پایش خشکسالی کشاورزی به دلیل فاصله زمانی میان وقوع کمبود بارش و بروز تنش در گیاه، همواره با چالش مواجه بوده است. شاخص‌های رایج مانند SPEI معمولاً این تاخیر زمانی را نادیده می‌گیرند و بنابراین تصویر کاملاً دقیقی از وضعیت خشکسالی کشاورزی ارائه نمی‌دهند. در این پژوهش، شاخص جامع خشکسالی کشاورزی (CADI) برای پایش فضایی-زمانی خشکسالی در ایران طی دوره 1995 تا 2025 به کار گرفته شده است. نوآوری اصلی CADI در کمّی‌سازی تاخیر پاسخ رطوبت خاک به بارش و تبخیر-تعرق مرجع (ET0) با استفاده از تبدیل موجک متقاطع (XWT) است. این شاخص از تلفیق سه مولفه رطوبت خاک،بارش و تبخیر-تعرق به صورت CADI = SMCI × (PCI/ECI) محاسبه شده است. داده‌های TerraClimate با وضوح 4 کیلومتر مبنای تحلیل قرار گرفتند. نتایج نشان دادند که الگوی خشکسالی کشاورزی در ایران از نظر مکانی و زمانی یکنواخت نیست. برخلاف انتظار رایج، شدیدترین خشکسالی‌ها در فصول سرد (پاییز و زمستان) رخ می‌دهند و در گستره وسیعی از ایران میانگین CADI در این فصول حدود 5/1- است. ماه‌های ژانویه و فوریه بحرانی‌ترین دوره سال شناسایی شدند. فصل تابستان با میانگین CADI حدود 5/0- تا 5/0+، فصل با شرایط بدون خشکسالی برای ایران محسوب می‌شود. از نظر مکانی، مناطق غرب و شمال­غرب، جنوب غرب و دامنه‌های زاگرس به عنوان پایدارترین کانون‌های خشکسالی مزمن کشاورزی معرفی شدند. در این مناطق، CADI به طور میانگین کمتر از 1- است. آزمون من-کندال نشان داد که فراوانی خشکسالی کشاورزی در بیش از نیمی از مساحت کشور به طور معناداری افزایش یافته است (p < 0.05). مقایسه دهه‌ای این روند را تایید می‌کند: فراوانی خشکسالی در دهه دوم (2005-2014) نسبت به دهه اول (1995-2004) حدود 25 تا 30درصد و در دهه سوم (2015-2024) نسبت به دهه اول حدود 40 تا 45درصد بیشتر شده است. ارزیابی عملکرد شاخص‌ها با معیار AUC نشان داد که CADI در تمام فصول سال از SPEI کارآمدتر است. دامنه AUC برای CADI بین 516/0 تا 613/0 و برای SPEI بین 263/0 تا 482/0 بود. بیشترین اختلاف عملکرد در تابستان ثبت شد که اختلاف AUC حدود 35/0 بود. این پژوهش نشان می‌دهد که در نظر گرفتن تاخیر زمانی رطوبت خاک و تلفیق همزمان متغیرها، دقت پایش خشکسالی کشاورزی را به طور قابل توجهی افزایش می‌دهد. شاخص CADI می‌تواند به عنوان ابزاری عملیاتی برای سامانه‌های هشدار زودهنگام، بازنگری الگوی کشت، تخصیص بهینه منابع آب و سیاست‌گذاری سازگاری با تغییر اقلیم در مناطق نیمه خشک و خشک مورد استفاده قرار گیرد.

   این پژوهش به بررسی تطبیقی دیوان‌سالاران در نظام سیاسی و اجتماعی فاطمیان مصر و سلجوقیان ایران پرداخته است. هدف اصلی مطالعه، شناسایی مهم‌ترین وجوه تمایز و تشابه دیوان‌سالاران و تحلیل ویژگی‌ها و عملکردهای آنان در هر دو حکومت بوده است. با بررسی منابع تاریخی و مطالعات پیشین، مشاهده شد که دیوان‌سالاران فاطمیان مصر عمدتاً با مشروعیت مذهبی–ایدئولوژیک مرتبط بوده و جایگاهی کلیدی در تحکیم خلافت داشته‌اند. آنان نه تنها در اداره امور مالی، قضایی و اجرایی فعالیت کرده، بلکه به ترویج آموزه‌های اسماعیلی و حمایت از ساختارهای دینی و آموزشی پرداخته‌اند. پژوهش نشان داد که بسیاری از دیوان‌سالاران فاطمی از طبقات مختلف، شامل موالی، غلامان تربیت‌یافته و افراد غیرعرب، انتخاب شده و این امر موجب تقویت وفاداری به خلیفه و انسجام حکومت شده بود. در مقابل، دیوان‌سالاران سلجوقیان ایران بیشتر بر شایستگی فردی، تجربه اداری و توانایی‌های حرفه‌ای تاکید داشته‌اند. آنان با بهره‌گیری از ساختارهای سنتی دیوان‌سالاری ایرانی و تجربه‌های عباسی، توانستند نظامی منظم و خزانه‌ای کارآمد ایجاد کنند و نقش موثری در مدیریت مالی، دیوان‌ها و ارتباط میان قدرت نظامی و سیاسی ایفا نمایند. پژوهش نشان داد که دیوان‌سالاران سلجوقی به‌رغم برخورداری از نفوذ اداری، باید با نخبگان نظامی تعامل می‌کردند و این تعامل باعث کاهش تمرکز قدرت آنان نسبت به دیوان‌سالاران فاطمی شد. با این حال، آنان توانستند ثبات نسبی در ساختار دیوانی و مالی حکومت برقرار کنند و آموزش نخبگان اداری و سیاسی را سازماندهی نمایند. مطالعه نشان داد که مهم‌ترین وجوه تشابه دیوان‌سالاران در هر دو نظام، شامل جایگاه محوری آنان در اداره حکومت، تقسیم‌بندی تخصصی دیوان‌ها، تفکیک وظایف، و نقش آن‌ها به‌عنوان حلقه واسط میان قدرت سیاسی و جامعه بوده است. در هر دو حکومت، دیوان‌سالاران نه تنها ابزارهای اداری، بلکه اهرم‌هایی برای اعمال اقتدار مرکزی و مدیریت منابع قلمروهای گسترده به شمار می‌رفتند. علاوه بر آن، هر دو گروه در توسعه نهادهای آموزشی و فرهنگی، حمایت از علما و کاتبان، و تربیت نخبگان نقش برجسته‌ای ایفا کردند. با این حال، تفاوت‌های قابل توجهی نیز مشاهده شد. دیوان‌سالاران فاطمی از تنوع قومی و طبقاتی بیشتری برخوردار بودند و نظام اداری آن‌ها به شدت متمرکز و متکی بر وفاداری مذهبی بوده است، در حالی که دیوان‌سالاران سلجوقی عمدتاً از طبقات متوسط شهری و خانواده‌های ادیب و دبیر بودند و سیستم استخدام آنان مبتنی بر شایستگی و عملکرد فردی شکل گرفته بود. علاوه بر این، دیوان‌سالاران فاطمی در سیاست خارجی و نظامی نیز دخالت مستقیم داشته و نفوذ گسترده‌ای در تصمیم‌گیری‌های کلان حکومت داشته‌اند، اما دیوان‌سالاران سلجوقی بیشتر نقش هماهنگ‌کننده میان قدرت نظامی و ساختار دیوانی را بر عهده داشتند. این پژوهش نشان داد که دیوان‌سالاری در هر دو نظام، با وجود تفاوت‌های ایدئولوژیک و اجتماعی، عامل اصلی پایداری و انسجام حکومت بوده و به تثبیت قدرت مرکزی و توسعه نهادهای اداری، آموزشی و فرهنگی کمک کرده است. مطالعه تطبیقی نشان داد که درک ساختار و عملکرد دیوان‌سالاران، کلید فهم تحولات سیاسی و اجتماعی در جوامع اسلامی قرون میانه بوده و نقش آنان در استقرار نظم و تداوم حکومت‌ها بسیار اساسی بوده است.    واژگان کلیدی: دیوان‌سالاری، فاطمیان، سلجوقیان، نظام سیاسی، نظام اجتماعی

آموزش می‌دهند حمایت می‌کنند.  

جریان سیال ذهن [G1]  یک اصطلاح روان‌شناختی در روان‌شناسی است، اما مانند بسیاری از اصطلاحات دیگر دانش‌های علوم انسانی بر اثر تحولات جامعه و برای آفریدن الگوهای نو به ادبیات ورود کرد.جریان سیال ذهن، تکنیکی ادبی در روایت داستان است که خواننده را به صورت مستقیم با درونیات،احساسات، اندیشه­های شخصیت­های داستان آشنا می­کند.این تکنیک معمولا به صورت مونولوگ، تداعی آزاد و حدیث نفس، نظم زمانی را برهم می­زند و زمان را از حالت خطی خارج می­کند تا افکار و خاطرات شخصیت­های روایت را بازنمایی کند. درادبیات زبان فارسی و کردی نیز نویسندگان از جریان سیال ذهن بهره برده و آثار ادبی قابل توجهی در این سبک نوشته­اند که رمان از گونه­های آن است. این پژوهش کارکرد جریان سیال ذهن را از منظر زیبایی‌شناختی و تولید معنا در رمان «مهمان مهتاب» از فرهاد حسن‌زاده به زبان فارسی و «مردی با کلاه مشکی، پالتوی مشکی و کفش آبی» از فرهاد پیربال به زبان کردی بررسی و این دو گستر? زبانی را از منظر زیبایی‌شناختی جریان سیال ذهن در دو رمان مورد مطالعه بررسی کرده و شباهت و تفاوت هر یک را نشان داده‌است؛ بنابراین، پژوهش پیش روی زیبایی‌شناسی جریان سیال ذهن را از منظر تکنیک­های جریان سیال ذهن مانند خودگویی، تک‌گویی، تداعی آزاد و جنبه‌های زیبایی‌شناختی مانند توانایی استفاده از زبان ارجاعی و زبان شاعرانه، استفاده از واحدهای زبانی   در دو رمان مورد مطالعه بررسی کرده و به این نتیجه رسیده­ایم که فرهاد پیربال و فرهاد حسن زاده از این تکنیک برای بیان مشکلات ناشی از جنگ و آوارگی، مهاجرت و پناهندگی و تاثیر آن بر شخصیت­های داستان بهره گرفتهاند. پیربال از لحاظ تخیل و شعرگونگی در زبان، بهتر از فرهاد حسن زاده عمل کرده­است زیرا خوانند? آثار فرهاد حسن زاده­، بیشتر نوجوانان هستند و او رویکرد ساده­نویسی خود را در رمان­هایش رعایت می­کند.پیربال از تداعی آزاد و حدیث نفس بیشتر استفاده کرده و هدفش بازنمایی خاطرات ناخوشایند آغاز پناهندگی شخصیت داستان است. حسن زاده بیشتر تکنیک مونولوگ و تداعی آزاد را به­کار برده­است، همچنین حدیث نفس را بیشتر به صورت پرسشی آورده­ که تاکیدی است بر اندیشه­های شخصیت داستان.    واژه­های کلیدی: زیبایی‌شناسی، جریان سیال ذهن، مهمان مهتاب، فرهاد حسن‌زاده، مردی با کلاه مشکی، فرهاد پیربال   [G1]جریان سیال ذهن و موضوعات آن را در دو یا سه سطر در محل چکیده تعریف کنید.   

   چکیده زندگی بشر در طول تاریخ و در سراسر جهان، همواره در معرض انواع مخاطرات طبیعی قرار داشته است. خشکسالی یکی از مهم­ترین مخاطرات در رابطه با آب­وهواست و بدون شک، از جمله اصلی­ترین و قدیمی­ترین بلایای طبیعی و به­عنوان یک خطر بی‌سر و صدا و یک بلای بدون پیش­گیری در طبیعت به شمار می­آید. برای تعیین کمیت ویژگی­های خشکسالی (مانند شدت، مدت زمان و وسعت فضایی تاثیر)، شاخص­های خشکسالی به­عنوان ابزاری موثر در نظر گرفته شده­اند. هدف یک شاخص، تعیین ساده و کمّی سه ویژگی گفته­شده، یعنی شدت، مدت زمان و گستردگی مکانی آن است و با این هدف، پژوهش حاضر وضعیت خشکسالی را در کشور با شاخص خشکسالی SEDI با استفاده از داده­های 78 ایستگاه سینوپتیک کشور برپای? دو مدل سری CMIP6 INM-CM4-8) و (INM-CM5-0 تحت دو سناریوی   2-4.5 و   5-8.5 در دو دوره آماری گذشته (2014-1996) و آینده (2025-2075) بررسی کرده است. شاخص فوق بر پای? مقایس? مقادیر تبخیروتعرق واقعی و تبخیروتعرق پتانسیل قرار گرفته است. مقادیر تبخیروتعرق واقعی و پتانسیل، به­طور جداگانه و نیز مقادیر شاخص SEDI به­صورت ماهانه و سالانه در دوره­های گذشته و آینده محاسبه و بررسی شدند. بر پای? نتایج تحقیق، حداکثر مقدار تبخیروتعرق واقعی در دوره مشاهداتی با سه هست? بیشینه در جنوب­شرق کشور و حداقل مقدار آن در حاشیه دریای خزر و گوشه شمال­غرب کشور مشاهده شد. مقادیر تبخیروتعرق دوره تاریخی مدل INM-CM4-8 به استثنای بخش محدودی از کرانه­های خلیج فارس با حداکثر مقدار 1420-955 میلی­متر، در بخش اعظم کشور حداقل مقدار 490-25 میلی­متر را نشان داد. در مدل INM-CM5-0 علاوه بر حفظ الگوی موجود در مدل INM-CM4-8، در گوشه شمال­غرب نیز بیشینه تبخیروتعرق واقعی مشهود است. مقادیر تبخیروتعرق واقعی دوره تاریخی هردو مدل تحت دو سناریوی   2-4.5 و   5-8.5 الگوی مشابه دوره مشاهداتی را نشان می­دهد. مقادیر تبخیروتعرق پتانسیل در دوره مشاهداتی و دوره تاریخی دو مدل نشان­دهند? الگوی بیشینه در جنوب­شرق با گستردگی به سمت جنوب و مرکز کشور است که در نوار شمالی به حداقل مقدار می­رسد. مقادیر تبخیروتعرق واقعی دوره آینده در هر دو مدل تحت دو سناریوی   2-4.5   و   5-8.5 الگوهایی مشابه الگوهای فوق با وجود یک بیشین? محدود به حاشی? خلیج­فارس و گوش? شمال­غرب را نشان داد. ارقام تبخیروتعرق پتانسیل پیش­بینی­شده مدل INM-CM4-8 تحت دو سناریو دارای بیشین? مقدار در جنوب و جنوب­شرق است که به تدریج به سمت شمال و شمال­شرق کشور از مقدار و شدت آن کاسته می­شود. مقادیر تبخیروتعرق پتانسیل پیش­بینی شده مدلINM-CM5-0 تحت سناریوی   2-4.5 به استثنای بخشی از شمال­غرب بیش از 2559 میلی­متر است که در سناریوی   5-8.5 این مقدار محدود به جنوب­شرق و جنوب کشوراست. مقادیر ماهان? محاسبه­شده شاخص خشکسالی SEDI   در دوره مشاهداتی نشان­دهنده رخداد خشکسالی بسیار شدید در کل کشور در ماه های گرم سال است و در دوره تاریخی مدل INM-CM4-8 علاوه بر ماه­های فصل گرم، ماه­های مه و ژوئن نیز تحت خشکسالی بسیار شدید قرار دارند. در دوره تاریخی مدل INM-CM5-0 پراکندگی خشکسالی بسیار شدید در سه ماه مارس، آوریل و مه محدود به نواحی جنوب کشور و در ماه ژوئن محدود به نواحی شمال کشور با گستردگی به سمت غرب کشور است. در ماه اکتبر نیز بخش اعظم کشور به استثنای مناطقی از شمال ­غرب و جنوب کشور را خشکسالی بسیار شدید فرا گرفته است که در ماه نوامبر از شدت گستردگی آن کاسته می­شود. در دوره آیند? مدل­های INM-CM4-8 و   INM-CM5-0در ماه­های سپتامبر و اکتبر کل کشور تحت خشکسالی بسیار شدید   قرار دارد و در سایر ماه­ها به تناوب مناطق کشور تحت تاثیر طبقات مختلف خشکسالی تا مرطوب قرار خواهند گرفت. بررسی مقادیر سالان? شاخص در سا­ل­های مختلف دوره تاریخی، حاکمیت طبقات مختلف خشکسالی را در سراسر کشور نشان داد. در کل، شاخص خشکسالی SEDI   قابلیت خوبی را برای پهنه­بندی خشکسالی کشور در مقیاس­های زمانی مختلف از خود نشان داد. کلید واژه­ها: تغییر اقلیم، ایران، خشکسالی، مدل گردش عمومی جو، شاخص SEDI

   ایران به دلیل شرایط جغرافیایی خاص خود، در منطقه‌ای واقع شده است که در طول یک سال، تحت‌تاثیر توده‌های هوایی از منابع مختلف قرار می‌گیرد. این توده‌های هوایی باعث تنوع اقلیمی در ایران می‌شوند. ازاین‌رو تجزیه تحلیل تغییرات دما بین روزهای همسایه مفهومی مهم در مطالعات اقلیمی و تغییر اقلیم به شمار می‌آید و می‌تواند در برنامه‌ریزی و مدیریت کلان در سطوح مختلف سودمند واقع شود. با این توضیح، هدف اصلی تحقیق حاضر، بررسی و تحلیل زمانی - مکانی "تغییرات دمایی بین روزهای همسایه" (TCN)در ایران با استفاده از مدل‌های گردش عمومی جو با استفاده از داده‌های دمای روزانه ?? ایستگاه همدید کشور با دوره آماری ?? ساله (1990-2014) و سناریوهای   245،   585 مدل CMIP6 (MIROC6) که شامل دوره‌های تاریخی و پیش‌بینی‌شده (2015 تا 2100) است،   TCN یک شاخص مهم هواشناسی است که منعکس‌کننده پایداری دما در کوتاه مدت است. تغییر دمای بین روزهای همسایه به‌عنوان تفاوت بین میانگین حداقل و حداکثر دمای روزانه در دو روز متوالی برآورد می‌شود. مقادیر TCN منفی به معنای کاهش دما نسبت به روز قبل و TCN مثبت افزایش دما را نسبت به روز قبل نشان می‌دهد، درک جامع از TCN در کشف مسائل جدید و تغییرات آب‌وهوایی جهانی یا منطقه‌ای مفید است علاوه بر موارد معمولی افزایش دما و تغییر میزان بارش، تجزیه و تحلیل داده‌های TCN و بررسی تغییرات مکانی - زمانی آن نه تنها می‌تواند به غنی سازی پایگاه داده‌های اطلاعات آب‌وهوای فعلی کمک کند، بلکه پشتیبانی تصمیم گیری برای به‌کارآمدن با چالش‌های تغییر اقلیمی جدید ناشی از تغییرات TCN را نیز فراهم می‌کند. از شاخص‌های آماری برای سنجش میزان ارتباط و کارایی مدل با داده‌های واقعی دمای کشور استفاده شده است. سپس مقادیر TCN با استفاده از داده‌های تاریخی و آیند? مدل‌های گردش عمومی جو (GCM) محاسبه شد. نتایج حاصل از بررسی میانگین ماهان? تغییرات دما بین روزهای همسایه در ایران نشان می‌دهد که در دوره مشاهداتی بالاترین نرخ TCN به لحاظ زمانی مربوط به ماه‌های ژانویه، فوریه، مارس، آوریل، مه و ژوئن است از نظر مکانی در شرق و شمال شرقی، غرب، شمال غربی و مرکز ایران و کمترین میزان TCN در ماه‌های ژوئیه، آگوست، سپتامبر، اکتبر، نوامبر و دسامبر بیشتر در مناطق شمالی و جنوبی مشاهده می‌شود و همچنین بررسی میزان تغییرات TCN در چهار فصل سال نشان می‌دهد که فصل زمستان و بهار از میزان تغییرات TCN بیشتری نسبت به فصل تابستان و پاییز برخوردارند. بررسی میانگین ماهانه TCN و میزان تغییرات فصلی TCN در دوره آینده همسو با دور? مشاهداتی و تاریخی کشور است. در نهایت با بررسی تغییرات دما بین روزهای همسایه بر اساس داده‌های پیش‌بینی شد? مدل می‌توان به این نتیجه رسید که تمام ایستگاه‌های همدید کشور در طول همه ماه‌های سال یک روند افزایشی را تجربه خواهند کرد.    کلیدواژه­ها:

   چکیده امروزه خشکسالی بعنوان یکی از تظاهرات عمده و اصلی تغییرات اقلیمی در ایران تاثیرات گسترده­ای را در هم?­ ابعاد زندگی جامعه وارد­کرده­است. در زمین?­ کشاورزی اعم از زراعت، باغداری، دامداری، زنبورداری و شیلات، تاثیرات خشکسالی ملموس­تر است. با توجه به اینکه غرب کشور از جمله استان کرمانشاه، یکی از قطب­های تولید غلات و حبوبات به صورت دیم در کشور است، لذا نوسانات سالان? بارش و خشکسالی می­تواند خسارات قابل توجهی را در این زمینه، هم به اقتصاد منطقه و هم به امنیت غذایی کل کشور وارد کند. بر این اساس آگاهی از تاثیرگذاری خشکسالی کشاورزی، با استفاده از روش­ها و داده­های نوین از جمله محصولات سنجش­از­دوری سنجند? MODIS برای ارزیابی میزان خسارات و صدور پیش­هشدارهای مورد نیاز برنامه­ریزی­ها بسیار ضروری است. هدف اساسی این تحقیق، آشکارسازی روند سری زمانی و توزیع فضایی خشکسالی کشاورزی در سطح استان کرمانشاه با استفاده از محصولات پوشش گیاهی سنجند? MODIS و سپس یک بررسی تطبیقی در زمین?­ تاثیرگذاری این خشکسالی در عملکرد سالان? دو محصول شاخص دیم استان کرمانشاه یعنی گندم و جو دیم استان می­باشد. در این راستا از دو دسته داده استفاده می­شود. داده­های محصولات پوشش گیاهی NDVI و دمای سطح زمین LST سنجند? MODIS که از روی آن طی دور? آماری 2000-2020، خشکسالی کشاورزی در دور? رشد(آوریل تا سپتامبر)در سطح استان آشکارسازی می­شود،و دسته دوم داده­های میزان عملکرد سالان? دو محصول جو و گندم دیم برحسب کیلوگرم در هکتار، که از سالنام?­های آماری جهاد کشاورزی برای همان دوره برای استان کرمانشاه اخذ می­گردد. بررسی میانگین فضایی شاخص خشکسالی کشاورزی VHI سطح استان کرمانشاه طی دوره 20 ساله 2000-2020،   4 سال را با حاکمیت خشکسالی کشاورزی شدید تا متوسط در سطح استان مشخص کرد، که شامل سال­های 2000، 2008، 2012 و 2018 بود. در این سال­ها در هر سه ماه دور? رشد، یعنی آوریل تا ژوئن خشکسالی بحرانی (در شهرستان قصرشیرین) و خشکسالی متوسط (در غالب بخش­های استان بویژه بخش­های غربی و جنوبی استان) حاکم بود. توزیع فضایی خشکسالی کشاورزی، در سطح استان نشان داد که بخش­های محدودی از نواحی شمالی استان از جمله شهرستان­های پاوه و روانسر، در طبقه فاقد خشکسالی کشاورزی یا خشکسالی کشاورزی خفیف قرار گرفته­بودند. بخش­های غربی استان بویژه شهرستان قصرشیرین و بخش­های غربی شهرستان گیلانغرب، عموماً در رده خشکسالی کشاورزی بحرانی قرار داشتند و بخش­های وسیعی از شهرستان­های غربی و مرکزی استان از جمله شهرستان­های گیلانغرب، دالاهو، سرپل­ذهاب، کرمانشاه، اسلام­آباد غرب و ثلاث باباجانی عموماً درگیر خشکسالی کشاورزی شدید تا متوسط بوده­اند. در بخش­های شرقی استان یعنی شهرستان­های هرسین، کنگاور، صحنه و سنقر نیز عموماً خشکسالی متوسط حاکم بوده­است. اعتبارسنجی شاخص خشکسالی کشاورزی   VHI براساس مقادیر عملکرد سه محصول دیم استان کرمانشاه (شامل گندم، جو و نخود دیم مستخرج از سالنام? آماری وزارت جهاد کشاورزی طی دور? آماری2000-2020)،   بیانگر یک همبستگی و انطباق کاملا معنی­دار در سطح اطمینان 95/0 (P_value =0.05)، بین میزان عملکرد سه محصول دیم­کار گندم، جو و نخود، در سطح استان با تغییرات سالانه این شاخص بود. در سال­هایی که به عنوان سال­های با حاکمیت خشکسالی کشاورزی انتخاب شده­بود، میزان عملکرد هر سه محصول دیم، به صورت چشمگیری نسبت به میانگین عملکرد دوره، افت کرده­بود. میزان همبستگی عملکرد محصولات دیم منتخب با تغییرات سالانه شاخص خشکسالی کشاورزی VHI در مورد محصول گندم دیم حداقل70/0، در مورد محصول نخود دیم   حداقل 50/0 و در مورد محصول جو دیم حداقل 55/0 بود. به طور کلی در تغییرات شاخص خشکسالی کشاورزی VHI در سه ماه دور? رشد، می­تواند 49 تا 55 درصد از تغییرات سالانه عملکرد محصول گندم دیم استان را کنترل کند.   این میزان کنترل در مورد محصول نخود دیم استان کرمانشاه بین 25 تا 35 درصد بود و در مورد محصول جو دیم استان برابر 33 تا 39 درصد بود.    کلیدواژه­ها :   خشکسالی، سنجنده مودیس، شاخص های پوشش گیاهی، گندم وجو ، استان کرمانشاه

   این مطالعه تاثیر آموزش مرحله ای و ضمنی را بر مهارت های تفکر انتقادی (یعنی استنباط ، ارزیابی ، تجزیه و تحلیل ، استدلال استقرایی و قیاسی) دانشجویان زبان انگلیسی به عنوان زبان خارجی را بررسی کرد. بدین منظور ، 20 زبان آموز که در یک دوره آموزش آیلتس در یک موسسه زبان در دو کلاس دست نخورده شرکت می کردند ، به عنوان شرکت کنندگان انتخاب شدند. یک گروه به طور تصادفی به عنوان گروه آزمایش تعیین شد و مهارت تفکر انتقادی آنها براساس مدل توسعه ای ویگوتسکی (ZPD)، تحت آموزش مرحله ای قرار رگفت و گروه دیگر به عنوان گروه کنترل تعیین شد و آموزش ضمنی برای ارتقاء مهارت های تفکر انتقادی دریافت کردند. از فرم ب آزمون مهارتهای تفکر انتقادی کالیفرنیا (Facione and Facione,1993) برای بررسی مهارتهای تفکر انتقادی شرکت کنندگان استفاده شد. نتایج آزمون t با نمونه های زوجی نشان داد که آموزش مرحله ای و آموزش ضمنی ، تفکر انتقادی زبان آموزان زبان خارجی را افزایش می دهند. تجزیه و تحلیل t-test نمونه های مستقل نشان داد که گروه آزمایش در مقایسه با گروه کنترل تفکر انتقادی خود را به میزان بیشتری ارتقاء داده بودند. یافته های MANCOVA یک طرفه نشان داد که با کنترل پیش آزمون ها ، آموزش مرحله ای در توسعه مهارت های تفکر انتقادی زبان آموزان زبان خارجی تاثیر گذارتر از آموزش ضمنی می باشد.

النزلازلاز