چکیده با توجه به افزایش روزافزون جمعیت جهانی و ضرورت تامین امنیت غذایی پایدار، گندم نان (Triticum aestivum L.) به‌عنوان یکی از اصلی‌ترین منابع کالری و پروتئین برای بخش قابل توجهی از مردم جهان، نقشی حیاتی ایفا می‌کند. با این‌حال، تولید آن در مناطق معتدل و خشک مانند ایران به‌شدت تحت تاثیر تنش‌های غیرزیستی، به‌ویژه خشکی و گرمای انتهای فصل، قرار دارد. زودرسی یک صفت زراعی مهم در گندم است که امکان فرار از این تنش‌ها را فراهم می‌کند. هدف این پژوهش، ارزیابی تنوع ژنتیکی ?? ژنوتیپ گندم نان (?? لاین و ? شاهد)، شناسایی لاین‌های زودرس و پُربازده و بررسی ساختار ژنتیکی صفات فنولوژیک و عملکردی در منطقه کرمانشاه بود. آزمایش در سال زراعی ????–???? در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد. بذرها از لاین‌های پیشرفته حاصل از تلاقی بین ارقام آزادشده کشور انتخاب شدند. صفات فنولوژیک، زراعی و بیوشیمیایی اندازه‌گیری شدند. نتایج تجزیه واریانس نشان داد بین ژنوتیپ‌ها از نظر تمام صفات مورد بررسی تفاوت بسیار معنی‌داری وجود دارد که بیانگر پتانسیل مناسب مواد گیاهی برای برنامه‌های اصلاحی است. ژنوتیپ‌های ??، ? و ?? زودرس‌ترین و ژنوتیپ‌های ? و ?? دیررس‌ترین لاین‌ها بودند. بیشترین عملکرد دانه به‌ترتیب در ژنوتیپ‌های ?? (37/770 گرم بر مترمربع)، بک‌کراس زمستانه روشن (40/766 گرم بر مترمربع)، ?? (15/760 گرم بر مترمربع) و ?? (79/696 گرم بر مترمربع) مشاهده شد. عملکرد دانه همبستگی مثبت و معنی‌داری با وزن سنبله در مترمربع، شاخص برداشت و تعداد سنبله در مترمربع داشت. تحلیل مولفه‌های اصلی شش مولفه را استخراج کرد که در مجموع 29/81 درصد از واریانس کل را تبیین کردند؛ مولفه اول عمدتاً به صفات فنولوژیک و مولفه دوم به صفات عملکردی مربوط بود. تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها را به پنج گروه تفکیک کرد؛ خوشه سوم شامل زودگلده‌ترین و زودرس‌ترین ژنوتیپ‌ها بود که بیشترین تعداد سنبله، عملکرد دانه و عملکرد بیولوژیک را داشتند. این نتایج وجود تنوع ژنتیکی کافی برای اصلاح صفات عملکردی و فنولوژیک را تایید می‌کند و شناسایی لاین‌های زودرس و پُربازده (به‌ویژه ژنوتیپ‌های خوشه سوم) را به‌عنوان رویکردی موثر برای بهبود مقاومت به تنش‌های محیطی و افزایش کارایی مصرف آب در برنامه‌های اصلاحی آینده پیشنهاد می‌کند. کلیدواژه: خشکی انتهای فصل، تنش گرما، تنوع ژنتیکی، عملکرد دانه، زودرسی

خانواده گندمیان نقش مهمی در تغذیه انسان و دام دارند. یولاف به‌عنوان یک غله و علوفه با کیفیت بالا اهمیت ویژه‌ای دارد. افزایش تولید علوفه به‌دلیل تقاضای دام و محدودیت منابع نیاز می‌شود. بررسی تنوع مورفولوژیک، فنولوژیک، خصوصیات علوفه‌ای و شیمیایی40 ژنوتیپ یولاف هگزاپلوئید، به هدف دستیابی به ژنوتیپی با خصوصیات علوفه‌ای و زراعی مناسب در سال زراعی 1402 – 1401 در مزرعه ‌تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی واقع در استان کرمانشاه انجام شد. طرح آزمایشی به صورت بلوک¬های کامل تصادفی با 40 تیمار شامل ژنوتیپ‌های انتخاب شده علوفه‌ای از آزمایشات قبلی در سه تکرار اجرا گردید. نتایج تجزیه واریانس تفاوت معنی‌دار در تمام صفات به‌جز ارتفاع گیاه را نشان داد. ژنوتیپ‌های، RYHTI، CHINESE، HOUDAN و STORMONT IRISدر صفات کمی نظیر وزن علوفه تَر، شاخص برداشت، عملکرد دانه، تعداد خوشه و عملکرد کاه برتری داشتند، در حالی که ژنوتیپ‌های، JARLE، RUBIDA، VENTURA و ALASKA به واسطه ویژگی‌های کیفی نظیر محتوای خاکستر، درصد چربی خام، درصد پروتئین خام و درصد فیبر خام متمایز شدند. از نظر فنولوژیک، ژنوتیپ KENT به‌عنوان زودرس‌تترین و ژنوتیپ SUPPORT به‌عنوان دیررس‌ترین معرفی شدند که به‌ترتیب برای مناطق با فصل رشد کوتاه و طولانی مناسب هستند. نتایج تجزیه خوشه‌ای نیز تاییدکننده یافته‌های مقایسه میانگین بوده و ژنوتیپ‌های JARLE و FORWARD و همچنین ACACIA و CHINESE را از نظر مجموعه‌ای از صفات زراعی و کیفی برتر معرفی کرد. بررسی همبستگی صفات نشان داد که برخی صفات کمی با صفات کیفی همبستگی منفی داشته و در مقابل میان برخی صفات کیفی همبستگی مثبت وجود دارد که بیانگر تمرکز ژنوتیپ‎‌ها بر یک گروه از صفات است. در نهایت، با استفاده از شاخص انتخاب ژنوتیپ ایده‌آل، ژنوتیپ ACACIA به‌عنوان ژنوتیپ برتر برای ادامه برنامه‌های اصلاحی معرفی گردید. کلیدواژه‌ها: تجزیه مولفه‌ اصلی، تجزیه خوشه‌ای، پروتئین خام، شاخص انتخاب ژنوتیپ، عصاره اتری.

ضرورت افزایش عملکرد و­کیفیت گندم، تحمل به تنش‌های زیستی و غیرزیستی، سازگاری با تغییرات آب و هوایی و نیزافزایش جمعیت جهان، نیاز به به­نژادی گندم از طریق اجداد وحشی آن از جمله گندم امر (Triticum turgidum   .dicoccoides) را افزایش داده است. توانایی گندم امر در ایجاد عملکرد بالا در خاک های ضعیف و مقاومت به بیماری و تحمل به تنش خشکی و گرما، آن را به‌عنوان گونه­ای مهم و دارای مخزن ژنی بسیارغنی مورد توجه قرار داده است. در تحقیق حاضر، به­­منظور بررسی تنوع ژنتیکی ژرم­پلاسم گندم امر ازنظر ویژگی­های فنولوژیک، آگرومورفولوژیک و همچنین صفات کیفی دانه از جمله غلظت آهن، روی و پروتئین محلول دانه، 150 ژنوتیپ گندم امر با منشا کشورهای مختلف (ایران، سوریه، ترکیه، لبنان، عراق و فلسطین اشغالی) در قالب طرح آلفا لاتیس با دو تکرار در سال زراعی 1402-1401 درشرایط دیم و آبیاری تکمیلی در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی، مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج حاصل از تجزیه واریانس مرکب نشان داد اثر محیط برای کلیه­ی صفات اندازه­گیری شده به­جز طول سنبله و طول پدانکل، اثر ژنوتیپ برای تمامی صفات به­جزشاخص کلروفیل برگ و اثر متقابل ژنوتیپ × محیط برای تمامی صفات به­جز شاخص کلروفیل برگ و روز تا سنبله دهی معنی­دار بود. بیشترین میزان وراثت پذیری عمومی (86/0) برای صفت ارتفاع بوته در شرایط دیم حاصل شد که می­تواند بیانگر احتمال انتخاب موفقیت آمیز برای این صفت باشد. بر اساس نتایج تجزیه همبستگی فنوتیپی و ژنوتیپی در هر دو شرایط مورد بررسی، ارتفاع بوته با طول سنبله و تعداد دانه در سنبله و همچنین طول سنبله با تعداد دانه در سنبله و طول پدانکل همبستگی مثبت و معنی­داری داشت. در هر دو شرایط بین صفات محتوای آهن و روی دانه، همبستگی مثبت و معنی داری مشاهده شد و به­احتمال زیاد می­توان این دو صفت را همزمان باهم افزایش داد. در شرایط آبیاری تکمیلی، بین محتوای روی و پروتئین محلول دانه همبستگی منفی و معنی داری مشاهده شد. تجزیه­ی خوشه­ای به­روش UPGMA و WARD براساس صفات اندازه­گیری شده و با توجه به نتایج F کاذب، ژنوتیپ های گندم امر را در شرایط دیم به چهار گروه و در شرایط آبیاری تکمیلی به دو گروه تقسیم نمود.    واژه­های کلیدی: تنوع ژنتیکی، شاخص­های تحمل خشکی، صفات فنولوژیک، صفات کیفی دانه، صفات مورفولوژیک، گندم امر   

   چکیده تنوع ژنتیکی آلل‌­های مطلوب برای مقاومت به تنش زیستی و غیرزیستی، عملکرد و صفات مربوط به عملکرد و صفات کیفی در خویشاوندان وحشی گیاهان زراعی حفظ شده­‌اند. گندم ایمر (Triticum dicoccoides, 2n = 4x = 28) پوشینه­دار با تنوع ژنتیکی وسیع، نیای وحشی گندم‌­های زراعی تتراپلویید و هگزاپلویید است که در مناطق نامساعد برای کشاورزی هم به­طور وسیع رشد می‌­کند. گندم ایمر منبعی از تنوع ژنتیکی است و ژن­‌های ارزشمندی از خویشاوندان وحشی باستانی­‌اش دارد که در طی اهلی­کردن گندم هگزاپلویید از بین رفته­‌اند، بنابراین بررسی تنوع ژنتیکی گندم ایمر برای بهبود عملکرد و کیفیت محصولات ضروری است. ترانسپوزون‌­ها قطعاتی از ژنوم موجود زنده هستند که قادرند در ژنوم میزبان جابجا شوند ممکن است قطعه­های از ژنوم را انتخاب کنند که به جابجا­شدن آن­ها به جایگاه جدید کمک می­کنند. در این پژوهش، با استفاده از نه نشانگر مبتنی بر رتروترانسپوزونی IRAP و شناسایی ارتباط صفات مختلف زراعی شامل صفات مورفولوژیک، فنولوژیک و فیزیولوژیک با نشانگر­های مورد بررسی برای ارزیابی تنوع ژنتیکی 104 ژنوتیپ‌ گندم ایمر وحشی استفاده شدند. درصد جایگاه‌­های چندشکلی برای نشانگرهای   IRAPبا میانگین 74/86 درصد بود. دامنه­ی ضریب تشابه ژنتیکی جاکارد از 41/0 تا 90/0 بود که بیانگر مقداربالای تنوع ژنتیکی در نمونه­های مورد مطالعه است. بر اساس مدل GLM و MLM به­ترتیب در مجموع 201 و   160جایگاه ژنی معنی­دار مرتبط با صفات مورد مطالعه در سطوح احتمال 5 و 1 درصد شناسایی شدند. در بررسی همبستگی پیرسون بین صفات نشان داد که بین محتوای روی با آهن در شرایط دیم همبستگی مثبت و معنی­دار وجود داشت و بین محتوای روی دانه با طول سنبله همبستگی منفی و معنی­دار وجود داشت. با توجه به اینکه ضرایب همبستگی پیرسون در شرایط دیم بیشتر از ضرایب همبستگی ژنتیکی بود، امکان دارد افزایش تعداد همبستگی پیرسون صفات مورد مطالعه عامل محدود­کننده­ی تاثیرپذیری شدید این صفات از تغییرات محیطی باشد. در این تحقیق افزایش طول سنبله و ارتفاع بوته منجر به افزایش تعداد دانه در سنبله گندم ایمر شد که به نحوی راهبردی برای افزایش عملکرد گندم محسوب می­شود. در تجزیه به مختصات اصلی PCA سه مولفه اول 6/67 درصد از تغییرات مولکولی و به ترتیب 38/63، 24/2، 98/1 درصد از تغییرات را توجیه کردند و کل تغییرات (100 درصد) توسط 104 مولفه توجیه گردید.    کلید واژگان: تنوع ژنتیکی، گندم ایمر،IRAP   وREMAP

چکیده اثرات مفید امگا 3، لیگنان­ها (استروژن­های گیاهی) و فیتواسترول­های موجود در دانه­های روغنی مختلف در بیماری­های قلبی عروقی، آرتریت روماتوئید، چاقی، دیابت، سرطان و فشار خون بالا به دلیل خاصیت آنتی اکسیدانی و ضد التهابی آنها به اثبات رسیده­است. همچنین دانه­های روغنی در سرتاسر جهان رشد می­کنند و از محصولات مهم اقتصادی محسوب می­شوند. اخیراً دانه‌های روغنی به­دلیل داشتن مواد مغذی گیاهی که فواید سلامتی مختلفی به­ویژه در پیشگیری و درمان بسیاری از بیماری‌های غیرواگیر دارند بسیار مورد توجه قرار گرفته­اند. چیا (Salvia hispanica L ) گیاهی علفی متعلق به خانواده Lamiaceae است. چیا گیاهی­ دانه روغنی­است که غنی از اسید چرب امگا 3، پروتئین با کیفیت بالا، مقدار زیادی فیبر غذایی، مواد معدنی و ویتامین­ها می­باشد همچنین این گیاه حاوی طیف گسترده­ای از آنتی­اکسیدان­های پلی فنلی است که از روغن این گیاه در برابر اکسیداسیون شیمیایی و میکروبی محافظت می­کند. هدف از انجام این آزمایش که برای اولین باردر کشور انجام شده­است بهینه­سازی شرایط القای کالوس و ریزازدیادی گیاه چیا تحت غلظت­های مختلف تنظیم­کننده­های رشد و استفاده از ریزنمونه­های مختلف جهت ریزازدیادی گیاه چیا می­باشد. آزمایش القای کالوس با استفاده از سه ریزنمونه   شامل (هیپوکوتیل، کوتیلدون و برگ) و تنظیم­کننده رشد 2,4-D در غلظت­های 0، 5/0، 1، 5/1 و 2   میلی­گرم در لیتر به­همراه غلظت ثابت 1/0 از تنظیم­کننده رشد BAP به­صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. نتایج این آزمایش نشان داد بهترین ترکیب جهت القای 100% کالوس در سطح 5/1 میلی­گرم در لیتر2,4-D به­همراه 1/0 میلی­گرم در لیترBAP و ریزنمونه هیپوکوتیل به­دست آمد.آزمایش باززایی مستقیم باپنج ریزنمونه شامل (جوانه انتهایی، کوتیلدون، هیپوکوتیل، برگ و گره) و BAP در هفت سطح شامل 0، 5/0، 1، 5/1، 2، 4 و 6 میلی­گرم در لیتر و به­صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام­شد. نتایج آزمایش باززایی مستقیم نشان داد که بیشترین درصد باززایی مستقیم 100% و بیشترین تعداد ساقه در ریزنمونه (21/8) درترکیب   تنظیم­کننده رشدBAP   در غلظت 2 میلی­گرم در لیتر و ریزنمونه جوانه انتهایی (shoot tip)   به­دست­آمد. آزمایش ریشه­زایی با تنظیم­کننده رشد IBA در سطوح 0، 1 و 2   میلی­گرم در لیتر در قالب طرح کاملا تصادفی در سه تکرار انجام شد. نتایج آزمایشات ریشه­زایی نشان داد که بیشترین درصد ریشه­زایی 100% و بیشترین تعداد ریشه (89/4)   با بیشترین طول ریشه (03/ 7 سانتی­متر) در تیمار شاهد و در محیط­کشتMS   فاقد تنظیم­کننده رشدIBA   به­دست­آمد. کلمات کلیدی: چیا، ریز­ازدیادی، کشت بافت، محیط کشت   

      چکیده جوانه زنی و سبز شدن یکی از مهمترین مراحل رشد گیاه زراعی است، لذا جوانه زنی مناسب در محدوده وسیعی از شرایط محیطی برای استقرارگیاهچه ضروری است. برای شناسایی ژنوتیپ­های متحمل به خشکی چندین معیار انتخاب شده است که یکی از آن­ها انتخاب ژنوتیپ­ها بر اساس شاخص­های تحمل به خشکی است که بر اساس آن ژنوتیپ­های مقاوم انتخاب می­شوند. در این تحقیق، 20 رقم جو ایرانی و 24 رقم جو اروپایی،   به منظور بررسی تحمل تنش شوری در مرحله جوانه زنی، در سه سطح شوری (100،   200 و 300 میلی مولار کلریدسدیم) و یک سطح شاهد (آب مقطر) در سه تکرار در آزمایش فاکتوریل براساس طرح کاملاً تصادفی بررسی گردیدند. برای بررسی ارقام مورد مطالعه از نظر حساسیت و مقاومت به تنش خشکی از شاخص‌های تنش، داده­های حاصل از اندازه­گیری سه صفت عملکرد دانه، عملکرد بیولوژیک و تعداد سنبله در متر مربع، بر پایه طرح بلوک­های کامل تصادفی با سه تکرار در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی در سال زراعی 99-1398در شرایط دیم   و آبیاری (در مراحل گلدهی و پر شدن دانه) مورد استفاده قرار گرفت. پارامترهای ژنتیکی صفات در هر دو شرایط اندازه­گیری شد. نتایج تجزیه واریانس صفات مرتبط با جوانه زنی نشان داد که اثر شوری، اثر رقم و اثر متقابل شوری× رقم در همه صفات معنی دار شد. با افزایش سطح شوری از 0 تا 300 میلی‌مولار، کلیه صفات و شاخص­ها به­جز میانگین زمان جوانه­­زنی کاهش یافت. درصد جوانه­زنی همبستگی مثبت و معنی­داری با طول کل گیاهچه، طول ساقه­چه، شاخص بنیه بذر، میانگین سرعت جوانه زنی و شاخص سرعت جوانه زنی داشت. تجزیه خوشه‌ای با استفاده از روش Ward بر اساس مربع فاصله اقلیدسی، ارقام مورد مطالعه براساس صفات اندازه گیری شده در آزمایش جوانه­زنی تحت سطوح مختلف شوری را به دو گروه تقسیم نمود. ارقام 25 (SIRIO)، 28 (SFERA)، 23 (PONENTE)، 38 (ALFEO)، 16(نصرت)، 4 (ماکوئی)، 19 (EXPLORA)، 32 (ALISEO)، 5 (زرجو)، 33 (NURE)، 36 (SCIROCCO)، 15 (سرارود)، 29 (ALIMINI)، 31 (VEGA)، 37 (TREBBIA)، 24(ALCE)، 30 (ALDEBARAN)، 10 (صحرا)، 13 (نیمروز)، 7 (جنوب)، 12 (یوسف)، 18 (COMETA)، 41 (انصار)، 8 (کارون) و 14 (ریحان) در مرحله جوانی­زنی از خصوصیات بهتری جهت تحمل تنش برخوردار بودند. نتایج تجزیه واریانس صفات زراعی   در دو محیط آبی و دیم حاکی از تفاوت معنی­دار ارقام جو مورد بررسی از لحاظ   صفات اندازه‏گیری شده بود. براساس نتایج حاصل از جدول مقایسه میانگین صفات، بیشترین مقدار عملکرد دانه در رقم 35 (AIACE) مشاهده شد. شاخص میانگین حسابی بهره­وری (MP)،   شاخص تحمل تنش (STI) و میانگین هندسی بهره­وری (GMP) با عملکرد دانه در هر دو شرایط دیم و آبیاری همبستگی داشتند. نتایج حاصل از تجزیه خوشه­ای براساس شاخص­های تحمل خشکی توسط روش UPGMA و براساس مربع فاصله اقلیدسی ارقام جو ایرانی و اروپایی به دو گروه تقسیم شدند. ارقام 35 (AIACE)، 39 (ZACINTO)، 44 (سرارود 1)، 37 (TREBBIA) و 25 (SIRIO) از لحاظ تمامی شاخص­ها به­جز عملکرد دانه در شرایط دیم دارای میانگین بالاتری بودند. گزینش بر اساس شاخص­­های مولفه اول و دوم ارقام 5 (زرجو)، 1 (فجر 30)، 33 (NURE)، 36 (SCIROCCO)، 15 (سرارود)، 12 (یوسف)، 41 (انصار)، 14 (ریحان)، 21 (MARTINO)‌ و 43 (محلی) با دارا بودن مقادیر بالای مولفه اول و مقادیر پایین مولفه دوم به­عنوات ارقام دارای تحمل بالاتری به خشکی معرفی نمود. برآورد متفاوتی از پارامترهای ژنتیکی صفات در محیط آبیاری و   دیم به­دست آمد. تعداد سنبله در متر مربع در هر دو شرایط دیم و آبی دارای درصد وراثت پذیری عمومی متوسط و بیشترین میانگین پیشرفت ژنتیکی بودند. ارقام 5 (زرجو)،   33 (NURE)، 36 (SCIROCCO)، 15 (سرارود)، 37 (TREBBIA)، 12 (یوسف)، 41 (انصار)، 14 (ریحان)، 37 (TREBBIA) و 25 (SIRIO) از تحمل به تنش شوری در مرحله جوانه­زنی و نیز تحمل به تنش خشکی در شرایط تنش خشکی برخوردار بودند. کلید واژگان:

  دانه کاملینا باترکیبات منحصربه فردی که دارد ودر این پژوهش، سیزده لاین هاپلوئید مضاعف کاملینا در قالب طرح بلوک‏های کامل تصادفی با سه تکرار انجام شد.ویژگی‏ های مورد مطالعه شامل صفات مورفولوژیک، زراعی و بیوشیمیایی بود

گوجه‌فرنگی با توجه حالت تازه خوری و قابلیت فرآوری، از محصولات باغی مهم جهان بوده و پرمصرف ترین سبزی بعد از سیب‌زمینی است. در کنار ارزش غذایی، گوجه فرنگی به عنوان گیاه مدل نیز موضوع تحقیق و پژوهش‌های بسیاری می‌باشد. وجود تنوع ژنتیکی اساس اصلاح گیاهان جهت انتخاب ارقام جدید با صفات مطلوب و سازگار با محیط است. شناسایی مکان‌ ژن‌های کنترل کننده صفات در تسریع روند اصلاحی موثر است. در این پژوهش به منظور بررسی تنوع ژنتیکی و شناسایی نشانگرهای مرتبط با 21 صقت مورفولوژیک در 99 ژنوتیپ گوجه‌فرنگی از نشانگر مولکولی ISSR استفاده شد.پ. از بین 20 آغازگر مورد بررسی 17 آغازگر پلی مورفیسم نشان دادند. میزان چندشکلی متوسط 97 درصد برآورد شد و نه آغازگر 100 درصد چندشکل بودند. بررسی شاخص‌های نشانگری نشان داد UBC 876 بالاترین مقادیر شاخص‌های نشانگری را داشت. طبق نتایج این پژوهش تنوع ژنتیکی بین ارقام گوجه‌فرنگی رایج در ایران نسبتا بالا ارزیابی شد. نتایج تجزیه ارتباط نشان داد بین 100 مکان ژنی با 19 صفت ارتباط بسیار معنی داری وجود دارد(P?0.01). براساس نتایج بدست آمده برخی مکان‌های ژنی کنترل کننده صفات از جمله UBC 3-1130، UBC 808-820 و UBC 825-580 با چندین ژن کنترل کننده صفت ارتباط معنی دار داشتند. شناسایی نشانگرهای مشترک به دلیل گزینش همزمان چند صفت اهمیت زیادی در اصلاح گیاهان دارد.  کلمات کلیدی: تجزیه پیوستگی، همبستگی صفات ، نشانگر ریزماهواره، Lycopersicon esculentum Mill..  

[1]MAS استفاده می‌شود، نشانگر 2

   به‌منظور بررسی تنوع ژنتیکی 361 ژنوتیپ یولاف زراعی از نظر صفات مختلف زراعی و مورفولوژیکی، آزمایشی در قالب طرح لاتیس مربع در دو تکرار در سال زراعی 1399-1398 در مزرعه آزمایشی دانشگاه رازی کرمانشاه انجام گردید. نتایج حاصل از تجزیه واریانس، نشان‌دهنده وجود تنوع برای تمام صفات در سطح احتمال یک درصد بود. ضرایب همبستگی برای عملکرد دانه نشان داد که این صفت همبستگی مثبت با صفات شاخص برداشت، تعداد خوشه در مترمربع، وزن هزاردانه، عملکرد بیولوژیک و وزن هکتولیتر دارد. در تجزیه به عامل‌ها، 05/76 درصد از تغییرات داده‌ها توسط سه عامل توجیه شد. نتایج تجزیه رگرسیون گام‌به‌گام حاکی از توجیه 2/76 درصد از تغییرات صفت عملکرد دانه توسط صفات خوشه در مترمربع، وزن هزاردانه، تعداد دانه در خوشه، عملکرد بیولوژیک، روز تا رسیدگی فیزیولوژیک، ارتفاع بوته و وزن هکتولیتر بود. بر اساس نتایج تجزیه علیت، صفات عملکرد بیولوژیک و پس از آن، تعداد دانه در خوشه و وزن هزاردانه، به‌ترتیب بیشترین اثر مستقیم و مثبت را بر عملکرد دانه داشتند. بیشترین اثر غیر مستقیم مثبت را تعداد خوشه در مترمربع از طریق روز تا رسیدگی فیزیولوژیک بر عملکرد دانه نشان داد. تجزیه خوشه‌ای، ژنوتیپ‌های مورد بررسی را در ده گروه قرار داد. بر اساس نتایج تجزیه خوشه‌ای و شاخص مقادیر ژنوتیپ ایده‌آل (SIIG)، ژنوتیپ شماره 285 (220-NMO-758) به‌عنوان ژنوتیپ با عملکرد بالا در بین 361 ژنوتیپ مورد بررسی، شناخته شد.

به­نژادگران با بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در شرایط مختلف   محیطی، می­توانند ژنوتیپ­هایی با عملکرد قابل قبول و پایدار را با دقت انتخاب کنند. لذا این این پژوهش با هدف بررسی پایداری عملکرد دانه?? ژنوتیپ گندم نان (23 ژنوتیپ و دو رقم پیشتاز و پیشگام) انجام شد. آزمایش در سال زراعی 98-1397 در مزرعه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه در دو شرایط دیم و آبیاری و در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار   انجام شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس ساده و مرکب برای صفات مورد بررسی (عملکرد دانه، وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در متر مربع) نشان داد ژنوتیپ­ها در محیط دیم از نظر وزن هزار دانه با هم تفاوت بسیار معنی­داری داشتند و در تجزیه مرکب نیز اثر محیط و اثر ژنوتیپ برای وزن هزار دانه معنی­دار شد. به منظور تعیین پایداری ژنوتیپ ها عملکرد دانه در سال زراعی 98-1397 و سه سال قبل از آن در دو شرایط آبی و دیم (هشت محیط E1، E2، E3، E4،E5 ، E6، E7 و E8) ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب نشان داد اثر سال، سال × مکان، ژنوتیپ و ژنوتیپ× سال برای عملکرد دانه معنی دار است. تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ های گندم بر اساس مدل AMMI به منظور تجزیه­ی اثر متقابل ژنوتیپ ×محیط انجام و چهار مولفه اول در سطح احتمال یک درصد معنی­دار شدند. دو مولفه­ی اصلی اول و دوم بترتیب با 38/49 و 42/26 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل در مجموع 76 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل را به خود اختصاص دادند. ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 9 به دلیل داشتن کمترین مقادیر مولفه اول به عنوان ژنوتیپ­های پایدار و ژنوتیپ­های 7 ، 5 و 9 بدلیل میانگین عملکرد نزدیک به میانگین کل به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی بالایی شناسایی شدند. براساس بای­پلات مدل AMMI1 ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 25 به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی و پایدار و ژنوتیپ های 7 و 25 به عنوان ژنوتیپ با عملکرد و پایداری بالا شناسایی شدند. بر اساس مدل AMMI2 نیز ژنوتیپهای 21، 7، 23، 6 و 5 به عنوان ژنوتیپ­های دارای پایداری عمومی و براساس روش GGE biplot ژنوتیپ­های شماره 1، 16، 2، 10 دارای پایداری بالایی معرفی می­شوند. کلید واژگان: اثر متقابل ژنوتیپ × محیط، روش امی، سازگاری، گندم. به­نژادگران با بررسی اثر متقابل ژنوتیپ و محیط در شرایط مختلف   محیطی، می­توانند ژنوتیپ­هایی با عملکرد قابل قبول و پایدار را با دقت انتخاب کنند. لذا این این پژوهش با هدف بررسی پایداری عملکرد دانه?? ژنوتیپ گندم نان (23 ژنوتیپ و دو رقم پیشتاز و پیشگام) انجام شد. آزمایش در سال زراعی 98-1397 در مزرعه تحقیقات کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه در دو شرایط دیم و آبیاری و در قالب طرح آزمایشی بلوک‌های کامل تصادفی در سه تکرار   انجام شد. نتایج حاصل از تجزیه واریانس ساده و مرکب برای صفات مورد بررسی (عملکرد دانه، وزن هزار دانه، تعداد دانه در سنبله و تعداد سنبله در متر مربع) نشان داد ژنوتیپ­ها در محیط دیم از نظر وزن هزار دانه با هم تفاوت بسیار معنی­داری داشتند و در تجزیه مرکب نیز اثر محیط و اثر ژنوتیپ برای وزن هزار دانه معنی­دار شد. به منظور تعیین پایداری ژنوتیپ ها عملکرد دانه در سال زراعی 98-1397 و سه سال قبل از آن در دو شرایط آبی و دیم (هشت محیط E1، E2، E3، E4،E5 ، E6، E7 و E8) ارزیابی شد. نتایج تجزیه مرکب نشان داد اثر سال، سال × مکان، ژنوتیپ و ژنوتیپ× سال برای عملکرد دانه معنی دار است. تجزیه پایداری عملکرد ژنوتیپ های گندم بر اساس مدل AMMI به منظور تجزیه­ی اثر متقابل ژنوتیپ ×محیط انجام و چهار مولفه اول در سطح احتمال یک درصد معنی­دار شدند. دو مولفه­ی اصلی اول و دوم بترتیب با 38/49 و 42/26 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل در مجموع 76 درصد از مجموع مربعات اثر متقابل را به خود اختصاص دادند. ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 9 به دلیل داشتن کمترین مقادیر مولفه اول به عنوان ژنوتیپ­های پایدار و ژنوتیپ­های 7 ، 5 و 9 بدلیل میانگین عملکرد نزدیک به میانگین کل به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی بالایی شناسایی شدند. براساس بای­پلات مدل AMMI1 ژنوتیپ­های 7، 21، 5 و 25 به عنوان ژنوتیپ­های دارای سازگاری عمومی و پایدار و ژنوتیپ های 7 و 25 به عنوان ژنوتیپ با عملکرد و پایداری بالا شناسایی شدند. بر اساس مدل AMMI2 نیز ژنوتیپهای 21، 7، 23، 6 و 5 به عنوان ژنوتیپ­های دارای پایداری عمومی و براساس روش GGE biplot ژنوتیپ­های شماره 1، 16، 2، 10 دارای پایداری بالایی معرفی می­شوند. کلید واژگان:

  The aim of this study was to investigate theeffect of using Tenebrio molitorlarvae meal, enriched withyeast or bacteria in the diet of laying hens as a substitute for corn andsoybeans, on egg yield and quality traits. In thisexperiment, 180 laying hens of Lohman white LSL-Lite at 68 weeks of age with 5treatments and 6 replications and each replication containing 6 hens for 8weeks were performed. Experimental treatments include 1) 0% level of mealwormpowder as a control treatment 2) Diets containing 2% mealworm 3) Dietscontaining 2% mealworm with bacteria 4) 2% mealworm with yeast 5) 2% mealwormwith bacteria and Yeasts were enriched.

     چکیده خشکی از مهم‏ترین عوامل کاهش تولید در مناطق خشک و نیمه‌خشک می‏باشد. بررسی پاسخ گیاهان به تنش خشکی جهت کاهش آب مصرفی در مناطقی که با کمبود آب مواجهه هستند، حائز اهمیت است. از بین خویشاوندان وحشی گندم گونه‏های دیپلوئید با دارا بودن ویژگی‏های مطلوب، پتانسیل بالایی در اصلاح گندم‏های زراعی دارا هستند. یکی از تغییرات اپی‏ژنتیکی مهم که با الگوی بیان ژن در ارتباط است و باعث ناپایداری ژنتیکی می‏شود، متیلاسیون DNA است. در این مطالعه از تکنیک CRED-RA[1] و پنج آغازگر RAPD جهت مطالعه تغییرات متیلاسیون در دو ژنوتیپ گندم اینکورن جمع آوری شده از دو استان کردستان و کرمانشاه در چهار تیمار رطوبتی (آبیاری در 100% (شاهد)، 75%، 50% و 25% ظرفیت زراعی) و دو مرحله 14 روز پس از اعمال تنش خشکی و 14 روز پس از آبیاری مجدد استفاده گردید. آزمایش در قالب طرح کاملاً تصادفی در سه تکرار در گلخانه پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی انجام شد. صفات فیزیولوژیک مورد اندازه‌گیری شامل محتوای آب نسبی برگ، کــارآیی فتوشــیمیایی فتوسیسـتم II (Fv/Fm) و میزان هدایت روزنه­ای بود. نتایج تجزیه واریانس پس از اعمال تنش رطوبتی حاکی از تاثیر تنش بروی صفات اندازه­گیری شده بود. بیشترین تغییرات الگوی متیلاسیون در نتیجه تنش شدید رطوبتی در تیمار­ آبیاری در 25% ظرفیت زراعی در هر دو ژنوتیپ مشاهده شد. اکثر قطعاتی که بر اثر تنش رطوبتی تغییر الگوی متیلاسیون نشان دادند، پس از رفع تنش، به حالت قبل از تنش برگشت یافتند که بیانگر برگشت­پذیری تغییرات متیلاسیون در ژنوم بود. قطعات دارای تنوع الگوی متیلاسیون مشابه در سه تکرار مورد بررسی را می­توان پس از بازیافت و توالی‌یابی جهت بررسی و مطالعه مناطق ژنومی درگیر در پاسخ به تنش خشکی در گندم اینکورن مورد استفاده قرار داد.    کلید واژگان: تکنیک CRED-RA، تنش رطوبتی، گندم اینکورن، متیلاسیون DNA [1] Coupled Restriction Enzyme Digestion-Random Amplification

   چکیده کاملینا (Camelina sativa) گیاهی روغنی، دارویی و دارای توقع پایین و متحمل به تنش­های محیطی بوده و شناسایی میزان  تنوع  در ژرم پ?سم آن از  اهمیت زیادی برخوردار است. شناخت تنوع ژنتیکی، امری مهم و پایه و اساس تحقیقات به­نژادی گیاهان است. در این آزمایش تنوع ژنتیکی 45 لاین‌ هاپلویید مضاعف شده کاملینا حاصل از تلاقی 29 والد، بر اساس خصوصیات مولکولی، پروفایل اسیدهای چرب و صفات مورفولوژیک در شرایط گلخانه مورد بررسی قرار گرفت. آزمایش گلخانه­ای در سال زراعی 98-1397 در گلخانه تحقیقاتی و آزمایش‌های مولکولی در آزمایشگاه بیوتکنولوژی گروه مهندسی تولید و ژنتیک گیاهی، پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی انجام شد. تجزیه واریانس صفات مورفولوژیک نشان داد، بین لاین­ها از لحاظ صفات طول شاخه اصلی، طول شاخه فرعی، تعداد شاخه جانبی، تعداد نیام روی شاخه اصلی، تعداد نیام روی شاخه فرعی، ارتفاع تا اولین شاخه جانبی، طول ریشه، طول نیام، وزن کاه غلاف، وزن کل بوته، وزن ریشه در بوته، وزن بخش هوایی، وزن هزار دانه، عملکرد تک بوته و شاخص برداشت اختلاف معنی‌داری وجود داشت. تجزیه خوشه‌ای مبتنی بر صفات مورفولوژیک با استفاده از ضریب مربع فاصله اقلیدسی و روش Ward، لاین‌ها را به دو گروه مجزا تقسیم نمود. تجزیه به عامل ها بر اساس تجزیه به مولفه های اصلی و چرخش واریماکس نشان داد پنج عامل که مقادیر ویژه بالای یک داشتند، مجموعاً 40/78 درصد از تغییرات کل را توجیه کردند. جهت ارزیابی کارایی نشانگرهای رتروترانسپوزونی   REMAPو   IRAPدر بررسی تنوع مولکولی 45 لاین‌ هاپلوئید مضاعف گیاه کاملینا، سه رقم کلزا و یک ژنوتیپ آرابیدوبسیس، از 14 آغازگر منفرد و ترکیبی استفاده شد. هشت آغازگر IRAP در مجموع 103 قطعه تولید نمودند که 95 عدد از آن­ها چندشکل بودند (23/92%)، در حالی­که شش آغازگر ترکیبی REMAP، 54 قطعه، 49 قطعه چند­شکل و درصد چند­شکلی 70/90% تولید نمودند.غ نتایج حاصل از مطالعات مولکولی نشان داد که نشانگر IRAP از نظر شاخص­های تعداد قطعات تکثیر شده، قدرت تفکیک، نسبت چندشکلی موثر، شاخص نشانگری و در صد چندشکلی از مقادیر بالاتری نسبت به نشانگر REMAP برخوردار بود. تجزیه خوشه‌ای بر اساس نشانگرهایIRAP   و REMAP   با استفاده از روش Complete، لاین‌ها را به پنج گروه تقسیم کرد که نتایج تجزیه خوشه­ای بر اساس صفات مورفولوژیک را  تا حدی  تایید  کرد. تجزیه به مختصات اصلی بر اساس نشانگرهایIRAP   و REMAP، لاین­های مورد مطالعه را به پنج گروه تقسیم نمود. بر اساس آزمون منتل، ماتریس‌های تشابه حاصل از نشانگرهایIRAP   و REMAP با داده‌های حاصل از اندازه­گیری صفات فنوتیپی و پروفایل اسیدهای چرب، بیانگر همبستگی ضعیف منفی و معنی‌داری بود. درکل نشانگر­های رتروترانسپوزنی مورد استفاده به خوبی لاین­های کاملینا را تفکیک نمود. تنوع مشاهده شده در بین لاین­های کاملینا را می‌توان در مدیریت ژرم­پلاسم و برنامه‌های اصلاحی کاملینا به منظور تولید ارقامی با ویژگی‌های مطلوب استفاده نمود. کلید واژه: تنوع ژنتیکی، کاملینا، صفات زراعی، نشانگرهای رتروترانسپوزونی

   چکیده گندم دوروم ( Triticum turgidum L.   . durum) به دلیل مصرف گسترده در دنیا به عنوان ماکارونی و داشتن درصد بالایی از پروتئین (14-12 درصد) از جمله مهم‌ترین مواد غذایی است. تنوع ژنتیکی اساس برنامه­های به­نژادی بوده و انجام گزینش منوط به وجود تنوع ژنتیکی مطلوب از نظر ویژگی­های مورد بررسی است. باتوجه به اهمیت گندم دوروم، شناسایی تنوع ژنتیکی موجود در ارقام این گیاه از اهمیت بالایی برخوردار است. این پژوهش به منظور مطالعه تنوع ژنتیکی 69 لاین گندم دوروم دریافت شده از ایکاردا به همراه رقم ساجی با استفاده از نشانگر SCoT   و بررسی ارتباط این نشانگرها با پنج صفت مهم زراعی اندازه‌گیری شده در دو سال زراعی (97-1396 و 98-1397) اجرا شد. در مجموع 177 نوار توسط 12 آغازگر SCoT تشکیل شد که 97 نوار از آن‌ها چندشکل بودند (86/54%). بیشترین نوارهای چندشکل مربوط به آغازگر SCoT16 و کمترین آن مربوط به آغازگر   CoT14 بود. میانگین محتوای اطلاعاتی چندشکل 448/0 و بیشترین و کمترین مقدار آن را به ترتیب آغازگرهای   CoT33 و SCoT30 به خود اختصاص داده بودند. تشابه ژنتیکی ژنوتیپ­های مورد نظر با استفاده از ضریب تشابه جاکارد از 184/0 تا 734/0 متغیر بود. در تجزیه خوشه‌ای ژنوتیپ‌ها در چهار گروه قرار گرفتند که نتایج تجزیه به مختصات اصلی هم با این گروه­بندی مطابقت داشت. آغازگرهای مورد استفاده در این مطالعه درصد چندشکلی متوسطی نشان دادند و از میان آن‌ها، آغازگر SCoT16 از کارایی بالایی در تمایز ژنوتیپ­هابرخوردار بود. دامنه ضریب تشابه ژنتیکی بالا نشان دهنده تنوع ژنتیکی بالا در بین ژنوتیپ­های مورد مطالعه بود. در تجزیه ارتباط به روش رگرسیون خطی تعمیم یافته در سال اول آزمایش 25 و در سال دوم 35 ارتباط معنی‌دار و با استفاده از روش رگرسیون خطی مخلوط در سال اول آزمایش 22 و در سال دوم 32 ارتباط معنی‌دار بین مکان‌های ژنومی و پنج صفت مورد مطالعه شناسایی شد. برای هر یک از صفات تعداد روز تاگلدهی، ارتفاع بوته، تعداد روز تا رسیدگی فیزیولوژیک و وزن هزاردانه یک نشانگر پایدار در طی دو سال شناسایی شد. کلید واژگان: تجزیه ارتباط، تنوع ژنتیکی، ساختار ژنتیکی، نشانگر SCoT، .L Triticum turgidum

  گوجه فرنگی از محصولات مهمی است که کمیت و کیفیت آن تحت تائیر آلودگی به گیاه انگل گل جالیز قرار می‎گیرد. کنترل این علف‎ هرز با شیوه‎های رایج عمدتا ناموفق بوده است. عدم آگاهی از جنبه‎های مولکولی و ژنتیکی برهمکنش این پارازیت با میزبان، برنامه‏های به‎نژادی و مهندسی ژنتیک را در معرفی ارقام مقاوم با چالش مواجه کرده است. مطالعه تغییرات در سطح ترانسکریپتوم از گام‎های اولیه در درک برهمکنش‎ گیاه میزبان با گیاه انگل است. پژوهش حاضر به کمک روش Oligo-dT anchored cDNA-SCoT نخستین بار به مطالعه الگوی بیان رونوشت‎های دخیل در پاسخ به علف هرز انگل گل جالیز در 4 مرحله نموی و 2 اندام‏ ریشه و برگ در گیاه گوجه فرنگی پرداخته است. در این مطالعه در مجموع از 36 پرایمر SCoT استفاده   شد، که از بین آنها 11 پرایمر در بین نمونه‎های مختلف تنوع نشان دادند. مقایسه الگوی تظاهر قطعات حاصل از تکثیر در هر سطح آلوده با شاهد متناظر علاوه بر نشان دادن بیان و عدم بیان، تفاوت در شدت بیان را نیز نشان داد، که می‎تواند زمینه‎ساز شناسایی ژن‎های عملکردی دخیل در برهمکنش این گیاه با انگل مذکور باشد.

چکیدهدر حدود یک سوم غذای تولید شده برای انسان‌ها از بین می‌رود. بر طبق گزارش FAO تقریبا ?/? بیلیون تن غذای تولید شده برای مصرف انسان‌ها ضایع می‌گردد. بر اساس گزارش FAO گیاهان تراریخته می‏توانند در القای ویژگی‏هایی نظیر: پتانسیل مفید برای تولیدات کشاورزی، پتانسیل مفید برای محیط، پتانسیل مفید برای سلامتی انسان، در گیاهان است ماثر واقع شوند. اصطلاح ویتامین برای تعریف شماری از ترکیبات ارگانیک استفاده شده است که باید از غذاهای مختلف بدست آورده شود زیرا موجودات زنده نمی‌توانند آن را سنتز کنند و مقداری از آن برای حیات آنها مورد نیاز است. ویتامین C نام عمومی برای L-اسکوربیک اسید ( AsA) است که از یک قند شش کربن L- threo-hex-2-enono-1,4-lactone مشتق شده است. آنزیم   GME   با اثر اپی مرازی بر روی قند GDP-D-mannose آن را به GDP- L-galactose تبدیل می‌کند بنابراین برهم‏کنش بین مسیر سنتز پلی ساکاریدهای دیواره سلولی و سنتز ویتامین C را به وجود می‌آورد. آنزیم GME بیشترین درجه حفاظت‏شدگی پروتئینی را در مسیر بیوسنتز ویتامین C دارد. در این تحقیق جداسازی ژن آنزیم GDP Mannose -35epimerase(GME) از گیاهActinidia deliciosa cultivar Hayward   توسط آغازگرهای طراحی شده بر اساس توالی   Actinidia deliciosa cultivar qinme به وسیله واکنشPCR   و با استفاده از Total RNA استخراج شده انجام شد سپس ژن جداسازی شده در وکتور pTG19 همانندسازی شد و برای تعین توالی به شرکت MICRO GENE   کره جنوبی فرستاده شد. توالی جداسازی شده در بانک اطلاعاتی NCBI بیشترین شباهت را با امتیاز 1973 با کیوی Actinidia deliciosa cultivar qinmei با شماره دسترسی (GU339037.1) و کمترین شباهت را با امتیاز 1002 با گونه‏ای از گیاه موز به نام Musa acuminata با شماره دسترسی (XM_009394784.2) داشت. هم ردیفی قطعه جدا‏سازی شده با دو توالی کیوی موجود در بانک NCBI با استفاده از نرم‏افزار MEGA7 براساس روش آماری نزدیک‏ترین همسایه انجام شد. با استفاده از روش مدل سازی SWISS- MODEL ساختار سه بعدی ژن مورد نظر با امتیاز QMEAN (97/0) شبیه سازی شد.کلمات کلیدی: GME، همسانه سازی، کیوی، ویتامین .C

چکیده:کلزا یکی از با اهمیت­ترین دانه­های روغنی جهان به شمار می­رود. از مسائل کشت و گسترش این گیاه، وجود علف­های هرز و چگونگی کنترل آن­ها توسط مواد شیمیایی می­باشد. از میان علفکش­های مرسوم، گلایفوسیت به عنوان علفکش عمومی و وسیع الطیف بوده که آنزیم E   را مهار می­کند. در تحقیق حاضر به منظور القاء مقاومت کلزا به گلایفوسیت، یک ژن جهش یافته با سه جهش نقطه­ای به همراه یک ژن بدون جهش تحت کنترل پروموتر CaMV35S و ترمیناتور NOS ابتدا به پلاسمید pUC18 و سپس به پلاسمید PBI121 منتقل شده و به وسیله­ی باکتری خاکزی Agrobacterium tumefaciense، سویه LBA4404، به کلزا رقم بهاره RGS003 انتقال داده شد. برای ارزیابی اولیه­ی تراریختگی گیاه از مقاومت به کانامایسین استفاده شد. در شرایط گلخانه­ای گیاهان عداد 142 لاین از نسل T1 با غلظت 10 میلی مولار برای مقاومت به علفکش گلایفوسیت مورد ارزیابی قرار گرفتند. نتایج از طریق آزمون کای اسکور آنالیز شدند. گیاهان تراریخت نسل T2 در قالب طرح فاکتوریل در محیط درون شیشه­ای در غلظت­های 2، 4، 6، 8، 10 میلی مولار علفکش گلایفوسیت مورد ارزیابی قرار گرفتند. همچنین گیاهان این نسل در محیط گلخانه­ای در غلظت‌های 0، 2/1، 4/2، 8/4، 2/19، 4/38، 8/76، 6/153 میلی مولار مورد بررسی قرارگرفتند. نتایج تاثیر علفکش بر گیاهان در شرایط گلخانه نشان داد که اختلاف بسیار معنی داری بین شاهد و لاین­های تراریخت برای صفت مقاومت به علفکش وجود دارد و در نسل T1 مقاومت به علفکش دارای وراثت مندلی می­باشد. در بین گیاهان، لاین‌هایی مشاهده گردید که علیرغم داشتن مقاومت به گلایفوسیت ولی حساس به کانامایسین بودند. علاوه بر مقاومت به کانامایسین و علفکش، صفات فیزیولوژیک، عملکرد و اجزای عملکرد، زمان غنچه دهی نیز اندازه گیری شد. طبق نتایج حاصل از این آزمایش با افزایش غلظت علفکش، مقاومت روزنه­ای، فشار جزئی بخار آب، دمای سطح برگ افزایش یافته و نرخ فتوسنتز، هدایت روزنه­ای و تشعشع فعال فتوسنتزی، دی اکسید کربن زیر روزنه­ای، عملکرد و اجزای عملکرد کاهش یافت.کلمات کلیدی: کلزا، مقاومت به علفکش، گلایفوسیت، E  

ارزیابی و مقایسه ارقام ایرانی و اروپایی جو(Hordeum vulgare L.) در شرایط مزرعه و آزمایشگاه

  چکیده :به منظور بررسی اثر کود سوپر فسفات تریپل و ترکیب دو اسیدآمینه پرولین و لایزین بر کنترل گل­جالیز و اثر این تیمارها بر گیاه گوجه­فرنگی ، آزمایشی به صورت فاکتوریل و در قالب طرح کاملا تصادفی با 3 تکرار در گلخانه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی انجام شد. فاکتورهای آزمایش شامل: 1- گل­جالیز در دو سطح (بدون آلودگی و آلوده). 2- رقم گوجه­فرنگی در سه سطح (Eden، 3402، Pill ztp3). 3- ترکیب دو اسیدآمینه پرولین و لایزین در چهار سطح (صفر، 10، 20، 30 میلی­مولار). 4- کود سوپر فسفات تریپل در چهار سطح (صفر، 100، 200، 300 کیلوگرم در هکتار) بودند. نتایج نشان داد استفاده از ترکیب اسیدآمینه (پرولین +لایزین) در هر 3 غلظت در تقابل با سطوح صفر و 100 کیلوگرم در هکتار کود سوپرفسفات بیشترین اثر بازدارندگی را بر گل­جالیز دارند. با این وجود برای صفاتی مانند وزن تر و خشک گل­جالیز اثر بازدارندگی غلظت 20 میلی­مولار بیش از غلظت­های دیگر بود. بعلاوه غلظت 20 میلی­مولار بر بیشتر صفات مهم گوجه­فرنگی اثر منفی ندارد. بررسی اثر متقابل رقم و کود سوپرفسفات تریپل نیز نشان داد که بیشترین اثر بازدارندگی بر گل­جالیز مربوط به سطوح 100 و 300 کیلوگرم در هکتار است و در هر 3 رقم وزن تر و خشک اندام زیرزمینی گل­جالیز در سطح 200 کیلوگرم در هکتار نسبت به شاهد افزایش یافت. اثر متقابل رقم با کود سوپرفسفات تریپل نیز در مورد بسیاری از صفات گوجه­فرنگی معنی­دار شد. رقم Pill ztp3 نیز از نظر پاسخ به کود سوپرفسفات اندکی متفاوت از دو رقم دیگر بود. به طور کلی در هر 3 رقم با افزایش میزان کود چه در شرایط آلودگی و چه در شرایط بدون آلودگی به گل­جالیز، صفات مهمی مانند وزن تر و خشک ریشه و اندام هوایی و نیز تعداد میوه در گوجه­فرنگی افزایش یافت. با این وجود این افزایش نسبت به شاهد، در شرایط آلودگی بیشتر از شرایط بدون آلودگی بود. بعلاوه اثر متقابل رقم با ترکیب اسیدآمینه تنها برای صفات فیزیولوژیک مانند کلروفیل a، b و کارتنوئید و نیز برخی صفات مرفولوژیک مانند متوسط قطر ساقه گوجه، وزن تر ریشه و وزن تر اندام هوایی گوجه معنی­دار شد. در این بین رقم Pill ztp3 از نظر پاسخ به ترکیب اسیدآمینه اندکی متفاوت از دو رقم دیگر بود. همچنین با توجه به صفاتی مانند وزن تک میوه، تعداد میوه در بوته و متوسط عملکرد میوه، رقم 3402 و رقم Pill ztp3 به ترتیب کمترین و بیشترین افت عملکرد را در رقابت با گل­جالیز داشتند. بنابراین می­توان گفت که رقم 3402 و رقم Pill ztp3 به ترتیب متحمل­ترین و حساس­ترین رقم در این آزمایش بودند.  کلمات کلیدی: گوجه­فرنگی، گل­جالیز­، کود سوپرفسفات­تریپل، پرولین­، لایزین

ارزیابی میزان آهن و روی دانه در جمعیت های گندم اینکورن غرب ایران

چکیدهیکی از قدیمی‌ترین محصولات سنتی، درخت انجیر است که در حال حاضر در چندین کشور در سراسر حوزه مدیترانه وجود دارد. ایران جز مراکز مهم انتشار و پراکنش بسیاری از گونه‌های گیاهی است. بنابراین آگاهی از تنوع ژنتیکی انجیر از اهمیت زیادی برخوردار است. پژوهش حاضر به منظور بررسی تنوع ژنتیکی 147 ژنوتیپ انجیرهای غرب ایران با استفاده از صفات مورفولوژیک و نشانگرهای ISSR و SCoT انجام شد. ژنوتیپ‌ها از 25 منطقه در استان‌های کرمانشاه، کردستان و ایلام مورد مطالعه قرار گرفتند. در بخش مورفولوژیک ژنوتیپ‌ها از نظر 58 صفت مربوط به ویژگی‌های درخت، برگ و میوه ارزیابی شدند. نتایج تجزیه خوشه‌ای بر اساس صفات مورفولوژیک، ژنوتیپ‌ها را به پنج گروه تقسیم کرد. تجزیه به مولفه‌های اصلی نیز ژنوتیپ‌ها را به پنج گروه تقسیم کرد. نتایج تجزیه به عامل‌ها حاکی از آن بود که 18 عامل اول 62/75 درصد تنوع بین داده‌ها را توجیه کردند که سه عامل اول را می‌توان تحت عنوان عامل اندازه میوه و برگ، فرم رشدی و عامل موثر بر لوب‌های جانبی کوچک گودی دمبرگ نام برد. تجزیه همبستگی نیز ارتباط معنی‌داری را بین اکثر صفات نشان داد. در بررسی‌های مولکولی، 10 آغازگر ISSR و 10 آغازگر SCoT   چندشکلی نشان دادند. در مجموع 155 باند توسط نشانگر ISSR تولید شد که از بین آن‌ها 144 باند چندشکل بود و درصد چندشکلی متوسط برابر 83/92 درصد بود. با 10 آغازگر SCoT   نیز 183 باند تولید شد که 169 باند چندشکل بود و متوسط چندشکلی نیز 90/91 درصد بود. اندازه باندها بر اساس نشانگرهای ISSR و SCoT   به ترتیب بین 250 تا 2200 و 250 تا 3007 جفت باز متغیر بود. در تجزیه خوشه‌ای بر اساس نشانگرهای ISSR و SCoT ژنوتیپ‌ها به ترتیب در سه و پنج گروه قرار گرفتند که در برخی موارد با گروهبندی مورفولوژیک مشابه بودند ولی در اکثر موارد با هم متفاوت بودند. نتایج تجزیه به مولفه‌های اصلی بر اساس نشانگرهای ISSR و SCoT به ترتیب ژنوتیپ‌ها را به شش و هشت گروه تقسیم کرد که سه مولفه اول به ترتیب 58/48 و 61/55 درصد از تنوع را توجیه نمودند. در بررسی پارامترهای ژنتیک جمعیت، منطقه کرمانشاه برای هر دو نشانگر از نظر تمامی شاخص‌ها دارای بیشترین مقدار بود. نتایج تجزیه واریانس مولکولی برای هر دو نشانگر نشان داد که تنوع بالایی در داخل جمعیت‌ها وجود دارد. آزمون منتل نیز بین ماتریس‌های تشابه حاصل از نشانگر‌های ISSR و SCoT، داده‌های مورفولوژیک با نشانگر ISSR و داده‌های مورفولوژیک با نشانگر SCoT همبستگی معنی‌داری نشان داد. در مجموع می‌توان گفت که غرب ایران دارای ذخایر غنی و تنوع ژنتیکی بالایی در انجیر می‌باشد که برای استفاده در برنامه‌های به‌نژادی انجیر پیشنهاد می‌شود.کلید واژگان: انجیر، تنوع ژنتیکی، غرب ایران، ISSR، SCoT