کیفیت آب مخازن می‌باشد که در این پژوهش سعی در عملی کردن آن داریم. معمولاً اولین اقدامی که در پیش‌بینی‌ها و انجام مطالعات در خصوص اندازه‌گیری و پایش منابع آبی به ذهن می‌رسد مطالعات و پژوهش‌های میدانی می‌باشد، اما پایش و پیش‌بینی کیفیت منابع آبی به صورت میدانی هم زمان‌بر بوده و هم به هزینه و نیروی بیشتری احتیاج دارد. بنابراین، با استفاده از تصاویر دو ماهواره‌ی سنتینل-2 و سنتینل-3 غلظت پارامترهای کیفی آب شامل (کدورت، TSS و غلظت کلروفیل a) در مخزن سد زمکان استان کرمانشاه را بدست آوردیم. به همین منظور ابتدا تصاویر ماهواره‌ای بدست آمده را پیش پردازش کرده و سپس باندها و شاخص‌های طیفی مناسبی برای شناسایی ارتباط معنی‌دار بین مقادیر هر پارامتر کیفی و تصاویرماهواره‌ای با استفاده از سنجش از دور و روش رگرسیون بدست آوردیم. سپس با به کارگیری روش‌های یادگیری ماشینی ANN، SVR، RF و ... رابطه‌ی بین تصاویر ماهواره‌ای و پارامترهای کیفی را به تفکیک مدل‌سازی نموده و سپس دقت آن‌ها را به ازای مقادیر واقعی (مشاهداتی) محاسبه نمودیم. که میزان خطای محاسبه شده برای کدورت، TSS و غلظت کلروفیل a به ترتیب برای داده‌های آموزشی برابر با 76/0، 80/0 و 58/0 و برای داده‌های آزمایشی 94/0، 94/0 و 95/0 است. به طور کلی هر چه میزان کدورت آب، TSS آب و غلظت کلروفیل a کمتر باشد کیفیت آب بالاتر است. در هر دو روش سنجش از دور و یادگیری ماشینی نتایج تقریباً با هم یکسان بوده و سد زمکان ماه دی و بهمن سال 1396 کمترین مقدار کدورت آب، ماه آذر 1396 کمترین مقدار TSS آب و ماه بهمن 1396 کمترین مقدار غلظت کلروفیل a را داشته است.   

   تالاب   هشیلان   بعنوان محل استراحت موقت پرندگان مهاجر نقش موثری در رشد گونه‌های خاص گیاهی، تغذیه آب‌های زیرزمینی و آب و هوای استان دارد. ارزش‌های اقتصادی خاص تالاب مانند وجود جزیرک‌های کوچک و بزرگ دارای ارزش تفریحی و گردشگری، بهره‌برداری از نیزارها، مراتع،   رواج کشاورزی و دامداری باعث جلب افراد به   این محیط طبیعی گردیده است. این مطالعه باهدف محاسبه نیاز آبی زیست محیطی تالاب هشیلان در شرایط مختلف آب و هوایی، بر اساس یک روش جامع انجام شد. در این مطالعه کلیه شاخصهای اجتماعی، اقتصادی، اکولوژیکی و هیدرومورفولوژیکی و ... در نظر گرفته شد وبا ارزشگذاری شاخص‌ها و انتخاب آنها برای هر بخش، پرنده آبزی چنگر با اختصاص بالاترین درجه اهمیت به عنوان شاخص نهایی اکولوژیکی انتخاب گردید. در این مطالعه،به منظور برآورد مساحت پهنه آبی   و پوشش گیاهی محدوده تالاب هشیلان درسالهای2000تا 2024 از تصاویر ماهواره ای لندست و از نرم افزار های ENVI   وARC GIS استفاده شد. برای محاسبه نیازآبی زیست محیطی تالاب، ارتباط بین مساحت پهنه آبی تالاب با تعداد پرنده آبزی چنگر در شرایط هدفگذاری شده درسه سطح بررسی و این نتیجه حاصل شد که حجم آب موردنیاز برای رسیدن به شرایط مطلوب ،قابل قبول   و حداقل بوده به ترتیب برابر با 1240، 900 و580 هزار مترمکعب می‌باشد. نتایج نشان داد که برای حفظ حجم تالاب در شرایط خشکسالی و نرمال، به‌منظور تامین شرایط اکولوژیکی حداقل و قابل قبول، در شش ماهه اول سال آبی به ترتیب به حدود 5.40 و 0.3 میلیون مترمکعب آب در سال نیاز خواهد بود ولی در شش ماهه اول سال آبی   برای شرایط ترسالی کمبودی وجود نخواهد داشت. لذا به عنوان راهکار مدیریتی؛ با ایجاد منابع آب ورودی جدید به تالاب از طریق کانال آبیاری و زهکشی سد گاوشان، میتوان آب موردنیاز آنرا بدون لطمه به سایرمصرف کنندگان تامین و تراز آب تالاب   را به تراز اکولوژیکی هدفگذاری شده رساند. این نتایج می‌تواند به سیاست‌گذاران و مدیران منابع آبی کمک کند تا اقدامات موثرتری برای حفظ و مدیریت اکوسیستم‌های آبی در حوضه   تالاب هشیلان انجام دهند.   

   تعیین تغییرات ذخیره آب زیرزمینی به‌ویژه در مناطق خشک و نیمه‌خشک موضوعی حیانی به‌منظور مدیریت و برنامه‌ریزی منابع آب زیرزمینی هست. ماهواره GRACE   با بهره‌گیری از تغییرات میدان گرانش زمین، تغییرات ذخیره آب را باقدرت تفکیک مکانی 1 درجه تولید می‌نماید .در این پژوهش سعی شد تا در دو سلول یک درجه مربعی از استان کردستان (دشت دهگلان و قروه و دشت بیجار ) در طول جغرافیایی 47 تا 48 درجه شرقی   که شامل بخشی از کل مساحت آبخوان می‌باشند ، با استفاده از داده‌های دو مرکز پردازش اطلاعات ماهواره GRACE به نام های JPLو CSR ، تغییرات سطح آب زیرزمینی ماهانه در بازه زمانی  

   تبخیر-تعرق مرجع نقش مهمی را در طرح­های مدیریت منابع آب، طراحی شبکه­های آبیاری و زهکشی و سازه­های آبی دارد. در بیشتر روش­هایی که برای برآورد تبخیر- تعرق ارائه شده، ابتدا مقدار تبخیر - تعرق مرجع (ETo) تخمین زده می­شود. استفاده از لایسیمتر به عنوان روش اندازه‌گیری دقیق تبخیر - تعرق مرجع مورد توصیه است، اما به دلیل هزینه‌های بالا و محدودیت‌های آن، استفاده گسترده از آن ممکن نیست. در عوض، در ایستگاه‌های هواشناسی، از داده‌های اقلیمی مختلف مانند سرعت باد، تشعشع خورشیدی، دما، رطوبت و غیره برای محاسبه مقدار تبخیر - تعرق مرجع استفاده می‌شود. با این حال، داده‌های موجود ممکن است کیفیت مناسبی نداشته باشند یا در نقاط مختلف دنیا در دسترس نباشند. همچنین، بسیاری از ایستگاه‌های هواشناسی داده‌های بلندمدت کافی برای تخمین ETo را ندارند. استفاده از داده‌های ماهواره‌ای می‌تواند جایگزین مناسبی برای داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی باشد، زیرا این داده‌ها می‌توانند پوشش مکانی گسترده‌تری را در دوره‌های زمانی کوتاه‌تر ارائه دهند و هزینه‌ی کمتری داشته باشند.از این رو در این پژوهش، در گام اول از داده­های ایستگاه های هواشناسی برای محاسبه تبخیرتعرق مرجع با   استفاده از روش پنمن مانتیث فائو استفاده شد. سپس با استفاده از داده های اقلیمیERA5 و ERA5-Land   ؛ نسبت به تعیین تبخیر- تعرق مرجع با استفاده از معادله پنمن مانتیث فائو اقدام گردید. در کنار این داده ها، از پارامتر تبخیر-تعرق مرجع WaPOR نیز استفاده شد. نتایج مقایسه تبخیر - تعرق مرجع روزانه به دست آمده از داده های تحلیل مجدد ERA5 و ERA5-Land   با   تبخیر - تعرق مرجع   به دست آمده از   داده­های ایستگاه­های سینوپتیک نشان داد که با وجود اینکه R2 بالایی در تمامی 13 ایستگاه­ مورد بررسی در استان کرمانشاه وجود دارد اما براساس نتایج ERA5 تنها ایستگاه­های کنگاور، هرسین، کرمانشاه، روانسر، اسلام آباد غرب، جوانرود وگیلانغرب و بر اساس نتایج   ERA5-Land   ایستگاه­های کنگاور، گیلان غرب و جوانرود nRMSE کمتر از 30 درصد داشته است. همچنین نتایج مقایسه تبخیر- تعرق مرجع WaPOR با   تبخیر- تعرق مرجع   به دست آمده از داده­های ایستگاه­های سینوپتیک نشان داد که با وجود اینکه R2 بالایی در تمامی 13 ایستگاه­ مورد بررسی وجود داشت ولی ایستگاه­های سنقر، تازه آباد، سرپل ذهاب، گیلانغرب nRMSE بالای30 درصد داشته که نسبت به دو پایگاه داده دیگر از نظر تعداد ایستگاه با خطای بالای 30 درصد عملکرد مطلوبی داشته است. در نهایت نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان می­­دهد که به ترتیب پایگاه داده WaPOR   ،­ ERA5   و ERA5-Land   به منظور محاسبه تبخیر- تعرق مرجع در ایستگاه­های مورد بررسی از عملکرد مناسبی برخوردار بوده که می­تواند جایگزین مناسبی بدین منظور در منطقه مورد مطالعه باشند.

 آب زیرزمینی یکی از منابع مهم تامین آب در جهان و ایران است. با توجه به افزایش جمعیت و توسعه فعالیت‌های انسانی، کیفیت آب زیرزمینی در حال کاهش است. این امر می‌تواند مشکلاتی را برای سلامت انسان، محیط زیست و کشاورزی ایجاد کند.ایران در یک منطقه خشک و نیمه خشک با متوسط بارندگی سالانه کمتر از یک سوم مقدار جهانی واقع شده است توزیع مکانی و زمانی بارشهای منطقه‌ای نیز یکپارچه نیست، برآوردها حاکی از آن است که تا سال 2025 ایران به یکی از شوره زارها تبدیل خواهد شد که با بحران کمبود منابع آب مواجه خواهد شد که این امر ضرورت مدیریت منابع آب و در نظر گرفتن اقدامات کاهش مصرف آب را به خوبی نشان میدهد با این اوصاف، در بسیاری از مناطق کشور عدم وجود منابع آب مشاهده شده است. منابع آب زیرزمینی بیش از نیمی از نیاز سالیانه آب را ایران فراهم میکند. تخمین می شود که ?? درصد از آشامیدنی در جهان وحدود 63 درصد آب آشامیدنی در ایران از طریق منابع آب زیرزمینی تامین میشوند افزایش فعالیت‌های کشاورزی و توسعه شهرنشینی در مناطق خشک چالشی بزرگ برای توسعه پایدار روبرو گردیده و از سوی با کمبود منابع آب سطحی مواجه شده ایم و میزان تقاضای آب را بهطور قابل ملاحظهای افزایش یافته است که همین باعث میشود که این منابع را در معرض خطر بالای آلودگی قرار داده است و یکی از چالشهای اصلی بر تامین کنندگان آب آشامیدنی روبرو کرده است. آبهای زیرزمینی، اصلی ترین منبع آب در مناطق خشک و نیمه خشک است اهمیت این منابع نباید دست کم گرفته شود که علاوه بر تامین آب مورد نیاز یک منطقه خاص برای آشامیدنی و آبیاری، توسط سایر مناطق اطراف حائز اهمیت است به همین دلیل کیفیت آن هم به صورت جدی مورد توجه قرار گرفته است در این پژوهش که با در نظر گرفتن فاکتورهای مهم کیفی در منطقه مورد مطالعه دشت بیجار استان کردستان در طی سال های ???? تا ???? در بیش از ده حلقه چاه منطقه دشت بیجار صورت گرفته و نتایج داده های جمع آوری شده به صورت میانگین مربوط به چاه های حسن آباد ? و ? ، تخت بیجار ، حلوایی ?و ? قامشلو ?و ? و ? و یاسوکند و صلوات آباد و تازه آباد ?و ?از نمونه برداری های گرفته شده که شامل پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب از میزان وضعیت PH , دمای آب ، رنگ ، کدورت نیترات و نیتریت و آمونیاک ، آهن و منیزیم ، گاز کربنیک ، COD ، و اکسیژن محلول لحاظ شده و نتیجه‌گیری ارزیابی شده آن مورد بررسی قرار گرفته و پهنه بندی آماری موقعیت جغرافیایی در نرم افزار GIS و نمودارهای ویلکوکس و شولر ارزیابی و تحلیل گردیده است بنابر بر تحلیل و آنالیز داده ها در مورد وضعیت پهنه بندی دشت بیجار شاخص‌ها می‌توانند به عنوان ابزاری برای نظارت و بهبود مستمر کیفیت آب و تضمین سلامت و بهداشت عمومی مورد استفاده قرار گیرند. طبق آنالیز داده ها و بر پایه ی نتایج متمرکز و دقیق تر و جامع در مورد کیفیت آب در مناطق مختلف دشت بیجار ارائه شده است. در صلوات آباد، آب شاخص‌های مناسبی برای شرب با pH مطلوب و شوری پایین دارد. در یاسوکند، شوری آب کمی بالاتر است که مدیریت بهتری را می‌طلبد. قامشلو با pH بالاتر، احتمالاً حاوی بی‌کربنات بالا بوده و آب آن مناسب شرب و کشاورزی است. حسن آباد شاهد آب با کیفیت خوبی است که شوری و TDS آن در محدوده استانداردهای مطلوب قرار دارد. حلوایی با شوری و TDS بالاتر، نشان‌دهنده نیاز به تصفیه بیشتر است. در نهایت، تازه آباد و تخت بیجار آب با کیفیت نسبتاً خوب و شوری متوسط دارند که برای مصارف کشاورزی و شرب مناسب می‌باشد. این اطلاعات به تصمیم‌گیری‌های مدیریتی برای بهبود و حفاظت منابع آبی در منطقه کمک می‌کنند در این تحلیل، کیفیت آب در چاه‌های مختلف دشت بیجار بر اساس شاخص‌های pH، EC (هدایت الکتریکی) و TDS (مواد جامد محلول) مورد بررسی قرار گرفته است.

   آب‌های سطحی جاری یا رودخانه‌ها از مهم‌ترین منابع آب هستند که نقش مهمی در تامین آب موردنیاز فعالیت‌های مختلف مانند کشاورزی، صنعت، شرب و تولید برق دارند. رودخانه قره سو که یکی از منابع مهم آب سطحی در استان کرمانشاه می‌باشد در گذشته از کیفیت مطلوبی برخوردار بوده، به نحوی که سال‌های متمادی به عنوان منبع آب شهر کرمانشاه از آن استفاده می‌شده است. متاسفانه در سال‌های اخیر به دلیل ورود آلودگی ناشی از پساب‌های شهری و صنعتی، ورود زه‌آب‌های کشاورزی، سموم خطرناک، آبشوران‌های پر از میکروب و...   به داخل آن کیفیت آب رودخانه شدیداً دچار تغییر شده است. در این تحقیق بررسی کیفیت آب و پهنه بندی کیفی رودخانه قره سو براساس شاخص‌های IRWQI، NSFWQI، WQI و CWQI در دوازده ایستگاه مطالعاتی در بازه‌ی زمانی آذر ماه سال 1399 تا اسفند ماه سال 1399 و از تیر ماه سال 1400 تا بهمن ماه سال 1400 با استفاده از نرم افزار GIS انجام گرفت. برای این منظور نمونه‌برداری از آب رودخانه قره سو طی ماه‌های ذکر شده در دوازده ایستگاه مطالعاتی انجام شده و نمونه‌های آب در شرایط استاندارد به آزمایشگاه منتقل و طبق روش‌های سنجش کیفی آب و فاضلاب، پارامترهای دمای آب، PH، اکسیژن محلول، هدایت الکتریکی، آمونیوم، پتاسیم، سدیم، منیزیم، کلسیم، کلیفرم مدفوعی، نیترات، فسفات، اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی، کدورت و کل جامدات محلول مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند. با بررسی وضعیت شاخص‌های IRWQI، NSFWQI، WQI و CWQI به صورت ماهانه، فصلی و میانگین کلی دوره پایش در دوازده ایستگاه مطالعاتی در رودخانه قره سو در سال 1399 و 1400 مشخص شد که در شاخص پارامترهای متداول کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQI)، کیفیت آب در ایستگاه‌های مطالعاتی در وضعیت‌های کیفی نسبتا بد، بد و بسیار بد قرار داشته و تنها در چند مورد در ایستگاه‌های سرشاخه رود خانه قره سو (1، 3 و4) وضعیت کیفی متوسط به ثبت رسیده است. در شاخص کیفی آب سازمان بهداشت ملی آمریکا (NSFWQI) وضعیت کیفی اکثر ایستگاه‌ها متوسط و بد گزارش شده و تنها در چند مورد ایستگاه‌های سرشاخه ی رودخانه قره سو (ایستگاه 1 تا 5) در ماه‌های فصل زمستان دارای وضعیت کیفی خوب به ثبت رسیده‌اند. در شاخص WQI، ایستگاه های مطالعاتی در وضعیت کیفی خوب، فقیر و خیلی فقیر قرار داشتند و تنها در چند مورد در ایستگاه‌های درون شهری (ایستگاه‌های 7، 8، 9و10) وضعیت کیفی نامناسب به ثبت رسیده است. در شاخص کیفیت آب کانادا (CWQI) وضعیت کیفی ایستگاه‌های مطالعاتی در تمام ماه‌های پایش کیفی، بد و بسیار بد به ثبت رسیده و تنها در یک مورد در فصل زمستان در ایستگاه 3 وضعیت کیفی متوسط ثبت گردیده است. در این تحقیق مشاهده شد که اولا، مقدار کیفیت آب بر اساس شاخص‌های IRWQI، NSFWQI، WQI و CWQI از بالادست و سرشاخه­های رودخانه قره­سو (ایستگاه های بند رازآور، روبروی پادگان شهدا و روستای شاهرضا) به سمت محدوده شهر کرمانشاه (ایستگاه‌های 6 تا 10) و سپس به سمت پایین دست، بطور نسبی روند کاهشی داشته و کیفیت آب بر اساس شاخص‌های ذکر شده، در معابر شهری و داخل بافت شهر تحت تاثیر ورود برخی مجاری تخلیه فاضلاب­های شهری، کارگاهی، صنعتی و حتی نفتی، ورود زه­آب­ها و منابع آلاینده صنعتی و شهری کمتر بود. مورد دوم این واقعیت است که در فصول گرم­ سال با کاهش آبدهی رودخانه مقدار کیفیت آب بر اساس شاخص‌های ذکر شده در بالا به طور محسوسی کم­تر شده است. با توجه به نتایج، شاخص پارامترهای متداول کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQI)، تصویر بهتری از وضعیت موجود در رودخانه قره سو را ارائه داده و نسبت به شاخص‌های دیگر واقع بینانه تر عمل کرده است.

   چکیده ضریب گیاهی یکی از پارامترهای مهم گیاهی در معادله محاسبه تبخیر و تعرق گیاهی است که نحوه محاسبه‌ی آن از اهمیت زیادی برخوردار است. با توجه به اینکه اطلاعات لازم برای   محاسبه‌ی ضریب گیاهی به روش های مستقیم   در بیشتر اراضی کشور در دسترس نیستند پس گردآوری اطلاعات جهت   محاسبه ضریب گیاهی با استفاده از روش‌های مستقیم هزینه و زمان زیادی لازم دارد، امروزه به دنبال یافتن روش‌های جدید برای به دست آوردن ضریب گیاهی هستند یکی از این روش‌ها که برای اراضی گسترده مناسب است استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و سنجش‌ازدور است. با استفاده از این روش­ها می‌توان پارامترهای مورد نیاز را به‌صورت مکانی در مقیاس بزرگ به دست آورد. در این پژوهش ابتدا ضریب گیاهی سیب‌زمینی با استفاده از روش لایسیمتری تعیین شد. برای این کار داده‏هایی مثل میزان آب آبیاری، میزان آب زهکشی شده، میزان رطوبت خاک قبل از آبیاری و مقدار آب بارندگی اندازه‌گیری گردید. با توجه به مقادیر اندازه­گیری شده، تبخیر و تعرق گیاه مرجع و گیاه سیب‌زمینی تعیین گردید. در ادامه با تقسیم تبخیر و تعرق گیاه سیب‌زمینی بر تبخیر و تعرق گیاه مرجع، ضریب گیاهی برای مراحل اولیه، میانی و پایانی به ترتیب 69/0، 02/1، 86/0 به دست آمد. سپس با استفاده از تصاویر ماهواره لندست 8 و الگوریتم سبال مقدار ضریب گیاهی سیب‌زمینی برای مرحله اولیه، میانی و پایانی به ترتیب 43/06،0/1، 75/0 به دست آمد. در نهایت ضریب گیاهی به‌دست‌آمده با استفاده از این دو روش به وسیله شاخص‌های آماری,RMSE, ME, MBE,NRMSE, MAE وR2 با هم مقایسه شدند. مقدار این شاخص‌ها به ترتیب 14/0، 012/0، 22/0، 11/0، 08/0 و 76/0 به دست آمد که نشان می‌دهد نتایج به دست آمده با استفاده از دو روش به هم نزدیک می‌باشند. در ادامه رابطه بین ضریب گیاهی و شاخص‌های گیاهی SAVI و   DVIبا استفاده از رگرسیون‌گیری خطی پیدا شد؛ که ضریب همبستگی (R2 )، بین SAVI   و NDVI   به ترتیب 33/0 و 62/0 به دست آمد. همچنین بین ضریب گیاهی سیب‌زمینی و ترکیب شاخص‌های گیاهی   SAVI و NDVI رگرسیون‌گیری انجام شد که مقدار ضریب همبستگی 90/0 به دست آمد. با توجه به مقادیر R

  برنامه­ریزی مدیریت منابع آب ازجمله کاربردی­ترین و ضروری­ترین اقدامات بشر جهت حفظ و نگه­داری منابع آب شیرین دردسترس است؛ ازآنجایی‌که منابع آب شیرین در دسترس محدود می­باشد یافتن یک رابطه بینمتعادل بین نیاز محیط‌زیست و نیاز انسان گامی مهم در پایداری منابع آب می­باشد. برایبرنامه­ریزی صحیح جهت مدیریت منابع آبی در وهله اول داشتن پارامترهای اقلیمی وهیدرولوژی کافی و قابل‌اطمینان که بر اساس آن‌ها بتوان مناسب­ترین برنامه­ریزی راداشت امری ضروری است.در این تحقیق ابتداداده‌های موجود ایستگاه­های هیدرومتری زیر حوضه گاماسیاب به روش‌های مختلف بررسی وجهت پیش‌بینی، تطویل و بازسازی داده‌ها آماده شده و ابعاد مختلفی از متغیرهایوابسته با درنظرگرفتن ابعاد مکانی و یا ابعاد زمانی پارامترها در دو سناریو مختلفایجاد شده است؛   در هر سناریو به ترتیب 80   و 20 درصد داده­ها برای آموزش و آزمودن مدلاستفاده­شده است؛ همچنین با استفاده از روش‌های کاهش مولفه‌هایاصلی ابعاد مناسب انتخاب و با روش‌های شناخته شده یادگیری ماشین و بهینه‌سازی این روش توسط الگوریتم ژنتیک درمحیط برنامه‌نویسی پایتون مدل­سازی شده است. در نهایت   باتوجه‌به میزان درصد تطبیق و اعتبارسنجی هریکاز این روش‌ها، دقیق‌ترین گزینه و روش پیش‌بینی انتخاب شده است.نتایج پیش­بینی و تطویل داده‌ها درسناریو اول (به روش مکانی) نشان داد در شرایطیکه داده‌ها استانداردسازی شده­اند نتایج مطلوب­تر بوده و همچنین نتایج حاصل از رویکردغیرسری‌زمانی نسبت به سری زمانی در حالت‌های مشابه بهتر بوده است به­طوری­کهبالاترین ضریب به‌دست‌آمده از NSEبرای داده‌های مرحله آموزش 85/0 و برای مرحله آزمودن برابر6/0 است. به‌طورکلی بهتریننتیجه در این سناریو مربوط به رویکرد غیرسری‌زمانی و با انتخاب ویژگی مدل توسط مدلSVR بهینه‌شدهبا الگوریتم ژنتیک است.به‌طورکلی پیش­بینی و تطویل داده­ها تحت‌تاثیرعوامل مختلفی است؛ نتایج حاصل از این پژوهش نشان داد پیش­پردازش داده­ها، درنظرنگرفتنتوالی زمانی داده‌ها، کاهش ابعاد ورودی مدل و استفاده از الگوریتم بهینه­ساز ژنتیکبه ترتیب بیشترین تاثیر را در به‌دست‌آمدن نتیجه مطلوب   وبا دقت بالا جهت پیش­بینی و تطویل دقیق داده‌هادارند.

مدیریت کیفیت آب­های سطحی رودخانه­ها از اهمیت زیادی برخوردار است. شاخص­های کیفی آلود­گی می­توانند روند تغییرات کیفیت آب در طول زمان و مکان را نشان دهند. این مطالعه به­منظور ارزیابی کیفیت آب رودخانه گلین با استفاده از پنچ شاخص کیفی، IRWQIsc،NSFWQI ،CWQI ،   WQIوLiou   انجام شد. برای این منظور از آب رودخانه گلین در ایستگاه روستای نجار در یک دوره­ی یک ساله از اردیبهشت 1398 تا فروردین 1399 در تناوب هر ماه دو بار نمونه برداری انجام شد و جهت انجام آنالیز آماری دفعات نمونه­برداری به عنوان تکرار و ایستگاه مورد نظر به عنوان تیمار در نظر گرفته شد. مقایسه بین داده­ها به روش آماری دانکن در سطح پنج و یک درصد صورت گرفت. پارامتر­های مورد بررسی شامل اکسیژن محلول (DO)،PH ، BOD5، COD، TDS، نیترات، فسفات، هدایت الکتریکی،آهن، پتاسیم،کلسیم ، دمای­آب، دمای­هوا، اکسیژن، میزان­شوری، نیتریت، سولفات، مس، سختی­کل،کربنات­کلسیم، دی­اکسیدکربن، آمونیاک وکدورت بودند که مورد ارزیابی قرارگرفتند. نتایج حاصل از تحقیق با استفاده از شاخص­های مختلف نشان داد که شاخص کیفی IRWQIsc در مقادیر شاخص بین اعداد (15/30-88/41) و در رده کیفی نسبتا بد و در مقادیر (70/26-85/27) در رده کیفی بد قرارگرفت و طبق نتایج به­دست آمده تخلیه فاضلاب­های خانگی و روستایی، زهاب­های­کشاورزی و فضولات حیوانی از علل اصلی کاهش کیفیت آب رودخانه در ایستگاه مورد مطالعه است. نتایج حاصل از شاخص NSFWQI نشان دادکیفیت آب رودخانه در طول دوره مطالعه درفصل تابستان در گروه بد قرار دارد و فقط برای آبیاری زمین کشاورزی مناسب است. رده کیفی آب در فصول   بهار، پاییز و زمستان نیز در گروه متوسط جای گرفت و در صورت لزوم جهت استفاده به­عنوان آب آشامیدنی به عملیات تصفیه نیاز دارد، همچنین بر اساس شاخص NSFWQI آب رودخانه گلین برای پرورش ماهی و گونه­های مقاوم آبی و به­عنوان آب قابل استفاده حیوانات اهلی مناسب بود. مقادیر شاخص CWQI براساس استاندارد کیفیت آب برای محفاظت زیست محیطی اکوسیستم آبی ماهیان سرد­آبی نیز نشان داد که وضعیت کیفی آب در رده بد (0-44) و از نظر استاندارد کاربری صنعت کشاورزی در رده مرزی (45-64) قرار دارد. نتایج حاصل از بررسی شاخص کیفی WQI نیز نشان داد که شاخص کیفیت آب با قرار­گیری در محدود (50-100) در رده خوب قرار دارد و برای آب آشامیدنی مناسب است. در شاخصLiou نیز نتایج نشان داد کیفیت آب در رده نسبتاً آلوده بین 6-1/3 قراردارد و با افزایش اکسیژن محلول مقدار شاخص کاهش می­یابد.   

   چکیده:    به دلیل محدود بودن منابع آب، هزینه تامین و مدیریت صحیح آن، استفاده از روش‌های نوین آبیاری در بخش کشاورزی مخصوصاً باغبانی امری ضروری است. ازجمله روش‌های نوین آبیاری، می‌توان سیستم آبیاری قطره‌ای را نام برد که به دلیل پتانسیل بالقوه آن در توزیع آب با راندمان بالا درجهت استفاده بهینه از منابع آبی کاربرد دارد. ارزیابی سیستم های آبیاری به‌منظور اصلاح و مدیریت آن‌ها، امری ضروری می‌باشد. در این پژوهش 5 سیستم آبیاری قطره‌ای در شهرستان ثلاث باباجانی انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفت. ارزیابی‌ها بر اساس دستورالعمل اداره حفاظت خاک آمریکا (SCS)[1] و روش مریام   و کلرانجام شد. در این ارزیابی، در هرکدام از سامانه‌ها، نحوه بهره‌برداری و مدیریت ، مشکلات و مسائل فنی (طراحی و اجرا) و کیفیت شیمیایی آب، مورد تجزیه‌وتحلیل واقع‌شده است. نتایج نشان داد در اغلب سیستم‌ها به دلیل عدم نصب دستگاه کنترل مرکزی و سیستم فیلتراسیون مناسب، اغلب قطره‌چکان‌ها دچار انسداد شده بودند و همچنین به دلیل نامناسب بودن فشار توام با انسداد قطره‌چکان‌ها، یکنواختی پخش در سامانه‌های موردبررسی، کاهش پیداکرده بود. مساحت خیس شده نسبت به مساحت کل بین 89/14 تا 49/33 درصد متغیر بود، به‌طوری‌که در تمام سیستم‌ها به‌جز یک سیستم، درصد مساحت خیس شده کمتر از حداقل مقدار توصیه‌شده برای طراحی (33 درصد) بود. حداقل و حداکثر مقدار یکنواختی پخش آب در سیستم‌ها (EUs) به ترتیب 49/29 و 56/62 درصد تعیین شد که نشان از عملکرد پایین سیستم‌ها برمبنای این شاخص بود. به‌طوری‌که یکنواختی پخش سیستم‌ها در تمام مزارع مورد ارزیابی، در محدوده ضعیف قرار داشت. مقادیر راندمان پتانسیل کاربرد ربع پایین سامانه‌ها (PELQs) در محدوده بین 83/26 تا 3/53 درصد نوسان داشت که این مقادیر بیانگر عملکرد ضعیف سیستم‌ها در تمام مزارع است. مقادیر راندمان کاربرد ربع پایین سامانه‌ها (AELQs) در محدوده 48/29 تا 56/62 درصد متغیر بود به‌طوری‌که بر اساس این شاخص در تمام مزارع عملکرد سیستم‌ها ضعیف ارزیابی شدند. با توجه به مقادیر شاخص اشباع لانژیلر (LSI) به‌دست‌آمده از منابع آبی در مزارع تحت مطالعه، در دو مزرعه تمایل رسوب کربنات کلسیم وجود داشت، اما در سایر مزارع این خطر رسوب‌گذاری وجود نداشت. به‌طورکلی عملکرد ضعیف سیستم‌ها به دلایل مختلفی ازجمله عدم نصب ایستگاه کنترل مرکزی یا سیستم فیلتراسیون مناسب در سامانه‌ها، کم بودن مساحت خیس شده، نامناسب بودن نوع و تعداد قطره‌چکان‌ها، گرفتگی قطره‌چکان‌ها، اختلاف فشار در سیستم‌ها، نامناسب بودن فشار و توزیع غیریکنواخت آن، نامناسب بودن دور و مدت‌زمان آبیاری و درنهایت مدیریت ضعیف بهره‌بردار بود.    کلیدواژه‌ها: آبیاری قطره‌ای، ارزیابی، یکنواختی پخش، راندمان پتانسیل، راندمان واقعی، شاخص اشباع لانژیلر [1] - Soil Conservation Service

   به طور کلی در بسیاری از مناطق جهان، آب مورد نیاز برای مصارف مختلف از طریق منابع آب زیرزمینی به دست می آید. در سالهای اخیر استفاده بیش از حد از آبهای زیرزمینی سبب افت سطح ایستابی و کاهش کیفیت آبهای زیرزمینی شده است. اگر چه مفهوم کیفیت آب زیرزمینی واضح به نظر میرسد، اما چگونگی بررسی و ارزیابی آن، نیاز به برخی روشها دارد. بخش کشاورزی با اختصاص سهم 95 درصدی و برداشت بیش از 80 درصد آن از منابع آب زیرزمینی نقش عمده ای در تغییرات کمی و کیفی آبخوان ها دارد. در مناطق خشک و نیمه خشک که غالب دشتهای کشور ما را نیز شامل می شود، به دلیل کمبود منابع آب سطحی و سهولت برداشت از سفره های آب زیرزمینی، وابستگی مردم در تامین آب مورد نیازشان به منابع آب زیرزمینی بیشتر از سایر مناطق می باشد. در مناطق خشکی مانند ایران آب های زیرزمینی به عنوان یکی از مهمترین منابع آب مورد نیاز بخش های کشاورزی، شرب و صنعت از اهمیت زیادی برخوردار استو از جمله کشورهایی است که به دلیل کمبود منابع آب سطحی، بیش ترین آب مصرفی در کشاورزی را از آب های زیرزمینی تامین می کند که در اثر اضافه برداشت ها و هجوم و تداخل جبهه های آب شور و شیرین، کیفیت این آبها نیز به صورت فزاینده ای کاهش یافته است. این پژوهش بر روی آبخوان دشت بیجار واقع در استان کردستان در غرب کشور انجام شده است که برای رسیدن به اهداف گفته شده از داده های بارندگی مربوط به سال های 1366 تا 1391، داده های کمی و کیفی مربوط به سال های 1388 تا 1397 بهره گرفته ایم.در این تحقیق با استفاده از تحلیل داده های کیفی و کمی   اخذ شده از شرکت آب منطقه ای استان کردستان و با استفاده از نرم افزار های GIS، Mod flow   سعی به دستیابی به اهداف زیر شده است 1.   بررسی اضافه برداشت از آبهای زیرزمینی دشت بیجار- دیواندره و تاثیر آن بر کیفیت و کمیت آب دشت مورد مطالعه. 2.   بررسی آب زیرزمینی دشت مورد مطالعه از لحاظ خورندگی و رسوب گذاری. 3.   بررسی واکنش آب های زیرزمینی دشت مورد مطالعه نسبت به خشکسالی ها در دوره های مختلف 4.   شبیه سازی تغییرات سطح آب زیرزمینی دشت بیجار- دیواندره با استفاده از نرم افزار Mod flow در ابتدا وضعیت کیفی آب زیرزمینی دشت مورد مطالعه از نظر شرب، کشاورزی، رسوب گذاری و خورندگی در طی دوره ی آماری مورد تفسیر و تحلیل قرار داده شده است. در حالت کلی نتایج بیانگر این امر هستند که از لحاظ شرب بخش غرب و مرکز دشت نسبت به بخش شرقی دشت در هر دو ماه کم آب(مهر ماه) و پر آب(خرداد ماه) بر اساس استانداردهای مورد نظر از کیفیت مطلوبتری برخوردار می باشند. همچنین نتایج، مطلوبیت کیفیت آب زیرزمینی جهت مصارف کشاورزی را در غرب دشت نشان می دهد، در بخش کوچکی از شمال شرقی دشت آب زیرزمین دارای کیفیت نامناسب جهت کشاورزی می باشد. از لحاظ خورندگی و رسوب گذاری نیز باید گفت که با توجه به نتایج حاصل شده بخش غربی دشت خاصیت خورندگی و بخش شرقی خاصیت رسوب گذاری با شدت های مختلف را دارا می باشند.   

امروزه منابع آب ازگنجینه‌های عظیم بشر به شمار می آیند که بهره‌برداری صحیح از آن ها با توجه به نیازهای مختلف، کمبودها و محدودیتهای موجود در استفاده از این منابع، نیازمند قوانین و مدیریت بهینه بهره‌برداری می باشد. سد ها به منظور اهداف گوناگون مورد بهره‌برداری قرار می گیرند، بهره‌برداری بهینه از مخزن سد‌ها یکی از مسائل مهم در حوزه مدیریت منابع آب است. این تحقیق با هدف بهره‌برداری بهینه از سد به منظور تامین حداکثری نیازهای پایاب سد، در حالت قطعی و هچنین احتمالاتی مورد بررسی قرار گرفته است. محدوده مطالعاتی سد قشلاق بر روی رودخانه مریم نگار استان در 15 کیلومتری شمال غربی شهرستان صحنه واقع شده است. هدف از احداث سد مخزنی قشلاق تامین نیاز شرب شهر صحنه، تامین نیاز زیست محیطی و تامین نیاز کشاورزی دشت چمچمال و احداث شبکه آبیاری در دشت صحنه می باشد، شبیه­سازی و برنامه­ریزی منابع آب منطقه با استفاده از مدل شبیه­ساز WEAP انجام گردید. باتوجه به غیر قطعی بودن پدیده بارش و تاثیر مستقیم آن بر جریان ورودی، در نظر گرفتن جریان به صورت احتمالاتی به واقعیت نزدیک­تر می­باشد، بدین منظور با احتمالاتی نمودن جریان ورودی و بررسی اثر تابع توزیع تجمعی جریان احتمالاتی(CDF) بر تامین نیازها، شرایط احتمالاتی سیستم بررسی گردید. رویکرد احتمالاتی استفاده شده بر مبنای بهینه­سازی صریح با روش برنامه­ریزی خطی تحت قیود احتمالاتی در محیط نرم­افزار   lingo کد نویسی گردید. در این روش جریان ورودی به مخزن با 2 رویکرد متفاوت، محاسبه CDF جریان با استفاده از توزیع تجربی ویبول و بهترین توزیع برازش مورد مقایسه قرار گرفت. نتایج شبیه­سازی و بهینه­سازی با رویکرد قطعی نشان می­دهد که تامین در بخش کشاورزی 92 درصد ، شرب 94 درصد و نیاز زیست­محیطی 93 درصد می­باشد. با توجه به کاهش جریان ورودی به مخزن در رویکرد احتمالاتی نسبت به حالت قطعی، ابتدا حجم مخزن بهینه   با توجه به جریان ورودی و نیازها ی قطعی محاسبه گردید در این حالت حجم بهینه برابر 27.6 میلیون متر مکعب برآورد   گردید که نسبت به حجم طراحی مخزن (47.6) نشان از تخمین بالا در طراحی مخزن سد قشلاق دارد. همچنین در این شرایط کلیه ی نیازها به طور کامل تامین می-شوند. واژه­های کلیدی: تخصیص آب، WEAP ، LINGO، قیود احتمالاتی، شبیه سازی، بهینه سازی، برنامه ریزی­خطی

  چکیدهاطلاع از سطح زیرکشت محصولات می­تواند کمک شایانی به برنامه­ریزی­های مدیریتی نماید. برآورد سطح زیرکشت محصولات در مقیاس بزرگ با روش­های سنتی کاری بسیار مشکل، زمان­بر و پرهزینه است که از دقت پایینی نیز برخوردار است. امروزه از روش­های مدرن برای برآورد سطح زیرکشت محصولات استفاده می­شود که یکی از این روش­ها استفاده از شاخص­های گیاهی با کمک فناوری سنجش از دوراست. در این تحقیق از 3 روش طبقه­بندی نظارت نشده، نظارت شده و سلسله مراتبی با استفاده از شاخص­های گیاهی NDVI و SAVI با کمک تصاویر ماهواره سنتینل2 سطح زیرکشت گیاه ذرت که یک گیاه پر اهمیت و دارای نیاز آبی بالا است برآورد شده است سپس به ارزیابی هریک از روش­های مختلف طبقه­بندی پرداخته شده است. پس از بررسی 3 روش طبقه­بندی با کمک 2 شاخص گیاهی NDVI و SAVI و ارزیابی هر یک از روش­های مختلف طبقه­بندی نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که روش طبقه­بندی سلسله مراتبی به نسبت 2 روش طبقه­بندی دیگر از دقت بالاتری برای برآورد سطح زیرکشت گیاه ذرت برخوردار بوده است و همچنین شاخص گیاهی NDVI به نسبت شاخص گیاهی SAVI از دقت بالاتری در برآورد سطح زیرکشت گیاه ذرت برخوردار بوده است.واژه­های کلیدی: سطح زیرکشت، گیاه ذرت، سنجش از دور، سنتینل2، شاخص­های گیاهی   DVIو SAVI

  آب مهم ترین عامل محدود کننده برای توسعه کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک محروب می شود. در کشور ایران،علاوه بر کمبود آب که از عوامل کلیماتولوژی منطقه بوده ومشکلاتی را برای توسعه کشاورزی در دی داشته، عدم استفاده بهینه ازآبمای استحصالی نیز باعث شده است تا اراضی کمتری تحت دوشش قرار گیرند. لذا با توجه به سهم عظیم مصرف آب دربخش کشاورزی و ممچنین دایین بودن بازده مصرف آب، انتخاب و بکار گیری رامکارمایی در زمینه مای بهبود روش مای آبیاریو بهینهسازی مصرف آب در گیامان ضروری به نظر میرسد. در این تحقیق، به بررسی ارزیابی سناریومای افزایش بهرهوریمصرف آب جو دیم در استان کرمانشاه با استفاده از مدل شبیه سازی رشد گیاه Aquacrop درداخته شده است. بدین منظور،داده مای مورد نیاز مدل شامل اطلاعات اقلیمی، گیامی و داده مای خاک مربوط به گیاه به مدل داده شد. با در نظر گرفتن عناصرو عوامل اقلیمی تاثیر گذار بر عملکرد جو در استان کرمانشاه، ممچنین نتایج بهدست آمده از اجرای مدل آکواکراپ و آزمونمایانجام گرفته بین مقادیر عملکرد و متغیرمای آب و موایی، به نظر میرسد که مقدار بارش دور? رشد و دراکنش آن مهمتریندارامتر تاثیرگذار در مقدار عملکرد جو دیم در دنج ایرتگاه مورد مطالعه باشد. ممچنین ایرتگاهمای که دارای بارش بیشتری بودند،عملکرد بهتری را نشان دادند. اما برای جو آبی، رابط? معناداری بین مقادیر عملکرد جو آبی و بارش وجود ندارد، چراکه جو آبیبیشتر وابرته به آبیاری و روش مای مدیریت میباشد. بیشترین میانگین عملکرد جو دیم شبیهسازی شده با مدل آکواکراپ، مربوطبه ایرتگاه روانرر و کمترین عملکرد مربوط به ایرتگاه سردلذماب میباشد. ضمن آنکه اختلاف مکانی عملکرد جو دیم در سطحاستان خیلی بیشتر از جو آبی میباشد که میتواند منعکس کنند? اختلافات بارندگی در منطقه و اثر آن بر جو دیم باشد. ممچنینبیشترین میانگین عملکرد جو آبی مربوط به ایرتگاه سردلذماب و کمترین آن مربوط به ایرتگاهمای کنگاور و اسلامآباد میباشد.براساس نتایج حاصله از اجرای مدل آکواکراپ، عملکرد شبیهسازی شد? جو آبی و دیم حراسیت زیادی نربت به تعییرات تاریخکاشت نشان داد. از میان تاریخمای اجرا شده برای مدل، تاریخی که بیشترین میانگین عملکرد را داشته است به عنوان تاریخ بهینهبرای کاشت در نظر گرفته شد. تاریخ بهین? کاشت جو دیم در ایرتگاه کرمانشاه و روانرر 02 اکتبر ) 02 مهر(، اسلامآباد و کنگاور02 اکتبر ) 02 مهر(، و سردلذماب 02 نوامبر ) 02 آبان( میباشد )شکل 02 4 (، و ممچنین تاریخ بهین? کاشت برای جو آبی در -ایرتگاهمای کرمانشاه و اسلامآباد 02 اکتبر ) 2 آبان(، کنگاور و روانرر 02 اکتبر ) 02 مهر( و سردلذماب 02 نوامبر ) 02 آبان(میباشد. به طور کلی میتوان اظهار داشت که با توجه به محدودیتمای کلی در اجرای مدل، مدل آکواکراپ توانرته استمراحل مختلف گیاه جو را به طور مناسب شبیهسازی نماید.کلمات کلیدی : جو، بهره وری مصرف آب، ،مدل شبیه سازی Aquacrop

آب یک منبع آسیب­پذیر، محدود و حیاتی است. افزایش روز افزون جمعیت جهانی و کاهش منابع آبی، از مهم­ترین چالش­های پیش­روی بشر امروز است. از آنجا که منابع آب مستقیماً می­تواند رشد و توسعه اجتماعی و اقتصادی را تحت تاثیر قرار دهد، به عنوان زیر بنای فعالی­تهای عمرانی محسوب می­گردد. یکی از مهم­ترین مسائل قرن حاضر، مسئله گرمایش جهانی است، که به دلیل اثر گلخانه­ای تشدید شده و انتظار میرود که موجب تغییراتی در متغیرهای اقلیمی گردد. در گذشته تصمیمات مدیریتی در شرایطی گرفته می­شد که اقلیم آینده روند گذشته را داشته باشد. ولی در حال حاضر رنج وسیعی از تغییرات در اقلیم آینده، به واسطه فعالیت­های انسانی مانند پخش گازهای گلخانه­ای، توسط سوخت فسیلی و غیرانسانی مانند فعالیت آتشفشان ها در شرف وقوع هستند. در این رابطه شناخت محدودیت­های موجود در زمینه برنامه­ریزی مدیریت منابع آب و شناخت صحیح رفتار پدیده­هایی که بر وضعیت منابع آب موثر هستند و اعمال سیاست­های متناسب و سازگار با شرایط اقلیمی از اهم موارد است. هدف از این پژوهش بررسی تاثیر تغییر اقلیم بر کمیت و کیفیت حوضه آبریز رودخانه خرم­رود در شهرستان کنگاور تحت سناریوهای RCP می باشد. به این منظور، در ابتدا خروجی 4 مدل اقلیمی تحت سناریو های RCP4.5، RCP6و RCP8.5 برای دوره پایه 2015 تا 1983 استخراخ گردید. به منظور کاهش عدم قطعیت در مدل های اقلیمی، از روش MOTP استفاده شد. سپس نتایج مدل های اقلیمی با دوره پایه مور مقایسه قرار گرفت نتایج حاکی از عملکرد مناسب مدل ها والبته مدل ترکیب وزنی می باشد. اکثر مدل های اقلیمی یک روند کاهشی را برای پارامتر بارش پیش بینی کرده اند. برندگی دراز مدت تحت سناریو RCP8.5 نسبت به RCP 4.5و RCP6 کاهش بیشتری را گزارش می کند. نتایج تغیر اقلیم پارامتر دما نیز افزایش آن را نشان می دهد. تغییرات دما در دوره 2053 بیشتر از دوره 2020 بوده است. به طوری که، در دوره 2020 تحت سناریو RCP4.5، RCP6و RCP 8.5 به ترتیب 1، 1.5 و2 درجه سانتی گراد و در دوره 2053 2، 3 و 4 درجه سانتی گراد افزایش پیش بینی شده است. به منظور بررسی   وضعیت رواناب حوضه آبریز در ابتدا دو مدل شبکه عصبی مصنوعی و مدل بارش- رواناب ایهکرس برای دوره پایه مورد مقایسه قرار گرفتند. نتایج حاکی از برتری مدل بارش – رواناب ایهکرس در شبیه سازی رواناب حوضه رودخانه خرم­رود می باشد. سپس به منظور بررسی وضعیت رواناب آینده حوضه از خروجی های مدل های اقلیمی استفاده شد. سپس به منظور بررسی وضعیت کیفی حوضه آبریز رودخانه خرم رود از مدل شبکه عصبی مصنوعی استفاده گردید و پارامترهای کیفی   کل جامدات محلول(TDS) و   نسبت جذبی سدیم(SAR) برای دوره 20 ساله پایه کالیبره گردید و در پایان از خروجی مدل های اقلیمی و بارش – رواناب ایهکرس به منظور پیش بینی وضعیت کیفی پارامترهای کیفی رودخانه در آینده استفاده شد.

این پژوهش جهت تعیین ضرایب گیاهی و نیاز آبی برنج رقم عنبر بو در مزرعه­ی تحقیقاتی وگلخانه­ی پردیس کشاورزی ومنابع طبیعی   دانشگاه رازی به مدت دو سال زراعی 96 و97 اجرا گردید، لذا جهت تعیین نیاز آبی و ضریب گیاهی درشرایط مزرعه از سه عدد لایسیمتر زهکش­دار به اقطار 2/1 و ارتفاع 4/1 متر، و در شرایط گلخانه از 6 عدد لایسیمتر زهکش­دار به اقطار 40/0 و ارتفاع80/0 متر، با تراکم (3 نشاء در یک کپه و با فاصله 20×20 ) کشت شد. همچنین به منظور دقت در طول مراحل رشد در شرایط غیر لایسیمتری 17 عدد گلدان با تراکم و سطح مقطع مشابه با شرایط لایسیمتری در محیط گلخانه اجرا و براساس آن طول دوره رشد برنج با توجه به آن محاسبه گردید. براساس نتایج دو­ساله میزان کل تبخیر و تعرق پتانسیل در شرایط مزرعه با استفاده از روش پنمن مانتیث فائو محاسبه و برای سال97 -96 معادل 61/435 و در سال زراعی 97-98 معادل 65/438 میلی­متر برآورد گردید. همین پارامتر در شرایط گلخانه( به روش تشت تبخیر) در سال اول و دوم به­ترتیب معادل 469و 22/476 میلی­متر برآورد شد. و با استفاده از معادله بیلان آب تبخیر – تعرق گیاه محاسبه و براساس نتایج، میزان آب مورد نیاز برنج در شرایط مزرعه در سال زراعی اول و دوم انجام پژوهش به­ترتیب برابر با 16/487و 02/505 میلی­متر ودر شرایط گلخانه به­ترتیب 65/555 و 43/574 میلی­متر گزارش شد. در نهایت با داشتن تبخیر - تعرق پتانسیل وتبخیر- تعرق واقعی ضریب گیاهی برای دو سال زراعی 96-97 و97-98 در شرایط مزرعه برای سه مرحله­ی رشد ( ابتدایی، میانی، پایانی) به ترتیب برابر(94/0 ، 23/1، 91/0) و ( 98/0،   27/1، 99/0 )و در شرایط گلخانه ضریب گیاهی برای سال اول و دوم انجام آزمایش به­ترتیب ( 99/0، 28/1، 03/1)و ( 00/1، 30/1، 07/1 ) برآورد گردید. و به طور­کلی می­توان برای شرایط مزرعه   مقادیر 96/0،   25/1، 95/0و برای شرایط گلخانه مقادیر 99/0،   29/1، 05/1 را جهت برنامه­ریزی مناسب آبیاری و اعمال مدیریت صحیح در منطقه مورد مطالعه پیشنهاد کرد.  واژگان کلیدی: برنج عنبربو، نیازآبی، لایسیمتر زهکش­دار، ضریب گیاهی، شرایط گلخانه و مزرعه

در این تحقیق اثر جاذب‌‌های‌‌ نانو‌‌ساختار کاه و کلش گندم، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ برحذف سدیم از محلول آبی و ستون خاک با استفاده از آزمایش‌‌های جذب ناپیوسته و پیوسته بررسی گردید. در آزمایش‌‌های ناپیوسته، اثر عواملی مانند pH، زمان تعادل، جرم بهینه جاذب و غلظت اولیه یون ‌سدیم مطالعه شد. همچنین به منظور بررسی کارایی جاذب‌‌های‌‌ مورد مطالعه و استفاده از آن‌‌ در آزمایش‌‌های ناپیوسته، آزمایشات واجذب انجام گردید. با افزایش pH محلول از3 تا 8، برای جاذب‌‌های نانو‌ساختار کاه و کلش، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ راندمان حذف (درصد) یون‌ سدیم   به ترتیب   (86-5/79)، (87-2/84)،( 9/95-88) و (91-87) ، و ظرفیت جذب سدیم جاذب‌‌های مورد مطالعه به ترتیب از 30/1 تا 39/1، 53/1 تا 61/1، 58/1 تا 77/1 و 57/1 تا 65/1 میلی‌‌گرم ‌‌بر‌‌گرم ، افزایش یافته است. با توجه به نتایج به دست آمده، pH بهینه جذب برای جاذب‌‌های‌‌ مورد مطالعه، 5 به‌‌دست آمد. زمان تعادل برای جاذب‌‌های کاه و کلش، شلتوک برنج و پوسته تخم‌‌مرغ 30 دقیقه و برای جاذب برگ بلوط 120 دقیقه به دست آمد. با افزایش غلظت اولیه یون‌ سدیم از 5 تا 120 میلی‌‌گرم ‌‌بر لیتر، راندمان حذف (درصد) یون‌ سدیم برای جاذب‌‌های نانو‌ساختار کاه و کلش، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ به ترتیب   (08/68-49/85)، (20/68-43/89)،( 49/73-72/94) و (01/68-01/89) به دست آمد. غلظت بالای یون­های اولیه منجر به کاهش درصد حذف و افزایش ظرفیت جذب شد. با افزایش جرم جاذب از 3/0 تا 6/1 گرم، در زمان تعادل، pH بهینه، راندمان جذب یون سدیم در جرم 5/0 گرم جاذب برای جاذب‌‌های کاه و کلش، شلتوک برنج و پوسته تخم‌‌مرغ به ترتیب به حداکثر مقدار 37/90، 43/90 و 75/92درصد و برای جاذب برگ بلوط در جرم 7/0 گرم به حداکثر مقدار 32/97 درصد رسید. طبق آنالیز    انجام شده، برای جاذب‌‌های‌‌ مورد مطالعه، به ترتیب برگ بلوط، پوسته تخم‌‌مرغ، شلتوک برنج و کاه و کلش دارای بازدهی و راندمان حذف بیشتری بودند. راندمان واجذب یون‌ سدیم توسط جاذب‌‌های کاه و کلش، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ نانو‌ساختار در 5 چرخه جذب- واجذب بررسی شد که حداکثر مقدار آن در چرخه اول و به ترتیب برابر با 16/37، 63/39، 36/83 و 92/87 درصد به دست آمد. فرایند جذب برای همه­ی جاذب­ها از مدل سنتیک مرتبه دوم (97/0-88/0R2= و 73/0-24/0RMSE=) و ایزوترم فروندلیچ (99/0-96/0R2= و 44/0-23/0RMSE=) تبعیت ‌‌کرد. نتایج آزمایش‌‌های پیوسته نشان داد که مقدار کل سدیم جذب شده و ظرفیت جذب ستون با افزایش غلظت سدیم ورودی به ستون افزایش ‌‌یافت و مدل‌‌های عمق بستر- زمان سرویس، توماس و یون-نلسون با داده‌‌های آزمایشگاهی همخوانی بیشتری داشتند. بر مبنای نتایج حاصل از این تحقیق، جاذب‌‌های نانو‌‌ساختار مورد مطالعه قابلیت بالای حذف یون‌‌ سدیم را دارا بوده‌‌اند.   

  در این تحقیق تاثیر جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ درخت بلوط برحذف یون‌ نیترات از محلول آبی بوسیله سیستم­های پیوسته و ناپیوسته بررسی گردید. در آزمایش­های ناپیوسته، اثر عواملی مانند pH، زمان تعادل، جرم بهینه جاذب و غلظت اولیه یون‌ نیترات مطالعه شد، همچنین به منظور بررسی کارایی جاذب­های مورد مطالعه واستفاده از آن در آزمایش­های ناپیوسته، آزمایشات واجذب انجام گردید. در آزمایش­های پیوسته نیز اثر تغییرات غلظت نیترات ورودی به ستون در افزایش کارایی ستون جذب مورد ارزیابی قرار گرفت و کاربرد مدل­های پیوسته جذب در توصیف منحنی­های شکست بررسی شد.با افزایش pH محلول از3 تا 8، بازدهی حذف یون‌نیترات توسط جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ­درخت­بلوط به ترتیب (03/98-05/93)، (51/92-53/81)، (15/89-23/86) و (22/94-76/90) درصد و ظرفیت جذب نیترات به ترتیب از (51/1-49/1)، (49/1-32/1)، (35/1-34/1) و (49/1-48/1) میلی­گرم­بر­گرم افزایش یافته است. با توجه به نتایج به دست آمده، pH بهینه جذب برای جاذب­های­ مورد مطالعه، 5 به­دست آمد. زمان تعادل برای جاذب­های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج و کاه­و­کلش­گندم 30 دقیقه و برای جاذب برگ­درخت­بلوط120 دقیقه به دست آمد. با افزایش جرم جاذب از 3/0 تا 6/1 گرم، در زمان تعادل و pH بهینه، بازدهی جذب یون‌نیترات در جرم 5/0 گرم جاذب­های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج و کاه­و­کلش­گندم به ترتیب به حداکثر مقدار (24/97)، (50/93)و (14/90) و در جرم 7/0 گرم جاذب برگ­درخت­بلوط   به حداکثر مقدار (82/93) درصد رسید. با افزایش غلظت اولیه یون ‌نیترات از 5 تا 120 میلی­گرم­بر­لیتر، بازدهی حذف یون‌ نیترات توسط جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ­درخت­بلوط به ترتیب (38/87-42/99)، (44/85-54/92)، (60/73-49/89) و (35/89-41/94) درصد به دست آمد. فرایند جذب از مدل سینتیک هوو و ایزوترم فروندلیچ تبعیت ­کرد. نتایج آزمایش­های پیوسته نشان داد که مقدار کل نیترات جذب شده و ظرفیت جذب ستون با افزایش غلظت نیترات ورودی به ستون افزایش ­یافت و مدل توماس با داده­های آزمایشگاهی همخوانی بیشتری داشت. بر مبنای نتایج حاصل از این تحقیق، جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ­درخت­بلوط قابلیت بالای حذف یون­ نیترات را دارا بوده است.   کلید واژه: نیترات ، پوسته­تخم­مرغ ، پوسته­برنج، کاه­و­کلش­گندم، برگ­درخت­بلوط، محلول آبی، سیستم پیوسته.  

هدف اصلی از پژوهش حاضر، پهنه بندی مخاطرات جوی و باران موثر دراستان کرمانشاه می باشد. برای این منظور از داده های سازمان هواشناسی استان کرمانشاه درمقیاس روزانه و ماهانه برای تعداد 5 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک درمحدوده استان کرمانشاه برای یک دوره 30 ساله (1987-2016) استفاده شد.در این تحقیق تعداد 13 مخاطره جوی مهم در محدوده استان کرمانشاه مورد بررسی قرار گرفت. بطورکلی پدیده ها درقالب دو روش اصلی مورد بررسی قرار گرفت. ونقشه های فراوانی وقوع به تفکیک برای هریک از مخاطرات با بهره گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) تهیه شد. در ادامه با درنظرداشتن میزان مشابهت ها و تفاوت ها، 13 مخاطره جوی یاد شده در قالب سه دسته اصلی مخاطرات دمایی ، مخاطرات مرتبط با دید و مخاطرات بارشی دسته بندی شدند و برای هر دسته نقشه پهنه بندی فضایی تهیه گردید. در نهایت با ترکیب نتایج حاصل از بررسی تمام مخاطرات ، نقشه جامع مخاطرات جوی منطقه مطالعاتی تهیه شد. یافته های تحقیق نشان داد که بخش هائی ازمرکز و جنوب استان کرمانشاه از جهت فراوانی وقوع رخدادها، جز پر مخاطره ترین مناطق محسوب می گردند، درحالی که بخش های غربی ازکمترین میزان خطرپذیری برخوردارند. الگوی فضایی وقوع مخاطرات بیانگر روند افزایشی مخاطرات مرتبط با دید ازجنوب و مرکز به طرف غرب و شرق استان بوده و در مقابل مخاطرات بارشی و مخاطرات دمایی از الگویی معکوس برخوردار بودند بطوری که ازجنوب به طرف غرب و شرق ازمیزان وقوع رخدادهای دمایی و بارش کاسته می شود.  جهت برآورد باران موثر از سه روش درصدی و USDA و SCS   استفاده شد . بعد از تهیه جداول باران موثر ، مقدار متوسط ماهانه و متوسط سالانه باران موثر به هر سه روش و برای هر 5 ایستگاه محاسبه شد.. بیشترین میزان متوسط باران موثر محاسبه شده در هر ایستگاه مربوط به روش USDA می باشد. در حوضه های که مقدار تبخیر وتعرق بیشتر ازمقدار بارش است ، نمی توان برروی ارقام حاصل از روش USDA برنامه ریزی و مدیریت انجام داد. زیرا یکی ازمعایب آن ، برآورد زیاد از بارش موثر است.(خالقی، 1394) و مقادیر بارش موثر محاسبه شده به روش درصدی نیز زیاد می باشد. و دقت این روش هم پائین است.(خالقی،1394) اما کمترین میزان متوسط باران موثر محاسبه شده در هر ایستگاه مربوط به روش SCS می باشد   واین روش به دلیل اینکه مقدار بارندگی و تبخیر وتعرق ماهانه وعمق خاک را برای برآورد بارش موثر در نظر می گیرد   نتایج رضایت بخشی تری تولید می کند. ونتایج آن به واقعیت نزدیک تر است. پس از بررسی ومقایسه مقادیر حاصل از هر یک از روش ها ، روش SCS گزینه مناسب برای برآورد بارش موثر در این حوضه تشخیص داده شد. و در نهایت در محیط ARCGIS   ، نقشه پهنه بندی باران موثر به هر سه روش جهت مقاسیه انجام شد ودر بخش های شرق و غرب استان ، گیاهان نیاز آبی بیشتری نسبت به قسمت های شمالی دارند. زیرا که با توجه به نقشه پهنه بندی باران موثرمربوط به روش SCS ، مقدار بارش موثر در قسمت های شرق وغرب استان کمتر است.و در ادامه با استفاده از نرم افزار     و انجام آزمون توزیع   t   استیودنت ، مقادیر بارش موثربه روش SCS در 3 فاصله اطمینان 90   ، 95 و 99 درصد محاسبه گردید

در این تحقیق تاثیر جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس برحذف یون‌ کادمیم از محلول آبی بوسیله سیستم­های پیوسته و ناپیوسته بررسی گردید. در آزمایش­های ناپیوسته، اثر عواملی مانند pH، زمان تعادل، جرم بهینه جاذب و غلظت اولیه یون‌ کادمیم مطالعه شد. همچنین اثر یون­های رقابتی بر جذب کادمیم در فاضلاب صنعتی خام، اثر کلرید سدیم بر جذب کادمیم و مکانیزم واجذب یون کادمیم در پنج چرخه متوالی توسط جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس بررسی شد. در آزمایش­های پیوسته نیز اثر تغییرات غلظت کادمیم ورودی به ستون در افزایش کارایی ستون جذب مورد ارزیابی قرار گرفت و کاربرد مدل­های پیوسته جذب در توصیف منحنی­های شکست بررسی شد. نتایج آزمایش­های ناپیوسته نشان داد که با افزایش pH محلول از3 تا 7، بازدهی حذف یون‌کادمیم 9/76-67 درصد و ظرفیت جذب کادمیم از 4/0 تا 46/0 میلی­گرم­بر­گرم افزایش یافته است. با توجه به نتایج به دست آمده، pH بهینه جذب برای جاذب­ مورد مطالعه، 6 به­دست آمد. زمان تعادل برای جاذب نانو‌ساختار 30 دقیقه به دست آمد. با افزایش جرم جاذب از 1/0 تا 2 گرم، در زمان تعادل و pH بهینه، بازدهی جذب یون‌کادمیم در جرم 5/0 گرم جاذب نانو­ساختار کنوکارپوس حداکثر مقدار 85/76 درصد رسید. با افزایش غلظت اولیه یون‌کادمیم از 5 تا 20 میلی­گرم­بر­لیتر، بازدهی حذف یون‌ کادمیم 4/70-9/80 درصد به دست آمد. فرایند جذب از مدل سنتیک هوو و ایزوترم لانگمویر تبعیت ­کرد. در بررسی اثر یون­های رقابتی بر جذب کادمیم در فاضلاب صنعتی خام، بازدهی حذف یون­های کادمیم، مس، آهن، روی و منگنز بوسیله جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس به ترتیب برابر 76/82،33/83، 96/99 ،62/89 و 09/9 درصد بدست آمد. با افزایش غلظت کلرید سدیم محلول از 0 تا 1 مولار، بازدهی حذف یون کادمیم توسط جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس 77-9/80 درصد بدست آمد. بازدهی واجذب یون‌ کادمیم توسط جاذب­ نانوساختار کنوکارپوس در 5 چرخه جذب- واجذب حدود 75 درصد به دست آمد. نتایج آزمایش­های پیوسته نشان داد که مقدار کل کادمیم جذب شده و ظرفیت جذب ستون با افزایش غلظت کادمیم ورودی به ستون افزایش ­یافت و مدل آدامز- بوهارت با داده­های آزمایشگاهی همخوانی بیشتری داشت. بر مبنای نتایج حاصل از این تحقیق، جاذب نانو­ساختار کنوکارپوس قابلیت بالای حذف یون­کادمیم را دارا بوده است.

چکیدهبرای تدوین برنامه آبیاری مناسب و اعمال مدیریت کارا و آگاهانه، تعیین ضرایب گیاهی بر مبنای مراحل رشد و نیز تخمین تبخیر- تعرق گیاه ضروری است. پژوهش حاضر به‌منظور تعیین نیاز آبی و ضریب گیاهی و سایر پارامترهای گیاه کاملینا و کلزا با استفاده از لایسیمتر زهکش دار در مزرعه تحقیقاتی گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی شهرستان کرمانشاه در طی دو سال 1393-1394 و 1394-1395 انجام شد. بدین منظور از شانزده لایسیمتر زهکش دار استفاده گردید که یک لایسیمتر به خاک بدون پوشش گیاهی و سه لایسیمتر برای تبخیر-تعرق گیاه مرجع چمن اختصاص داده شد و همچنین در شش لایسیمتر گیاه کاملینا در دو تیمار بدون پوشش و با پوشش (کاهش تبخیر از سطح خاک با ورمی کمپوست) و در شش لایسیمتر دیگر گیاه کلزا در دو تیمار با پوشش (کاهش تبخیر از سطح خاک با ورمی کمپوست) و بدون پوشش کشت شدند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده میانگین نیاز آبی در سال 1393-1394 (کشت بهاره) در تیمار بدون پوشش و تیمار با پوشش برای گیاه کاملینا به ترتیب (38/382 و 82/357) میلی‌متر و در سال 1394-1395 (کشت پاییزه) به ترتیب (57/546 و 91/519) میلی‌متر به دست آمد. از طرفی برای گیاه کلزا که در هر دو سال به‌صورت بهاره کشت شد متوسط نیاز آبی در دو سال برای تیمار بدون پوشش و تیمار با پوشش به ترتیب (91/583 و 15/556) میلی‌متر اندازه‌گیری شد. ضرایب گیاهی یک جزئی و ضرایب گیاهی پایه برای گیاه کاملینا در سال 1393-1394 (کشت بهاره) در مرحله ابتدایی، توسعه، میانی و انتهایی در تیمار بدون پوشش به ترتیب (84/0، 13/1، 29/1 و 74/0) و (21/0، 65/0، 07/1 و 85/0) و در تیمار با پوشش به ترتیب (8/0، 08/1، 28/1 و 76/0) و (21/0، 66/0، 08/1 و 75/0) و در سال 1394-1395 (کشت پاییزه) نیز (94/0، 11/1، 31/1 و 67/0) و (24/0، 83/0، 15/1 و 83/0) و در تیمار با پوشش (91/0، 10/1، 33/1 و 50/0) و (25/0، 84/0، 16/1 و 83/0) به دست آمد. متوسط ضرایب گیاهی یک جزئی و ضرایب گیاهی پایه برای گیاه کلزا در دو سال در مرحله ابتدایی، توسعه، میانی و انتهایی در تیمار بدون پوشش به ترتیب (85/0، 26/1، 34/1 و 79/0) و (21/0، 72/0، 17/1 و 88/0) و در تیمار با پوشش به ترتیب (83/0، 16/1، 27/1 و 84/0) و (21/0، 73/0، 17/1 و 88/0) به دست آمد. گیاه کاملینا در سال 93-94 (کشت بهاره) با توجه به میزان آب مصرفی، WUE بر اساس عملکرد ماده خشک و دانه و روغن برای تیمار بدون پوشش به ترتیب 83/0 و 115/0 و 09/0 و برای تیمار با پوشش به ترتیب 58/0، 16/0 و 12/0 و در سال 94-95 (کشت پاییزه) نیز برای تیمار بدون پوشش به ترتیب 37/2 و 41/0 و 08/0 و برای تیمار با پوشش به ترتیب 30/3، 47/0 و 10/0 دست آمد. همچنین برای گیاه کلزا، میانگین دوساله WUE بر اساس عملکرد ماده خشک و دانه و روغن برای تیمار بدون پوشش به ترتیب 50/2، 12/0 و 03/0 و برای تیمار با پوشش به ترتیب 7/2، 17/0 و 06/0 دست آمد.  کلمات کلیدی: نیاز آبی، ضریب گیاهی، کاملینا، کلزا، کاهش تبخیر از سطح خاک، لایسیمتر

  در این پایان نامه به بررسی اثر اعمال سطوح ایستابی کم عمق 60 ، 80 و 110 سانتیمتری ( آبیاری آب زیرزمینی ) و آبیاری تکمیلی بر تامین نیاز آبی و عملکرد اجزا محصول سه رقم کلزا ( ظفر، آرجی اس 003 و هایولا) و یک رقم گیاه کاملینا ، در دو سال زراعی 94-1393 و 95-1394 پرداخته شد. آزمایشات در ایستگاه تحقیقاتی گروه مهندسی آب دانشگاه رازی و با بهره گیری از لایسیمترهای موجود که حتی الامکان تمامی شرایط کشت مزرعه برای آنها اعمال گردید و با خاک سیلتی رس منطقه پر شده بودند، انجام گرفت. بر اساس اهداف مورد نظر و وجود تیمارهای متفاوت ، آزمایش ها در   در قالب سه طرح جداگانه (A ، B و C ) دست بندی و مورد تحلیل قرار گرفته است. تیمارهای آب زیرزمینی کم عمق در ، برای کشت بهاره در اول خرداد ماه و درکشت پاییزه در اول اردیبهشت ماه در هر دوسال تکرار طرح اعمال گردید. آب زیرزمینی توسط سیفون ماریوت ها در اختیار گیاه قرار می‌گرفت که به صورت روزانه برداشت می‌شد. همچنین زمان اعمال تیمارهای آبیاری تکمیلی گلدهی و دانه دهی به ترتیب با مشاهده 50% به گل رفتن بوته ها و مشاهده شروع دانه بستن 50 % گیاهان بود. قالب آزمایش فاکتوریل (1 یا 2 عامله ) و بر پایه طرح کاملا تصادفی بود. طرحA ، به بررسی سه سطح ایستابی 60 ، 80 و 110 سانتیمتر و سه ژنوتیپ کلزا و یم رقم کاملینا در سه تکرار پرداخته است. نتایج نشان داد که در هر دو سال ، بیشترین مصرف آب زیرزمینی مربوط به عمق 60 سانتیمتری و کمترین استفاده از آب زیرزمینی مربوط به عمق 110 سانتیمتری بوده است. به علت وضعیت بسیار متفاوت بارندگی در سال های انجام پژوهش در متوسط مشارکت آب زیرزمینی در سه نوبت کشت صورت گرفته بسیار متغییر می‌باشد. همچنین در دو سال اجرای طرح ، کلزا رقم هایولا در هر سه فصل کشت و در هر سه سطح ایستابی   بیشترین کارایی مصرف آب و بیشترین عملکرددانه مربوط به کلزا رقم هایولا بوده است. همچنین در فصل کشت بهاره 95-1394 به دلیل بارندگی زیاد استفاده از آب زیرزمینی کمتر از کشت بهاره 94-1393 بوده است. در طرح B ، اثر اعمال شش تیمار آبیاری تکمیلی بر گیاه کاملینا   اعم از آبیاری در زمان گلدهی ( 40 میلیمتر) آبیاری در زمان دانه دهی ( 20 میلیمتر) آبیاری در زمان دانه دهی (40 میلیمتر) آبیاری هم در مرحله گلدهی(40 ) و هم در مرحله دانه دهی(20 ) میلیمتر   و آبیاری هم در مرحله گلدهی (40 میلیمتر) و هم در مرحله دانه دهی (40 میلیمتر)   و حالت دیم بدون آبیاری در سه تکرار صورت گرفت. به طور متوسط در هر دو سال بیشترین عملکرد دانه مربوط به تیمار آبیاری تکمیلی توام گلدهی(40 میلیمتر) و دانه دهی (40 میلیمتر) و به ترتیب برای سال اول و دوم برابر1475 و 2445   کیلوگرم در هکتار به دست آمد. از لحاظ کارایی مصرف آب نیز این تیمارها در سطح   (5% )   دارای اختلاف معنادار بودند. طرح C، یک طرح دیم مطلق بوده است که جز بارندگی طبیعی هیچ گونه آبی دریافت نکرده و صرفا چگونگی واکنش به تنش خشکی در بین ژنوتیپ‌های مختلف بررسی شده است. بر اساس نتایج به دست آمده ، بین ژنوتیپ‌های طرح C   در سطح 5% اختلاف معناداری بین عملکرد ژنوتیپ‌های مختلف مشاهده شد. در نوبت کشت بهاره 94-1393 و   کشت بهاره 95-1394 و کشت پاییزه 95-1394 به ترتیب   67/1167 ، 1580   و 1366 کیلوگرم در هکتار   در کلزا رقم هایولا مشاهده شد و در نقطه مقابل کاملینا در هر سه نوبت کشت با عملکرد 33/854 ، 67/867 و 27/867 کیلوگرم در هکتار کمترین عملکرد را به خود اختصاص داد. مطابق نتایج این طرح کاملینا از سایر ژنوتیپ‌های مورد بررسی حساستر می‌باشد.