وی صورت گرفت؛ رئیس ستاد کلّ نیروهای مسلح بود و تمام ماجرا و چگونگی برکناری وی توسط صدام حسین را بازگو می­کند. چون در جلسه به او گفت: "ما جنگ را خواهیم باخت". پس از آن تاریخ به عنوان مشاور نظامی رئیس جمهور و عضو دفتر نظامی حزب منصوب شد.

   جامعه باهر آنچه و هر آنکس که در آن وجود دارد ، مصدری غنی است   که شاعر از آن ماده شعر خویش را وام می گیرد و به هر اندازه که شاعر در به تصویر در آوردن زندگی مردم صادق باشد، شعر او در میان مردم زنده باقی می ماند؛ زیرا شعری است که با زبان حالشان سخن می گوید و از احساسات و عواطف آنها پرده   بر می دارد و به احساسات قلبی آنها می رسد به طوری که عقل هایشان آن را می فهمند و گوش هایشان با آن انس می گیرند. واین همان چیزی است که پیروان روش اجتماعی در واکاوی   ادبیات به آن توجه دارند و معتقدند که یک اثر ابداعی شکوه و زیبایی خویش را تنها از زیبایی موضوع یا هدف یا عناصر هنری آن الهام نمی گیرد، بلکه ارزش آن را از تنها ژرفای راستی بیان مرتبط با اندوه مردم و همذات پنداری با آرزوها و غم هایشان   الهام می گیرد.با توجه به اهمیت شهر در بیان رویدادهای اجتماعی و تثبیت ارزش ها و فضایل، این پژوهش درصدد است به واکاوی این بعد از شعر معاصر عربی با نام (بعد اجتماعی شعر معاصر عربی مطالعه موردی شعرای احیاگر) بپردازد.

لوسین گلدمن یکی از ناقدان برجسته، شیوه‌ای جدید به   نام ساخت‌گرایی تکوینی معرفی کرد که در عین پرداختن به محتوای اثر از صورت آن نیز غافل نمی‌ماند و درصدد تبیین فضا و ساختار ادبی – اجتماعی است که اثر در آن شکل گرفته است. این پژوهش توصیفی- تحلیلی، رمان«ولی الطاهریرفع یدیه بالدعاء»   نوشته الطاهر وطار را به­ روش جامعه­شناسی ادبی گلدمن مورد بررسی قرار داده است و بر آن است تا با تحلیل رمان مذکور افکار و عقاید نویسنده را بیان کند و نشان دهد که ساختار جامعه عرب و حوادث و اتفاقات ناگواری که برای آن رخ می‌‌دهد چگونه ذهن نویسنده را به خود مشغول ساخته و نیز بر آن است که نقش محیط را در شکل­گیری ساختارهای ذهنی نویسنده مشخص سازد. در این جستار، در دو مرحل? دریافت (براساس تحلیل شخصیت­ها) و تشریح (براساس تحلیل جامعه) به بررسی رمان مذکور پرداخته شده است. یافته­ها نشان می­دهد که نویسنده در این رمان دو واقعه مهم را برمی شمرد، نخست موج تاریکی و سیاهی است که مناطق عرب نشین را پوشانده است و دوم بازگشت نور به آن مناطق و تغییراتی که به همراه آن رخ می‌دهد- است. از مهم‌ترین این حوادث اتمام ذخایر نفت منطقه عربی و سایر اتفاقات مهم جهان عرب است. نویسنده در این رمان فشار شرایط عملی و اوضاع عراق و جهان عرب و اسلام را مطرح می‌سازد. همین مسائل بر ذهن و شیوه روایت نویسنده تاثیر گذار است و در گفتگوهای پراکنده‌ای که او در این باره دارد می‌توان تاثیر گذاری این حوادث را مشاهده نمود. این دو واقعه عناصر و محتوای اصلی رمان را به خود اختصاص داده است زیرا همه چیز اعم از ظاهر شخصیت‌ها، ساختار روایی، بازه زمانی و چشم انداز تحریک کننده نوشتن را ایجاد می‌کنند. از اهدافی که نویسنده در این رمان درصدد آن است، توصیف طنز آمیز وضعیت کشورهای عربی در دوره معاصر و بیان مسائل و مشکلات اجتماعی موجود در آنها است. کلید واژه‌ها: جامعه‌شناسی ادبی، لوسین گلدمن، رمان« ولی الطاهریرفع یدیه بالدعاء»، الطاهروطار، جهان عرب.   

   چکیده ادبیات مهاجرت شاخه ای از ادبیات معاصر و امروزی محسوب میشود که با مسائل مختلف اجتماعی، فرهنگی ، سیاسی و اقتصادی پیوند دارد و در واقع مساله ای به روز در جامعه را بازنمایی میکند بنابراین ، این گونه و شاخه از ادبیات   دارای محتوا خاص و مولفه های منحصر به فرد خود است و همین باعث تفاوت محتوایی و درون مایه ای آن با ادبیات وطن شده است، این مولفه ها عبارتند از : تفاوت های فرهنگی و زیانی ، نوستالژی ، بحران هویت ، تبعیض نژادی ، ترس و اضطراب و ... . آثار آفریده شده در حوزه ادبیات مهاجرت از تجربه های زیستی فرد مهاجر در دو کشور مبدا و مقصد بهره می گیرد بنابراین میتواند وقایعی را که در هر دو سرزمین بر فرد مهاجر گذشته است را به شکلی واقع گرایانه ترسیم کند.   بنابراین مخاطبان این گونه ادبی با فرهنگ های جدیدی نیز آشنا   این تعریفی کوتاه در باب کارکرد ادبیات مهاجرت بود که به طور کامل تر در متن پژوهش بدان پرداخته شده است.   اهداف اصلی که در محوریت این پایان نامه مورد توجه بودند و صورت پذیرفتند ، تحلیل و بررسی دو اثر یاد شده برای واکاوی مولفه های ادبیات مهاجرت و همچنین دریافت مفهوم، انگیزه و تاثیرات مهاجرت بر هویت، روحیه و زندگی فرد مهاجر است   و چون مهاجرت از پیامد های دنیای استعمار و پسا استعمار است گریزی نیز بدین نظریه پسا استعماری برای پی بردن به ارتباط آن با ادبیات مهاجرت داشته ایم. در مورد محتوای این پایان نامه نیز باید افزود که مسلماً تمامی محتوا بر اساس همان اهداف نگاشته شده است در طی این تحلیل و بررسی ها مولفه های مشابه و اصلی از متن هر دو اثر استخراج شدند و در طی آن تفاوت ها و شباهت های هر یک نیز به آگاهی رسانده شد . بخش ابتدایی فصل اصلی این پژوهش( فصل چهارم) نیز صرف موضوع استعمار ، نظریه ی آن و نیز انواع استعمار شد که از این نظر جنبه ی ارتباطی دو اثر با این نظریه مهم نیز مشخص شد. در طول بررسی تطبیقی دو رمان دریافت شد که علاوه بر تشابهات فراوان دارای تفاوت هایی نیز با یکدیگر هستند که این موارد علاوه بر اینکه در متن های تحلیلی به آگاهی رسید در قسمت نتیجه گیری نیز بدان توجه شده است. در پایان این بررسی ها و تحلیل ها دریافت شد که شیوه ی روایتی و طرح کلی داستانی که هر دو نویسنده برای خلق اثر خود بهکار برده اند دارای تشابه است ، هردوی این نویسندگان مطرح ، با اینکه برخواسته از دو ملیت متفاوت اند اما در مورد مهاجرت ، مسائل و چالش های آن طرز دیدگاه تقریباً یکسانی دارند ، آنان در هویت پردازی شخصیت اصلی در رمان های خود نیز به طور همسانی عمل کرده اند، علاوه بر تمامی این موارد اکثر مولفه های انتخاب شده برای پرورش دادن و نیز شاخ و برگ دادن هر دو رمان نیز خالی از مشابهت نبودند اما طبیعتاً در حجم محتوایی و در برخی از جزئیات دارای تفاوت هایی نیز بودند که در متن اصلی پژوهش به طور کامل و مفصلی به آن ها پرداخته شد. در نهایت در پایان این بررسی های تطبیقی

   چکیده: پژوهش حاضر به منظور پایان نامه کارشناسی ارشد رشته مترجمی عربی، معطوف به نقش زنان دررمان های کشورهای عربی و سیرتحولات آن، با تمرکز بر ترجمه مقاله «الاسهام النسوی فی الروایه العربیه»، با روش ارتباطى )عربى-فارسى(   انجام گردید.    به طور کلی رمان را می توان یکی از محصولات ادبی دوران مدرن دانست که به دنبال تماس جهان عرب با کشورهای صنعتی در قرن نوزددهم پدید آمد و دارای کارکردهای متفاوت در جوامع می باشد.جوامع عرب نیز به ویژه دردوران معاصر تحت تاثیر این هنر قرارگرفته ونویسندگان   مشهوری به این عرصه پا نهاده اند.این اثر نیزدرابتدا به سیر   پیدایش وتحولات رمان   در اقصی نقاط بلاد عربی پرداخته وعوامل رشد وتوسعه آن رابررسی نموده است. عواملی که در نتیجه شرایط اجتماعی ,اقتصادی وفرهنگی خاصی که هر کشور عربی داردزمان پاسخ گویی آنان به این نیاز نیز متفاوت بوده است در ادامه به نقش زنان در رمان عربی پرداخته است وبه چرایی کمرنگ بودن نقش آنان درابتدای مسیر پاسخ داده است.   نویسنده معتقد است سختی های جنسیتی مهم ترین عامل در سر راه رمان زنان است زیرا که حاملان قلم همواره هم درپی حمل میراث مردانه ای بوده اند که به زن بانگاهی برتر گرایانه نگریسته اند.در ادامه موضوعات مورد علاقه نویسندگان زن را در هر دوره ای رابیان نموده است به گونه ای که باگذرزمان از نظر فکری وهنری پخته تر شده اند. چنانچه از نگاه این نویسنده، مهم ترین ویژگی رمان زنان در برهه ای از زمان، پرداختن به رویدادهای زندگی شخصی و بحث از محدودیت هایشان بوده است اماسیر تحولی رمان زنان را   در عبور از این مرحله می داند و اظهار می دارد که آثار زنان در گذر زمان تا سطح ادبیات رفیع، پیش رفته و مرزهای جنسیتی را کنارنهاده است. در پایان، نویسنده ضمن این که تفاوت نگاه مردان وزنان نسبت به موضوعات انتخابی آنان رابازگو می کند؛ با اشاره به شماری از زنان رمان نویس عرب، زنان را در این عرصه به شراره های برافروخته ای تشبیه می کندکه با آثارشان فکر رابهره مند و روح را سعادتمند می سازند.       کلیدواژه­ها :      الاسهام النسوی، رمان زنانه ،   ایمان القاضی

ادبیات پایداری شاخه‌ای از ادبیات متعهد است که در پی بیان واقعیت‌های سیاسی، اجتماعی و فرهنگی جامعه رنج کشیده و آزاده است که به دنبال آزادی خود از یوغ استعمار و مبارزه با هر گونه ظلم و ستم هستند. فاروق جویده و محمود شاهرخی از از جمله شاعران   حوزه ادبیات مقاومت فارسی و عربی هستند که مولفه‌های پایداری همچون ظلم ستیزی، وطن دوستی، دفاع از عزّت اسلام و مسلمین، پرداختن به قضیه فلسطین و اعتراض یه وضع موجود، نمودها و اسطوره‌های پایداری در اشعار ایشان نمود زیادی دارد. پژوهش حاضر با استفاده از روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی نمودهای پایداری و مقاومت را در سروده‌های این دو بررسی و مقایسه کند.   نتایج پژوهش بیانگر آن است که ظلم‌ستیزی، وطن‌دوستی، پایداری و مقاومت در برابر دشمن، ستایش شهدا شاخص‌ترین نمودهای پایداری در شعر این دو شاعر است. واژگان کلیدی: ادبیات تطبیقی، ادبیات مقاومت، فاروق جویده، محمود شاهرخی.   

دعا یکی از مقوله‌های   بسیار شیرین و جذابی است که همواره در حیات بشریت مقامی والا و مقدس را به خود اختصاص داده است. به طور کل دعا نوعی پیوند ماورائی است که با جذب انرژی از عوامل عالم بالا و بازنمود آن در اوامر عالم سفلی، مطالبات و انتظارات خاصی را پاسخ داده است. آنچه در بُنِ این پدیده‌ی انسانی نهفته است، آثار ترتبیتی سازنده‌ی آن است که در صورت برآورده شدن یا نشدن، قابل انکار نخواهد بود. امیل ناصیف یکی از نویسندگان مشهور فلسطینی است که در کتاب «اروع ما قیل من الادعیه»، با جهت دادن به نوع نگاه انسان، چراغ امید بشریت را روشن ساخته و وجه دیگری از عبادت را ترسیم کرده است تا فراتر از ارتباطات روش‌مند و محدود به مکان و زمان ازقبیل حج، نماز وغیره، با ندای دل و فارغ از همه‌ی هستی انسان را همنشین دائمی خداوند گرداند. مقوله‌ی مورد توجه در این پژوهش، علاوه بر ترجمه‌ی کتاب مذکور، تحلیلی از انواع ادعیه‌ی مکتوب و مورد نظر نویسنده و نیز تاثیرات آن در زندگی بشر است. کلیدواژه‌ها : ادبیات دینی، دعا، امیل ناصیف، اروع ما قیل من الادعیه  

   فلسفه برای کودکان، برنامه‌ای آموزشی است که هدفش پرورش قدرت تفکر و استدلال در کودکان است و در صدد تربیت انسان‌هایی متفکر، آگاه و هدفمند است. اصطلاح فلسفه در این برنامه، نه به معنای عقاید و آرای فلسفی، بلکه اشاره کننده به جنبه دیگر فلسفه، یعنی مهارت فلسفه ورزی است. هدف این برنامه آموزش مهارت اندیشه ورزی در کودکان و نوجوانان است و مفاهیم متنوع فلسفی را در قالب داستان به کودکان و نوجوانان ارائه می‌دهد. با توجه به اهمیتی که صاحبنظران این حوزه به داستان در پرورش تفکر فلسفی دارند کودکان زمانی بیشتر یاد می‌گیرند و تفکر فلسفی به دست می‌آورند که کتاب‌هایشان به صورت داستان باشد و بدین صورت پیوند بین ادبیات، آموزش و فلسفه را در مطالعات بینا‌رشته‌ای جهت موفقیت امر یاد‌دهی و یادگیری کودکان به روشنی نمایان می‌کند. این پژوهش که با روش توصیفی-‌تحلیلی و منابع کتابخانه‌ای انجام گرفته است، به بررسی میزان بسندگی فلسفی، ادبی و روان شناختی مجموعه داستان‌های "قصه‌ای نو از افسانه" و "قصه‌ها و افسانه‌های اسپانیا" بر اساس برنامه فلسفه برای کودکان پرداخته است. نتایج پژوهش نشان می دهد که داستان ها در بسندگی فلسفی از نظر موضوعات فلسفی، چالش برانگیزی و گفتگو، مطلوب و غنی هستند. از دیدگاه عدم تلقین اکثر داستان ها مطلوب و تنها یک داستان تا حدی مطلوب است. از منظر بسندگی ادبی، شخصیت و شخصیت پردازی تمام داستان ها مطلوب هستند. در پیرنگ یک داستان مطلوب و سایر داستان ها تا حدی مطلوب هستند، داستان ها در باورپذیری تا حدی مطلوب و یک داستان نامطلوب است. در بسندگی روان شناختی از نظر زبان و استفاده از واژگان مناسب، داستان ها تا حدی مطلوب و در معیار تناسب داستان با درک کودکان داستان ها مطلوب و تا حدی مطلوب هستند. داستان های مورد مطالعه در بسندگی های فلسفی، ادبی و روان شناختی کاستی هایی دارند که نیازمند بازنویسی تخصصی هستند. کلیدواژه‌ها: فلسفه برای کودکان (فبک)، لیپمن، قصه‌ای نو از افسانه، محمدرضا یوسفی، قصه‌ها و افسانه‌های اسپانیا، سوئه ماتسو

   یادگیری زبان عربی همواره مورد توجه قرار دارد اما متاسفانه بیشتر اوقات فرایند یادگیری با مشکلاتی همراه است و گاها این آموزش ثمره­ای قابل قبولی را به همراه ندارد، علت این امر عدم توجه به هدف متعلم از یادگرفتن این زبان است؛ به طوری که منهج و فرآیند یادگیری شخصی که هدف او مسائل دینی است بسیار متفاوتتر از شخصی است که مسائل گردشگری و زیارتی را در نظر دارد و همچنین معلمی که فرآیند آموزش را بر عهده دارد باید از روش­های مفید و کاربردی استفاده کند تا فرآیند آموزش لذت بخش و در اسرع وقت ممکن و مفید صورت گیرد.

ان من الاسباب التی استوجبت اختیار هذا الموضوع بالبحث والتحلیل المفصل هو بروز ظاهره الحنین الى الاوطان فی الشعر العربی على وجهه العموم وعلى مر العصور ،وکذلک فی الشعر العراقی بشکل خاص .   حیث لاحظنا وبشکل ملفت للنظر ان هذه الظاهره بارزه فی معظم اشعار الشیخ الوائلی ، وقد عالج الشیخ الوائلی هذه الظاهره بصوره موضوعیه تستحق الدراسه والتحلیل . ومن خلال الدراسه المستفیضه للموضوع وجدنا بان الشیخ الوائلی (رحمه الله) ، هو ادیب من طراز خاص تمکن وبجداره من ابراز العاطفه الانسانیه المتاصله فی النفس البشریه من خلال نظمه لاجمل واروع الاشعار التی تغنت بحب الوطن . کما تم التطرق فی هذه الرساله الى اهم الاسباب التی دفعت بالشاعر الى النظم فی هذا النوع من الشعر ، حیث وجدنا اسباباً عدیده منها سیاسیه واجتماعیه و ثقافیه . بالاضافه الى ما تم التطرق الیه اعلاه فان اهمیه هذه الدراسه تکمن فی ماستضیفه هذه الدراسه من اشیاء جدیده من خلال التطرق الى مواضیع تتعلق بعاطفه الانسان ومشاعره ، ومنها مشاعر الحنین بمختلف مجالاته مثل الحنین الى الوطن والحنین الى الاهل والاصدقاء والحنین الى المحبوب وکذلک الحنین الى الذکریات الماضیه . کل ذلک تم من خلال توصیف هذه المشاعر باستخدام بواعث هذا النوع من الحنین مثل : البرق ، والنسیم ، والحمام ، والدموع ، والنخیل وغیرها من الادوات الاخرى . وفی نهایه هذا البحث استنتجنا بان الشیخ الوائلی یمتلک حساً ادبیاً مرهفاً وذوقاً بلاغیاً رصیناً ، نراه واضحا من خلال نتاجه الادبی واشعاره ، کما اتصف آسلوب الوائلی فی معالجته لغرض حب الوطن والحنین الیه بالقوه والرصانه ، فقد استخدام الالفاظ المباشره للحب والحنین والغربه ، ومما زاد فی رصانه قصائده هو کثره استعماله للالفاظ الموحیه بالحب والحنین . کما تمیزت الصوره الشعریه التی جسدها الوائلی فی شعر الحب والحنین الى الوطن بالقوه ، حیث شملت الصوره البیانیه نواحی بلاغیه رائعه تمثلت بقوه فی التشبیه والاستعاره والکنایه . کما ابدع الشیخ الوائلی فی رسم الصوره الحسیه لمعاناته فی الغربه ، حیث ساعدت فی وصف عواطفه الجیاشه التی حملها فی صدره ، مما یوحى للسامع بما یشعر به الشاعر من الحب والحنین الصادق النابع من عواطف الشاعر الصادقه .   

ادبیات فولکلور هر جامعه‌ای، بسیاری از واقعیت‌های فرهنگی، باورهای اجتماعی و ذهنیت نهادینه‌شده آن جامعه را نمایان می‌کند. ضرب‌المثل‌ها بخشی از ادبیات شفاهی است که می‌توان در لابلای آن، قوانین و هنجارهای یک اجتماع را درک کرد. افزون براین، خانواده به عنوان اولین و کوچکترین اجتماع، ساختار و نظام خاصی دارد که بخشی از آن در قالب ضرب‌المثل‌ها بازتاب پیدا کرده‌است. ضرب‌المثل‌های عربی نیز از این حیث مستثنی نیستند و از نحوه زندگی آن‌ها سرچشمه گرفته و با مردم پیوندی ناگسستنی دارد.   نوشتار حاضر بر آن است تا با رویکردی توصیفی-تحلیلی رویکردهای نظام‌شناختی خانواده را در ضرب‌المثل‌های عربی بررسی کند و براساس ضرب‌المثل‌های عربی، ذهنیت و فرهنگ مردمان عرب را نسبت به خانواده نشان دهد. دستاورد پژوهش بیانگر آن است که علی‌رغم وجود معدود ضرب‌المثل‌هایی که رویکرد مثبت به جنسیت زنان دارند، ذهنیت غالب   در میان مردمان عرب، بیانگر باورهای نادرست جنسی در مورد زنان است این بخش از ادبیات فولکلور عربی جنسیت‌زده است و بیشتر ضرب‌المثل‌هایی که در ارتباط با زنان وجود دارد بیانگر تحقیر، تبعیض جنسیتی و ناچیز شمردن زنان است. در این نگاه، کم‌خردی، انفعال، خمودگی، ضعیف بودن و بی‌وفایی مشخصه‌های اصلی زنان است و در مقابل صفاتی همچون قوی بودن، رازداری، شهامت، دانایی و رزم‌آوری شاخص‌های مردان است و زنان از آن بهره‌ای ندارند. افزون براین، معدود ضرب‌المثل‌هایی نیز زنان را در جایگاه مثبت قرار داده‌است. روحیه همسایه‌دوستی، توجه به فرزند پسر، مهمان‌نوازی و . . .   از دیگر رویکردهای نظام خانواده در ضرب‌المثل‌های عربی است. کلیدواژه‌ها:   خانواده، فولکلور، ضرب‌المثل عربی.   

  «عائشه تیمور» و «پروین اعتصامی»، از جمله شاعران معاصر ادبیات عربی و فارسی هستندکه اشعار آنها بازتابی از آرمان‌های فردی و اجتماعی است و شعر اجتماعی این دو بیشتر بر تشریح اوضاع و احوال محیطی، فرهنگی و اجتماعی مبتنی است. یافته های اصلی این پژوهش حاکی از این است که تجربه شعری،آشنایی با حکمت و مضامین اخلاقی و بهره گیری از آموزه های دینی در شعر این دو شاعر بسیار گسترده است و این را میتوان نقطه ی اشتراک شعر این دو شاعر به شمار آورد. عائشه و پروین مسائل اجتماعی و فرهنگی عصر خویش را با دقت و ظرافت خاصی در شعرشان منعکس کرده‌اند اما نوع نگرش این دو شاعر به مسائل اجتماعی دارای تفاوت‌هایی عمیق است. پروین نسبت به شاعر مشهور مصری از فضای اجتماعی و فرهنگی عصرش برای بیان مقاصد تعلیمی بیشتر متاثر بوده است. استفاده از مضامین عمیق اجتماعی –سیاسی در شعر عائشه تیمور نسبت به پروین اعتصامی کم رنگتر جلوه می کند و این شاعر مصری برای انعکاس این مسائل از شیوه های خاصی بهره می گیرد که با شیوه های بیان پروین متفاوت است .پروین به طور مستقیم و روشن مفاهیم و مشکلات اجتماعی را نقل می‌کند اما عائشه به صورت مبهم و سربسته سخن می‌گوید. در این نوشتار اعتقاد بر این است که اگرچه در برخی موارد، میان شعر «عائشه» و «پروین» تشابهاتی وجود دارد، اما این تشابهات از باب تجربه ی شعری و توارد خاطر بوده و ریشه ی برخی از این مضامین اخلاقی و اجتماعی، در فرهنگ و جامعه ی اسلامی نیز وجود دارد. مضامین اجتماعی که هریک از آنها در شعرشان منعکس کرده اند نتیجه ی محیط و شرایط خاصی بوده که این دو شاعر در آن می زیسته اند. این پژوهش بر آن است تا بر اساس چار چوب های ادبیات تطبیقی مکتب آمریکایی مضامین اجتماعی و اخلاقی برجسته را در اشعار این دو شاعر بیان کند و   به بررسی و تحلیل جنبه های مشترک و متفاوت   این مضامین   در شعر «عائشه تیمور» و «پروین اعتصامی» بپردازد تا مخاطبان از ویژگی های مضامین اجتماعی و اخلاقی شعر این دو شاعر شناخت کافی پیدا کنند و زمینه­ای برای دانشجویان جهت پرداختن به موضوعات جدید در حیطه­ی ادبیات تطبیقی ایجاد کند.   واژگان کلیدی: ادبیّات تطبیقی، شعر معاصر، مضامین اخلاقی و اجتماعی، عائشه تیمور، پروین اعتصامی.  

یکی از انواع ادبی داستان است و از مولفه­های اثرگذار داستان شخصیت و شخصیت­پردازی می­باشد، اینکه یک نویسنده پرداخت بهتری از شخصیت­ها داشته باشد توانایی او را بهتر و نیکوتر می­سازد، «یحیی یخلف» (1944 م) از جمله نویسندگان برجسته­ای است که با خلق آثارش در شمار بزرگان داستان نویسی معاصر فلسطین قرار گرفته است. داستان «تفاح المجانین» یکی از آثار ارزشمند این نویسنده است که با شیوه­­های نگارش و بیان ممتازش به بیان مسائل و مشکلات جامعه می­پردازد، جامعه­ای که تحت سیطره بیگانگان است، نویسنده این رمان پس از معرفی شخصیت­های داستان به طور جداگانه، در طول همین معرفی ذهن خواننده را با فضا و شرایط داستان آشنا می­کند و در طول همین معرفی­ها به بیان داستان­های مربوط به زندگی هر کدام از این شخصیت­ها و حوادثی که مربوط به آنها بوده و هست می­پردازد، تمام کتاب گویی معرفی شخصیت­ها می­باشد اما این معرفی ­شدنها خود کتاب و داستان مربوطه را شکل می­دهد این معرفی شدن در سه فصل با عناوین «النقطه الرابعه»، «تفاح المجانین» و «عوده الخال» شکل گرفته است، تمام شخصیت­های اصلی این مجموعه از نظر فعل و انفعالات ایستا نیستند و از آنجا که حوادث و رویدادها بر روی این اشخاص مطرح می­­شوند و همین­ها هستند که تحول و دگرگونی را در داستان ایجاد کرده­اند جزء شخصیت­های پویا محسوب می­شوند، اما شیوه شخصیت پردازی در داستان گاه مستقیم است و گاه غیر مستقیم،   نیز تاثیر افکار نویسنده بر روی شخصیت­های داستان مشهود است.   از طرفی وفور شخصیت­ها و صحنه­ها و به تصویر کشیدن آنچه مورد نظر نویسنده است؛ از جمله جامعه، زندگی مردم فقیر، مستعمره بودن، حکومت بیگانگان، و مشکلاتی که این طبقه در زندگی خود متحمل می شدند نویسنده را   بر آن داشته تا نقش یک (راوی- مفسّر) را ایفا کند و درنهایت توانسته است این مهم را با موفقیت به انجام برساند.   

   فهم و درک معنای قرآن کریم به عنوان کتابی برای هدایت بشریت، انگیزه‌ای است که تشنگان درک این کلام آسمانی را به تحقیق و اندیشه وا می‌دارد. از همان ابتدای نزول کلام الهی، پیامبر گرامی اسلام به تبیین و تفسیر آن پرداختند و مسلمانان نیز گرداگرد پیامبر، به فراگیری و نشر این معارف اهتمام ورزیدند. این تحقیق و پژوهش، در هیچ زمانی متوقف نشده و تا قرن حاضر نیز پیوسته ادامه داشته که حاصل آن، پیدایش و تدوین آثار فاخر علمی در زمین? تفسیر این پیام الهی شده است . این تحقیق به روش تحلیلی_توصیفی با تکیه بر مجموعه‌ای از تفاسیر ادبی قرآن و بر محور معانیِ سه حرف از حروف جاره، به نگارش درآمده است . هدف از این پژوهش، شناخت شیو? تعامل مفسرین قرآن کریم با معانی حروف جاره و بررسی میزان موفقیت آن‌ها در بیان آن معانی است؛ چراکه کشف معانی دقیق و مناسب حروف جاره در مواضع مختلف آیات قرآن کریم، علاوه بر ارائ? معنی دقیق و درک صحیح آیات قرآن، به کشف زیباشناختی آیات قرآن کریم نیز بسیار کمک می‌کند. در این پژوهش، با تحلیل و بررسی نمونه‌های متعددی از سه حروف مذکور در آیات قرآن کریم، به آسیب‌شناسی معانی آن در آثار مفسرانی نظیر زمخشری، بیضاوی، ابوحیّان، آلوسی، طبرسی، فخررازی و... پرداخته شده است . پس از بررسی‌های انجام‌گرفته، دریافت گردید که این مفسرین، در پاره‌ای از موارد، دارای موضع‌گیری‌های مشابهی بودند و گاهاً مسائل را به دیگری ارجاع می‌داد والبته در مواردی نیز به دو و یا چتد دسته تقسیم می‌شدند. همچنین دریافت گردید که برخی از این تفسیرها، در برخی آیات از روی موضوع گذشته و لطافت موجود در استعمال حرف جر در آن موضع را بیان نکرده‌اند حال آنکه برخی دیگر به کاوش دقیق آن پرداختند. نکت? پایانی و مهم یافته‌های این تحقیق، وجود نمونه‌هایی بود که علی‌رغم اهتمام و ارزشی که در رساندن معنی داشتند، در هیچ‌کدام از آن تفاسیر به آن‌ها پرداخته نشده بود و این خود، مدخلی است بر اینکه تفسیر قرآن کریم، همچنان در راه کمال و محل تحقیق و تفحّص آیندگان است.   

هدف: جامعه‌شناسی ادبیّات شاخه‌ای نو از مطالعاتِ میان‌رشته‌ای است که در آن به بررسی پیوندِ جامعه با ادبیات می‌پردازند. ما در این پژوهش در پی دستیابی به این هدف هستیم که تاریخِ نانوشت? مردمِ کرمانشاه را از خِلالِ داستان‌های جعفر کازرونی در چند ده? گذشته بررسی کنیم و از این راه تصویری عینی از مسائل اجتماعی این شهر به دست دهیم. روش‌شناسی پژوهش: بررسی لایه‌های پنهان یا مغفول یک جامعه با کمکِ متون ادبی روشی است که امروزه در مطالعات جامعه‌شناختی جایگاه ویژه‌ای دارد. بر همین اساس، ما نیز در این پژوهش، نخست، آثار جعفر کازرونی را بررسی کردیم و از بین این آثار متنوع و فراوانِ او دو مجموع? «بوی نان» و «هوار» را برگزیدیم که بیشترین پیوند را با تود? مردم داشت و در واقع می‌توان آنها را روایتِ زندگی تود? مردم کرمانشاه در دهه‌های گذشته دانست. سپس با مطالعه و فیش‌برداری از این دو اثر ارجاعاتِ این دو مجموعه را به مسائل اجتماعی گردآوری کردیم و آنها را در دسته‌هایی چند قرار دادیم تا به جامعه‌شناسی از راهِ ادبیّات بپردازیم. یافته‌ها: آسیب‌های اجتماعی گوناگونی مانند کودکانِ کار، سرقت، بزهکاری نوجوانان، زنان بی‌سرپرست، ترک تحصیل در سنینِ پایین، بیکاری، کودکانِ تک‌والد، مهاجرت روستانشینانِ فقیر به شهر، حاشیه‌نشینی و زاغه‌نشینی از جمل? مهم‌ترین مسائلی هستند که در دو اثر مورد بررسی ما بازتاب یافته است و بررسی و تحلیل آنها درکی عمیق‌تر و عینی از مسائل اجتماعی کرمانشاه در دهه‌های گذشته به دست می‌دهد. نتیجه‌گیری: جعفر کازرونی نویسنده‌ای رئالیست است که از کنارِ مسائل اجتماعی بی‌اعتنا نگذشته است و آنها را در آثار خود بازتاب داده است. از همین‌روی، آثار این نویسنده به مثاب? آینه‌ای است که می‌توان تاریخ تود? مردم را در آن دید و با شناختِ کاستی‌های اجتماعی در پی درمانِ مسائلِ اجتماعی برآمد. همچنین بر اساسِ این پژوهش می‌توان فهمید در شهر کرمانشاه از بینِ مسائلِ مختلفِ اجتماعی آنچه بیش از دیگر امور به مردم این شهر آسیب زده است، فقر و مسائل مرتبط با آن است. کلیدواژه‌ها: جامعه‌شناسی، اجتماعیات، داستانِ فارسی، جعفر کازرونی، بوی نان، هوار.   

امروزه ادبیات علمی - تخیلی از مباحث نوین در ادبیات جهان است که با گسترش مرز فناوری‌ها و علوم جدید، میل نویسندگان عرب نیز به نوشتن داستان های علمی - تخیلی بیشتر شده است. «مدحت مطر» از جمله کسانی است که در این نوع داستان ها هنرنمایی کرده است. از اهداف اصلی این پژوهش ارائه ترجمه روان از کتاب «ارض الموت» برای دوستداران علم و ادب است. ترجمه رمان نشان از این دارد که نویسنده در این رمان از موجوداتی سخن می گوید که زمین را به تصرف خود در آورده اند و توانستند مجموعه بزرگی از انسانها را به اسارت خود در آورده و از اعضای بدن آنها استفاده می‌کنند، تا به نحوه صحیحی رشد کنند، در واقع برای رسیدن به این امر از سلولهای بشری بهره می‌گیرند تا از طریق تکثیر آن سلول‌ها و سلول‌های خود به موجودات قدرتمندتری دست یابند نویسنده در این رمان در صدد است، تا یک تصویر ذهنی از حوادث را به شیوه‌ای واقع گرایانه ترسیم کند نه برای ترساندن خواننده بلکه برای اینکه فضا و زمینه‌ای مناسب را فراهم کند تا معنای ترس حقیقی که در درون همه ما وجود دارد، شرح دهد، از اهداف نویسنده این است که خواننده را آگاه سازد که کابوس ها و رویاهای نارحت کننده همان اموری هستند که باعث وحشت حقیقی آنها می‌شوند و نه چیز دیگر. این رمان از واقعیت‌های بسیار دردناک سخن می‌گوید و با داستان‌های خیالی از جمله اسطوره‌ها و حکایت‌های قدیمی که شیوع یافته و تبدیل به داستان‌های حقیقی در روزگار ما شده، همراه است. کلیدواژه‌ها: ادبیات داستانی، داستان‌های علمی- تخیلی،مدحت مطر، ارض الموت، موجودات بیگانه   

   نظم و نثر دو گونه ادبی هستند که هر کدام کارکرد خاص خود دارند، قالب نثر رویکردی منطقی و گزارشی به   بیان یک خبر می‌پردازد امّا شعر غالباً بر محور عاطفه، احساس و خیال سیر می‌کند. در پاره‌ای از موارد، نثر از   ویژگی‌های استدلالی و خبر رسانی خارج می‌شود و جامه صنعت شعری را بر تن می‌کند و احساس و عاطفه خواننده را تحت‌تاثیر قرار می‌دهد. این نثر، نثر شاعرانه نام دارد. رمان ذاکره الجسد، نوشته   احلام مستغانمی (1953)   و رمان یک عاشقانه آرام، نوشته نادر ابراهیمی (????–????)، دو اثری هستند که باور بر آن است؛ نثر آنها رنگ و بوی شاعرانه دارد. پژوهش حاضر، با روش توصیفی-تحلیلی و بر اساس مکتب آمریکایی ادبیات تطبیقی که دامنه آن محدود به تاثیر و تاثر نیست، دو رمان مزبور را از نگاه مولفه‌های نثر شاعرانه بررسی کرده‌است. یافته‌های پژوهش، نشان می‌دهد که موسیقی درونی(تکرار، واج‌آرایی، تتابع اضافات و عطف‌های مکرر)، کاربرد استعاره، تشبیه، تضاد واژگان، تضاد فعلی، حسامیزی، نماد و توصیف‌های شاعرانه، برحسته‌ترین نمودهای نثر شاعرانه هستند که در نثر احلام مستغانمی و نادر ابراهیمی به کار رفته‌است. حضور این ویژگی‌های نثر ایشان را شاعرانه، جذّاب، زیبا و پرطروات نموده‌است. با این تفاوت که کاربرد استعاره‌های مکنیه در نثر مستغانمی شاخص‌تر و ممتازتر است.

   چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب       چکیده مقدّمه و هدف: در زبان‌های مختلف دنیا، واژگانی وجود دارد که از دیگر زبان‌ها اخذ شده است. این واژگان پس از ورود به زبان وام‌گیرنده دچار تغییر و تحولاتی می‌شود. دانشمندان علم لغت‌شناسی نیز با بررسی‌های مکرر درباره‌ی ریشه‌ی اصلی واژگان در زبان‌های گوناگون، بدین وام‌گیری‌ها و تحولات واژگانی پی می‌برند. در این پایان‌نامه به دنبال یافتن واژگانی هستیم که از زبان‌های دیگر وارد زبان عربی شده و در متن کتاب نهج‌البلاغه راه یافته است. روش پژوهش: در این تحقیق از روش مطالعه‌ی کتابخانه‌ای و مراجعه به منابع مکتوب- کتب لغت، معرّبات و شرح‌های نهج‌البلاغه- استفاده کردیم و با سبک توصیفی-تحلیلی به بیان واژگانی که از زبان‌های دیگر در کلام حضرت امیر (ع) راه‌ یافته است، روی ‌آوردیم و سپس با ذکر آراء لغت‌شناسان غربی و شرقی، به نقد واژه‌‌های نوشته‌شده پرداختیم. یافته‌های پژوهش: در طی انجام این پژوهش بدین مهم دست یافتیم که بیش از صدوسی واژه در متن کتاب نهج‌البلاغه وجود دارد که از زبان‌های دیگر وام‌گرفته شده است و پس از تغییراتی که در زبان عربی یافته، وارد متن نهج البلاغه شده است. برخی از این تغییرات چندان اندک است که واژه با اصل خود تفاوت بسیار کمی دارد و در مقابل نیز برخی از واژگان در طول زمان دچار تغییر بسیاری شده است که جز با مراجعه به کتب ریشه‌شناسی واژگان نمی‌توان به ریشه‌ی واژه‌های مورد بررسی پی‌برد. نتایج پژوهش: با انجام این تحقیق توانستیم بدین نتیجه دست یابیم که واژگان وام‌گرفته شده در کتاب نهج‌البلاغه، دارای ریشه‌هایی در میان بیش از ده زبان کهن است که از‌ میان این مقدار، بیشترین وام‌گیری‌ها متعلّق به زبان‌های عبری، آرامی، فنیقی و سریانی است و پس از آن‌ها زبان فارسی و حبشی دارای بیشترین مقدار وام‌دهی به زبان عربی است؛ همچنین بدین امر دست یافتیم که در میان برخی از لغت‌شناسان درباره‌ی شناخت ریشه‌ی واژگان معرّب اختلافاتی دیده ‌می‌شود که گاه به ردّ کلام افراد پیش از خود نیز پرداخته‌اند. واژگان کلیدی: نهج‌البلاغه، واژه‌شناسی، فهم متن، فقه‌اللغه، واژه های معرّب         

   ربعی المدهون یکی از برجسته ترین نویسندگان فلسطینی در عصر حاضر است که موضوعات داستانی بسیار متنوعی دارد. رمان «مصائرکونشرتو الهولوست و النکبه» وی، یکی از برجسته ترین رمان های عربی در چندسال اخیر است. المدهون در رمانش «مصائرکونشرتو الهولوکوست والنکبه » که برنده جایزه ی بوکر   عربی در سال ???? شد، از رنج و مهاجرت فلسطینی ها پس از شکل گیری اسرائیل سخن می گوید که از وطن و سرزمینشان دور افتاده اند، المدهون به دلیل اهمیت بسیار معضلات و پدیده های موجود در جامعه، به توصیف و تحلیل این مسائل در خلال داستانش پرداخته است. از جمله ویژگی های رمان، حسن توجه نویسنده، به شخصیت پردازی است؛ رمان "مصائر" کونشرتو الهولوکوست والنکبه در دو ساحت انواع شیوه های شخصیت پردازی وشخصیت ها مورد بررسی قرار داده است و از مهمترین نتایج این   پژوهش آن است که شخصیت های رمان مصائر، دچارنوعی بحران ودوگانگی هویت و ناسازگاری با محیط شده اند. شخصیت اصلی رمان مصائر(ولید احمد الدهمان) روزنامه نگار فلسطینی – بریتانیایی، و صاحب رویای همزیستی با کنار گذاشتن جنگ و افراط گرایی از طرف یهودیان و فلسطینیان است. فلسطینیانی که به سرزمین مادری خود که اکنون به جای آنها مردمان دیگری در سرزمین شان سکونت دارند، برگشته اند. حوادث فاجعه بار شکست (النکبه)   بر همه نسل های فلسطینیان و حتی آنانی که بعدها در سرزمین های دیگر به دنیا آمدند، تاثیرگذار بوده است و اکثر آنان دچار بحران های هویتی شده اند.      کلید واژه ها: رمان عربی، مصائر کونشرتو الهولوکوست والنکبه، ربعی المدهون

رویکرد بینامتنی با اثبات مقول? تعامل همیشگی متون با یکدیگر، سهم بسزایی از پژوهش‌های ادبی دهه‌های اخیر را به خود اختصاص داد. چنین رویکردی به ما نشان داد که یافتن روابط بین متون، به فهم بهتر و جدیدتری از متنون کمک می‌کند. تناص، شیوه‌ای نوین از برخی گونه‌های ادبی قدیم؛ همانند تضمین و اقتباس بوده و دارای شیوه‌های گوناگونی است. این تحقیق به روش تحلیلی_توصیفی با تکیه بر آیات قرآنی در مورد تناص قرآنی موجود در اشعار فدوی‌طوقان، بانوی شاعر فلسطین، صورت گرفته‌ است. هدف از این پژوهش، شناخت چگونگی تاثیر تناص قرآن کریم بر معانی و محتوای اشعار فدوی طوقان است.   فدوی در اشعار خود، نگاه قابل ملاحظه‌ای به آیات قرآن کریم دارد. وی در اشعار خود به صورت‌های متنوعی از مفاهیم، داستان‌ها و الفاظ قرآن کریم جهت بیان اهداف شعری خود استفاده می‌کند. در این پژوهش، با تحلیل و بررسی معانی اشعار فدوی طوقان (متن حاضر) و قرآن کریم (متن غایب) دریافت شد که تعامل بینامتنیت در اشعار فدوی طوقان با آیات قرآن کریم، در بسیاری از موارد، آگاهانه و بیشتر به صورت نفی متوازی است و نمونه‌هایی از تناص اجترار نیز در آن دیده می‌شود. همچنین دریافت گردید که اسلوب فدوی در مورد استخدام تناص قرآنی، اسلوب غیرمستقیم (داخلی) است و تناص قرآنی مستقیم (مباشر) در دیوانش بسیار کم است و ایشان در رابطه با تناص قرآنی در اشعار خود، در هر بخش از دیوانش، انگیز? متفاوتی دارد.   کلیدواژه: قرآن کریم، تناص، فدوی‌طوقان، بینامتنیت.   

   آثار ادبی همانند آیینه‌ای افزون بر بازتاب افکار و اندیشه‌های خالقان آن، بیانگر سیر   تحولات سیاسی و اجتماعی نیز هستند و این امر نشان می‌دهد که پیوند متقابل ادبیات و اجتماع، اتفاقی ناگزیر است، البته این رویداد، تنها مختص ادبیات نیست و پیوند میان جامعه و دیگر هنرها نیز   همواره مشاهده می‌شود. شعر معاصر فارسی و عربی نیز ارتباط فراوانی با تحولات سیاسی و اجتماعی دارد. عارف قزوینی و توفیق امین زیاد دو   شاعر شاخص دوران معاصر هستند که با نگاهی از سرتعهد و تاثرات اجتماعی به تحولات پیرامونشان نگریسته‌اند. از این‌رو، پژوهش حاضر با رویکردی توصیفی و تحلیلی و با تکیه بر سروده‌های دو شاعر نام‌برده، بر آن است تا لایه‌های اجتماعی و سیاسی را در اشعار آنان بررسی و تحلیل کند. دستاور پژوهش بیانگر آن است که شعر   عارف قزوینی نسبت به   توفیق امین زیاد از جنبه اجتماعی بیشتری برخوردار است، وی با زبانی ساده و به دور از تکلّف، رسانه طبقات فرودست جامعه شده و دردهای آنان را بازتاب داده‌ و در بسیاری از موارد نیز با چاشنی تصنیف، از تلخی این دردها کاسته‌است. البّته وی از تحولات سیاسی نیز بی خبر نبوده و دلبستگی وی به تحولات مشروطه در اشعارش مشخص است. شعر توفیق امین زیاد، بیشتر تحت تاثیر   اشغالگری رزیم صهیونیستی است و در کنار همبستگی با مردمان آواره فلسطین به این تحولات اشاراتی دارد. عارف قزوینی و توفیق امین زیاد شاعرانی معترض هستند، گاهی   اعتراض‌های عارف قزوینی تند و تیز و گزنده می‌شود و اغلب ارکان اجتماعی و سیاسی را در برمی‌گیرد.

  دفاع از پایان نامه با موضوع ترجمه عربی، کتاب بچه های خوب برای خوب جلد (?)مرزبان نامه نوشته مهدی آذری یزدی .

   اسطوره داستان‌های خیالی و افسانه‌واری درباره­ی باورهای مقدّس و آیینی جوامع ابتدایی است. باورهایی در مورد رابطه­ی انسان با جهان طبیعی و رویدادهای واقعی. اسطوره‌ها در میان مردم هر سرزمین و در هر ملّتی وجود دارند و موضوع آن­ها رویدادهایی شگفت­آور و خارق­العاده­، حاوی کردار خدایان و نیروهای فوق بشری است. زمان اسطوره­ای زمان تاریخی نیست بلکه زمان فراتاریخی تقدیس یافته­ای است که از ازل تا ابد تکرار می­شود.تفسیر اسطوره‌ها و تبیین کارکرد و مطالعه­ی علّت‌شناختی کاربرد اسطوره‌ها در متون دینی، امری خطیر و بایسته است. قداست‌زدایی از روایات برافزوده بر متون محض دینی، کاری است که از طریق مقابله­ی تفاسیر قصّه‌های قرآن و عناصر ساختگی دخیل و برگرفته از اسرائیلیات با اصل قصّه‌ها در متن قرآن ممکن می‌گردد. مفسّران قرآن کریم، در تفسیر قصص قرآن، عناصری از اساطیر و افسانه‌های اسرائیلی را دخالت داده‌اند. کتاب قصص قرآن مجید برگرفته از تفسیر سورآبادی ازجمله­ی این کتاب‌هاست که اساطیر نسبتاً بسیاری در آن انعکاس یافته است. بنابراین شناسایی و تبیین چگونگی بازتاب، دگردیسی و شمایل گردانی اسطوره‌ها در کتاب قصص قرآن سورآبادی، تعیین دسته‌بندی اسطوره‌ها از حیث کارکرد آن‌ها در قصص قرآن سورآبادی و تحلیل نقش اسطوره‌ها در هر یک از قصّه‌های قرآن سورآبادی از مهم‌ترین اهداف این پژوهش‌اند. روش تحقیق به‌تناسب موضوع، تحلیل محتوا با ابزار کتابخانه است که منابع تحقیق مطالعه و مطالب فیش‌برداری و جمع‌بندی شده است.  نتایج و یافته‌های این پژوهش نشان می­دهند که از میان هفت دسته­ی کارکرد اساطیر در قصص قرآن سورآبادی، کارکرد اساطیر توصیف، تایید و ارزش­گذاری، درمان، بهبود، الهام و کشف و آشکاری بیشتر از دیگر موارد دیده می­شود. همچنین سورآبادی با به کارگیری اساطیر و اسرائیلیات در قصّه آفرینی به قصص قرآن تنوع و جذابیت می­بخشد تا خواننده ترغیب شود که داستان را دنبال کند. کلید واژه­ها: کارکرد اسطوره، تحلیل نقش اسطوره، تفسیرسورآبادی ، قصص قرآن سورآبادی ، اسرائیلیات.

ادبیّات، از دیرباز بیانگر اوضاع جامعه و مسائل اجتماعی، فرهنگی، سیاسی، ... هر ملّتی بوده و تغییر و تحوّلات آن ملّت، همواره در آثار ادبی بازتاب داشته است؛ از این جهت برای آشنایی با وضعیّت هر جامعه در دوره­ای خاص، می‌توان به آثار ادبی مربوط به همان دوره مراجعه کرد. یکی از تحوّلات عظیم قرن حاضر ایران، جنگ تحمیلی با عراق بود که تاثیر فراوانی بر پیکره و بنیان جامعه، خصوصاً مناطق جنگ­زده گذاشت و حدود هشت سال کشور را به خود درگیر کرد؛ بنابراین یکی از گسترده­ترین موضوعاتی که در دوره­ی معاصر به آن پرداخته شده است، ادبیّات جنگ یا دفاع مقدّس است. از آنجایی که نسل جدید ارتباط چندانی با جنگ تحمیلی و پیامدهای آن ندارد و از طرفی، سیمای جامعه در ادبیّات داستانی و منثور ملموس­تر است، در پژوهش حاضر با استفاده از منابع کتابخانه­ای و مجازی و به روش تحلیلی- توصیفی، بر‌آن شدیم با بررسی سه رمان واقع­گرا از آثار مربوط به سال­های آغازین جنگ تحمیلی که هر‌کدام، با یک دیدگاه متفاوت نسبت به جنگ نوشته شده‌اند، سیمای جامعه­ی جنگ‌زده و پیامدهای آن را بررسی کنیم و به تصویر بکشیم. رمان «نخل­های بی­سر» در کنار ترسیم تبعات و جنبه­های منفی جنگ، سرشار از امید به پیروزی و روحیه­ی شهادت‌طلبی است و علاوه بر سیمای شهر جنگ­زده، جبهه را هم به تصویر کشیده است. «زمین سوخته»، رمانی با روایتی بی­طرف از جنگ است که البتّه جنبه­های منفی و یاس­آلود آن بر جنبه­های مثبتش می‌چربد و نویسنده بیشتر از جبهه، شهر و مردم عادی را مورد توجّه قرار داده است. رمان «ثریا در اغما» نیز جامعه­ی روشنفکری را نشان می‌دهد که در هیاهوی جنگ به خارج از کشور می­روند و از سوی دیگر سیمای جامعه­ی در حال نابودی را ترسیم کرده است؛ در‌واقع، دیدگاه منفی نویسنده کاملاً در توصیف­ها و صحنه‌پردازی­ها مشاهده می­شود و نگارنده با در کنار هم قرار دادن این سه رمان، سعی کرده است، نمایی از جنبه‌های مختلف جامعه‌ی جنگ‌زده را به مخاطب گزارش دهد، جنگی که هر‌چند بیش از دو دهه از پایان آن می‌گذرد، امّا پرداختن به آن می‌تواند ضمن هوشیار‌سازی، خود‌سازی و آمادگی لازم را برای رو‌در‌رویی با هر نیرنگ و تنشی به دنبال داشته باشد.  کلید‌واژه: ادبیّات دفاع مقدّس، سیمای جامعه، «نخل­های بی­سر»، «زمین سوخته»، «ثریا در اغما»