هدف: این پژوهش به منظور ارائه راهکارهای علمی و عملی برای احیای جنگل‌های زاگرس و با هدف بررسی تاثیر مبدا و وزن بذر بر روی جوانه‌زنی، زنده‌مانی و رویش نهال‌های بلوط ایرانی در مناطق چله و ویژنان شهرستان گیلان غرب، به انجام رسید. روش‌: در این پژوهش، بذور بلوط ایرانی در سال ???? از دو مبدا مختلف در شهرستان گیلانغرب (ارتفاعات ???? متری روستای چله و ارتفاع ??? متری دهستان ویژنان) جمع‌آوری شد. بذرها بر اساس وزن در سه کلاسه سنگین، متوسط و سبک دسته‌بندی شدند. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی با کشت ?? بذر از هر تیمار در محوطه اداره منابع طبیعی شهرستان گیلان غرب در دو زمان (بلافاصله و ?? روز پس از جمع‌آوری) انجام شد. تجزیه و تحلیل داده‌ها در محیط نرم افزار (  ) و با استفاده از آزمون‌های آماری تحلیل واریانس یک‌طرفه، t مستقل و کای-اسکوئر صورت گرفت.   نتایج: نتایج این مطالعه نشان داد که وزن بذر و مبدا جغرافیایی تاثیر معناداری بر شاخص کیفیت دیکسون نهال‌های بلوط ایرانی داشت. بر اساس تحلیل‌های آماری، بذرهای سنگین منطقه ویژنان که بلافاصله پس از جمع‌آوری کشت شده بودند، بالاترین کیفیت نهال را تولید کردند. در مقابل، بذرهای سبک منطقه چله که با تاخیر ?? روزه کشت شده بودند، کمترین کیفیت را نشان دادند. همچنین مشخص گردید که  وزن بذر و مبدا جغرافیایی  تاثیرات متفاوت و معناداری بر جنبه‌های مختلف رشد و بقای نهال‌های بلوط ایرانی داشتند. درحالی‌که وزن بذر تاثیر محدودی بر جوانه‌زنی و زنده‌مانی اولیه نشان داد، اما به‌طور چشمگیری بر شاخص‌های رویشی مانند  قطر یقه، ارتفاع و تعداد برگ نهال  تاثیر گذاشت. به‌طور خاص، بذرهای سنگین برتری واضحی در تمام مراحل رشد نهال نشان دادند. از سوی دیگر، مبدا بذر نیز تاثیرات متفاوتی داشت؛ به‌طوری‌که بذرهای بلوط در منطقه  چله  در جوانه‌زنی و رشد ارتفاعی عملکرد بهتری داشتند، درحالی‌که بذرهای بلوط در منطقه  ویژنان  در شاخص کیفیت نهال برتر بودند. نتیجه­گیری: با توجه به نتایج، استفاده از بذرهای سنگین و کشت بلافاصله پس از جمع‌آوری در منطقه ویژنان جهت تولید نهال‌های با کیفیت بالاتر توصیه می‌شود.

هر تغییر وضعیت مشخص در الگو‌های مورد انتظار برای میانگین آب‌وهوایی، که در طولانی‌مدت در یک منطقه خاص یا برای کل اقلیم جهانی رخ دهد را تغییرات آب‌وهوایی یا تغییر اقلیم گویند. تغییرات غیرعادی در اقلیم درون اتمسفر زمین و پیامد‌های ناشی از آن در قسمت‌های مختلف کره زمین نشانه‌ای از تغییر اقلیم است. افزایش یا کاهش این عوامل درونی ممکن است اثر بازخورد‌های ناشی از تغییر اقلیم متغیر ‌باشد. همچنین بسیاری از این تغییرات درونی با تاخیر در سیستم‌های اقلیمی رخ ‌دهند. زیرا به دلیل زیاد بزرگ بودن سیستم اقلیمی کره زمین، به کندی حرکت می‌کند و با تاخیر به ورودی‌ها پاسخ می‌دهد. در دهه ????، اصطلاحات گرمایش جهانی و تغییر اقلیم رایج‌تر شد. اگرچه این دو اصطلاح گاهی به جای هم به‌کار می‌روند، ولی از نظر علمی، گرمایش جهانی تنها به افزایش گرم شدن سطح زمین اشاره دارد، در حالی که تغییر اقلیم کل تغییرات سامانه اقلیمی زمین را توصیف می‌کند. اکنون دانشمندان، سیاستمداران و رسانه‌های مختلف از اصطلاحاتی مانند بحران اقلیمی یا اضطرار اقلیمی برای صحبت در مورد تغییرات اقلیمی، و داغ‌شدن جهانی به‌جای گرمایش جهانی نیز استفاده می‌کنند. هیئت بین دولتی تغییرات آب‌وهوایی (IPCC) می‌گوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده می‌شود به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آن‌ها دست دارد. گزارش تلفیق ششمین گزارش ارزیابی IPCC (AR6) خلاصه‌ای از آخرین یافته‌ها در زمینه تغییر اقلیم، اثرات و مخاطرات گسترده آن و کاهش اثرات و سازگاری با تغییر اقلیم است. این گزارش در سه بخش 1. وضعیت و روند فعلی، 2. آینده تغییر اقلیم، مخاطرات و پاسخ‌های بلندمدت 3. پاسخ‌های کوتاه‌مدت تهیه شده است و وابستگی متقابل اقلیم، اکوسیستم و تنوع زیستی و جوامع انسانی؛ ارزش انواع مختلف دانش؛ و ارتباط تنگاتنگ بین سازگاری با تغییر اقلیم، کاهش انتشار، سلامت اکوسیستم، رفاه انسان و توسعه پایدار را به رسمیت شناخته و منعکس کننده‌ی تنوع فزاینده‌ی ذی‌مدخلان در اقدام اقلیم است. در این پژوهش طبق جدیدترین گزارش IPCC گزارش ششم سناریوهای انتشار   2-4.5،   1-2.6،   5-8.5 و Historical برای متغیرهای دمای حداقل، حداکثر و رطوبت نسبی در ایستگاه سینوپتیک کرمانشاه موردمطالعه قرار می‌گیرد. کلیدواژه‌ها: تغییر اقلیم، گرمایش جهانی، اکوسیستم، سینوپتیک    هر تغییر وضعیت مشخص در الگو‌های مورد انتظار برای میانگین آب‌وهوایی، که در طولانی‌مدت در یک منطقه خاص یا برای کل اقلیم جهانی رخ دهد را تغییرات آب‌وهوایی یا تغییر اقلیم گویند. تغییرات غیرعادی در اقلیم درون اتمسفر زمین و پیامد‌های ناشی از آن در قسمت‌های مختلف کره زمین نشانه‌ای از تغییر اقلیم است. افزایش یا کاهش این عوامل درونی ممکن است اثر بازخورد‌های ناشی از تغییر اقلیم متغیر ‌باشد. همچنین بسیاری از این تغییرات درونی با تاخیر در سیستم‌های اقلیمی رخ ‌دهند. زیرا به دلیل زیاد بزرگ بودن سیستم اقلیمی کره زمین، به کندی حرکت می‌کند و با تاخیر به ورودی‌ها پاسخ می‌دهد. در دهه ????، اصطلاحات گرمایش جهانی و تغییر اقلیم رایج‌تر شد. اگرچه این دو اصطلاح گاهی به جای هم به‌کار می‌روند، ولی از نظر علمی، گرمایش جهانی تنها به افزایش گرم شدن سطح زمین اشاره دارد، در حالی که تغییر اقلیم کل تغییرات سامانه اقلیمی زمین را توصیف می‌کند. اکنون دانشمندان، سیاستمداران و رسانه‌های مختلف از اصطلاحاتی مانند بحران اقلیمی یا اضطرار اقلیمی برای صحبت در مورد تغییرات اقلیمی، و داغ‌شدن جهانی به‌جای گرمایش جهانی نیز استفاده می‌کنند. هیئت بین دولتی تغییرات آب‌وهوایی (IPCC) می‌گوید تغییرات جوی که در سراسر جهان مشاهده می‌شود به احتمال خیلی زیاد ناشی از عواملی است که بشر در آن‌ها دست دارد. گزارش تلفیق ششمین گزارش ارزیابی IPCC (AR6) خلاصه‌ای از آخرین یافته‌ها در زمینه تغییر اقلیم، اثرات و مخاطرات گسترده آن و کاهش اثرات و سازگاری با تغییر اقلیم است. این گزارش در سه بخش 1. وضعیت و روند فعلی، 2. آینده تغییر اقلیم، مخاطرات و پاسخ‌های بلندمدت 3. پاسخ‌های کوتاه‌مدت تهیه شده است و وابستگی متقابل اقلیم، اکوسیستم و تنوع زیستی و جوامع انسانی؛ ارزش انواع مختلف دانش؛ و ارتباط تنگاتنگ بین سازگاری با تغییر اقلیم، کاهش انتشار، سلامت اکوسیستم، رفاه انسان و توسعه پایدار را به رسمیت شناخته و منعکس کننده‌ی تنوع فزاینده‌ی ذی‌مدخلان در اقدام اقلیم است.

کیفیت آب مخازن می‌باشد که در این پژوهش سعی در عملی کردن آن داریم. معمولاً اولین اقدامی که در پیش‌بینی‌ها و انجام مطالعات در خصوص اندازه‌گیری و پایش منابع آبی به ذهن می‌رسد مطالعات و پژوهش‌های میدانی می‌باشد، اما پایش و پیش‌بینی کیفیت منابع آبی به صورت میدانی هم زمان‌بر بوده و هم به هزینه و نیروی بیشتری احتیاج دارد. بنابراین، با استفاده از تصاویر دو ماهواره‌ی سنتینل-2 و سنتینل-3 غلظت پارامترهای کیفی آب شامل (کدورت، TSS و غلظت کلروفیل a) در مخزن سد زمکان استان کرمانشاه را بدست آوردیم. به همین منظور ابتدا تصاویر ماهواره‌ای بدست آمده را پیش پردازش کرده و سپس باندها و شاخص‌های طیفی مناسبی برای شناسایی ارتباط معنی‌دار بین مقادیر هر پارامتر کیفی و تصاویرماهواره‌ای با استفاده از سنجش از دور و روش رگرسیون بدست آوردیم. سپس با به کارگیری روش‌های یادگیری ماشینی ANN، SVR، RF و ... رابطه‌ی بین تصاویر ماهواره‌ای و پارامترهای کیفی را به تفکیک مدل‌سازی نموده و سپس دقت آن‌ها را به ازای مقادیر واقعی (مشاهداتی) محاسبه نمودیم. که میزان خطای محاسبه شده برای کدورت، TSS و غلظت کلروفیل a به ترتیب برای داده‌های آموزشی برابر با 76/0، 80/0 و 58/0 و برای داده‌های آزمایشی 94/0، 94/0 و 95/0 است. به طور کلی هر چه میزان کدورت آب، TSS آب و غلظت کلروفیل a کمتر باشد کیفیت آب بالاتر است. در هر دو روش سنجش از دور و یادگیری ماشینی نتایج تقریباً با هم یکسان بوده و سد زمکان ماه دی و بهمن سال 1396 کمترین مقدار کدورت آب، ماه آذر 1396 کمترین مقدار TSS آب و ماه بهمن 1396 کمترین مقدار غلظت کلروفیل a را داشته است.   

   این مطالعه با هدف بررسی دینامیک حساسیت فرانسلی و کارایی زیستی باکتری Bacillus thuringiensis زیرگونه kurstaki (Bt) در کنترل لاروهای سن سوم کرم غوزه پنبه (Helicoverpa armigera) طی چهار نسل متوالی انجام شد. آزمایش‌های زیست‌سنجی با اعمال غلظت‌های مختلف باکتری Bt طی نسل‌های مختلف شامل اولین نسل یانسل مرجع (F0) و نتاج متوالی حاصل   (F1وF2وF3) نشان داد که درصد مرگ و میر تجمعی و شاخص‌های حساسیت آفت به باکتری (مانند مقادیر LC50، نرخ مقاومتRR ، نسبت دوزهای کشند) به طور قابل توجهی در نسل‌های بعدی کاهش می‌یابد. نسل مرجع و نسل اول بیشترین حساسیت را به اسپور و کریستالهای باکتری Bt داشتند، اما طی اعمال فشار انتخابی مداوم، نرخ توسعه مقاومت در نسل دوم به طور معنادار افزایش یافت (RR=2.92) و در نسل سوم به حداکثر خود رسید(RR=7.25).مقدار LT50 طی روزهای پایش بجز چند غلظت بالا در نسل اول در سایر غلظتها و به ویژه در نسل های بعدی هیچگاه به پنجاه درصد کشندگی نرسید. مدل های آماری مختلف برای بررسی روابط بین بین LC50 و LT50 در چهار نسل متوالی (F0 تا F3) از H. armigera تحت تیمار با Bt مورد ارزیابی قرار گرفت تا مدلی که بهترین برازش از داده ها دارد انتخاب شود. نتایج نشان داد همه مدلها همبستگی قوی و مثبت بین LC50 وLT50 را تایید میکنند (r=0.92)، که بیانگر تاخیر معنادار در زمان مرگ لاروها با افزایش مقاومت یا کاهش حساسیت لاروهای آفت تحت فشار انتخابی است. مدل رگرسیون غیرخطی توانی (R²=0.89) و مدل تعمیم‌یافته خطی با توزیع گاما (Deviance explained=85%) نشان دادند که رابطه متغییرهای وابسته و مستقل مورد مقایسه به خوبی قابل مدل‌سازی است. این یافته‌ها تاکید می‌کنند که کاربرد مکرر Bt بدون استراتژی‌های مدیریت مقاومت نظیر استفاده از مناطق پناهگاه (refugia)، موجب بروز مقاومت سریع و کاهش اثر کنترل زیستی می‌شود. لذا، مدیریت مزرعه شامل تناوب حشره‌کش، ایجاد پناهگاه بدونBt و استفاده از غلظتهای   هدفمند و بالاتر نقش موثری در کنترل پایدار آفت و مدیریت مقاومت دارد. این تحقیق ضمن اثبات تکامل مقاومت فرانسلی در شرایط آزمایشگاهی، بر اهمیت پایش و پیشگیری از توسعه مقاومت ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی در جمعیت آفت های کلیدی در شرایط مزرعه و گلخانه‌ای تاکید دارد. کلیدواژه: Bacillus thuringiensis، کرم غوزه پنبه، مقاومت فرانسلی، زیست‌سنجی، نسل‌های متوالی، ، مدل‌سازی آماری، مهار زیستی

کنه(Trombidiformes: Iolinidae)   (McGregor, 1932) Pronematus ubiquitus کنه کوچکی است که قادر است به‌طور چشم‌گیری، جمعیت تعدادی از آفات و بیماری را کنترل کند. این شکارگر اندازه بسیار کوچک و سرعت تحرک فوق‌العاده‌ای دارد. روی سطح برگ برخی گیاهان، تعداد زیادی پرزهای غده‌ای وجود دارد که وجود این پرزها مانع از استقرار و حرکت مناسب شکارگرهایی مانند کنه‌های Phytoseiidae می‌شوند. ولی کنه P. ubiquitus به‌دلیل ویژگی‌های فوق‌الذکر، قادر است به راحتی پشت و روی برگ گیاهان میزبان حرکت کرده و از آفات و عوامل بیماری‌زای سطح برگ تغذیه کند. کاربرد این شکارگر به عنوان یک عامل کنترل بیولوژیک، می‌تواند به میزان قابل توجهی از مصرف آفت‌کش‌های شیمیایی بکاهد. نوسانات جمعیت و الگوی توزیع فضایی کنه‌یP. ubiquitus   روی درختان توت و بوته‌های لوبیا سبز در فصول بهار، تابستان و پاییز سال ???? در شهرستان کرمانشاه مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. نمونه‌برداری‌ها به صورت فواصل منظم و هفتگی صورت گرفت. نمونه‌برداری اولیه با در نظر گرفتن خطای نسبی ??/? با ?? نمونه آغاز شد. در این بررسی برای تعیین الگوی توزیع فضایی کنه‌ی P. ubiquitus، دو روش قانون توان تیلور و شاخص‌ رگرسیونی آیوائو مورد استفاده قرار گرفت. در این مطالعه الگوی توزیع فضایی روی گیاهان مورد مطالعه برای هر دو شاخص از نوع تجمعی به دست آمد. اثر دما و رطوبت نسبی نیز مورد مطالعه قرار گرفت. براساس رگرسیون خطی، نوسانات جمعیت کنه با دما برای لوبیا معنی‌دار نبود ولی برای توت تفاوت معنی‌دار و رابطه‌ی منفی مشاهده شد. همچنین رگرسیون خطی بین رطوبت نسبی و نوسانات جمعیت کنه برای لوبیا معنی‌دار نبود، ولی برای توت رابطه‌‌ی مثبت و معنی‌دار مشاهده شد. مطالعه‌ی نوسانات جمعیت و الگوی توزیع فضایی کنه‌ها می‌تواند به تنظیم برنامه‌های نمونه‌برداری و تخمین جمعیت آن‌ها در مدیریت تلفیقی محصولات مختلف کمک کند.   

درختچه کهور پوشش­ جنگلی غالب در جنوب استان سیستان و بلوچستان است. این درختچه با تولید علوفه دامی، تولید چوب، فضای سبز و مصارف پزشکی کاربرد فراوانی برای مردم بومی این مناطق دارد. فون کنه های مرتبط با درختچه کهور در ایران تا کنون مطالعه نشده است و شناختی از وجود گونه های مفید یا مضر از کنه ها در این منطقه وجود ندارد. در طی   پژوهشی در سال­های 1401 تا 1403 از شاخه و برگ درختان و همچنین خاک سایه انداز درختچه­های کهور در منطقه کنارک استان سیستان و بلوچستان نمونه­برداری هایی جهت جمع آوری فون کنه های مرتبط با کهور صورت گرفت، سپس نمونه­های برای تهیه اسلاید و شناسایی میکروسکوپی به آزمایشگاه انتقال یافتند، در آزمایشگاه نمونه­ها تفکیک و توسط اسید لاکتیک شفاسازی شدند و توسط هویر از آن­ها اسلاید میکرسکوپی تهیه گردید. نمونه­های به دست آمده برحسب خانواده جداسازی شده و توسط کلید معتبر داخلی و خارجی، شناسایی شدند همچنین برخی نمونه­ها جهت تایید برای متخصص مربوطه ارسال گردیدند. در این مطالعه در مجموع 15 گونه متعلق به 12 خانواده و هفت بالا خانواده جمع­آوری و شناسایی شدند که گونه­های جدید برای جهان با علامت (*)، گونه­های جدید برای ایران با (**) و گونه­های جدید برای سیستان و بلوچستان با علامت (***) به شرح زیر آمده است: Superfamily Trtranychoidea Donnadieu, 1857: Family Tetranychidae Donnadieu, 1875: Magdalena   .**, Superfamily Raphignathoidea Kramer, 1877: Family Eupalopselidae Willmann, 1952: Exothoris sp., Family Caligonelidae Grangjean, 1944: Neognayhus eupalopus Meyer & Ueckerman, 1989,*** Molothrognathus mehrnejadi Liang & Zhang, 1977, Family Camerobiidae Southcott, 1957: Neophyllobius sp., Family Raphignathidae Kramer, 1877: Raphignathus zhaoi Hu, Jian & Liang, 1995, Raphignathus sp., Superfamily Tydeoidea Kramer, 1877: Family Tydeidae Kramer, 1877: Neolorryia pandana Baker, 1968,** Lorryia sp.*, Family Iolinidae Pritchard, 1956, Pronematus ubiquitous McGregor, 1932,*** Superfamily Bdelloidea: Family Bdellidae Duge?s, 1834, Spinibdella cronini Baker & Blocker, 1944, Family Cunaxidae Thor, 1902: Cunaxa capreolus Berlese, 1889, Superfamily Erythraeoidea: Family Erythraeidae Oudemans, 1902: Andrevella sp.Superfamily Caeculoidea: Family Caeculidae: Allocaeculus sp. Superfamily Phytoseioidea: Family Phytoseiidae Berlese, 1916: Neoseiulus marginatus.   

چکیده گندم نان یکی از گیاهان زراعی در جهان است و نقش مهمی در امنیت غذایی دارد. هر چند عنصر سیلیسیم جزء عناصر ضروری برای رشد گیاه به شمار نمیآید. با این حال، نتایج تحقیقات اخیر نشان داده که سیلیسیم در افزایش مقاومت گیاهان به تنشهای محیطی موثر بوده است. لذا، این آزمایش با هدف مقایسه ذرات اکسید سیلیسیم با قطر متفاوت، سیلیکات سدیم و سیلیکات پتاسیم در کاهش خسارت تنش خشکی در گندم دیم انجام شد. آزمایش در قالب طرح بلوکهای کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه پژوهشی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی اجرا شد. تیمارهای آزمایش شامل فرمهای مختلف سیلیسیم )بدون مصرف سیلیسیم )شاهد(، سیلیکات پتاسیم ) 3SiO2K (، سیلیکات سدیم ) 3SiO2Na (، نانوذرات اکسید سیلیسیم ) 2SiO ( با قطر ذرات 8 نانومتر، نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 1 ± 12 نانومتر، نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 5 ± 25 نانومتر، نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 5 ± 65 نانومتر، اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 1000 نانومتر، اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 5000 نانومتر، اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 10000 نانومتر و اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 100000 نانومتر( بودند. نتایج نشان داد که کاربرد فرمهای مختلف سیلیسیم موجب بهبود رشد و عملکرد گندم نان شدند. به طوری که بیشترین قطر برگ ) 77 / 2 میلیمتر(، طول سنبله ) 38 / 11 سانتیمتر( و تعداد سنبلچه در سنبله ) 19 / 15 عدد( از محلولپاشی نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 8 نانومتر به دست آمد. به علاوه، مقایسه میانگینها نشان داد که تیمار نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 12 نانومتر و سیلیکات سدیم موجب افزایش 17 / 35 و 93 / 32 درصدی تعداد دانه در سنبله نسبت به شاهد شدند. همچنین بیشترین وزن هزار دانه در تیمار سیلیکات پتاسیم، اکسید سیلیسیم با قطر 10000 نانومتر و نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 25 و 8 نانومتر دیده شد. محلولپاشی نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 25 نانومتر به ترتیب باعث افزایش 23 / 38 ، 20 / 49 و 60 / 57 درصدی میزان عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و عملکرد کاه نسبت به شاهد شد . گیاهان محلولپاشی شده با نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر ذرات 8 و 12 نانومتر به طور معنیداری از میزان کلروفیل a، کلروفیل b و کلروفیل کل بیشتری نسبت به سایر فرمهای سیلیسیم برخوردار بودند. از طرفی، بالاترین میزان پرولین، پروتئین و قندهای محلول برگ با کاربرد تیمارهای نانوذرات اکسید سیلیسیم با قطر 8 ، 12 ، 25 و 65 نانومتر دیده شد. مشخص شد که کاربرد فرمهای مختلف سیلیسیم موجب کاهش محتوای مالوندیآلدئید و پراکسید هیدروژن و افزایش فعالیت آنزیمهای آنتیاکسیدانی کاتالاز، پراکسیداز و سوپراکسید دیسموتاز برگ در مقایسه با شاهد شدند. به طور کلی، تیمارهای نانو ذرات اکسید سیلیسیم در مقایسه با فرم غیرنانو به طور موثرتری عملکرد، اجزای عملکرد و صفات بیوشیمیایی گندم را افزایش دادند که نشان دهنده توانایی بهتر نانوذرات به دلیل ابعاد کوچکتر و سطح بیشتر آنها است. بنابراین، توصیه میشود برای افزایش رشد و عملکرد گندم نان دیم و کاهش آسیب تنش خشکی، پیشنهاد میشود که از محلولپاشی فرم نانو ذرات دی اکسید سیلیسیم استفاده شود. کلیدواژهها: آنزیم آنتیاکسیدان، عملکرد دانه، سیلیسیم، گندم، نانو ذره  

   چکیده:    با توجه به اهمیت و نقش درختان در اکوسیستم­های نواحی غربی کشورمان فون کنه­های پیش­استیگما که قسمت مهمی از کنه­های آفت­زای گیاهی و همچنین کنه­های شکارگر را شامل می­شوند مورد مطالعه و تحقیق قرار گرفت. برای رسیدن به این هدف نمونه­برداری­هایی از بهمن 1400 تا بهمن 1401 از شاخ و برگ و خاک و غیره درختان میوه منطقه چرداول انجام و سپس نمونه­ها برای تهیه اسلاید میکروسکوپی به آزمایشگاه انتقال یافت. در این مطالعه در مجموع 20 گونه متعلق به 11 خانواده جمع­آوری و شناسایی شدند که گونه­های شناسایی شده در این مطالعه به شرح ذیل است: Super Family: Tetranychoidea Donnadieu, 1876, Family: Tenuipalpidae Berlese, 1913, Tenuipalpus punicae Pritchard & Baker, 1958 Tenuipalpus granti Sayed, 1946 Family: Tetranychidae Donnadieu, 1875 Oligonychus sp. Tetranychus urticae Koch, 1836 Eotetranychus frosti (M cGrego, 1952) Super Family: Bdelloidea Family: Bdeliidae Duges, 1834 Spinibdella cronini (Baker and Balock, 1944) Family: Cunaxidae Thor, 1902 Cunaxa sp. Coleoscirus simplex (Ewing, 1917) Super Family: Tydeoidea Family: Iolinidae Peritchard, 1956 Neopronematus rapidus  (Kuznetzov, 1972) Neopronematus kamali Darbemamieh-Hajiganbar, 2015 Pronematus ubiquitous (McGregor, 1932) Family: Ereynetidae Oudemans, 1931 Ereynetes sp. Super Family: Raphignathoidea Kramer, 1877 Family: Caligonellidae Grandjean, 1994 Molothrognathus mehrnejadi Liang & Zhang, 2015 Molothrognathus sp. ­ Family: Raphignathidae Kramer, 1877 Raphignathus gracilic (Rack, 1962) Raphignathus sp. Super Family: Erythraeoidea Family: Erythraeidae Oudemans, 1902 Erythraeus sp. Abrolophus sp. Family: Anystidae Oudemans, 1936 Erythracarus pyrrholeucus Hermann, 1804 Super Family: Eupodoidea Family Eupodidae Koch, 1882 Eupodes sp.   

جنگل­های بلوط غرب کشور یکی از مهم­ترین رویشگاه­های طبیعی با تنوع زیستی فراوان است. این جنگل­ها دارای گونه­های متنوع بلوط Quercus   . است. سوء ­مدیریت و عوامل نامطلوب اقلیمی، این بوم نظام ارزشمند را مستعد حمله حشرات آفت نموده وحشرات آفت نیز روند رو به زوال جنگل را تسریع می­نمایند. در بین آفات درختان بلوط منطقه­ی زاگرس، سرخرطومی میوه خوار بلوط،Curculio glandium Marsh (Col.: Curculionidae)، یکی از مهم­ترین آفات بذرخوار بلوط است. لاروهای این حشره با تغذیه از محتویات داخلی بذر موجب از بین رفتن آن می­شوند، در نتیجه روند طبیعی رویش بذر و احیای طبیعی جنگل مختل می­گردد. این تحقیق در سال 1401 در جنگل­های بلوط دو شهرستان دالاهو و اسلام آباد غرب به­صورت همزمان انجام شد از ابتدا تا انتهای فصل رشد، به­طور منظم از درختان بلوط بازدید و نمونه برداری شد، میوه­های بلوط به­صورت تصادفی، جمع­آوری و داده­ها ثبت گردید. درآزمایشگاه نمونه­های آلوده، زیر استرومیکروسکوپ کالبد شکافی شد. مراحل زیستی آفت، از قبیل محل و زمان تخم­گذاری، تاریخ تفریخ تخم، سنین لارو­ها داخل میوه، ظهور حشره کامل، ریخت شناسی و دشمنان طبیعی مورد بررسی قرار گرفت. براساس داده‌­های جمع­آوری شده و شرایط اقلیمی منطقه، اوج جمعیت در دالاهو در تاریخ بیستم مهر ماه و در اسلام آباد غرب در تاریخ دوازدهم مهر ماه تعیین گردید. این آفت یک نسل در سال دارد. زمستان­گذرانی به­صورت لارو درون اطاقک­های گلی در داخل خاک است. بررسی الگوی توزیع فضایی در شهرستان دالاهو نوع تجمعی و در شهرستان اسلام آباد غرب از نوع تصادفی تعیین گردید. نتایج این پژوهش در ارتقاء اقدامات مدیریتی جهت کنترل آفت سرخرطومی بذر خوار بلوط موثر است. کلید واژه ها: عوامل زیستی، جنگل، بذر خواران، بلوط، غرب کشور، کرمانشاه   

   شب­پره موم­خوار بزرگ یکی از آفات بسیار مهم محصولات انباری و همه­گیر در کلنی­های زنبورعسل است که هر ساله خسارت سنگینی را بر زنبورداران به واسطه تغذیه از شان­های مومی موجود در داخل کندوها و همچنین شان­های مومی انبار شده تحمیل می­کند. مطالعه حاضر با هدف بررسی روش­های مختلف مدیریت تلفیقی شب­پره موم خوار بزرگ در زنبورستان و انبار نگهداری شان­های مومی طی بازه زمانی بهار الی تابستان 1402 روی 35 کلنی زنبورعسل ایرانی در شرایط اقلیمی شهرستان مریوان از توابع استان کردستان انجام شد. مطالعه حاضر در قالب طرح کاملاً تصادفی با شش تیمار( شامل تیمارهای زنبورستان قوی، زنبورستان ضعیف، انبار تاریک، انبار روشن، تیمار اسیدهای آلی و شاهد) و هر تیمار در پنج تکرار به مرحله اجرا در آمد. آزمایشات میدانی به مدت 20 روی تیمارهای آزمایشی انجام شد. تجزیه واریانس داده­ها با استفاده از نرم افزار    V.22 و مقایسه میانگین­ها هم براساس روش LSD انجام شد. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشره شب­پره موم خوار در زنبورستان قوی نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین تعداد حشره مشاهده شده در تیمار شاهد و کمترین آن مربوط به تیمار 1 و 4 بود. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشره شب­پره موم خوار در زنبورستان ضعیف نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P) براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین تعداد حشره مشاهده شده در تیمار دوم و کمترین آن مربوط به تیمار شاهد بود. نتایج تجزیه واریانس میزان تلفات شب­پره موم­خوار در تیمار اسیدهای آلی نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین و کمترین تعداد حشره تلف شده به ترتیب مربوط به تیمارهای اسید فرمیک و شاهد بود. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشرات بالغ دیده شده در انبار تاریک نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین تعداد حشره مشاهده شده در   تیمار 5 و کمترین آن مربوط به تیمار شاهد بود. نتایج تجزیه واریانس تعداد حشرات بالغ مشاهد شده در انبار روشن نشان داد که بین گروه­ها اختلاف معنی­دار وجود دارد (05/0 < P). براساس نتایج مقایسه میانگین، بیشترین و کمترین تعداد حشره مشاهده شده به ترتیب مربوط به تیمار شاهد و تیمار 2 بود.

   شب پره کرم سیب یکی از مهمترین آفات سیب در اکثر کشورهای جهان استکه هر ساله خسارات فراوانی را به این محصولات وارد می­کند. روش‌های کنترل عمدتاً مبتنی بر استفاده از حشره‌کش‌های وسیع الطیف است. نگرانی در مورد ایمنی، اثرات زیست محیطی، ایجاد مقاومت به حشره­کش و پایداری آفت کش­های مصنوعی، توسعه و استفاده از روش­های کنترل امن تر را در استراتژی مدیریت یکپارچه آفات ایجاد کرده­اند. یکی از روش­های امن که به طور فزاینده­ای برای پروانه کرم سیب استفاده می­شود کنترل اختلال جفت گیری با استفاده از جاذب جنسی شب پره ماده است. پتانسیل فرمون ­ها برای استفاده در کنترل آفات تجاری به دلیل ماهیت متنوع این ترکیبات سیگنالینگ باید به صورت موردی ارزیابی شود ، اما نشان داده شده است که آنها در مورد آفاتی مانند کرم سیب بسیار موثر هستند. با توجه به شرایط محیطی مختلف برای گرفتن بهترین نتیجه برای کنترل آفت، تعیین بهترین ارتفاع و رنگ تله­های فرومونی حائز اهمیت است. در تحقیق حاضر تاثیر رنگ و ارتفاع تله فرومونی بر میزان شکار شب پره کرم سیب بررسی شد. آزمایش به صورت فاکتوریل در قالب طرح بلوک کامل تصادفی در سه تکرار در سال 1402 انجام شد. فاکتورها شامل رنگ تله فرومونی (آبی، زرد، سبز و سفید) و ارتفاع تله (5/0، 1 و 5/1 متر) بود. نتایج نشان داد رنگ و ارتفاع تله­ها در بر تعداد حشرات شکار شده تاثیر معنی­داری دارد. در نسل اول بیشترین میزان شکار حشرات بالغ کرم سیب در تله سفید رنگ   وکمترین میزان شکار در تله آبی   مشاهده شد. بیشترین میزان شکار شب پره کرم سیب در ارتفاع 5/1 متر در نسل دوم مشاهده شد. در نسل دوم بیشترین میزان شکار در تله سبز با میانگین 2/9 عدد و کمترین شکار در تله آبی با میانگین 8/1 عدد مشاهده شد. نتایج این پژوهش نشان داد اثر متقابل رنگ تله و ارتفاع تله برروی شکار   شب پره کرم سیب در سطح 5 درصد معنی دار نمی­باشد. باتوجه به نتایج این بررسی، تله فرومونی سفید و سبز با ارتفاع نصب 5/1 متر بیشترین کارایی را درکنترل شب پره کرم سیب دارد. کلمات کلیدی: شپ‌پره کرم‌سیب، تله فرومونی، تله دلتا، شکار انبوه ، سقز

   در این پژوهش نمونه برداری پی در پی از گونه های مختلف تریپس در   سه مرتع مهم جوانرود (استان کرمانشاه) انجام شد.   این مراتع شامل ده سرخ (1500 متر)، ماساندر ( متر1370) و گنداب (1270 متر) بودند. نمونه برداری از طریق تکاندن گیاهان مشترک بین سه مرتع به داخل سینی سفید به صورت هفتگی انجام گرفت. گیاهان مشابه سه سایت نمونه برداری شامل گونه های خردل وحشی (Sinapis arvensis)، یولاف (Avena fatua L)، بابونه (Matricaria chamomilla L)، کیسه کشیش (Capsella bursapastoris) و جودره (Hordeum spontaneum) بودند. نتایج نشان داد ‌از بین تعداد کل 10503 نمونه جمع آوری شده از مراتع سه گانه جوانرود   18 گونه تریپس متعلق به چهار خانواده شامل Aeolothripidae (چهار گونه) ، Melanthripidae (یک گونه)   ، Thripidae(9 گونه)   و   hlaeothripidae (چهار گونه) روی پنج گونه گیاهی فراوان شناسایی شد. از بین این 18 گونه چهار گونه غالب منطقه شامل گونه های Rhipidiothrips brunneus، Melanthrips knechteli، Thrips meridionalis (Priesner   و Haplothrips reuteri (Karny) بودند. نتایج آنالیز تنوع زیستی براساس شاخص های مهم مانند شانون-وینر و سیمسون نشان داد بین سه مرتع از نظر تنوع زیستی اختلاف وجود دارد. براساس هر دو شاخص شانون (2.76) و سیمسون (0.93) بیشترین تنوع کلی گونه­های تریپس در   مرتع گنداب می­باشد. دو مرتع ده سرخ و ماساندر دارای تنوع گونه ای تقریبا مشابهی می باشند.   شاخص یکنواختی پیلو یا Equitability برای گنداب (0.95) و ده سرخ (0.92) بالاتر از ماساندر (0.90) بود. نتایج آزمون تحلیل مولفه‌های اصلی (Principal Component Analysis) نشان داد تمایل به پراکندگی گونه های تریپس در   بین مناطق سه گانه   بایکدیگر متفاوت هستند. شاخص مشابهت گونه ها براساس ضریب چکانووسکی   نشان داد بیشترین ترکیب گونه ای یکسان بین مراتع ده سرخ و ماساندر می­باشد که از نظر ارتفاع از سطح دریا به همدیگر نزدیکتر هستند. شاخص   تنوع زیستی   شانون-وینر   نشان داد بیشترین تنوع زیستی گونه های تریپس در مراتع ده سرخ به ترتیب روی گیاهان یولاف (2.69) جودره (67/2) و خردل وحشی (2.43)،   می باشد.   براساس شاخص سیمسون   بیشترین تنوع گونه­های تریپس در   مرتع ده سرخ روی گیاهان یولاف (0.92) جودره (0.92) میباشد. از طرفی با توجه به اینکه کمترین شاخص تنوع سیمسون ثبت شده روی بقیه گیاهان در دامنه بین 0.81 تا 0.88 بود.   بنابراین   همه پنج گیاه منتخب گیاهان میزبان مهمی برای تریپس های جمع آوری شده   هستند ولی گیاهان یولاف ، جودره و خردل وحشی گیاهان کلیدی تر در ارتباط با تنوع زیستی گونه ها مختلف تریپس در ده سرخ می­باشند.   بالاترین شاخص یکنواختی پیلو در ده سرخ روی کیسه کشیش (0.95)، در ماساندر روی جودره (0.95) و کیسه کشیش (0.95) و در گنداب روی یولاف (0.96) و جودره (0.96) بود. در هر سه مرتع بالاترین ظرفیت محیطی در ارتباط با گونه های متععدد تریپس مربوط به گیاه خردل وحشی بود.   نتایج آزمون   شاخص مشابهت (Similarity Index)گونه های تریپس روی گیاهان میزبان منتخب براساس روش PCA   و مقیاس NMDS [1] در سه مرتع مورد نمونه برداری نشان داد   گونه های Rhipidiothrips brunneus William   و Frankliniella intonsa (Trybom) در مرتع ده سرخ فراوانی بالاتری روی یولاف داشته و گونه های Rhipidiothrips brunneus، Frankliniella intonsa ، Thrips meridionalis (Priesner   و Haplothrips reuteri (Karny) گونه هایی با فراوانی یکسان در روی گیاهان خردل ، جو دره و یولاف دیده می شوند. ولی گونه Melanthrips knechteli Priesner در روی همه گیاهان از نظر فراوانی بالا و ترکیب مشابه می باشد   مابقی گونه ها از نظر فراوانی کمتر ولی با یک شاخص مشابهت یکسان و تقریبا   در نزدیک هم قرار گرفته اند.       لغات کلیدی

  Wheat is a strategic crop; therefore, its storage, especially in storage, encounters particular importance. The khapra beetle, Trogoderma granarium Evert (Coleoptera: Dermestidae), is a crucial polyphagous pest that causes irreversible damage, especially to wheat. Biological pest control agents that can be established in warehouse conditions are essential from the point of view of healthy food production. The predatory mite Celacaropsis sp. was reported first from the Entomology lab of the Razi University of Iran in 2019; for this reason, there was little information about it. Therefore, this research was aimed to precisely evaluate the morphology of different stages, prey preference, and age stage two-sex life table of the mentioned mite on two prey species, T. granarium, and the mill moth, Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae), for introducing an easy and affordable method for the mass rearing of the predator. Accordingly, it was determined that the number of mite stages is sex-dependent. Females had five stages (egg, larvae, protonymph, deutonymph, and adult), and males lacking deutonymph had four stages. Moreover, male adults had morphological dimorphism. No-choice test showed the predatory mite prefers egg to larval instars. In this condition, the predator consumed, on average, 5.9 eggs of the khapra beetle and 3.5 eggs of the mill moth during the 24-hour test, while it did not show any desire to feed on four- and five-year-old larvae and pupae. The egg of both prey species was the most preferred stage for the predator in the way that the prey preference index values (Manley's ?) were obtained at 0.76 and 0.47, respectively. In choosing between the eggs of both prey species, the predator preferred the egg of the khapra beetle to the egg of the mill moth. The life table study of predatory mite on eggs of both species showed that the percentage of pre-adult survival rate and the mean fecundity were higher in T. granarium than E. kuehniella. On the contrary, the mean of the adult pre-oviposition period was more in the mill moth treatment than in another treatment. Also, females constituted only 28% of the adult mites that had fed on E. kuehniella, while they accounted for 65% of the population in the opposite treatment. Feeding on the khapra beetle egg increased the mean of all population parameters compared with providing on the mill moth's egg and, on the contrary, decreased the mean generation time. The ratio of intrinsic mean increase (r) in T. granarium to E. kuehniella as the most critical population parameter was 3.32. This research showed that the khapra beetle egg is a desirable prey for the predatory Celacaropsis sp. and has the potential for use in the mass rearing of this mite. However, before making a definite recommendation, more studies are needed. Key words: The predatory mite, Cheyletidae, Trogoderma granarium, Ephestia kuehniella, preferred prey, two-sex life table

شپشک­های گیاهی از آفات مهم گیاهان زراعی،   باغی و جنگلی هستند. این گروه از حشرات، دارای بیش از 8000 گونه­ی شناسایی شده در جهان و بیش از 300 گونه در ایران است. شپشک­های گیاهی، اغلب به طور مستقیم از شیره گیاهی تغذیه و به گیاه آسیب می­رسانند؛ برخی نیز به طور غیر مستقیم، با انتقال ویروس و یا از طریق تولید عسلک و اختلال در فتوسنتز، به گیاه میزبان آسیب می­رسانند. در ارتباط با این تحقیق، نمونه­ برداری تصادفی­ای از درختان میوه و سایر گیاهان مناطق قصرشیرین، سرپل ذهاب و گیلان غرب، انجام گرفت. همزمان با جمع آوری، ثبت اطلاعات و خصوصیات مزرعه­ای نمونه­ها، عکس­برداری و انتقال به آزمایشگاه، تعدادی از نمونه­ها، در الکل 75%، تعدادی جهت پرورش شپشک­ها و دشمنان طبیعی مرتبط با آنها و تعدادی نیز اسلاید گردید. شناسایی نمونه­ها با استفاده از منابع معتبر در سطح جنس و گونه صورت گرفت. تصاویر و ترسیم تعدادی از نمونه­ها به صورت ماکروسکوپی و میکروسکوپی جهت تایید نهایی و اظهار نظر، به آدرس متخصصین مربوطه در خارج کشور ارسال شدند. در مجموع   14 گونه شپشک گیاهی از 4 خانواده و 12 گونه دشمن طبیعی مرتبط شناسایی گردیدند. شپشک های قرنطینه­ای، شامل هشت گونه شپشک­ قرنطینه خارجی، یک گونه قرنطینه­ای داخلی، دو گونه با پتانسیل قرنطینه داخلی استان کرمانشاه و یک گونه نیز با پتانسیل   قرنطینه­ای خارجی معرفی و به روز رسانی شدند. در میان نمونه­ها، گونه Lepidosaphes ulmi برای اولین بار به صورتHypogeic   روی قسمت های زیر زمینی علف هرز قیاق (Sorghum halepens) در جهان و گونه­­های Phenacoccus solenopsis   و Parthenolecanium persicae   برای اولین بار به ترتیب روی کاهوی وحشی (Lactuca serriola) و زبان گنجشک (Fraxinus excelsior) در ایران گزارش می­گردند.گونه­های Parlatoria crypta، Planococcus ficus   و Coccus hesperidum برای اولین بار به ترتیب روی خرزهره (Nerium oleander)، انجیر (Ficus sp.) و ارغوان (Cercis siliuqastrum) در استان کرمانشاه گزارش می­شوند. در لیست زیر، شپشک­ گیاهی­ای­ که با یک ستاره مشخص گردیده­ است، برای اولین بار از ایران وگونه­های شپشک گیاهی­ای که با دو ستاره مشخص گردیده­اند، برای اولین بار از استان کرمانشاه گزارش می­گردند. همچنین، دشمنان طبیعی­ای که با سه ستاره مشخص شده­اند، برای اولین بار در جهان، از روی شپشک Kermes spatulatus گزارش می­شوند؛ و دشمنان طبیعی دیگر، که با دو ستاره مشخص گردیده­اند، برای اولین بار از ایران گزارش می­شوند. Diaspididae: Aonidiella orientalis**, Lepidosaphes ulmi, Parlatoria blanchardi, Parlatoria crypta, Parlatoria pergandii**, Odonaspis sp.** Pseudococcidae: Antonina graminis** (Natural enemies: Coccinellidae: Diomus rubidus**; Nephus sp.**), Nipaecoccus viridis** (foes:­ Aphelinidae: Marietta  leopardina**; Encyrtidae: Anagyrus sp.; Anagyrus pseudococci), Phenacoccus solenopsis** (foes: Coccinellidae: Nephus bipunctatus**; Scymnus sp.; Encyrtidae: Anagyrus orbitalis**), Planococcus ficus Coccidae: Coccus hesperidum, Parthenolecanium corni, Parthenolecanium persicae Kermesidae: Kermes spatulatus* (foes: Coccinellidae: Exochomus undulatus***; Eulophidae: Aprostocetus protasovi***; Phlaeothripidae: Haplothrips globiceps***)       کلیدواژه: آفات اقتصادی، ریخت شناسی، قرنطینه خارجی، مهار زیستی   

گیاه دارویی بومادران از مهم‌ترین گیاهان دارویی است که یافتن سطح کودی مناسب و بهترین تاریخ کاشت آن به کشاورزان برای کشت هر چه بهتر این گیاه دارویی کمک می‌کند. به منظور بررسی اثر تاریخ‌ کاشت و کود دامی بر عملکرد محصول و کارایی جذب و مصرف   نیتروژن در گیاه   بومادران آزمایشی به صورت طرح کرت خرد شده در قالب بلوک‌ کامل تصادفی در سه تکرار اجرا شد. فاکتورهای آزمایش شامل کود دامی به عنوان فاکتور اصلی در 4 سطح (0، 10، 20، 30 تن در هکتار) و فاکتور فرعی 3 تاریخ کاشت (15 فروردین، 4 اردیبهشت، 24 اردیبهشت) بود. صفات مورد بررسی شامل شاخص‌های رشدی، عملکرد و اجزای عملکرد و کارایی جذب، زراعی، فیزیولوژیک و شاخص برداشت نیتروژن بودند. نتایج نشان داد با افزایش سطوح کود دامی شاخص سطح برگ، سرعت رشد محصول، سرعت رشد نسبی، وزن خشک اندام‌های هوایی در هر سه تاریخ کاشت افزایش یافته است و بیش‌ترین میزان هر کدام از صفات ذکر شده در تاریخ کاشت اول و سطح 30 تن کود دامی در هکتار و کم‌ترین آن در تاریخ کاشت سوم و سطح کودی صفر تن کود دامی در هکتار مشاهده شد. کاربرد کود دامی اثر معنی دار در سطح احتمال یک درصد بر تعداد کاپیتول در بوته، تعداد دانه در کاپیتول، ارتفاع بوته در زمان برداشت و گلدهی، وزن هزار دانه، وزن تر گیاه، عملکرد دانه، تعداد ساقه گلدهنده داشت. تاریخ کاشت مناسب باعث افزایش طول دوره رشد در گیاهان می‌شود که تاریخ مناسب برای بومادران در ابتدای فصل رشد (15 فروردین) بود. در این تاریخ کاشت تمامی اجزای عملکرد و صفات رشدی بهتر از دیگر تاریخ‌های کاشت مشاهده شد. همچنین افزایش کود دامی کاهش کارایی جذب، زراعی، فیزیولوژیک و شاخص برداشت نیتروژن را به همراه داشت. به طور کلی با کاربرد کود دامی از صفر به 30 تن در هکتار و تاریخ کاشت ابتدای فصل می‌تواند به عملکرد بالا و استفاده کارآمد از این گیاه دارویی کمک کند. هم‌چنین استفاده از کود‌های دامی به جای کود شیمیایی می‌تواند جایگزین مناسبی برای افزایش عملکرد باشد و از مضرات زیست محیطی کود شیمیایی نیز جلوگیری کند. واژه های کلیدی:   اسانس، اجزای عملکرد، ویژگی‌های   فیزیولوژیک، جذب نیتروژن      

سنک کلزا، Nysius cymoides (spinola) (Hemiptera: Lygaeidae) ، یکی از آفات در سراسر جهان است که در حملات تهاجمی عملکرد محصول را به شدت کاهش می­دهد. درحال حاضر برای کنترل آن در ایران از حشره­کش­های طیف وسیع مانند ارگانوفسفات­ها استفاده می­شود که سبب به ­خطر انداختن امنیت غذایی انسان و برجا گذاشتن آلودگی­های زیست­محیطی می­گردد. از طرفی استفاده از مخلوط آفتکش­ها یکی از راهکارهایی است که نه تنها باعث کاهش مصرف آفتکش­ها می­شود، بلکه سبب به تاخیر انداختن مقاومت آفات به حشره­کش­ها و یا شکستن آن شود. بنابراین هدف از این پژوهش، بررسی کارایی حشره­کش جدید و کم­خطر اسپیروتترامات برای کنترل سنک کلزا و امکان استفاده همزمان آن با کلرپایریفوس، از طریق تلفیق دو روش­ کاربرد در دو غلظت توصیه شده (RC) و نصف آن در شرایط گلخانه بود. نتایج آزمون­های زیست­سنجی نشان داد که اسپروتترامات به­صورت محلول­پاشی سمی­تر از خاک­کاربرد و به­طور کلی در هر دو روش سمی­تر از کلرپایریفوس بود. در حالی که سمیت کلرپایریفوس در هر دو روش کاربرد مشابه بود. همچنین برهمکنش دو حشره­کش در تمام حالت­های ترکیبی، افزایشی تخمین زده شد به جز تیمار کلرپایریفوس ?2 RC خاک­کاربرد+ اسپیروتترامات ?2 RC محلول‌پاشی که آنتاگونیستی بود. در ادامه بررسی دوام بقایای حشره­کش­ها با فواصل یک هفته­ای از زمان کاربرد تا سه هفته بعد در تیمارهای مختلف نشان داد که کلرپایریفوس RC در تمام این مدت در هر دو روش با دوام­ترین تیمار در بین تیمارهای تکی بود. این در حالی بود که دوام تیمارهای مخلوط دو حشره­کش با هم برابر بود و طی این مدت از محدوده 22/87-100 درصد تلفات (بقایای دو ساعته) به 44/39-50 درصد (بقایای یک هفته­ای)، سپس به 78/17-78/27 درصد (بقایای دو هفته­ای) و در نهایت به سه تا هشت درصد (بقایای سه هفته­ای) رسید. از نظر ماندگاری، تفاوتی بین دو روش کاربرد کلرپایریفوس در طول سه هفته مشاهده نشد. درباره اسپیروتترامات، اثربخشی بقایای دو ساعته روش محلول‌پاشی بیشتر از روش خاک­کاربرد بود ولی در هفته اول تا سوم با هم برابر شد. نتایج آزمون­های دوام همچنین مشخص کرد که اسپیروتترامات در هر دو روش کاربرد سریعتر از کلرپایریفوس تجزیه می­شود. در نهایت با توجه به کارایی بالا   و دوام قابل قبول برای کنترل سنک کلزا تیمارهای کلرپایریفوس RC محلول‌پاشی و اسپیروتترامات 2RC خاک‌کاربرد از بین تیمارهای تکی انتخاب شدند که برای جلوگیری از بروز مقاومت، بهتر است به­طور متناوب استفاده شوند. از بین تیمارهای ترکیبی نیز با توجه به آلودگی کمتر برای محیط زیست، برهمکنش افزایشی و امکان برخورد بیشتر سنک­ها با حشره­کش، دو تیمار کلرپایریفوس ?2 RC خاک­کاربرد+ اسپیروتترامات RC خاک‌کاربرد و کلرپایریفوس ?2 RC محلول‌پاشی+ اسپیروتترامات ?2 RC خاک‌کاربرد مناسب­ترین هستند. این پژوهش به بهبود روش کنترل شیمیایی سنک بذرخوار کلزا کمک می­کند.

کلزاBrassica napus L. (Brassicaceae) ، یکی از مهم‌ترین گیاهان دانه روغنی در دنیا است. سنک بذر خوار کلزا Nysius cymoides (Spinola) (Hemiptera: Lygaeidae) یک حشره پلی­فاژ است که پوره­ها و حشرات بالغش با تغذیه از بذر کلزا عملکرد محصول را به شدت کاهش داده و خسارت اقتصادی به بار می­آورد. بنابراین کنترل شیمیایی به دلیل تاثیر سریع، یکی از بهترین راه­های مدیریت این آفت قلمداد می­شود. اما با در نظر گرفتن اهمیت سلامت غذایی و لزوم حفاظت محیط زیست بهتر است در این زمینه آفت­کش­های کم­خطر را جایگزین آفت­کش­های طیف وسیع نمود و یا از تلفیقی از راه­های کاربرد این ترکیبات بهره برد. علاوه بر این اختلاط حشره­کش­ها یک راهکار مفید در راستای به تعویق انداختن مقاومت آفات و کاهش هزینه‌ تولید است. لذا هدف از این پژوهش، ارزیابی کارایی استامی­پرید علیه سنک کلزا و مقایسه آن با مالاتیون بود که در ایران برای کنترل آفت مذکور استفاده می­شود. نتایج آموزن‌های زیست‌سنجی علیه حشرات بالغ در دو روش کاربرد در شرایط گلخانه نشان داد که قدرت حشره­کشی هر دو ترکیب به صورت محلول‌پاشی بیشتر از روش خاک‌کاربرد است. همچنین استامی‌پرید برای N. cymoides سمی­تر از مالاتیون بود. برهمکنش دو حشره­کش در تمام حالت­های تست شده آنتاگونیستی بود به جز حالتی که غلظت توصیه شده هر دو به نسبت حجمی برابر در خاک بکار رفت و نتیجه، یک برهمکنش افزایشی بود. همچنین در ادامه به بررسی دوام حشره‌کش‌ها به مدت 21 بعد از تیمار   با فواصل زمانی یک هفته­ای پرداخته شد. بر این اساس، تلفات ناشی از غلظت توصیه شده مالاتیون (RC) به روش محلول‌پاشی طی یک هفته­ از زمان تیمار بسیار افت کرد و از 100% به 07/16% رسید در صورتی­که استامی‌پرید بادوام­تر بود و تلفات ناشی از آن از 71/92% به 82/34% رسید. اما در روش خاک‌کاربرد، بر عکس، مالاتیون (RC) بسیار با دوام­تر بود و بعد از یک هفته همچنان 13/53 درصد از حشرات تیمار شده را از بین برد در حالی­که استامی‌پرید (RC) حتی طی 48 ساعت اول، فقط 71/60 درصد تلفات ایجاد کرد ولی از نظر دوام افت چندانی نداشت و پس از یک هفته 14/32 درصد تلفات ایجاد کرد. استامی‌پرید (2RC) خاک‌کاربرد و مالاتیون ?2 RC خاک­کاربرد+ مالاتیون ?2 RC محلول­پاشی هر دو کنترل موثر و دوام قابل قبولی داشتند که به تناوب می­توان آنها را بکار برد. بهترین تیمارهای ترکیب دو حشره­کش با در نظر گرفتن موثر بودن در کنترل آفت و به تعویق انداختن مقاومت آن و ایمنی محیط زیست در درجه اول مالاتیون RC خاک­کاربرد+استامی‌پرید RC خاک‌کاربرد و سپس مالاتیون ?2 RC   محلول‌پاشی+ استامی‌پرید ?2 RC   محلول‌پاشی بودند. بقایای دو ساعته، هفت و 14 روزه دو تیمار ذکر شده به ترتیب منجر به بیش از 78%، 41% و 12% تلفات در سنک کلزا شدند. بنابراین برای کنترل بهتر این آفت، می­توان از تیمارهای منتخب تکی و ترکیبی به تناوب استفاده کرد. نتایج این پژوهش می­تواند به بهبود روش کنترل شیمیایی سنک بذرخوار کلزا کمک کند.   

کفشدوزک ها با نام انگلیسی، Lady bird ، متعلق به راسته سخت بالپوشان و خانواده ی، Coccinellidae هستند، حشرات کامل و لارو اغلب آنها شکارگر آفات مهم کشاورزی می باشند و نقش مهمی در کنترل شته ها، شپشک های گیاهی و حتی کنه ها دارند. در این تحقیق، بررسی فونستیک کفشدوزک ها و شناسایی پارازیتویید های مرتبط با آنها در استان کرمانشاه طی سفر به نقاطی از استان در سال‌های 1398 تا 1400 انجام شد. بیش از 4250 نمونه از اکوسیستم‌های مختلف گیاهی به روش های متعدد جمع‌آوری شد. شناسایی آنها بر اساس منابع و کلیدهای معتبر و جدید صورت گرفت. گونه های شناسایی شده در لیست زیر شامل 28 گونه و متعلق به 4 زیرخانواده می باشد: زیر خانواده Chilocorinae   (1 قبیله، 3 جنس و 5 گونه)، زیرخانواده Chilocorinae (3 قبیله، 7جنس و 11 گونه)، زیرخانواده Scymninae   (4 قبیله، 5 جنس و 9 گونه) و زیرخانواده Sticholotidinae (1 قبیله، 1جنس و 1 گونه) می باشد. گزارش های جدید با ستاره مشخص شده است. اطلاعات مربوط به جمع آوری برای هر گونه با اسامی مترادف، سوابق گذشته، گزارش جدید ، انتشار و نکات مهم در مورد هر گونه ثبت گردید. نکات مهم برای شناسایی هر گونه اغلب بر اساس خصوصیات اندام تناسلی نر و ویژگی های ظاهری حشرات بالغ به طور خلاصه و همراه با تصاویر ارایه گردید. تعداد 4 گونه زنبور پارازیتویید مرتبط با کفشدوزک ها نیز شناسایی و در لیست زیر به صورت جدا ارایه شده است. این دو لیست مربوط به تعداد معدودی از کفشدوزک و پارازیتویید های آنها در استان کرمانشاه است. اما یقینا فون کفشدوزک ها و دشمنان طبیعی آنها بسیار غنی تر از این است که پیشنهاد می شود در بررسی های آینده با امکانات بیشتر این مطالعه هر چه بیشتر تکمیل تر شود. علاوه بر این لیست شناسایی دو گونه از کفشدوزک­های جنس Nephus Mulsant, 1846 که احتمالا برای دنیا جدید باشند و بیش از 4 گونه زنبور پارازیتویید در دست اقدام است و جهت شناسایی وانجام کارهای مولکولی به خارج از کشور ارسال گردیده اند.گونه­های مشخص شده با علامت (?) برای اولین بار از استان کرمانشاه گزارش می­شوند. لیست گونه ها به شرح ذیل است:   Chilocorus bipustulatus (Linnaeus,1758), Exochomus quadripustulatus (Linnaeus, 1758)?, Exochomus undulatus Weise, 1878, Parexochomus pubescens (Kuster, 1848)?, Parexochomus nigromaculatus (Goeze, 1777), Coccinella septempunctata Linnaeus,1758, Hippodamia variegata (Goeze, 1777), Oenopia coglobata (Linnaeus, 1758), Oenopia onica (Olivier , 1808), Propylae quatuoredecimpunctata (Linnaeus, 1758)?, Adalia bipunctata (linnaeus, 1758), Adalia decimpunctata (Linnaeus, 1758)?, Ceratomegilla undecimnotata (D.H. Shneider, 1793)?, Psyllobora vigintiduopunctata (Linnaeus, 1758)?, Coccinula elegantula Weise, 1890, Coccinula redmita Weise 1885?, Stethorus gilvifrons (Mulsant, 1850), Scymnus flavicolis (Redtenbacher, 1843), Scymnus rubromaculatus Goeze,1777, Scymnus apetzi Mulsant, 1846?, Scymnus subvillosus (Goeze, 1777)?, Scymnus pharaonis Motschulsky, 1851,   Clitostethus arcuatus Rossi, 1794?, Hyperaspis pseudopustulata Mulsant, 1853, Diomus rubidus (Motscholsky, 1837), Pharoscymnus pharoides Marsuel, 1868, Nephus sp A?, Nephus sp B? زنبورهای پارازیتوئید: Encyrtidae: Homalotylus turkmenicus Myratseva, 1981 , Ooencyrtus sp. Pteromalidae: Pachyneuron muscarum (Linnaeus, 1758) Aphelinidae: Marietta picta (Andre, 1878)   کلید واژه­ها: تنوع، شکارگر، کنترل بیولوژیک، چک لیست و انتشار   

   بید سیب زمینی،Phthorimaea operculella (Zeller) (Lepidoptera: Gelechiidae)، آفتی الیگوفاژ و با پراکنش جهانی است که از گیاهان خانواده Solanaceae تغذیه می­کند. این حشره علاوه بر خسارت وارده در مزرعه، مخرب­ترین­ آفت سیب زمینی در انبار به شمار می­رود که لاروهای آن با حفر دالان­های تغذیه­ای عمیق در غده­های سیب­زمینی و ایجاد پوسیدگی های ناشی از بیمارگرهای ثانوی در آلودگی شدید کل محصول را نابود می­کنند. استفاده از حشره­کش­ها برای آفات انباری به­دلیل به خطر انداختن امنیت غذایی و توسعه مقاومت با محدودیت مواجه است. لذا روش­های مدیریتی کم خطر و یا بی خطر باید جایگزین کنترل شیمایی شوند. پرتودهی با پرتو فرابنفش یک روش بی­خطر است که می­تواند نقش موثری در برنامه­های مدیریت تلفیقی این حشره در انبار ایفا کند. بنابراین این پژوهش با هدف ارزیابی نقش پرتو UV-C در کنترل بید سیب زمینی برای مراحل پس از برداشت طراحی شد. پرتودهی سنین مختلف تخم برای چهار دقیقه با این پرتو نشان داد که با افزایش سن تخم، حساسیت به پرتو ماورای بنفش بیشتر می­شود به طوری­که پس از این پرتودهی فقط 67/61 درصد از تخم­های چهار روزه تفریخ شدند. در ادامه برای رسیدن به موثرترین مدت زمان تابش، گروه­های کوهورت تخم­ چهار روزه برای مدت زمان­های مختلف یک، دو، چهار، شش و 10 دقیقه با UV-C پرتودهی شدند و پارامترهای زیستی آنها از طریق مطالعه جدول زندگی دوجنسی سنی-مرحله­ای با تیمار شاهد (بدون پرتودهی) مقایسه شد. نتایج نشان داد که طول دوره پیش از بلوغ و درصد بقا در این دوره و نیز طول عمر حشرات بالغ با افزایش مدت زمان پرتودهی به ترتیب افزایش، کاهش و کاهش پیدا کردند. همچنین پارامترهای جدول زندگی اعم از نرخ بقای ویژه سنی، نرخ باروری ویژه سنی، نرخ بقای ویژه سنی-مرحله­ای، امید به زندگی و ارزش تولیدمثلی سنی-مرحله­ای به طور منفی و وابسته به مدت زمان پرتودهی تحت تاثیر پرتو UV-C قرار گرفتند. علاوه بر آن   کلیه پارامترهای جمعیت نیز توسط این پرتو تحت تاثیر قرار گرفتند و ارتباط مستقیمی با مدت زمان پرتودهی داشتند. مقادیر نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r)، نرخ   متناهی افزایش جمعیت (?)، نرخ خالص تولیدمثل (R0) و میانگین مدت زمان یک نسل (T) برای تیمار شاهد به ترتیب 1345/0 بر روز، 1440/1 بر روز، 39/68 تخم و 42/31 روز تخمین زده شدند که پس از هشت دقیقه پرتودهی تخم­ها به ترتیب به 0099/0 بر روز، 0990/0 بر روز، 64/0 تخم و 01/45 روز رسیدند. در نهایت کارایی بالای پرتو UV-C برای کنترل بید سیب زمینی در شرایط آزمایشگاهی مشخص شد اما پیش از عملی کردن این روش کنترل در انبارهای سیب­زمینی نیاز به مطالعات بیشتری می­باشد.  

Lycoriella auripila (Winnertz)، از راسته دوبالان اشاره کرد که یکی از مهم‌ترین و خسارت‏زا‏ترین آفات قارچ­های خوراکی محسوب می­شود. با توجه به مقاومت پشه­ی L. auripila به آفت‏کش­های رایج، یافتن حشره­کش­های موثر جدید، برای کنترل این آفت ضروری است. در این مطالعه حساسیت حشرات کامل پشه­ی قارچ­خوار نسبت به حشره­کش­های ارگانیک بینو1 و تنداکسیر به­صورت مجزا و ترکیبی ارزیابی شد. آزمایش­های زیست سنجی در این تحقیق داخل ظروف پتری دیش دارای خاک پوششی انجام شد. میزان LC10،   LC50و LC90 برای حشره­کش بینو 1 بعد از 48 ساعت به ترتیب برابر با 605/0،37/75 و 12/9391 پی­پی­ام محاسبه گردید و همچنین غلظت مورد نیاز از حشره کش تنداکسیر جهت رسیدن به 50 درصد تلفات در زمان­های 24 و 48 ساعت به ترتیب 097/2762 و 73/237 پی­پی­ام (برحسب ماده موثره) بود. با توجه به نتایج حاصل از اختلاط دو آفت­کش برای غلظت­های زیرکشنده و کشنده بعد از 24 ساعت مشاهده شد که در بین نسبت­های مختلف نسبت 6:4 (تنداکسیر: بینو1) بهترین نسبت اختلاط دو آفت­کش بوده است و با توجه به اینکه نرخ سینرژیستی (R) برای غلظت LC90 آن برابر 035/109 و همچنین شاخص اختلاط(CI) آن برابر 009/0 بوده، مشخص شد که این نسبت از اختلاط دو آفت­کش بعد از گذشت 24 ساعت بیش­ترین تاثیر سینرژیستی در کنترل پشه­ی قارچ­خوار Lycoriella auripila داشته است. در بین تمام غلظت­ها نسبت 1:9 (تنداکسیر: بینو1) نامناسب­ترین نسبت اختلاط دو آفت­کش بوده است. در غلظت­های زیر کشنده LC10، LC20 و LC30 برای اختلاط دو آفت­کش بعد از 48 ساعت، نسبت 1:9 (تنداکسیر: بینو1) و در غلظت­های LC40 تا LC90 نسبت 6:4 بهترین نسبت و همچنین در غلظت­های زیرکشنده و کشنده در همه غلظت­ها نسبت 9:1 (تنداکسیر: بینو1) بدترین نسبت جهت اختلاط دو آفت­کش بوده است.  

اغلب شپشک­های گیاهی (Hemiptera: Sternorrhyncha: Coccoidea) در نقاط مختلف دنیا از آفات کشاورزی و منابع طبیعی هستند و هرساله خسارت زیادی را به محصولات مهم زراعی و سایرگیاهان وارد می­کنند. کنه­های (Arachnida: Acari) مرتبط با شپشک­های گیاهی نقش­های متعددی از جمله شکارگر، پارازیت، پوسیده خوار، لاشه خوار، فورتیک، عسلک خوار، همزیست و استفاده از پوشش مومی به عنوان پناهگاه را روی گیاهان بر عهده دارند. کنه­ها می­توانند از برخی شپشک­های Diaspididae تغذیه کنند و یا به عنوان پناهگاه از برخی Pseudococcidae ها و Coccidae ها استفاده کنند، بنابراین برخی از کنه­ها می­توانند جمعیت آفت را بدون استفاده از مصرف سموم کاهش دهند. در این پژوهش که بین سالهای   1398 تا 1400 انجام شد، روابط بین کنه­های مرتبط با شپشک­ها در منطقه کرمانشاه مطالعه و مشخص شد. برای این تحقیق قسمت­هایی از میزبان اعم از تنه، شاخه و برگ آلوده به شپشک با قیچی باغبانی قطع و به آزمایشگاه منتقل شد. زیر بینوکولار کنه­های مرتبط با شپشک­ها جدا شده و داخل اتانول 70% نگهداری شد. همچنین شپشک­ها   از روی سرشاخه جدا و به داخل شیشه­های الکل 70%   با شماره یکسان با شیشه کنه­های مرتبط منتقل گردید. روی شیشه­ها برچسب حاوی اطلاعات نمونه­برداری نصب شد. جهت شناسایی شپشک­ها و کنه­ها اسلایدهای میکروسکوپی تهیه شد. در طی این مطالعه 17 گونه کنه­ از 16 جنس متعلق به 11 خانواده مرتبط با ده گونه شپشک از نه جنس و پنج خانواده به شرح زیر شناسایی گردید و روابط بین آن­ها مشخص شد. از این کنه ها یک گونه جدید برای جهان و یک گونه برای فون کنه­های ایران گزارش جدید محسوب می­گردد. گونه جدید در جهان با ** و گزارش جدید در ایران با *   نمایش داده شده است. Order: Trombidiformes   #Family: Anystidae Oudemans, 1936 +- Anystis baccarum Von Heyden, 1826 Family: Erythraeidae Oudemans, 1902 +- Abrolophus Berlese, 1891- Callidosoma Womersley, 1936 - Leptus sp. nov.**. + Family: Eutrombididae Thor, 1935- Eutrombidium Verdun, 1909+ Family: Iolinidae Pritchard, 1956- Pronematus ubiquitus (McGregor, 1932)- Pronematus rykei Meyer & Rodrigues, 1966    + Family: Smarididae Kramer,1878- Fessonia Heyden, 1826+ Family: Tenuipalpidae Berlese, 1913- Aegyptobia eriogonum Baker & Tuttle, 1972* - Cenopalpus pulcher (Canestrini and anzago, 1876) + Family: Tetranychidae Donnadieu, 1875- Tetranychus urticae Koch, 1836- Eotetranychus Oudemans, 1931Order: Mesostigmata #+ Family: Phytoseiidae Berlese, 1916- Typhlodromus bagdasarjani Wainstein & Arutunjan, 1967 + Family: Parasitidae Oudemans, 1901- Rhabdocarpais consanquineus (Oudemans & Voigts, 1904) - Parasitus kampersi Oudemans, 1902 + Family: Uropodidae Kramer, 1881- Urobovella Berlese, 1903+ Family: Pachylaelapidae Berlese, 1913- Pachylaelaps Berlese, 1888  شپشک­های جمع آوری شده:+ Eriococcidae-   Eriococcus isacanthus (Danzing, 1975)+ CoccidaeEulecanium

      چکیده هدف: گیاهان تیره آفتابگردان (Asteraceae)، دارای گونه­های متنوعی هستند که گاهی به عنوان علف­های هرز و گاهی به عنوان گیاهان زراعی و حتی دارویی مطرح هستند. این گیاهان با حشرات متعددی در ارتباط هستند. مثلا مشاهده شده که سرخرطومی­های جنس Larinus مخصوصا در مراتع کرمانشاه با گیاهان جنس شکرتیغال، Echinops   . ، در ارتباط هستند، با توجه به اهمیت گیاه دارویی شکرتیغال و حشره مولد مان که باعث شده این گیاه بصورت یک گیاه دارویی مطرح باشد لذا تحقیق حاضر با هدف زیست­شناسی سرخرطومی­های جنسLarinus   روی گیاه شکرتیغال و نیز شناسایی دشمنان طبیعی آن در استان کرمانشاه، دارای اهمیت است. روش‌شناسی پژوهش: طی سال­های 1397 و 1398 از برخی رویشگاه­های شکرتیغال که میزبان سرخرطومی­های جنس   Larinus به حساب می­آیند، شامل ماهیدشت و میانراهان صحنه، به منظور جمع­آوری سرخرطومی   Larinus و پارازیتوئیدهای آن نمونه­برداری به عمل آمد. به این ترتیب که طی فصل رشدی به رویشگاه­های مذبور مراجعه و نسبت به جمع­آوری سرخرطومی­های Larinus و همچنین لاروهای پارازیته شده آن در گیاه شکرتیغال اقدام گردید. نمونه­برداری­ها به صورت منظم و فواصل زمانی 10 روزه از اوایل بهار تا اواخر اسفند ماه از سه محل مناسب انتخاب شد و هر محل یا بلوک را به چهارتکرار تقسیم گردید، واحد نمونه­برداری ساقه اصلی یک بوته کف‎بر شده همراه طبق آن بود. هر واحد نمونه­برداری را در زیر استریومیکروسکوپ به منظور بررسی تعداد آلودگی و مشاهده سنین مختلف لاروی و تخم­های سرخرطومی مولد مان ثبت گردید. یافته‎ها: در بررسی حاضر دو گونه سرخرطومی Larinus hedenborgi و Larinus onopordi (Fabricius, 1787)   با میزبان Echinops گزارش گردید. در این بررسی دو نوع زنبور پارازیتوئید زنبور Torymoides kiesenwetteri و Bracon sp. شناسایی شد. بعد از انتقال شفیره و لارو زنبور Torymoides kiesenwetteri (تشکیل شده درون مان شکرتیغال)، در محیط آزمایشگاه پرورش داده شد. آماره‏های بدست آمده از برقراری ارتباط رگرسیونی بین لگاریتم واریانس و میانگین جمعیت (قانون تیلور) و روش آیوائو نشان داد، ضریب تبیین معادله‎های رگرسیونی در روش تیلور در حد بالایی نسبت به روش آیوائو قرار داشت. بنابراین می‎توان گفت که برای برآورد هم پراکنش سرخرطومی و هم پراکنش زنبور پارازیتوئید ضریب تیلور شاخص مناسبی بود. از طرف دیگر بر اساس پژوهش حاضر مشخص شد که در هر دو منطقه و در دو سال متوالی، میانگین دما و رطوبت روی تغییرات جمعیت مراحل مختلف سرخرطومی و زنبور پارازیتوئید اثراتی داشته است. به گونه‎ای که در سال 1397و 1398، با تغییرات دماو رطوبت در هر تاریخ نمونه‎برداری روی اکثریت مراحل زیستی سبب شد روند جمعیت در تمامی مراحل زیستی حشرات؛ تغییراتی داشته باشد. نتیجه‎گیری: نهایتا این پژوهش نشان داد، Larinus hedenborgi، جنس وگونه فراوان سرخرطومی در دو منطقه ماهیدشت و میانراهان بود. همبستگی مثبت و معنی داری بین میانگین نوسانات دمایی با رطوبتی و جمعیت سرخرطومی و زنبور پارازیتوئید مورد مطالعه در این پژوهش وجود داشت. واژگان کلیدی: مراتع، سخت‎بالپوشان، Host-specific ، حشرات مونوفاژ، Compositae، کرمانشاه

  The aim of this study was to investigate theeffect of using Tenebrio molitorlarvae meal, enriched withyeast or bacteria in the diet of laying hens as a substitute for corn andsoybeans, on egg yield and quality traits. In thisexperiment, 180 laying hens of Lohman white LSL-Lite at 68 weeks of age with 5treatments and 6 replications and each replication containing 6 hens for 8weeks were performed. Experimental treatments include 1) 0% level of mealwormpowder as a control treatment 2) Diets containing 2% mealworm 3) Dietscontaining 2% mealworm with bacteria 4) 2% mealworm with yeast 5) 2% mealwormwith bacteria and Yeasts were enriched.

چکیده: لمبه گندم، Trogoderma granarium Everts (Coleoptera: Dermestidae)، یکی از مهم­ترین آفات انباری پلی­فاژ است که به غلات انباری استراتژیک از جمله گندم خسارات کمی، کیفی و بهداشتی وارد می­کند. هدف از این پژوهش ارزیابی کارایی سه عامل کنترل بی­خطر شامل جدایه بومی DE از قارچ بیمارگر حشرات، Beauveria bassiana (Balsamo) Vuillemin (Ascomycota: Hypocreales) (کنترل بیولوژیک) و دو فرمولاسیون تجاری داخلی و خارجی از خاک دیاتومه به ­ترتیب با نام­های سایان و سلایت610 (کنترل فیزیکی) به­صورت کاربرد تکی و سپس کاربرد همزمان علیه آفت مذکور بود. برای این منظور ابتدا آزمون زیست­سنجی برای تعیین قدرت حشره­کشی قارچ و خاک­های دیاتومه علیه حشرات بالغ آفت به روش آغشته سازی بذور گندم طی 14 روز انجام شد. سپس دوز LD25 خاک­های دیاتومه با دوزهای مختلف قارچ به نسبت 1:1 مخلوط و نوع برهمکنش آنها در برابر آفت تعیین شد. در ادامه اثرات زیرکشنده مخلوط­های مختلف قارچ و خاک­ دیاتومه که دارای برهمکنش سینرژیستی بوده و بیشترین قدرت کشندگی را علیه لمبه گندم دارا بودند به همراه اجزای تکی این مخلوط­ها در قالب مطالعه جدول زندگی دوجنسی بررسی شد.   بر اساس نتایج، مقادیر LD50 برای B. bassiana، خاک­های دیاتومه سایان و سلایت به­ترتیب 32/295، 49/4439 و 25/992 پی­پی­ام محاسبه شد که نشان از سمی­تر بودن سلایت نسبت به سایان بود. نوع برهمکنش قارچ با هر یک از خاک­های دیاتومه در اکثر نسبت­های اختلاط، سینرژیستی و در موارد اندکی افزایشی بود. در نتیجه دو اختلاط LD50   قارچ + سایان و LD75   قارچ + سلایت برای ارزیابی جدول زیستی انتخاب شدند. طبق نتایج، کل دوره پیش از بلوغ در تمام تیمارها و از همه بیشتر قارچ + سلایت به دلیل طولانی شدن دوره رشدی برخی مراحل زیستی و تولید سنین لاروی اضافی نسبت به شاهد افزایش یافت. بر همین اساس میانگین مدت زمان یک نسل آفت (T) نیز در تمام تیمارها افزایش یافت ولی طول عمر بالغین ماده و نر در همه تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافت. با این وجود نرخ بقا در کلیه مراحل زیستی همه تیمارها کاهش یافت که در راس آنها حشرات ماده تیمار سلایت + قارچ با کاهش 81/61 درصدی نسبت به شاهد قرار داشتند. میانگین میزان تخمریزی در نتاج تحت تاثیر همه تیمارها کاهش شدیدی نشان داد و از 46/2 ± 15/28 تخم/ماده در شاهد به 89/0 ± 39/2 تخم/ماده در تیمار اختلاط قارچ و سلایت رسید. مهم­ترین پارامتر تعیین کننده­ی رشد جمعیت یعنی نرخ ذاتی افزایش جمعیت یا r است که در اثر کلیه عوامل کشنده مورد مطالعه به شدت کاهش یافت. بیشترین کاهش r مربوط به تیمارهای اختلاط (سایان + قارچ: 0048/0 ± 0096/0 و سلایت + قارچ: 0059/0 ± 0004/0- بر روز) نسبت به شاهد (0022/0 ± 0474/0 بر روز) بود که نشان از رو به زوال بودن جمعیت دارد. سایر پارامترهای جدول زندگی شامل نرخ خالص و ناخالص تولید مثل و نرخ متناهی افزایش جمعیت نیز در تمام تیمارها نسبت به شاهد کاهش یافتند.    در نهایت نتیجه گرفته شد که جدایه بومی B. bassiana و هر دو فرمولاسیون خاک دیاتومه سایان و سلایت، به­طور ویژه سلایت، دارای پتانسیل حشره­کشی بالایی علیهT. granarium   هستند. همچنین از برهمکنش سینرژیستی بین آنها می­توان در جهت کاهش میزان مصرف و در عین حال تشدید کارایی آنها در کنترل آفت بهره جست که هم از نظر اقتصادی ارزشمند است و هم بر محدودیت­ استفاده از مقادیر زیاد خاک دیاتومه غلبه می­کند. پژوهش حاضر می­تواند به فرایند تولید و تجاری سازی فرمولاسیون­های پودری متشکل از قارچ بیمارگر B. bassiana و دو فرمولاسیون تجاری خاک دیاتومه کمک شایانی نماید. کلید واژه­ها: لمبه گندم، خاک دیاتومه، قارچ بیمارگرحشراتBeauveria bassiana ، اختلاط، زیست­سنجی، جدول زیستی، اثرات زیر­کشندگی

   بلوط مهم‌ترین و فراوان‌ترین گونه­ی درختی موجود در غرب ایران به­ویژه منطقه زاگرس و منطقه حفاظت‌شده بیستون محسوب می‌شود. منطقه حفاظت‌شده بیستون به مساحت 82100 هکتار در بخشی کوهستانی در رشته­کوه­های زاگرس در استان کرمانشاه واقع است. این منطقه در ارتفاع 1320 متری از سطح دریا قرار دارد . کنه‌ها از بندپایان فعال در جنگل­های بلوط می‌باشند که نقش­های متفاوتی از جمله آفت، شکارگر و تجزیه­کننده   به­عهده دارند. با توجه به اهمیت و نقش بلوط در اکوسیستم غرب کشور فون کنه­های پیش استیگمای مرتبط با جنگل بلوط   .   Quercus در منطقه حفاظت­شده بیستون مورد بررسی قرار گرفت. در سال­های 1397 و 1398 نمونه­برداری­های متعددی از نقاط مختلف منطقه از خاک و اندام­های هوایی جنگل بلوط به عمل آمد. نمونه­ها پس از انتقال به آزمایشگاه، با استفاده از قیف برلیز جداسازی شده و پس از شفاف سازی در اسید­لاکتیک، با استفاده از مایع هویر از آن­ها اسلاید تهیه شد. در این بررسی در مجموع، 12 گونه و 16 جنس متعلق به 12 خانواده شناسایی شدند. در این میان گونه   Anystis baccarum L. از خانواده   Anystidae و گونه. Tetranychus urticae Koch از خانواده   Tetranychidae   از بیشترین فراوانی نسبت به بقیه کنه­های جمع آوری شده در این مطالعه برخوردار بودند. گونه­های شناسایی شده در این بررسی به شرح زیر است: Anystidae: Anystis baccarum Linnaeus, 1758; Bdellidae: Cyta coerulipes (Duges, 1834); Cunaxidae: Pulaeus glebulentus Den Heyer, 1980; Tydeidae: Lorryia woolleyi (Baker, 1968), Tydeus caudatus (Duges, 1834); Ereynetidae: Ereynetoides amplectorus Hunter, 1964; Iolonidae: Pronematus ubiquitus (McGregor, 1932), Pronematus rykei Meyer & Rodrigues, 1966; Erythraeidae: Parerythraeus sp.,   Abrolophus sp.; Smarididae:   Smaris   ., Fessonia   .; Raphignathidae: Raphignathus sp.; Tetranychidae: Tetranychus urticae Koch, 1836; Tetranychus turkestani (Ugarov & Nikolski), 1937, Eotetranychus frosti (McGregor, 1952);   Trombidiidae: Allothrombium sp.; Cheyletidae: Acaropsellina sollers   Kuzin, 194

   استراتژی مدیریت تلفیقی آفات(IPM)، به پایش پیوسته جمعیت آفات وابسته است، این کار نه تنها زمان‌بر است، بلکه وابستگی زیادی به داوری انسان دارد و پر هزینه نیز می‌باشد. از طرفی روش‌های مرسوم برای شناسایی حشرات زمان‌بر و پر هزینه هستند. با توجه به گسترش صنعت و رشد سریع آن، همواره بشر به دنبال سرعت بخشیدن به کارها با دقت بالاتری بوده است. استفاده از روش‌های هوش مصنوعی به جای تصمیم‌گیری‌های دستی و انسانی، علاوه بر این که سبب افزایش بهره‌وری می‌گردد، از دقت بالایی نیز برخوردار است. پسته، یک محصول تجاری است و هر ساله خسارت زیادی توسط حشرات به تولیدکنندگان این محصول وارد می‌شود. گروهی از آفات پسته عمدتاً از میوه پسته تغذیه می‌کنند، که از این گروه زنجرک پسته،     Idiocerus (Sulamicerus) stali Fieber, 1868 (Hemiptera: Cicadellidae) دارای اهمیت زیادی می‌باشد. در این تحقیق I. Stali   به عنوان حشره هدف جهت شناسایی با استفاده از الگوریتم پردازش تصویر انتخاب شد. برای جمع‌آوری نمونه‌ها از کارت‌های زرد چسبنده استفاده شد. برای تهیه الگوریتم پردازش تصویر، از خصوصیات رنگی و شکلی اشیاء، استفاده شد.تعداد 357 خصوصیت رنگی و 20 خصوصیت شکلی برای شناسایی I. Stali   به‌وسیله الگوریتم پردازش تصویر استخراج شد. خصوصیات رنگی به دو دسته‌ی خصوصیات مربوط ‌به میانگین و انحراف معیار و خصوصیات مربوط ‌به شاخص‌های سبزی تقسیم شدند. خصوصیات مربوط ‌به میانگین و انحراف معیار عبارتند از میانگین مولفه اول، میانگین مولفه دوم، میانگین مولفه سوم، میانگین مولفه‌های اول، دوم و سوم، انحراف معیار مولفه اول، انحراف معیار مولفه دوم و انحراف معیار مولفه سوم   17 فضای رنگی RGB، HSV، YIQ، YCbCr، CMY، HSI، Improved YCbCr، L*a*b*، JPEG-YCbCr، YDbDr، Y  r، YUV، HSL، XYZ، Luv، LCH و CAT02 LMS. خصوصیات مربوط‌ به شاخص‌های سبزی شامل مولفه اول RGB نرمال شده، مولفه دوم RGB نرمال شده، مولفه سوم RGB نرمال شده، کانال خاکستری، سبز اضافی، قرمز اضافی، شاخص رنگی برای پوشش سبزینگی استخراجی، تفاضل پارامترهای سبز اضافی و قرمز اضافی، شاخص تفاضل نرمال شده، شاخص سبز منهای آبی، کنتراست قرمز آبی، شاخص قرمز اضافی، شاخص سبز اضافی و شاخص آبی اضافی می‌باشد. خصوصیات شکلی استفاده شده نیز شامل طول، عرض، مساحت، محیط، لگاریتم نسبت طول به عرض، نسبت محیط شکل به محیط مستطیل در بر گیرنده شکل، نسبت عرض به طول، نسبت مساحت به طول، خروج از مرکزیت، تمایل، سطح محدب، سطح یکپارچه، قطر دایره معادل، عدد اویلر، یکپارچگی، محدوده، کشیدگی، فشردگی، نسبت تصویر و نسبت طول به محیط می‌باشد. از روش هیبرید شبکه عصبی مصنوعی– الگوریتم بهینه سازی ازدحام ذرات(ANN-PSO) برای انتخاب خصوصیات موثر استفاده گردید. خصوصیاتموثر انتخابی جهت طبقه‌بندی حشرات عبارتند از: شاخص رنگی برای پوشش سبزینگی استخراجی مربوط به فضای رنگیHSL، شاخص تفاضل نرمال شده مربوط به فضای رنگیLCH، کانال خاکستری مربوط به فضای رنگیYCbCr، شاخص مولفه دوم منهای مولفه سوم مربوط به فضای رنگیYCbCr، مساحت و میانگین مولفه‌های اول، دوم و سوم فضای رنگیLuv. نرخ شناسایی الگوریتم پردازش تصویر طراحی شده، 72/99 درصد می‌باشد. شبکه‌های عصبی مصنوعی پرسپترون چند لایه، توانایی طبقه‌بندی حشرات به دو کلاس I. Stali   و Anthaxia Sp. Eschscholtz, 1829 (Coleoptera: Buprestidae)، با دقت 59/99 درصد را دارند. نتایج نشان داد که استفاده از روش جدید برای شناسایی حشرات آفت در شرایط نور طبیعی، در کوتاه ترین زمان و با دقت بسیار بالا امکان پذیر است.

   انگور، Vitis vinifera L، کاربردهای فراوانی در اقتصاد و تغذیه دارد و در سراسر دنیا کشت می­شود. آفات مختلفی به انگور خسارت می­زنند. یکی از این آفات مهم در تاکستان­های ایران، زنجرک مو، Arboridia kermanshah Dlabola (Hemiptera: Cicadellidae) ، است. حشرات کامل و پوره­های این آفت با مستقر شدن در پشت برگ­های انگور و با تغذیه از محتویات سلولی برگ، باعث می­شوند لکه­های سفید رنگی در سطح بالایی برگ­ها ظاهر شود و برگ­ها ریزش کنند، در آلودگی شدید برگ­ها زودتر از موعد ریزش می­کنند. در این پژوهش به­منظور بررسی بیولوژی در شرایط صحرایی، از یک باغ انگور واقع در روستای ده­پهن، نمونه­برداری­هایی طی دو فصل زراعی 1397-1396 شد. در سال 1396 از اواسط تیرماه و در سال 1397 همزمان با ظهور حشرات کامل به­صورت هفتگی و منظم نمونه­برداری انجام شد. به­منظور شناسایی دشمنان طبیعی زنجرک مو، تخم­های پارازیته شده­ در هر تاریخ نمونه­برداری جمع­آوری شدند و در شرایط آزمایشگاه بررسی شدند. سه پارازیتویید تخم از دو خانواده مختلف و دو شکارگر، جمع­آوری شدند. این آفت در شرایط آب و هوایی کرمانشاه سه نسل در سال داشت. حشرات کامل تا اواسط آبان ماه در باغ فعالیت داشتند و هم­زمان با سرد شدن هوا وارد مرحله­ی زمستان­گذرانی شدند. طول دوره رشد مراحل مختلف زیستی، A. kermanshah در شرایط آزمایشگاهی مطالعه گردید. در این پژوهش تغییرات جمعیت مراحل نابالغ A. kermanshah در ارتباط با دما و رطوبت نسبی مطالعه شد. رابطه­ی بین تغییرات جمعیت زنجرک مو با دما در سال 1396 با همه­ی مراحل زیستی آفت به­جز سنین پورگی دو و سه معنی­دار بود و رطوبت نسبی فقط با پوره سن پنج رابطه­ی معنی­­دار داشت. در سال 1397 رابطه­ی معنی­دار بین دما و تغییرات جمعیت مراحل تخم، پوره سن پنج، مجموع مراحل نابالغ وجود داشت و تغییرات رطوبت نسبی با همه­ی مراحل به­جز سنین پورگی چهار و پنج رابطه­ی معنی­دار داشت. الگوی توزیع فضایی مراحل نابالغ زنجرک مو، با دو روش تیلور و آیوائو تعیین شد. الگوی توزیع فضایی طبق روش آیوائو در سال 1396 برای سنین پورگی یک و دو و در سال 1397 برای سنین پورگی یک، دو و سه تصادفی محاسبه شد. طبق روش تیلور در سال 1396 برای همه­ی سنین پورگی به­جز پوره سن دو و در سال 1397 برای همه­ی سنین پورگی به­جز مجموع مراحل نابالغ، الگوی توزیع فضایی از نوع تصادفی به­دست آمد.

اثرات جانبی روش های مختلف کاربرد تیامتوکسام بر سن شکارگر در سیستم ششکار شکارگری orius albidipennis-Aphis gossypii

چکیدهشپشک نرم­تن،Eulecanium tiliae (Linnaeus, 1758)،در اکثر مناطق ایران، از جمله قسمت­های غربی، به­طور گسترده بر روی سرشاخه­ها قرار دارند و به عنوان یک آفت بالقوه برای انواع درختان میوه از جمله Prunus   .و Malus   . (Rosaceae) به شمار می­آید. در طی سال­های 1395-1396، جنبه­های زیست­شناسی و ریخت­شناسی این آفت در شرایط طبیعی مورد بررسی قرار گرفت (باغ گیلاس روستای احمداباد). فواصل نمونه­برداری هر ده روز یک­بار در نظر گرفته شد(به استثنای فصل زمستان). از حشرات بالغ اسلایدهایی میکروسکوپی تهیه و گونه­ها شناسایی شدند. بررسی نشان داد که زمستان­گذرانی این آفت به صورت پوره سن دوم بر روی سرشاخه­ها (سرشاخه­های یک ساله یا دو ساله) و تنها یک نسل در سال دارند. جنس ماده این گونه دارای دو سن پورگی است (فاقد حشره نر).تولیدمثل در این آفت به­صورت بکرزائی صورت می­گیرد. ظهور ماده­های بارور در اواخر فروردین ماه اتفاق افتاد و تخم­گذاری در اوایل اردیبهشت ماه شروع و تا اوایل خرداد ماه ادامه دارد. تعداد تخم در هر حشره بارور بین 200-1000 عدد متغیر است.اولین سن پورگی در اواسط اردیبهشت ماه ظاهر شد و در هر دو سطح فوقانی و تحتانی برگ­ گسترش یافت. آلودگی شدید باعث زرد شدن زودرس برگ و خشک شدن شاخه­ها می­شود.در طول مطالعه تاریخ زندگی این آفت، تا کنون هیچ حشره نری شناسایی نشده است. دشمنان طبیعی مرتبط با این آفت شناسایی شده­اند:Encyrtidae: Blasthotrix brittanica (Girault, 1917)Pteromalidae: Pachyneuron muscarum (Linnaeus, 1758)Phytoseiidae: Paraseiulus talbii (Athias-Henriot, 1960); Typhlodromusbagdasarjani (Wainstein & Arutunjan, 1967)Iolinidae: Pronematus ubiquitous (McGregor, 1932)Caligonellidae: Molothrognathus sp.(Summers & Schlinger, 1955) Cheyletidae: Cheletogenes ornatus (Canestrini & Fanzago, 1876) Phlaeothripidae: Cephalothrips coxalis (Bagnall, 1926).

چکیدهانگور از جمله میوه‌هایی است که در تمام نقاط دنیا کشت می‌شود. سطح زیرکشت این محصول در ایران 290 هزار هکتار و تولید آن 05/3 میلیون تن می‌باشد، که با سهم 5/18 درصد از کل میزان تولید محصولات باغی کشور، بعد از سیب در رتبه دوم قرار می‌گیرد. خوشه‌خوار انگور از مهم‌ترین آفات این محصول می‌باشد که خسارت اصلی آن روی خوشه­ انگور بوده و عامل اصلی خسارت لاروها می‌باشند. به‌منظور بررسی نوسانات جمعیت این آفت و همچنین تاثیر ارتفاع در تراکم جمعیت حشرات کامل، مطالعه‌ای با استفاده از تله‌های دلتا و کپسول‌های فرمونی در باغات انگور سه روستای شهرستان پاوه شامل روستای دوریسان، شمشیر و تازه‌آباد به‌ترتیب با 1605، 1700 و 1820 متر ارتفاع از سطح دریا، طی فصل زراعی سال 1395 انجام شد. نتایج نشان داد که این آفت در روستای دوریسان چهار نسل و در روستاهای شمشیر و تازه‌آباد سه نسل در سال دارد. بین ارتفاع و زمان ظهور اولین شب‌پره‌ها در روستاهای مختلف رابطه معنی‌داری وجود دارد. از یافته‌های این تحقیق می‌توان در مدیریت کنترل این آفت استفاده نمود، زیرا نصب تله‌ها در زمان مناسب می‌تواند نقش موثری در کاهش جمعیت اولیه آفت و جلوگیری از سمپاشی‌های بی‌رویه داشته باشد. نتایج آزمون t نشان داد که بین میانگین تراکم جمعیت آفت در روستاهای مختلف تفاوت معنی‌داری وجود دارد.واژه‌های کلیدی: انگور، خوشه‌خوار انگور، تغییرات جمعیت، تله دلتا، پاوه

  چکیدهشب­پره­ی کرم ­غوزه­  hy;ی پنبهHelicoverpa armigera Hubner (Lepidoptera: Noctuidae) ، یکی ازآفات مهم و کلیدی محصولات کشاورزی در ایران وسایر کشور­های جهان می­باشد.مقاومت کرم غوزه­ی پنبه به اکثر گروه­های حشره­کشی رایج (پایرتروئید­ها، ترکیبات آلی فسفره و کاربامات­ها) منجر به کاهش اثر حشره­کش­ها در خیلی از کشورها شده است. برای حل چنین مشکلی، راه کار­های جدیدیمانند استفاده از روش­هایکنترل بیولوژیک به­ویژه استفاده از ترکیبات میکروبیممکن است منجربه کنترل مناسب آفت شده و بروز مقاومت را به تاخیر بیندازد.در این میان قارچ­ بیمار­گر حشرات، Beauveria bassiana (Balsamo) Vuillemin در مدیریت تلفیقی آفات از اهمیت خاصی برخوردار است، زیرا این قارچ دارای پراکنش جهانی بوده و با داشتن بیش از 700   گونه میزبان، دارای طیف میزبانی گسترده­ای می­باشد.همچنین یکی از مهم­ترین روش­های ارزیابی قدرت و کیفیت بیمارگری قارچ، استفاده از داده­های جدول زیستی حشره سالم و آلوده می­باشد که در این زمینه اطلاعات محدودی وجود دارد. در این پژوهشتاثیر قارچ بیمارگرB. bassiana، بر پارامتر­های جدول زندگی کرم غوزه پنبه،H. armigera(Lep; Noctuidae)مورد بررسی قرار گرفت.تمام آزمایشات با روش غوطه­وری در شرایط دمایی 1±25 درجه سانتی گراد، رطوبت نسبی 5 ±65 و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و هشت تاریکی انجام گرفت. پس از آزمون مقدماتی غلظت­های موثر برای جدایه DC7102،103،105،106،108و برای جدایه DE101،102،104،106،108 تعیین شدند و به منظور بررسی زهرآگینی دو جدایه DEو DC7از قارچ بیمارگر B. bassiana، آزمایش زیست­سنجی روی لارو سن دوم کرم غوزه­ی پنبه در چهار تکرار انجام شد، نتایج این تحقیق نشان داد که جدایه DC7زهرآگینی بیشتری در مقایسه با جدایه دیگر ایجاد کرده، همچنینLC25و LC50برای این جدایهبه ترتیب102×44/2 و 104×5/1 اسپور بر میلی­لیترمحاسبه شد. نتایج حاصل از بررسی پارامترهای جدول زندگی نشان داد که این قارچ اثر قابل توجهی در مرگ و میر حشرات داشته است.همچنین علاوه بر افزایش مرگ و میر،میزان باروری حشراتی که زنده مانده­اند را نیز کاهش داد. نرخ ذاتی افزایش جمعیت (rm) برای شاهد، غلظت زیرکشنده و کشنده به ترتیب 198/0، 121/0 و 111/0 بر روز محاسبه گردید. این قارچ علاوه بر ایجا مرگ­ومیر، موجب ایجاد بدشکلی­ در پیش­شفیره، شفیره و بالغینشد.در نتیجه می­توان بیان نمود که این قارچ بیمارگرپتانسیل بالایی در بیماری­زایی در کرم غوزه پنبه دارد از اینرو می­تواند به عنوان یک عامل کنترل زیستی کارآمد در برابر آفت مذکور به کار گرفته شود.