شاید بتوان تعبیر مقام معظم رهبری از موقعیت و جایگاه تاریخی استان کرمانشاه را یکی از مهمترین تعابیر و القابی دانست که در طول حیات اجتماعی این استان در مورد آن به کار رفته است، ایشان در سال 1390 و در جریان سفر به استان کرمانشاه از این استان به عنوان چهره زیبا و سینه ستبر ایران اسلامی یاد کردند. بدون تردید این تعبیر از یک سو ناشی از جایگاه راهبردی استان در جغرافیایی تاریخی ایران و از سوی دیگر به واسطه اهمیت آن به عنوان دروازه ورود به بین النهرین و حتی حوزه دریای مدیترانه است. مردم کرمانشاه در طول تاریخ به عنوان حافظان و نگهبانان مرزهای غربی ایران نقش مهمی در مقابله با تهاجمات بیگانگان و حفظ امنیت سرزمینی کشور داشته اند. شاید آخرین مورد آن را دوران هشت ساله دفاع مقدس دانست. در جریان تهاجم حزب بعث عراق به ایران، شهرستان های مرزی استان کرمانشاه جزو اولین مناطقی بودند که مورد هجوم نیروهای حزب بعث قرار گرفتند. شهرهای قصرشیرین، گیلانغرب و سرپل ذهاب، از جمله شهرهایی بودند که در همان روزهای آغازین جنگ به صورت مستقیم با نیروهای عراقی درگیر شدند. از آن روز یعنی 31 شهریورماه سال 1359 تا 29 تیرماه سال 1367 استان کرمانشاه به عنوان یکی از کانون های دفاع مقدس علاوه بر نقش آفرینی موثر در دفاع از مرزهای کشور، نقش مهمی در پذیرایی از رزمندگانی داشت که از اقصی نقاط کشور به منظور مقابله با ارتش حزب بعث وارد این استان می شدند. به همین دلیل امروزه استان کرمانشاه در هر گوشه از خود آثار ارزشمندی از آن دوره را به یادگار دارد. بدون تردید توجه به این آثار و آموزه های فرهنگی دفاع مقدس، مولفه ی محوری در استمرارحیات انقلاب اسلامی است که باید حفظ و بازتولید شود و به نسلهای بعد انتقال یابد،   این موضوع می تواند مبنای ارتقاء قدرت ملی، بازدارندگی ملی، پایداری ملی، توسعه، بالندگی و از همه مهمتر تجهیز و طی نمودن نقشه راه بلند مدت انقلاب اسلامی باشد. در این میان تجربه برگزاری اردوهای راهیان نور و توجه به یادمان های دفاع مقدس یکی از مهمترین را ههای بزرگداشت، حفظ و نشر ارز شهای آن دوران است که امروزه مناطق عملیاتی جنوب و غرب کشور هر ساله میزبان هزاران نفر از زائران این یادمان ها می باشد. یادمان ها یی که در قالب کالبدهای مختلف و به شیو ه های گوناگون، حماسه هشت سال پایداری را بازگو می کنند. اما سئوال اساسی و مهم این پژوهش آن است که، کرمانشاه علیرغم برخورداری از این پیشینه تاریخی و وجود دهها مورد از یادمان های دفاع مقدس، در برگزاری اردوههای راهیان نور از چه جایگاهی برخوردار است و راههای توسعه ظرفیت راهیان نور در این استان چیست؟ یافته های پژوهش نشان می دهد که علیرغم برخورداری کرمانشاه از ظرفیت های فراوان دفاع مقدس و وجود یادمان های مختلف، هنوز آن چنان که باید اقدامات موثری در جهت معرفی این ظرفیت ها به مردم ایران و علاقه مندان به حوزه دفاع مقدس صورت نگرفته است. به گونه ای که میزان توجه کاروان های راهیان نور به این استان در مقایسه با بازدید آنان از مناطق عملیاتی جنوب کشور از آمار قابل توجهی برخوردار نیست. از این رو پژوهش حاضر به دنبال آن است تا با استفاده از روش مطالعات تاریخی در کنار بهره گیری از روش کیفی همچون بازدید میدانی، تهیه پرسش نامه و مصاحبه و ...، عوامل موثر بر توسعه ظرفیت راهیان نور در استان کرمانشاه با اولویت راهکارهای فرهنگی و معنوی و با تکیه بر یادمان بازی دراز، مورد بررسی و واکاوی قرار دهد. واژگان کلیدی:

   شکل‌گیری و شکوفایی تمدن اسلامی در بغداد عصر عباسی، بیش از آنکه حاصل تحولات درونی پایتخت باشد، وام‌دار جریان پیوسته مهاجرت نخبگان از کانون‌های تمدنی شرقی، به‌ویژه خراسان بزرگ است. با وجود اذعان منابع به حضور پررنگ خراسانیان، چگونگی نقش‌آفرینی آنان در گذار از «حضور فردی» به «جایگاه‌سازی نهادی» در ساختار علمی خلافت، کمتر به‌صورت مستقل واکاوی شده است. بررسی این تعاملات برای درک چگونگی انتقال میراث فرهنگی ایران به جهان اسلام و نهادینه‌سازی دانش در عصر زرین عباسی ضرورتی انکارناپذیر دارد. در این راستا، با بهره‌گیری از روش پژوهش تاریخی (توصیفی-تحلیلی) و استناد به منابع دست‌اول تاریخی، رجالی و طبقات، فرآیند مهاجرت، استقرار و کنشگری علمی این عالمان مورد ارزیابی قرار گرفت. یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که علمای مهاجر خراسان فراتر از شرکت‌کنندگان در محافل علمی، به‌عنوان رهبران فکری و کارگزاران ارشد فرهنگی عمل کرده‌اند. آنان با تصدی مناصب کلیدی در نهاد قضاوت و ریاست مراکزی چون بیت‌الحکمه، تدوین منابع بنیادین در حدیث و لغت، توسعه مذاهب فقهی و ترویج علوم عقلی و ریاضی، استانداردهای علمی پایتخت را ارتقا بخشیدند. در نهایت، این نخبگان با تلفیق خرد ایرانی و معارف اسلامی، ضمن مشروعیت‌بخشی علمی به خلافت، بغداد را به کانون بی‌‌رقیب دانش جهانی بدل ساخته و جریان پویایی از تولید و توزیع علم را مدیریت کردند.    واژگان کلیدی: خراسان، بغداد، خلافت عباسی، مهاجرت علمی، تاریخ علم، جایگاه فرهنگی، نخبگان ایرانی.

   این تحقیق به بررسی تاثیرات اصلاحات عثمانی در دوره 1839-1911 میلادی (1255-1327 هجری قمری) بر ساختار و سازمان حوزه علمیه نجف می‌پردازد. اصلاحات عثمانی که با هدف نوسازی و تمرکزگرایی طراحی شده بودند، نه تنها بر ساختار حکومتی، اجتماعی و دینی امپراتوری عثمانی تاثیرگذار بودند، بلکه تاثیرات عمیقی بر نهادهای دینی به ویژه حوزه علمیه نجف گذاشتند. در این راستا، هدف اصلی تحقیق تحلیل نحوه طراحی و اجرای این اصلاحات توسط دولت عثمانی و واکنش‌های دینی علمای نجف به این تحولات است. همچنین، هدف دیگر پژوهش بررسی چگونگی حفظ هویت دینی و علمی حوزه علمیه نجف در برابر فشارهای اصلاحی است که در پی اعمال نظام‌های مدرن و مرکزی توسط دولت عثمانی به وجود آمد. فرضیه تحقیق این است که علیرغم تلاش‌های دولت عثمانی برای تغییر ساختارهای دینی و آموزشی، حوزه علمیه نجف با استفاده از ابزارهای فقهی و دینی خود توانست استقلال خود را حفظ کند. روش تحقیق به کار رفته در این پژوهش، روش تاریخی با رویکرد توصیفی-تحلیلی است که به بررسی اسناد، مکاتبات و متون فکری منتشرشده از سوی علمای نجف پرداخته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که اصلاحات عثمانی، به ویژه در زمینه‌های قضائی، آموزشی و مالی، فشارهایی جدی به استقلال حوزه علمیه نجف وارد کرد. اما علمای نجف با استفاده از فتاوا، سخنرانی‌ها، و نوشتارهای فکری، مقاومت کرده و هویت دینی و علمی خود را حفظ کردند. همچنین، در برابر فشارهای مالی و نظارت بر منابع مالی دینی، حوزه نجف با گسترش شبکه‌های فراملی و همکاری با جوامع شیعی در دیگر مناطق، توانست استقلال مالی خود را حفظ کند. نتیجه‌گیری این تحقیق نشان می‌دهد که سیاست‌های اصلاحی عثمانی، که به هدف تقویت دولت مرکزی و ایجاد نظام‌های مدرن طراحی شده بودند، در عمل باعث تقویت هویت مقاومتی حوزه علمیه نجف و تقویت جایگاه آن در سطح جهانی شدند. این مقاومت‌ها زمینه‌ساز نقش‌آفرینی حوزه نجف در جنبش‌های اجتماعی و سیاسی بعدی، نظیر قیام 1920 علیه استعمار بریتانیا، شدند. کلمات کلیدی:   عثمانی، عراق، حوزه علمیه نجف، اصلاحات، شیعه، مدارس دینی.   

  نمد یکی

یکی از مولفه های برقراری امنیت و نظم اجتماعی در همه جوامع تشویق نیکوکاران و کیفر بدکاران است همواره در طول تاریخ ارتکاب جرم و جنایت به عنوان پدیده غیر انسانی و ضد اجتماعی معرفی شده است و سیستمهای حکومتی جوامع مختلف راهکارهایی برای جلوگیری از ارتکاب جرم و انحرافات جامعه و برقراری نظم در آن ارائه کردند یکی از راهکارهایی که مکتب انسان ساز اسلام با تاکید و توجه به شان و کرامت انسانها ارائه کرده است مجازات زندان میباشد این مجازات دارای دو وجه اساسی است که در برگیرنده واکنش متناسب جامعه در مقابل جرم بر بزهکار از طریق تحمیل کیفر حبسهای کوتاه مدت و بلند مدت به اوست و در وجه دیگر تحمیل این کیفر در جهت اصلاح و تربیت ایشان می باشد . هدف اصلی از این پژوهش که به صورت کتابخانه ای اسنادی و توصیفی صورت گرفته است این است که جایگاه زندان و زندانی در فقه اسلام تبیین شود و همچنین شرایط مورد نیاز در زندان و حقوق پیش بینی شده افراد زندانی از منظر سیره ائمه و اسلامی مورد بررسی قرار بگیرد. از نمونه رهیافت های این پژوهش این است که در متون فقهی و حقوقی همواره بر رعایت اصول اخلاقی و انسانی و همچنین رعایت اصل کرامت شخصی انسان ها در رفتار با شخص زندانی عمل شود. در مورد زندان ها به صورت کلی زندان باید مکانی باشد که ملاحظات انسانی و کرامتی نوع انسان در آن لحاظ شده باشد و ضمن تامین شرایط اولیه و ابتدایی زندگی مانند خوراک، پوشاک و بهداشت مناسب به برنامه های تربیتی و معرفتی جهت اصلاح زندانیان توجه ویژه شود تا زندانی پس از گذراندن دوران محکومیت خود به عنصر مفید و صالحی برای جامعه اسلامی تبدیل شود.   

   اداره سجل احوال از جمله ادارات نوینی است که در ساختار جدید حکومت پهلوی اول و در نتیجه نوسازی ساختاری اداری و سیاسی در آغاز حکومت پهلوی تاسیس شد و سپس ادارات و شعب آن در سازمان اداری و سیاسی جامعه ایرانی و در ایالات و ولایات مختلف در سراسر ایران ایجاد شد. بررسی چگونگی استقرار، گسترش و نفوذ اداره سجل احوال و کارکرد و اهمیت آن از جمله مسائل مهم تاریخ معاصر ایران است که بایستی به منظور فهم چگونگی بر آمدن هویت نوین جامعه ایرانی مورد بحث و بررسی قرار گیرد.   فهم تاریخ اداره سجل احوال و چگونگی تاسیس و جریان تحولات تاریخی آن ، گسترش، کار کرد و شیوه اجرای قانون سجل احوال، همچنین چگونگی استقرار ادارات و شعب آن در سراسر کشور از جمله تاسیس اداره سجل احوال ولایتی کرمانشاه و ایجاد دفاتر سجل احوال در جغرافیا و تقسیمات سیاسی کرمانشاهان از جمله مسائل مهم تاریخ معاصر کرمانشاه محسوب می‌شود.   این پژوهش براساس روش توصیفی وتحلیلی و با تکیه بر اسناد و مدارک تاریخی تلاش کرده تا ضمن بررسی پیشینه موضوع، چگونگی تحولات   تاریخی، نحوه شکل‌گیری و روند تاسیس و گسترش سجل احوال در ایالت کرمانشاه و دفاتر ولایتی در قلمرو جغرافیایی کرمانشاهان را مورد بحث و بررسی قرار دهد.   اداره سجل احوال کرمانشاه در 27 آذرماه 1305ش و با نظارت وزارت داخله، مطابق با قانون 14خرداد 1304ش تاسیس شد. اما 20 مرداد 1308ش منحل شد تا مطابق با قانون جدیدی که در 1307ش تصویب شده بود، مستقر شود. برای اکثر تقسیمات سیاسی ولایت کرمانشاهان از پایان 1305ش کم کم دفاتر سجل احوال دایر شد. در کرمانشاه اداره سجل احوال یک بخش ستادی داشت که ابتدا در بلدیه مستقر شد ولی با تعویض تشکیلات آن به پل اجلالیه منتقل شد. اما برای ارائه سجل در هر کدام از محلات قدیمی شهر و همچنین در میدان شهرداری سابق برای محلات جدیدتر نیز دفتر سجل ولایتی در شهربانی‌ها مستقر بود. تا سال 1319ش تلاش های مجدانه‌ای برای بسط ارائه سجل صورت گرفت و انجام   یک سرشماری مبتنی بر اوراق هویت   صورت   گرفت.    نتایج پژوهش نشان داده است که ساختاراداره سجل احوال کرمانشاه نتیجه طراحی و شکل‌گیری نظام نوین و تمایلات   مرکزگرایانه حکومت پهلوی اول برای ایجاد هویتی نوین مبتنی بر حاکمیت ملی و متمرکز بوده است و بر این اساس اداره سجل احوال نهادی بنیادین برای تشکیل هویت ملی،   که ایجاد بروکراسی مدرن، استقرار ارتشی مقتدر، پایه و بنیان آموزش نوین و لازمه عدالت اجتماعی بود. علاوه بر اینکه سامان دادن به   و اوراق هویت می‌توانست   ابزاری مهم و ارتباطی میان توده مردم   با حاکمیت متمرکز باشد ، در عین حال کنترل دولت بر اتباع خویش را افزایش می‌داد. بازسازی هویت نوین برای تسلط بر نظام اجتماعی و سیاسی کشور، تلاش برای ادغام هویت‌های پراکنده و غیرمتمرکز در هویت ملی، ایجاد یک ساختار اقتصادی و سیاسی جدید بر اساس آمار و بر نامه ریزی و سر شماری از جمله این اهداف مورد نظر حاکمیت جدید بوده است. در عین حال یکی از کارکردهای مهم تاسیس دفتر و نمایندگی‌های احصاییه و سجل احوال در میان جوامع سنتی، ایلات و عشایر، روستاها و کانون‌های شهری در کرمانشاه تصورات و تغییرات و آگاهی‌های   مهمی در جامعه ایجاد کرد. اجرای قانون سجل احوال با وجود حمایت‌ها و تلاش‌های حاکمیت با مشکلات و چالش‌هایی هم مواجه بوده که در این پژوهش به آن‌ها اشاره شده است .    واژگان کلیدی: کرمانشاه، پهلوی اول، تاریخ تحولات، سجل احوال، احصائیه، ثبت احوال، دفاترولایتی، ساختار اداری

بررسی مقوله حرکت تاریخی از مباحث فلسفه تاریخ است؛ فلسفه ورزی و اندیشیدن در باب تاریخ، به ظهور دو گونه معرفت فلسفی درباره تاریخ منجر می‌شود. ازآنجاکه لفظ تاریخ یک‌لفظ و بر دو معنای متفاوت دلالت دارد یکی به معنای هستی تاریخ و جهان تاریخی بشر است و یک معنای دیگر لفظ تاریخ به معنای علم تاریخ است بر اساس این دو معنا از لفظ تاریخ، ما با دو گونه فلسفه درباره تاریخ مواجهه هستیم یکی فلسفه نظری تاریخ که به اندیشیدن در باب قواعد کلان حاکم بر سرنوشت تاریخ و حیات بشر از حیث چگونگی آغاز، حرکت، غایت و فرجام تاریخ می‌پردازد. گونه دوم از فلسفه تاریخ از جنس فلسفه علم است که در باب فلسفه علم تاریخ است و به مقوله علم تاریخ و فلسفه و فایده علم تاریخ و فهم سازوکار فهم معرفت تاریخی می‌پردازد که با فلسفه جهان تاریخی و هستی تاریخ متفاوت است. اولی را فلسفه نظری تاریخ می‌نامند و دومی را که در باب علم و درباره علم تاریخ است فلسفه علم تاریخ یا فلسفه انتقادی تاریخ می‌نامند. غرض از فلسفه تاریخ در اینجا همان فلسفه نظری تاریخ است. فلسفه نظری تاریخ به مسائل مختلفی می‌پردازد و در این پژوهش مقصود آن است که صرفاً به یک مسئله از مسائل برجسته فلسفه نظری تاریخ از منظر قرآن یعنی حرکت تاریخ که یکی از مسائل مهم فلسفه نظری تاریخ محسوب می‌شود بپردازد. در فلسفه نظری معمولاً هستی تاریخی را به‌عنوان موجودی در نظر می‌گیرند که دربرگیرنده حیات و دربرگیرنده حرکت است، لذا در بررسی فلسفی تاریخ از حیث نظری به دنبال آن هستیم که بدانیم که تاریخ با حرکت خویش به کجا می‌رود؟ چگونه می‌رود و به دنبال کدام غایت است؛ که به این حرکت، عوامل و عناصر موثر در مسیر حرکت تاریخ و جامعه در قرآن چگونه عوامل و عناصری هستند و در این حرکت موتور محرکه تاریخ کدام است؟ اینکه آیا تاریخ از منظر قرآنی رو به‌سوی تعالی و ترقی دارد یا به سمت انحطاط و زوال تاریخی پیش می‌رود. مسیر حرکت تعالی گرایانه بشر در تاریخ چگونه است و مسیر انحطاطی آن چگونه است. دیدگاه قرآن از حیث ترقی و تعالی و رابطه آن با حرکت هبوطی و انحطاطی در تاریخ و جامعه به چه صورتی است؛ که بهاینکه مقوله حرکت تاریخ از منظر قرآن با ایده حرکت تاریخ در نظام‌های نظری دیگر چه تفاوتی دارد. البته همان‌طور که بیان شد آنچه در اینجا به‌عنوان مسئله اساسی این پژوهش در امر فلسفه نظری تاریخ از منظر قرآن مدنظر است و نکته محوری و کانون تحلیل و بررسی این پژوهش است حرکت تاریخ به‌عنوان یکی از مباحث و مسائل برجسته فلسفه نظری تاریخ است که مسیر و غایتی را که جامعه و تاریخ بشر بایستی بپیماید روشن می‌سازد و شیوه رفتن و بالیدن به‌سوی آن غایت را مشخص می‌کند و عوامل و موانع را و مسیر تعالی و کمال را از مسیر انحطاط و سقوط بازمی‌شناسد؛ بنابراین، جستار حاضر به دنبال آن است که مقوله حرکت تاریخ را از منظر نگرش و بینش مکتب وحیانی اسلام را بر اساس کتاب مقدس مسلمانان (قرآن) از حیث حرکت و ابعاد تعالی‌بخش و انحطاطی آن در تاریخ را موردبحث و بررسی قرار دهد. کلیدواژه‌ها: عوامل محرکه تاریخ، هدفمندی، قانونمندی، سنت مداری، غایت شناسی، جریان شناسی، فرجام شناسی   

         چکیده کاغذ یکی از مهمترین دستاورد های بشریت است که نقش بزرگ و زیربنایی در شکل گیری تمدن بشری و از جمله تمدن اسلامی داشته است . کاغذ در کنار قلم به عنوان یکی از ارکان اصلی   نگارش   از اهمیت اساسی برخوردار بوده است، در   بینش اسلامی و قرآن کریم اهمیت بی پایان به علم و کتابت   و لوح و قلم   داده شده است. در آیات سوره علق به جایگاه ویژه‌ای نگارش و خواندن اشاره شده است، زیرا عامل کرامت انسانی است .   خداوند متعال در سوره مجادله می‌فرماید ( یرفع الله الذین آمنوا منکم والذین اتوا العلم درجات) و پیامبر می فرماید (قیدوا العلم بالکتابه)، به این ترتیب آیین اسلام مسلمانان را با کتابت و تعلیم مانوس کرد. بنابراین نوشتن قرآن و نوشتن حدیث و توجه به علوم و فنون باعث شد کاغذ جایگاه ویژه‌ای در تاریخ تمدن اسلامی پیدا کند، قبل از صنعت کاغذ ازموادی مختلف   ،( گل، سنگ، پارشمن، پاپیروس ، چوب، برگ درختان ، استخوان کتف شتر) استفاده می شده است. پس از اینکه مسلمانان به روش ساخت کاغذ دست یافتد، این امر باعث گسترش نوشتن   ، تکامل علوم و بیداری اندیشه ها   شد و سهم   مهمی در تمدن و افکار بشریت ایجاد کرد و منجر به   پیشرفت کتابت، ترجمه، شکوفایی ادبی و فرهنگی   در تمدن اسلامی شد . صنعت کاغذ تاثیر بسیار بزرگ   در همه جنبه‌های   اقتصادی ، اجتماعی و فرهنگی جامعه مسلمانان بر جای گذاشت   باعث پیدایش حرفه هایی همچون صحافی ، نسخه برداری، کتابت، مرکب سازی و خطاطی شد. وراقان   که کارشون   کاغذ فروشی ، کاغذ سازی و نویسندگی بود، جایگاه ویژه‌ای در جامعه اسلامی داشتند   و فروشگاه‌های وراقان   تبدیل به مجالس علمی شدند. با توجه   به چنین اهمیت سوال اساسی این است که کاغذ و صنعت کاغذسازی در تمدن اسلامی چگونه پدید آمد ، و چه تاثیری در شکل گیری تمدن ، فرهنگ   و علوم اسلامی داشته است. در حالیکه   کاغذ نقش اساسی درشکل‌گیری   و شکوفایی تمدن اسلامی دارد اما تاکنون درباره کاغذ و آثار و نقش ان در شکوفایی علوم وتمدن اسلامی پژوهش مستقل و قابل توجه ای درباره کاغذ و صنعت کاغذسازی وآثار آن در گسترش علوم و فنون در تمدن اسلامی صورت نگرفته است.   ما دنبال این هستم که اهمیت کاغذ و صنعت کاغذسازی نقش و اثرگذاری آن را در تولید و توسعه علوم ،دانش و فنون مختلف را در فرهنگ و تمدن اسلامی بررسی نموده و سرگذشت کاغذ را با تاکید بر عصر عباسیان مورد بحث و بررسی قرار دهیم   .         کلیدواژگان : تمدن اسلامی ،علوم، عباسیان ،کاغذ، صنعت کاغذسازی

منطقه اَوده در شمال شرقی هندوستان (استان اُتارپرادش امروزی) قرار داشته است، در 1145-1273 ه.ق حکومت نواب پادشاهان اَوده که از امرای ایرانی‌تبار (نیشابوری) دربار مغولان بودند، در شمال شبه‌قاره بنیان نهاده شد و بعدها به‌عنوان ولایتی مستقل تا آغاز حکومت مستقیم انگلستان در هند، ادامه حیات داد. این منطقه در این دوره به یکی از مهم‌ترین مراکز تشیع در هند تبدیل گردید به‌نحوی‌که چهره شیعی خود را تا به امروز حفظ کرده است. مساله استعمار خارجی و سیاست‌های مداخله‌جویانه کمپانی هند شرقی در کنار تنازعات درون دینی و مذهبی و نحوه تعامل حوزه‌های علمیه و علمای شیعه با حکومت شیعی اوده ازجمله مهم‌ترین چالش‌های پیش روی این پادشاهی بودند. مساله اصلی پژوهش حاضر بررسی سیاست‌های مذهبی پادشاهی اوده و تاثیرات آن بر وضعیت شیعیان هند است که با استفاده از روش توصیفی تحلیلی و تکیه‌بر منابع و تحقیقات موجود به تبیین آن پرداخته‌شده است. پژوهش حاضر می‌تواند زوایای تازه‌ای از سیاست‌گذاری‌های مذهبی این پادشاهی و تاثیرات آن بر وضعیت شیعیان هند را روشن نماید. بنا بر یافته‌های پژوهش آنچه حائز اهمیت است تامین مشروعیت حکومت اوده با طبقه‌ای رسمی از علمای شیعه است که حسن ارتباط با علما در این سلسله موجب مصون ماندن این حکومت به مدت نزدیک یک قرن از انقراض بود؛ زیرا سنت حمایت از تشیع و ارتباط حسنه با علما طبعاً حمایت متقابل روحانیت و مردم منطقه را به همراه داشت که به‌عنوان راهکاری برای حفظ حکومت اوده بود البته توجه، اخلاص و ارادت شاهان اوده به مذهب تشیع و گسترش آن نشان از علاقه شاهان اوده به این مذهب بوده است که در پی این راهکار و علاقه شاهان اقداماتی نظیر موقوفه اوده، صرف پول هنگفت در برگزاری مراسم مذهبی، ساخت سه حسینیه مشهور، اهدای پول نقد برای کشیدن نهر آصفیه در نجف، احداث نخستین حوزه علوم دینی شیعی به نام مدرسه سلطانیه در هند، اهتمام به سلطان العلما و همکاری در پست­هایی چون قضاوت و پیش برد اصلاحات اجتماعی توسط فقها و غیره صورت گرفته است. این اقدامات در وضعیت شیعیان هند در آن زمان تغییرات حائز اهمیتی ایجاد کرده است. واژگان کلیدی: پادشاهی اوده، شیعیان، هندوستان، سیاست‌های مذهبی، عتبات عالیات   

   جامعه ایران دردوران قاجار مجموعه‏ای از ‏ساخت های متحدی بود که هر یک به شکل پایه و راس هرم نفوذ خاص خود را داشت. در این عصر در نتیجه نفوذ تجدد و نوگرایی، جایگاه و موقعیت بسیاری از اقشار جامعه تغییر‏یافت. اصناف و بازاریان از مهم‏ترین اقشاری بودند که با توجه به موقعیت شغلی‏شان،کارکردهای سیاسی و اقتصادی پر رنگی داشتند. از این‏رو در مطالعه سیر تاریخی ایران و خصوصاً تاریخ معاصر ایران بایستی همواره به نقش و کارکرد بازار و اصناف مختلف توجه‌کرد. ساختار اقتصادی-اجتماعی‌کرمانشاه در‌عصر‌قاجار به‌گونه‏ای بود‌که بازاریان و اصناف از عناصر اساسی آن به‌حساب می‏آمدند، این موضوع باعث شده بود تا اهمیت و اعتبار سرنوشت‏ساز تاریخی بازاریان و اصناف در روند حوادث و تحولات در تاریخ سیاسی و اجتماعی‌کرمانشاه را مورد توجه قرار دهیم. هر چند پژوهش‌ها و تحقیقات تاریخی زیادی در مورد عصر قاجار انجام‌گرفته لیکن در باب موضوع اصناف و پیشه‏‏‏‏وران در این دوره ازتاریخ ایران و به‏ویژه در شهرها و ایالاتی مانندکرمانشاه‌که دارای ارتباط تنگاتنگی با حوزه تجاری و بازارهای سایر‌کشورهای همسایه باشد،‌کمتر مورد توجه بوده است. این پژوهش در‏صدد است با تکیه بر منابع عصر قاجار وضعیت و جایگاه و‌کارکرد اصناف و پیشه‏وران ایالت‌کرمانشاهان‏ را مورد بحث و بررسی قرار دهد. و با بررسی منابع‌تاریخی چگونگی وضعیت ساختار صنفی و چگونگی‌کار و فعالیت‌های پیشه وران موجود در بازارهای‌کرمانشاهان را مورد بررسی قرارداده و وضعیت بازارها و انواع پیشه وران فعال در این بازارها را مشخص‌کرده است و تا انداز? قابل توجهی وضعیت و ساختار این قشر بسیار مهم اجتماعی را روشن ساخته است.. کلیدواژه­ها‌: تاریخ ایران، دوران قاجار، اصناف و پیشه‏وران،کرمانشاهان، تجارت و بازرگانی

در فرآیندهای صرفی همچون وندافزایی و واژه‌بست‌افزایی، این تکواژها ممکن است در شرایط واجی خاصی قرار بگیرند، که از آن‌ها صورت‎های متناوبی ایجاد شود.   پژوهش پیش‌رو مطالعه‌‌ای توصیفی-تحلیلی است که در آن به بررسی صورت‌های متناوب تکواژهای وابسته‌ در کردی کلهری، و در چارچوب نظری? بهینگی موازی پرداخته شده‌است. روش به‌کاررفته به‌صورت گردآوری، آوانگاری و سپس تقطیع تکواژی داده‌هایی بود که از طریق مصاحبه‌ای ??ساعته با ?? گویشور کردی کلهری، و ساکن گیلان‌غرب به‌دست آمد. افزون بر آن، پرسشنامه «اطلس زبان‌های ایرانی» توسط دو گویشور زن و مرد این شهرستان پاسخ داده‌شد، و پاسخ‌ها مورد بررسی و تحلیل قرار گرفتند. بررسی‌ها نشان داد اصلی‌ترین عاملِ ایجاد صورت‌های متناوب تکواژها، التقای واکه‌ها است؛ پدیده‌ای که در بسیاری از زبان‌های دنیا مطلوب نیست. فرآیندهای درج، غلت‌سازی، حذف، ادغام، و جابه‌جایی تکواژ به‌عنوان راهکارهای مختلفِ رفع این وضعیت به‌کار می‌روند. نتایج نشان داد که تنوع در به‌کارگیری این فرآیندها به‌دلیل محدودیت‌هایی است که بر نظام واجی این گویش حاکم است. باوجود این   تنوع‌ها، نحوه رتبه‌بندی و تعامل محدودیت‌ها طوری منظم و دقیق است که هم‌نوایی منظمی را   میان فرآیندها نشان می‌دهد. همچنین تفاوت در رفتار شناسه‌ها و پی‌بست‌ها در رفع   التقای واکه‌ها، ناشی از تفاوت در مقوله این دو گروه از تکواژهای وابسته است؛ پی‌بست‌ها به‌عنوان عناصر واژگانی راهکار حذف را تا حد ممکن به تعویق می‌اندازند، درحالی‌که شناسه‌ها به‌عنوان عناصر دستوری، این فرآیند را در اولویت قرار می‌دهند. همچنین نتیجه پژوهش پیشِ‌رو نشان می‌دهدکه بیهنگی موازی از   پس تبیین داده‌های این پژوهش   برمی‌آید.   

در تحقیق حاضر سعی شده توضیحاتی درباره بررسی تاریخی حیات و زمانه‌ی عبدالله بن مسعود و نقش و جایگاه ایشان در صدر اسلام بیان گردد.در نوشتار حاضر این سوال را مطرح می‌سازد که زمانه و زندگی عبدالله بن مسعود چگونه بوده است؟ یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که وی از محدثان و مفسران قرآن کریم در صدر اسلام و ششمین کسی است که اسلام آورد او که مورداحترام همه مسلمانان، اعم از شیعه و سنی است از نخستین گروه مهاجران به حبشه بوده و در زمره مهاجران نخستین از مکه به مدینه به حساب می‌آید. ازاین‌رو وی را ذو‌الهجرتین نیز نام نهاده‌اند اما نحوه حضور در تحولات بعد از رحلت پیامبر(ص)، مشارکت در فتوح و نحوه تعامل با خلفای راشدین بخش عمده‌ای از حیات ابن مسعود را تشکیل می‌دهد که کمتر موردتوجه قرار گرفته است. ازاین‌رو پژوهش حاضر به دنبال آن است تا با استفاده از روش تاریخی و با استناد به منابع متاخر و بهره‌برداری از تحقیقات جدید زندگی و زمانه این صحابی نامدار پیامبر (ص) را موردبررسی و واکاوی قرار دهد.      

   در جمع آوری این مجموعه تلاش کردم یک پرتوی بر تاریخ چاپ چاپخانه‌ها بیندازم اول اینکه مباحثی را از تاریخ چاپخانه‌ها روشن بکنم، شرح حال آنها را به نگارش در بیاورم، فهرستی از چاپخانه‌های فعال در تاریخ کرمانشاه را در یک قرن اخیر گردآوری ساختند و همچنین تلاش نمودم این مباحث را در چند مبحث معرفی کنم از چاپخانه‌های روزگار مشروطه، چاپخانه‌های دوره پهلوی اول و دوم، چاپخانه‌های عصر انقلاب اسلامی را هم در آخر مورد بحث و بررسی قرار دادم. همچنین یک تاریخچه مختصری از تاریخ چاپ و چاپخانه‌ها در کرمانشاه به نگارش درآوردند و نیز اشاراتی در آن مورد نمودم، وضعیت چاپخانه‌ها و مشکلات فراروی آنها و نیز پرسش‌هایی در این زمینه پیش آمده که انشالله در پژوهش‌های بعدی مورد تجزیه و تحلیل قرار خواهند داد و به آن سوالات پاسخ داده خواهد شد.

   خلفای بنی­امیه پس از به قدرت رسیدن در درون قلمرو تحت حاکمیت خود با چالش­های گوناگونی روبه­رو شدند؛ شورش­های مختلف، اختلافات داخلی خاندان اموی، قیام­های گروه­های مختلف نمونه­ای از مشکلات دولت امویان بود. اداره قلمرو­، امنیت مرزها، تداوم فتوحات، سرکوب شورش­ها و در مجموع تثبیت پایه­های دولت اموی نیاز به کارگزارانی داشتندکه مجرب، سیاستمدار وکاردان باشند. در این دوره یکی از سیاست­های امویان انتخاب والیان قدرتمند و مجرب با دادن اختیارات فوق العاده برای اداره ممالک بود. والیان بر گسترش ممالک و تقویت بنیه مالی از طریق گرفتن انواع مالیات­ها، تامین سلطه اعراب، استمرار فتوحات و سرکوب قیام­های ضد اموی نقش اساسی داشتند. این کارگزاران با اختیارات وسیع و حقوق و امتیازات زیاد به کار گرفته می­شدند. از جمله کارگزارنی­که نقش تاثیر­گذاری در حکومت اموی داشت، روح بن زنباع بود. وی امیر فلسطین و از اشراف شام در روزگار امویان و از امرا، بزرگان قبیله جذام بود. او یکی از افراد موثر در استحکام­ و تداوم حکومت اموی و همچنین از جمله کسانی بود که بر سیاست­ها و تصمیم­گیری­های خلفای اموی نفوذ بسیاری داشت. پژوهش حاضر با هدف بررسی حیات سیاسی، اداری و نظامی روح بن زنباع و تبیین عملکرد وی دردولت امویان است. در این تحقیق با روش توصیفی- تحلیلی ضمن معرفی شخصیت روح بن زنباع که چندان شناخته شده نیست، به تبیین اقدامات سیاسی و نقش روح بن زنباع در تشکیلات اداری دولت امویان پرداخته است.    واژگان کلیدی: دولت امویان، تشکیلات اداری، عملکرد سیاسی و نظامی، روح بن زنباع

   ورود مجلات و روزنامه­ها به ایران و متعاقب آن تاسیس اداره­ی انطباعات یکی از مهمترین تحولات ایران نوین در زمینه­ی خبر رسانی است. با تاسیس دولت پهلوی مطبوعات به بزرگترین ابزار قدرت برای اعمال خواسته­های دولت تبدیل شدند. روزنامه­هایی مانند کوشش از مهمترین­ مطبوعاتی هستند که برای سالیان متمادی زبان گویای دولت پهلوی بوده­اند و غالب تحولات سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی آن عصر را از منظر و زاویه­ی دید دستگاه حاکمه بازتاب داده و بدان اشاره کرده­اند. لذا برای فهم و تبیین درست و بهتر از عملکرد تحولات دوران رضا شاه ناگزیر به بررسی مطبوعاتی از قبیل کوشش داریم. این پایان­نامه بر آن است که با روش توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر منابع کتابخانه­ای، اسنادی و مطبوعاتی به بررسی بازتاب تحولات سیاسی، فرهنگی-اجتماعی و اقتصادی دوره­ی رضا شاه در روزنامه کوششش بپردازد و به این پرسش پاسخ دهد که روزنامه کوشش تحولات مذکوره را چگونه بازتاب داده است؟ یافته­های پژوهش بیانگر آن است که شکرالله صفوی با توجه به اینکه خود به عنوان نماینده مجلس حضور داشته است همواره از وابستگان دولتی بوده است و عمدتا تحولاتی را پوشش می­دهد که به بقا و استمرار و پایداری دولت کمک کند. لذا در بررسی تحولات سیاسی، فرهنگی و اقتصادی در پی آن بوده است که هر تحولی را به لطف و عنایت رضا شاه تعمیم دهد. بدین ترتیب برآمدن رضا شاه، قانون نظام وظیفه، اسکان عشایر، لباس متحدالشکل، لغو القاب و عناوین، کشف حجاب، تاسیس بانک ملی، تاسیس کارخانجات صنعتی و غیره را ناشی از الطاف شاه می­داند و هیچ­گونه نقش کارایی را برای توده­ی مردم در نظر نگرفته است. حتی کوشش تا بدان حد برای نهادینه کردن نقش رضا شاه در هر امری تلاش دارد که هر چیزی که رنگ و بوی اعتراضی داشته باشد را نادیده می­گیرد یا آن را متهم به خیانت می­کند. لذا کوشش تحولات رخ داده را در ایران از بالا می­بیند و دولت و شاه را متولی و ناجی ایران در هر زمینه­ای معرفی می­کند.   

   ایل زنگنه از قبایل غیر ترک زبان بودند که در مناطق غربی ایران و کشور کنونی عراق زندگی می‌کردند. ایل مذکور، با روی کار آمدن صفویان وارد معادلات سیاسی ایران شده و به مناصب بالای حکومتی رسیدند. در طول دوران حکومت صفویه شخصیت‌های برجسته‌ای از این ایل همچون عالی‌بیگ زنگنه و شیخ‌علی‌خان زنگنه توانستند به مدارج بالای قدرت برسند. بعد از سقوط صفویان و تصر‌ف ایران توسط افغان‌ها، این ایل با پیوستن به نادرشاه، نقش فعال و سازنده ای در اخراج افغان‌ها از ایران و بیرون کردن عثمانی ها از غرب کشور داشتند. در منازعات سیاسی بعد از قتل نادرشاه، ایل زنگنه با پشتیبانی از کریم‌خان زند و ایجاد اتحادیه زند و زنگنه باعث به حکومت رسیدن زندیان شدند. با روی کار آمدن آقامحمدخان قاجار و تاسیس حکومت قاجاریه، رفته رفته از نفوذ ایل زنگنه کاسته شد. ولی با این وجود ایل زنگنه همچنان در مناقشات و درگیری‌های سیاسی دوران قاجار اثر‌‌گذار بود و شخصیت‌های برجسته‌ای از این ایل همچون محمد‌خان امیر نظام زنگنه و چراغعلیخان زنگنه در مناصب بالای حکومت به ایفای نقش خود پرداختند. از این رو پژوهش حاضر بر آن است تا با استفاده از روش توصیفی تحلیلی روند تحولات سیاسی، اجتماعی ایل زنگنه از ظهور صفویان تا پایان حکومت قاجار را بر اساس اسناد و مدارک تاریخی مورد بحث و بررسی قرار دهد. هر چند تا کنون مطالعات پراکنده ای در مورد ایل زنگنه به عمل آمده اما این پژوهش ها کمتر مبتنی بر اسناد و مدارک تاریخی بوده است. بر این اساس هدف این پژوهش آن است تا از منظری جدید زوایای پنهان تاریخ ایل زنگنه را مورد واکاوی قرار دهد.  

      تاسیس حکومت آل‌بویه یکی از مهمترین وقایع سیاسی برای جهان اسلام و ایران می‌باشد چون برای اولین بار خلافت عباسی تحت نظارت آنها قرار گرفت. ورود آل‌بویه پیامدها و تاثیرات مهمی در جهان اسلام آنروز داشت. دو تمایز مهم آل‌بویه با خلفای عباسی در ایرانی بودن و نیز شیعه بودن حاکمان آل‌بویه بود. از این لحاظ سیاستهای فرهنگی مذهبی و نیز تغیر و تحولات اجتماعی زیادی رخ داد. قدرتمندترین امیر بویهی، عضدالدوله بود و او در آن روزگار مهمترین قدرت جهان اسلام   نیز محسوب   می‌شد چون در کنار حاکمیت خویش ، خلیفه عباسی نیز دربرابر وی کمترین میدانی برای عمل و اقدام سیاسی نداشت.با چنین زمینه و بستری این مسئله برای نگارنده پیش آمد که اندیشه‌های ایرانی‌گرائی عضدالدوله از کجا نشات گرفته است؟ بازتاب این اندیشه ها در حکومت داری او چگونه بود؟ دستگاه خلافت عباسی به چه صورت به اقدامات ایرانی‌گرائی عضدالدوله واکنش داد؟ حاکمان همسایه در برابر شاهنشاهی عضدالدوله به چه نحو برخورد داشتند؟    بنظر می‌رسد اندیشه‌های ایرانی‌گرائی عضدالدوله ریشه در خاستگاه دیلمی وی و نیز دوران حضورش در شیراز دارد. با توجه به اینکه عضدالدوله مولفه های مهم یک حاکم قدرتمند را داشت،با انجام اقداماتی همچون احیا عنوان شاهنشاه، تاج گذاری، آیین پادشاهی، گسترش قلمروهای سیاسی (در حد یک امپراتوری) ، تلاش برای تسلط بر ابعاد معنوی خلافت، حمایت از عالمان و دانشمندان علوم مختلف در دوران حکومت خویش سعی کرد در قامت یک شاهنشاه   و با مشخصه‌های در ارتباط با یک شاهنشاه ایرانی حکومت کند. وی برای این کار اقداماتی همچون رساندن   نسب آل‌بویه به بهرام گور ، ضرب سکه با علائم و تصاویر دوره ایران باستان و استمرار بخشیدن به آداب   و رسوم ساسانی گرایشات خود به ایران باستان را نشان داد. با توجه به چیرگی کامل پادشاهان آل‌بویه بر دستگاه خلافت، خلفا با وجود مخالفت توانایی مقابله و یا قدرت ممانعت از اجرای سیاست‌های آل‌بویه را نداشتند. حکومت مقتدرانه عضدالدوله باعث شد که به عنوان یک شاه مقتدر مورد احترام حاکمان همسایه و پیرامونش باشد. کلمات کلیدی:

      ایالت کرمانشاهان پیش از تشکیل صفویه همرا با ایالتهای لرستان وکردستان ،کردستان نامیده می شد در این ایالت در هر گوشه ای   ایلات و طوایف مستقل وپراکنده ای زندگی می کردند و هریک استحکامات و قلعه ها یی برای حفاظت از خویش داشتند. رهبران ایلات توسط مردمان همان ایلات انتخاب می شدند   و درواقع یک حکومت ملوک الطوایفی برآنان حاکم بود   پس از تشکیل پادشاهی صفویه   در ایران ،شاه اسماعیل تصمیم به ایجاد یک کشور یکپارچه وبرداشتن شیوه حکمرانی ملوک الطوایفی می گیرد ایلات وطوایف کرمانشاه بویژه زنگنه وکلهر وفاداری خود را به صفویان ابراز می دارند.سرزمین کرمانشاهان و بویژه خطه کلهر در مرز بین ایران و عثمانی برای صفویان اهمیت فوق العاده ای داشت کرمانشاه از دیدگاه سیاسی، نظامی (برخورد با عثمانی)، و ارتباطی(دروازه عتبات) و اقتصادی جایگاه ویژه ای پیدا می کند قرار گرفتن بین دو والی نشین اردلان و لرستان سبب می شود که اداره این خطه توسط خود صفویان انجام شود. بنابر این شاه اسماعیل برای رویارویی نیرومند با عثمانی بزرگترین امرای خود را برای فرمانروایی بر آن خطه انتخاب می کند این شیوه انتخاب تا یکصد سال بعد توسط جانشینانش   ادامه پیدا می کند.در این دوران ایل کلهر از این انتخاب ناراضی هستند وشورش هایی صورت می گیرد که توسط سپاهیان صفوی سرکوب می گردد.تاریخ کرمانشاه در دوران صفویان و افشاریه به سه دوره متفاوت تقسیم می شود از دوره شاه اسماعیل تا شاه عباس را می توان دوره استقرار وتثبیت حکومت صفویان درکرمانشاه نامید. دوره دوم از شاه عباس تا پایان سلطنت شاه سلیمان دوران اوج و شکوفای کرمانشاه است و دوره سوم دوران کرمانشاه   از پایان سلطنت شاه سلیمان تا پایان افشاریه را شامل می شود. دردوره اول نظر به اهمیت سیاسی، نظامی ،ارتباطی   کرمانشاه امیران قزلباش از دربار اصفهان برای اداره کرمانشاه اعزام می شوند. در دوره دوم در این دوران ایل کرد نژاد زنگنه ، آرام آرام در کرمانشاه حاکم می شوند ، در دربار صفوی نفوذ پیدا کرده و سپس از ارکان و پایه های قدرتمند صفویان شدند. نخبگان   ایل زنگنه به سبب خدمات سیاسی ، نظامی   مهمی که برای دودمان صفوی انجام دادند، سرزمینهای بزرگی را به عنوان تیول دریافت کرده و قدرت بسیاری بدست آوردند و در برهه هایی اداره ی حکومت صفوی را   نیز در دست داشتند در سال 1047ه.ق شاه صفی شاهرخ خان زنگنه را به   حکمرانی   کرمانشاه   بر می گزیند و این دوران شروع بازآفرینی و تکوین شهر نشینی واستقلال کرمانشاه از قلمرو علی شکر می باشد .خاندان زنگنه تا پایان حکومت صفویان بر ایران به مدت یکصد سال این پست و مقام را در اختیار دارند شهر کرمانشاه و ایالت کرمانشاهان در دوره حکمرانی شیخ علی خان به درجه بالای رشد وپیشرفت می رسد بی گمان دوره   فرمانروایی شیخ علی خان روشن ترین دوران تاریخی کرمانشاه در عصر صفوی می باشد که این حاکم برجسته با توجه به امنیت ، رفاه اقتصادی ، تجارت ، راه   و عمران برای احیا جایگاه تاریخی کرمانشاه تلاش می کند .   اگرچه در دوران زمامداری خاندان زنگنه با دولت عثمانی نبردی رخ نداد، اما این حکام با هوشمندی ایالت کردستان و لرستان را نیز کنترل می کردند و در حفظ تمامیت ارضی خاک ایران کوشش می کردند،   در دوره سوم حمله افغانها به ایران و فروپاشی صفویه کرمانشاهان به اشغال دولت عثمانی درآمد و اوضاع سیاسی اقتصادی واجتما عی به بدترین وضع خود رسید، ویک دوران هرج ومرج بر کرمانشاه   غالب گشت دوره چهارم عصر نادری است که   با آمدن نادرشاه افشار اوضاع بدتر و نابسامان تر شد وکرمانشاه به سبب موقعیت استراتزیک وپایگاه نظامی آوردگاه اصلی مخاصمات نظامی   شد، و پس از مرگ نادر دوباره صحنه جنگ داخلی مدعیان پادشاهی ایران وهوادران آنان در کرمانشاه شدت گرفت .در این پژوهش در صدد هستیم که با تمرکز   برمحدوده تاریخی دوران صفوی   تا   روی کار آمدن   زندیان اوضاع سیاسی اجتماعی   اقتصادی و فرهنگی کرمانشاهان در روزگار صفویان را مورد بحث و بررسی قرار دهیم . روش پژوهش در این کار   بر اساس روش های متداول در دانش تاریخ   عمدتا بر اساس روش تحقیق توصیفی ، وروش تحقیق تحلیلی برای اسناد ومنابع ومآخذ تاریخی صورت گرفته است.

در دوره قاجار، به دلیل فراهم نبودن بستر فرهنگی و اجتماعی مناسب بالاخص در ولایات، تا اواخر قاجار تغییرات اساسی در وضعیت بهداشت و درمان صورت نگرفت. اگرچه با سلطنت ناصرالدین‌شاه تحولی نسبی در این دو مولفه پدیدار شد اما مختص به پایتخت و برخی ایالات و محدود به دوره کوتاه‌مدت صدارت امیرکبیر بود. این پژوهش در نظر دارد، با استفاده از منابع کتابخانه‌ای و اسنادی و با رویکردی تاریخی و توصیفی به تحلیل   وضعیت بهداشت و درمان همدان در محدوده زمانی 1344-1264ه.ق. بپردازد و به این سوالات پاسخ دهد که عملکرد حاکمان محلی در روند بهبود شرایط بهداشتی و درمانی این ولایت به نسبت دورافتاده از مرکز، چگونه   بوده است؟ هم چنین تاثیر شرایط فرهنگی حاکم بر ساختار اجتماعی را در وضعیت بهداشتی و به‌تبع آن بروز بیماری‌های مسری همدان مورد بررسی قرار دهد و در نهایت به چگونگی شیوه طبابت در همدان عصر قاجار بپردازد. یافته‌های پژوهش حاکی از آن است که شرایط سیاسی حاکم بر همدان عهد قاجار (عهد ناصری تا پایان قاجار) و بستر فرهنگی موجود، چندان مناسب ایجاد وضعیت بهداشتی و درمانی به‌قاعده نبوده است. قحطی‌های متمادی، احتکار ملاکین و ظلم حاکمان   و هم چنین وقوع جنگ جهانی اول در گسترش قحطی و نشر بیماری‌ها و افزایش مرگ‌ومیر ناشی از سوءتغذیه، بی‌تاثیر نبوده است. علاوه بر این، تکیه مطلق طبیبان بر طب سنتی و عدم اعتماد آنان   و مردم بر طب نوین خود نیز دلیلی بر عدم رشد صحیح شرایط بهداشتی و به‌موازات آن علم پزشکی شد. اگرچه در اواخر قاجار، نگاه جامعه ولایت همدان تا حدودی تغییر کرد اما طب سنتی آغشته به خرافات جز لاینفک زندگی عوام بود. بنا بر آن چه ذکر شد و باتوجه ‌به اسناد و مدارک موجود، نمی‌توان با رویکردی چندان مثبت به وضعیت بهداشت و درمان این ولایت در دوره مذکور نگریست.   

در طول تاریخ، امنیت از ارکان مهم زندگی بشر بوده و دوام حکومت­ها بر پایه­ی وجود امنیت در سرزمین­های تحت حکومت آنان بوده است. از دیدگاه اسلام نیز، امنیت یکی از اهداف برپایی حکومت است که این نظریه، اهمیت امنیت در جامعه را ثابت می­کند. امنیت داخلی و سیاسی حکومت­ها همواره توسط مخالفانشان تهدید ­شده است و حاکمان در جهت سرکوب مخالفان و شورش­ها دست به اعمالی خشونت­آمیز می­زدند و برای حفظ امنیت سیاسی و قدرت خود از هیچ تلاشی فروگذار نمی­کردند. یکی از حکومت­هایی که در طول تاریخ اسلام در میان مردمش مخالفان زیادی داشت حکومت امویان بود که پس از صلح امام حسن (ع) و واگذاری قدرت به معاویه بن ابوسفیان پدید آمد و خاندان بنی امیه در عرصه­ی سیاست اسلامی حضور پیدا کردند. عدم مشروعیت سیاسی و دینی امویان در طول سالیان متمادی باعث به­وجود آمدن قیام­ها و شورش­های مختلفی در شهرهای جهان اسلام با اهداف گوناگون شده بود. در میان مناطق اسلامی، عراق با توجه به بافت ناهمگون جمعیتی و تنوع قومی، فکری و مذهبی مردمش، به­کانون مبارزات و شورش­ها و مخالفت­های قبیله­ای تبدیل شده بود و این موضوع همواره خطراتی را بر علیه حکومت مرکزی ایجاد می­کرد و خلفا در جهت سرکوب شورش­ها، والیان قدرتمندی را بر آن­جا منصوب می­کردند. حجاج یکی از ­آن والیان توانمند بود­ که جهت سرکوب مخالفان اموی و ایجاد امنیت به عراق فرستاده شد. او با اِعمال سیاست خشونت­آمیز خویش توانست شورش­های به­وجود آمده را سرکوب کرده و امنیت داخلی و سیاسی را در عراق ایجاد کند. این پژوهش با موضوع «بررسی مسئله­ی خشونت و امنیت در دوره­ی حکومت حجاج بن یوسف ثقفی در عراق» که با روش تحقیق توصیفی-تحلیلی و متکی به اسناد و کتب تاریخی و همچنین مطالعه­ی منابع کتابخانه­ای صورت گرفته است، ضمن بررسی اوضاع سیاسی و اجتماعی عراق به توصیف و تحلیل دو مولفه­ی خشونت و امنیت در طول حاکمیت بیست ساله­ی حجاج بن یوسف در عراق پرداخته است. این پژوهش در جهت شناخت حکومت­داری و سیاست حجاج، پس از بررسی اوضاع عراق قبل از حضور ایشان، به توصیف و تحلیل شورش­های انجام گرفته در زمان وی پرداخته است و سپس با رجوع به سخن­رانی­ها و خطبه­هایی که در مناسبت­های مختلف ایراد کرده است خط مشی خشونت­آمیز حجاج را در مقابل مخالفان و کارشکنی­های مردم عراق نشان داده است، همچنین با­ کاوش ­و ­بررسی رفتارها و ­تصمیم­های حجاج، چشم­اندازی از دوراندیشی و مصلحت­خواهی سیاسی وی را ترسیم کرده است.       واژگان کلیدی: امویان، عبدالملک بن مروان، حجاج بن یوسف ثقفی، خشونت، امنیت، حکومت..  

  حدیث فرقه ناجیه که منسوب به پیامبر بوده و سند آن   در جوامع حدیثی فریقین ( اهل سنت ، شیعه) و کتب ملل و نحل آمده است   از احادیثی است که تاثیرات آن در عقاید موجب به وجود آمدن فرقه هایی در اسلام شده، لذا پیچیدگی آن باعث شده که محققان علوم دینی از متاخر و متقدم از آن در کتب خود استفاده کنند . صحابی پیامبر از جمله امام علی(ع) ، در منابع شیعه و انس بن مالک و ابوهریره و ...در منابع اهل سنت از کسانی بودند که این حدیث را نقل کرده اند .نقد و بررسی حیات تاریخی رجال این حدیث   از مسائل قابل بحث بوده که تا کنون تحقیقی در این مورد انجام نشده است . لذا مسائل قابل بررسی در این موضوع در بیان روایات و راویانی که ناقل این حدیث بوده اند و چگونگی انتقال آن در طول تاریخ از طریق سلسله رجال آن و پیوند تاریخی آنها با تاریخ مورد بحث می باشد . موضوع حاضر با توجه به منابع تاریخی و سیره و منابع رجالی به شرح حال نگاری راویان اصلی و تراجم شناسی سلسله راویان که انتقال دهنده این هستند پرداخته که در نهایت به شناخت حدیث در متون فریقین و شناخت احوال راویان و نقش آنها در وقایع تاریخی   منتهی می شود .             کلید واژه ها: سلسله رجال ، شرح حال نگاری، حیات تاریخی ، حدیث فرقه ناجیه   

این پژوهشبه بررسی تحولات نهاد زندان درعصر دوم وسوم عباسیان می‌پردازد و دربرگیرنده   مسائل و تحولات مربوط به   زندانیانی است که در درون قلمرو خلفای بنی عباسو حکومت‌های مستقل و نیمه مستقلی که در زیر پرچم آنان حکمرانی نموده‌اند . اینپژوهش با رویکردی توصیفی تحلیلی موضوع را مورد بررسی قرارمی دهد . زندان در همهادوار تاریخی به عنوان راهکاری برای مجازات متخلفان از قانون و حذف مخالفان در نظرگرفته شده است در اسلام در دوران خلفای راشدین با گسترش سرزمین‌های تحت حاکمیتمسلمانان از نهاد زندان جهت تادیب و تنبیه افرادی که قوانین اسلامی را زبر پاگذاشتند استفاده گردید اما با شکل‌گیری حاکمیت بنی امیه کارکرد تنبیهی زندان جایخود را به حذف و شکنجه مخالفان جهت سرکوب و از بین بردن آنان داد در دوره عباسیان .وضع رقت بارتر شد . درهر شهر، حاکمی که مستقر می‌شد برای خود زندانی داشت و مخالفانو مجرمان را در زندان حبس می‌کردند و شکنجه‌های رعب آورتر از ادوار قبل انجام می‌گرفت. در عصر دوم عباسی با ضعیف شدن قدرت خلفا و افزایش قدرت امیران و از سوی دیگرنفوذ ترکان به صحنه سیاست ، قدرت و رقابت ، هرج و مرج و بی‌نظمی افزایش یافته و درنتیجه با پا گرفتن شورش‌ها و قیام‌های متعدد تعداد زندانیان افزایش یافت . خلیفه وسلاطین به بهانه‌های مختلف حکم به زندانی کردن متهمان می‌دادند . یکی از ارکانقدرت منصب وزارت بود وزیران در این دوران پس از معزول شدن به بهانه گرفتن اموال وبه جرم اختلاس آن‌ها را زندان کردند تا جایی که وزارت را راهی به سوی زنداندانستند . حتی خود خلفای عباسی بر اثر رقابت‌های سیاسی و کشمکش‌های قدرت معزول وروانه زندان شدند و در حبس مورد آزار، اذیت و شکجنه قرار   گرفتند تا جای سرنوشت دردناکی برای برخی از خلفارقم خورد در زندان شکنجه و کشته شدند. شکنجه‌های اعمال شده بر محبوسان هیچ نسبتیبا معیارهای موجود در منابع فقهی و روایی نداشت . خلیفه به خود این اختیار را دادهبود تا به محض دستورش هر کسی را زندانی کند و او را مورد آزار و شکنجه قرار دهد.اینپژوهش که مربوط به محدوده تاریخی سال 232 تا سال 447 که شامل دوره دوم و سومحکمرانی خلفای عباسی است با رویکردی توصیفی با بررسی منابع مهم و اولیه تاریخی بهموضوع پرداخته است و با گرد‌آوری و بررسی گزارش‌های متعدد از متون تاریخی به وضعیتزندان، مولفه‌هایی که باعث شد در این برهه تاریخی افراد، مجرم شناخته شده و راهیزندان شوند، شهرهایی که در آن زندان وجود داشته است، انواع زندان،   قلعه‌هایی که مجرمان و متهمان را پس از دستگیریدر آن زندانی کرده‌اند، خلفایی که سر از زندان در آوردند، وزیرانی که به علت فساددر دستگاه خلافت، اختلاس و نفوذ فرماندهان قدرتمند عزل و زندانی شدند، شکنجه افرادو انواع شکنجه‌ها که بر زندانیان اعمال گردید، خدمات پزشکی و بهداشتی که برایزندانیان صورت پذیرفت، انواع زندان‌ها، غذای زندانیان، تحقیر زندانیان، سرنوشتزندانیان و نحوه رهایی آن‌ها از حبس و زندان زنان پرداخته‌ایم.  واژگانکلیدی: زندان ، حبس ، شکنجه ، شورش ، عصر دوم و سوم عباسی   

برده داری و استفاده از بردگان در تمامی تمدنهای باستانی رایج بوده است و شکل کلاسیک آن در یونان و روم قدیم معمول بوده است.در مناطق تمدن خیز شبه جزیره عربستان، بویژه جنوب آن که خاستگاه تمدن ها و حکومت های کهن بوده ،   برده داری رواج داشته است. عواملی نظیر اسارت در جنگ ها و غارت ها ، فقر و نداری ، بدهکاری ، آدم ربایی و تجارت از اسباب عمده بردگی در جاهلیت بوده است.بردگان پست ترین و پایین ترین طبقه اجتماعی عرب را تشکیل می دادند.از اقدامات پیامبر اسلام(ص) ایجاد زمینه سازی فکری و اعتقادی و فرهنگی بود کهبا نظام ریشه دار و کهن برده داری   مبارزه کرد. در کنار مبارزه فکری و فرهنگی ، اقدامات عملی برای ریشه کن کردن تدریجی   برده داری صورت گرفت.یکی از روش های بردگی در اسلام، اسارت کفار حربی بود که پس از رحلت رسول خدا(ص) ، با گسترش فتوحات و فراوانی جمعیت اسیران و همچنین فاصله گرفتن حاکمان از سیره و روش رسول خدا، مسیر دیگری پیمود ولی رفتار مسلمانان با اسیران جنگی (بردگان) در قیاس با سایر ملت ها به دلیل عمل به احکام و قوانین شرعی و تو صیه های اخلاقی، بسیار متفاوت تر و انسانی تر از دیگر ملل بود. همچنین، در دایره المعارف لاتین اشاره ای گذرا و سطحی به مسئله برده و برده داری در اسلام شده است. بطور خلاصه در پژوهش های مذکور به وضعیت جامعه بردگان در عصر امویان نیز اشاره چندانی نشده است. بااین توضیحات، این پژوهش در صدد است که با رویکرد نوینی با بررسی جزیی بردگی و وضعیت جامعه بردگان در عصر امویان بپردازد.بعبارت دیگر، این پژوهش به صورت تاریخی و تحلیلی، مفهوم برده و برده داری در دوره امویان   را مورد بررسی و مطالعه قرار داده و تصویر روشنی از علل و عوامل گسترش بردگی در جامعه اسلامی را نشان خواهد داد. در رابطه با موضوع بردگی از دیدگاه اسلام یا با عناوین دیگر، تحقیقات زیادی توسط پژوهشگران و محققان صورت گرفته است. اما   بطور مستقیم به بررسی وضعیت بردگی در جامعه عصر امویان پرداخته نشده است. با این وجود، در اینجا آنها را ارزیابی و بررسی می کنیم.

   چکیده این پژوهش درصدد است که به بررسی تاریخی اسلام هراسی و نقش سینمای هالیوود­ بپردازد.­­نگاهی به تاریخ اسلام نشان می دهد که اهداف اصلی که در راس این مکتب دینی هستند، در مقابله با «استعمار» و «کفر» برنامه ریزی شده اند؛ به گونه ای که در صدر اسلام، شاهد جنگ هایی به منظور گسترش دین اسلام در سطح جهان هستیم. این پژوهش با به کارگیری روش سناریوپردازی با رویکرد عدم قطعیت بحرانی و استفاده از نرم افزار میک مک، به دنبال بررسی آینده های بدیل فعالیت های سینمای هالیوود در حوزه دین اسلام بود. بر اساس نتایج به دست آمده دو پیشران دکترین امنیت ملی آمریکا و جهانی شدن، دارای بیشترین عدم قطعیت می باشند و از تقاطع آنها در دو محور، چهار سناریو (سناریوی تروریست ها، سناریوی جهان سومی ها، سناریوی جهانی شده ها، سناریو غیر خودی ها) در مورد آینده های بدیل سینمای هالیوود در حوزه اسلام ایجاد می شود. در این میان، سینمای هالیوود بیش از دیگران بر این موضوع تمرکز کرده و فیلم هایی تهیه نموده که پیام اصلی آنها، گسترش اسلام هراسی در دنیا است. امروزه دانش تاریخ، ابزارها و منابع متعددی پیدا کرده است؛ منابعی که در ادوار کهن نقشی در بررسی تاریخ نداشته‌اند ولی اکنون نقش تعیین کننده ای در تاریخ و سیاست های کشورها دارند؛ از جمله این ابزارها رسانه است. «رسانه ها به مراتب نقش ابزار تبلیغات سیاسی- دیپلماتیک دولت ها را نیز بازی می کنند. آنها با دفاع از سیاست خارجی و با ارزشگذاری و ارزش سازی در گفتمان ها و تصاویر رسانه ای دیپلماتیک، نسبت به مشروعیت بخشی به سیاست های حکومتی و رساندن پیام های دست اندرکاران دیپلماسی کشورها به افکار نخبگان و عامه جهانیان، نقش انتقال دهنده توجیه گر را در عرصه سیاست خارجی ایفا می نمایند» علاوه بر هالیوود، شبکه های خبری غربی به مهم ترین ابزار تبلیغی نوین برای مبارزه با اعتقادات مسلمانان در زمینه های اسلام ستیزی نقش عمده ای ایفا می کنند. از مطالب این پژوهش این نتیجه حصول شد که به نظر می­رسد اسلام هراسی نوعی از مدیریت برداشت هاست که بیشتر توسط رسانه ها صورت می گیرد. گویا این برداشت ها با اهداف گوناگونی از جمله جلوگیری از رشد گرایش اسلام در غرب و تخریب درونی مسلمانان هدایت می شود. در رابطه با سیر تاریخی تحولات اسلام هراسی در سینمای هالیوود باید گفت این موضوع هر چه به زمان معاصر نزدیک تر می شود پررنگ تر شده و در فیلم های مورد بررسی که از سال 2001 تا 2018 ساخته شده اند، با جدیت بیشتری بر رواج اسلام هراسی پرداخته اند. که عوامل موثر در رویکرد سینمای هالیوود به مقوله ی اسلام هراسی، موضع گرفتن در برابر سیاست های عدالت خواهانه ایران در مسیر ساختن دنیایی بدون تبعیض و برتری قدرتی بر سایر اقالیم جهان است که تاثیر سوئی بر تاریخ معاصر داشته است. کلیدواژگان: تاریخ، اسلام، اسلام هراسی، سینمای هالیوود، 11 سپتامبر، نقد فیلم               

آئین زرتشتی ماندگارترین آئین ایران باستان است که نقشی اساسی در ماهیت فرهنگی و هویت اجتماعی جامعه ایرانی داشته است ، این مکتب که از زوایای مختلفی در ساختار سیاسی ، اجتماعی ، فکری ، فلسفی و فرهنگی جامعه ایرانی درهم تنیده شده بود . علی رغم داشتن پیشینه و هیمنه ای عظیم در مقابل آئین جدیدی به نام اسلام و دعوت اسلامی در طول دو سه قرن اولیه مواجهه با اسلام از هم فرو پاشید ، چرائی و چگونگی فروپاشی این هویت فرهنگی و اجتماعی در مقابل دعوت اسلام و فتوحات اعراب مسلمان ، یکی از چالش برانگیزترین مسائل تغییر ف

  بازخوانی و تحلیل تلقی هانری کربن از مفهوم تشیع و امامت در کتاب اسلام ایرانی

   چکیده ابوسلمه خلال واپسین داعی عباسیان بود که نقش به سزایی در پیشبرد سیاست های عباسیان و به ثمر نشاندن تلاش های آنان داشت. او پس از پیوستن به دعوت عباسی ، همواره عنصری کلیدی در شبکه دعوت محسوب می شد و در سال های پایانی دعوت به عنوان رهبر داعیان مهم ترین مرحله حیات سیاسی خود را تجربه کرد. با وجود اهمیت و نقش این رهبر، ابهامات و مجهولات فراوانی درباره تولد، زندگی شخصی، اقدامات سیاسی و وزارت او وجود دارد. به نظر می رسد او در نیمه دوم قرن اول در کوفه متولد شد و در بحبوحه جوانی جذب دعوت عباسیان شد. او توانست در میان شمار فراوان داعیان به راهبری آنان نائل گردد و به عنوان نخستین وزیر عباسی منتسب گردد. در این پژوهش برآنیم تا با رویکردی توصیفی تحلیلی به جزئیات و چند و چون این مباحث و ابهام زدایی پیرامون آن ها بپردازیم. کلید واژه ها: عباسیان، داعیان عباسی، ابوسلمه خلال، وزیر آل محمد، بکیر بن ماهان، ابومسلم    چکیده ابوسلمه خلال واپسین داعی عباسیان بود که نقش به سزایی در پیشبرد سیاست های عباسیان و به ثمر نشاندن تلاش های آنان داشت. او پس از پیوستن به دعوت عباسی ، همواره عنصری کلیدی در شبکه دعوت محسوب می شد و در سال های پایانی دعوت به عنوان رهبر داعیان مهم ترین مرحله حیات سیاسی خود را تجربه کرد. با وجود اهمیت و نقش این رهبر، ابهامات و مجهولات فراوانی درباره تولد، زندگی شخصی، اقدامات سیاسی و وزارت او وجود دارد. به نظر می رسد او در نیمه دوم قرن اول در کوفه متولد شد و در بحبوحه جوانی جذب دعوت عباسیان شد. او توانست در میان شمار فراوان داعیان به راهبری آنان نائل گردد و به عنوان نخستین وزیر عباسی منتسب گردد. در این پژوهش برآنیم تا با رویکردی توصیفی تحلیلی به جزئیات و چند و چون این مباحث و ابهام زدایی پیرامون آن ها بپردازیم. کلید واژه ها: عباسیان، داعیان عباسی، ابوسلمه خلال، وزیر آل محمد، بکیر بن ماهان، ابومسلم   

   حقیقت انسان روح اوست که با جسم وکالبد او عجین شده است ومهمترین ابعاد وجودی روح وجان آدمی، قوه عقل وخرد و عشق و عاطفه است ، که در دو عضو اصلی مغز و قلب انسان تجلی می کند واین دو قوه و استعداد، مورد بحث و مناقشه همیشگی اندیشمندان درطول تاریخ بشریت بوده است ، هرچند مساله و موضوع تازه ای نیست ، اما ابعاد و زوایای آن ، آنقدر عمیق وپیچده است که جا دارد همواره نگاهی نو، برآن داشت .      آنچه در نوشتار حاضر موردنظر است، تنها انجام گوشه اى از این کار گسترده است ، براى تحقیق در مساله «رابطه عقل و عشق» به منظور تبیین حقیقت وماهیت واعتبارو چگونگی ارتباط وتعامل این دو شاخصه وجود آدمی یعنی عقل وخرد وعشق وبعدعرفانی انسان انجام شده وباروش وشیوه ی مطالعات توصیفی – تحلیلی وبا ابزار کتابخانه ونرم افزاری ومطالعات میدانی به این نتیجه دست می یابیم که دو کانال معرفتی انسان نه تنها برترین ومهمترین وسیله اند بلکه خودهدف اولیه کمالات انسان هستند ودرسایه ی این دو بال محرک وکانال معرفتی، انسان ها چه بصورت فردی وچه بصورت گروهی می توانند استعدادهای خود را تارسیدن به مقطد نهایی که وصول به حقیقت مطلق میباشد، شکوفا نموده وتمام قله های   علمی وعملی رافتح نماید.   با روند مطالعاتی ازمنابع مختلف مقالات ومجلات وکتب متعدد دراین زمینه ، به این نتیجه رسیدیم که هرچند محققان وپژوهشگران ومولفان به صورت جسته وگریخته وجزیی وتک بعدی به برخی اززوایای ابعادمختلف آدمی رسیده اند، اما به نظر میرسد که درزمینه ارتباط وچگونگی تعامل ابعاد مختلف انسان به ویژه بعدعقلانی وعرفانی، بطور جامع وهماهنک کمتربحث وبررسی صورت گرفته است ولذا ما با مدداز مجموعه آیات وروایات وکمک ازتلاشها وکارهای بزرگان علم ومعرفت ، نقش وچگونگی این ارتباط وتعامل راموردتحقیق وتدقیق بیشترقراردادیم ودراین تحقیق وبضاعت اندک به این مقصود رهنمون شدیم که رسیدن به مقصدومقصود تعلیم وتربیت با این دو مرکب خدادادی، نه تنها   ناممکن نیست، بلکه مددکاد ویارویاور همدیگر هستند0   وحی الهی هم پشتوانه وپشتیبان وحامی وهدایتگر این دوبعد معرفتی انسان ها درکاروان تعلیم وتربیت میباشد0 وماکارخود رادراین راستا به این صورت آغاز و به اتمام رساندیم که: ابتدا این دو واژه «عقل وعشق» را ازنظر لغوی واصطلاحی بررسی کرده سپس   مفهوم فلسفی وعرفانی آنها ازدیدگاه فلاسفه وعرفا بررسی کرده   ، واصول ومبانی تعلیم وتربیت را تبیین کرده ودرپایان هم به رابطه ی آنهادرقرآن   وسنت   پرداخته   وآن را در چهارفصل منظم و مجزا، تهیه وتنظیم نموده ایم.   درفصل اول به بیان کلیات ، عقل وعشق و تعلیم وتربیت پرداخته   و در فصل دوم دیدگاه قرآن وسنت ونظرات فلاسفه وعرفا را   درباره عقل   بیان نموده و درفصل سوم دیدگاه اسلام را از منبع غنی قرآن وسنت ونظرات فلاسفه وعرفای اسلامی درباره نقش وجایگاه عشق و محبت درنظام تعلیم وتربیت، مورد بررسی قرار داده ایم0   درفصل چهارم رابطه عقل وعشق ولزوم هماهنگی وهمکاری وچگونگی این ارتباط ، درروند تعلیم وتربیت را، مورد بحث وبررسی قرار داده ایم ودرپایان از مجموع مطالب   ، جمع بندی ونتیجه گیری بعمل آورده ایم.

داعش به عنوان یک جریان سلفی و نیروئی انتحاری، نظم ژئوپلیتیک منطقه را برهم زده و در تلاش است با یک ایدئولوژی «انترناسیونالیستی»، مرزهای مبتنی بر سایس-پیکو را محو و دولتی جدید برقرار کند. بحرانی نوظهور و انسان ساخت که نقل را بر عقل مقدم می داند و ضمن برداشتی ظاهرگرایانه و گزینشی از قرآن و سنت، هرگونه اجتهاد و تاویل و تفسیر را رد می کند. این گروهک چند ملیتی انحصارگرا با خوانشی افراطی از مفاهیم بنیادین اسلامی، معتقد است که اسلام را باید مطابق فهم و برداشت پیشوایان سه قرن نخست اسلامی (خیرالقرون)، به عنوان یک حجت شرعی برای تمام زمان ها و مکان ها دریافت و اجرا نمود. در کنشگری و تشدید مواضع خصمانه این گروه چند ملیتی نمی توان نقش عوامل غیرایدئولوژیک منطقه ای و فرامنطقه ای را نادیده گرفت. مع الوصف، داعش برای استقرار خلافت مورد نظر خود رفتاری غیرانسانی، جنایاتی هولناک، خشونتی بی سابقه، کلاسیک، عریان، مستقیم و مضاعف از خود بروز داد. این طرز تفکر با صلح به عنوان یک اصل اخلاقی مخالف و مشتاق نسل زدایی است؛ در این راستا با ارائه معنایی مضیق از اسلام و مفهومی بسیار گسترده از کفر با جنائی کردن دین، تبدیل به یکی از منابع ایجاد تنش، خشونت مفرط و هویت یابی خاص در منطقه و بعضی از نقاط جهان شد. این جریان نوسلفی معتقد است که باید جهان سرتاپا کفر و ضلالت و «جامعه جاهلی» را به روش قهرآمیز نجات داد. گروهکی تکفیری-تروریستی که با استناد به آیه 123 سوره توبه، تندروهای جهان اهل سنت را به سوی مبارزه با مسلمانان غیروهابی اعم از شیعه و سنی به عنوان «دشمن نزدیک» و اولویت اصلی خود دعوت می کند. بر این اساس توانستند افراد زیادی از خاورمیانه، شمال آفریقا و سراسر جهان جذب کنند و ضمن توجیه مذهبی رفتار خود، تلاش کردند برای یارگیری بیشتر، خود را منجی اهل سنت معرفی کنند؛ اما دست کم بخشی مهمی از اندیشمندان جهان اهل سنت این گروهک را رد کرده و یا اینکه به خاطر شدت عمل و خشونت داعش سعی نموده از آن فاصله بگیرند. بنابراین روند رو به رشد ظهور جریان های تکفیری-تروریستی در منطقه و اقصی نقاط جهان، همگان را متوجه خطر فراگیر آن ها کرده است و نظر به مواضع و اقدامات ضد ایرانی داعش، بررسی عملکرد جریانات سلفی-تکفیری-تروریستی از اهمیت خاصی برخوردار خواهد بود و به تدوین استراتژی مناسب برای حفظ وحدت در بین مسلمانان و همچنین مقابله با جریان های افراطی و ایجاد امکان انتخاب های بیشتر و موثرتر برای کنترل و مهار آن ها از سوی جمهوری اسلامی ایران کمک خواهد کرد. لذا در این پژوهش به دنبال این پرسش خواهیم بود که مبانی فکری اقدامات خشونت آمیز داعش چه نسبتی با مبانی معرفتی و اعتقادی فِرق چهارگانه اهل سنت دارد. برای پاسخ به این پرسش از روش تحلیل توصیفی-تحلیلی و کتابخانه ای استفاده شده است.

چکیده در اصطلاح به دوره­ی پیش از اسلام که در آن اکثر مردم به شرک و کفر می­پرداختند ،«جاهلیت »می­گویند البته در این دوره برخی نیز موحد و خداپرست بودند و اخلاق حسنه داشتند .دراین نوشتار آداب و رسوم عرب جاهلی   و تاثیر آن­ها بر جامعه آن روز و نحوه­ی بر خورد پیامبر(ص) و قرآن با این سنن و همچنین بازگشت جامعه اسلامی به سنن مردود جاهلی مورد بررسی قرار گرفته­است .در دوره جاهلیت سنّت­های زشت، بسیاری مانند زنده به گورکردن دختران ؛سوت وکف­زدن   و برهنه­شدن در طواف خانه خدا ؛شرابخواری و فحشا؛تجاوز و جنگ و خونریزی و خرافات ،میان اعراب رواج داشت   ولی با این حال نمی­توان سنّت­های پسندیده­ی آن­ها مانند مهمان نوازی ؛وفای به عهد ؛شجاعت و حمایت از مظلومان را نادیده­گرفت ؛زیرا همین سنّت­ها بود که در نهایت فطرت خفته­ی بسیاری از آن­ها را بیدار و موجب هدایت آنان شد .پیامبر گرامی (ص)در برخورد با سنّت­های جاهلی عرب، روش دوگانه­ای را در پیش­گرفتند. نخست با تلطیف نمودن صفات پسندیده آن­ها را پذیرفت و دیگر با شماری از سنن ناپسند بر­خورد قاطع کردند وآن­ها را رد نمودند   .اما با رحلت پیامبر، جامعه­ی اسلامی مهیای بازگشت به دوره­ی جاهلیت گردید و این بازگشت در دوره امویان تسریع گردید .امویان که سابقه دشمنی وکینه­توزی با اسلام و قرآن را داشتند به جای توسعه­ی اسلام و برادری و برابری به احیای تعصب نژادی و قبیله­ای و برتری قومی عرب پرداختند .