آب زیرزمینی یکی از منابع مهم تامین آب در جهان و ایران است. با توجه به افزایش جمعیت و توسعه فعالیت‌های انسانی، کیفیت آب زیرزمینی در حال کاهش است. این امر می‌تواند مشکلاتی را برای سلامت انسان، محیط زیست و کشاورزی ایجاد کند.ایران در یک منطقه خشک و نیمه خشک با متوسط بارندگی سالانه کمتر از یک سوم مقدار جهانی واقع شده است توزیع مکانی و زمانی بارشهای منطقه‌ای نیز یکپارچه نیست، برآوردها حاکی از آن است که تا سال 2025 ایران به یکی از شوره زارها تبدیل خواهد شد که با بحران کمبود منابع آب مواجه خواهد شد که این امر ضرورت مدیریت منابع آب و در نظر گرفتن اقدامات کاهش مصرف آب را به خوبی نشان میدهد با این اوصاف، در بسیاری از مناطق کشور عدم وجود منابع آب مشاهده شده است. منابع آب زیرزمینی بیش از نیمی از نیاز سالیانه آب را ایران فراهم میکند. تخمین می شود که ?? درصد از آشامیدنی در جهان وحدود 63 درصد آب آشامیدنی در ایران از طریق منابع آب زیرزمینی تامین میشوند افزایش فعالیت‌های کشاورزی و توسعه شهرنشینی در مناطق خشک چالشی بزرگ برای توسعه پایدار روبرو گردیده و از سوی با کمبود منابع آب سطحی مواجه شده ایم و میزان تقاضای آب را بهطور قابل ملاحظهای افزایش یافته است که همین باعث میشود که این منابع را در معرض خطر بالای آلودگی قرار داده است و یکی از چالشهای اصلی بر تامین کنندگان آب آشامیدنی روبرو کرده است. آبهای زیرزمینی، اصلی ترین منبع آب در مناطق خشک و نیمه خشک است اهمیت این منابع نباید دست کم گرفته شود که علاوه بر تامین آب مورد نیاز یک منطقه خاص برای آشامیدنی و آبیاری، توسط سایر مناطق اطراف حائز اهمیت است به همین دلیل کیفیت آن هم به صورت جدی مورد توجه قرار گرفته است در این پژوهش که با در نظر گرفتن فاکتورهای مهم کیفی در منطقه مورد مطالعه دشت بیجار استان کردستان در طی سال های ???? تا ???? در بیش از ده حلقه چاه منطقه دشت بیجار صورت گرفته و نتایج داده های جمع آوری شده به صورت میانگین مربوط به چاه های حسن آباد ? و ? ، تخت بیجار ، حلوایی ?و ? قامشلو ?و ? و ? و یاسوکند و صلوات آباد و تازه آباد ?و ?از نمونه برداری های گرفته شده که شامل پارامترهای فیزیکوشیمیایی آب از میزان وضعیت PH , دمای آب ، رنگ ، کدورت نیترات و نیتریت و آمونیاک ، آهن و منیزیم ، گاز کربنیک ، COD ، و اکسیژن محلول لحاظ شده و نتیجه‌گیری ارزیابی شده آن مورد بررسی قرار گرفته و پهنه بندی آماری موقعیت جغرافیایی در نرم افزار GIS و نمودارهای ویلکوکس و شولر ارزیابی و تحلیل گردیده است بنابر بر تحلیل و آنالیز داده ها در مورد وضعیت پهنه بندی دشت بیجار شاخص‌ها می‌توانند به عنوان ابزاری برای نظارت و بهبود مستمر کیفیت آب و تضمین سلامت و بهداشت عمومی مورد استفاده قرار گیرند. طبق آنالیز داده ها و بر پایه ی نتایج متمرکز و دقیق تر و جامع در مورد کیفیت آب در مناطق مختلف دشت بیجار ارائه شده است. در صلوات آباد، آب شاخص‌های مناسبی برای شرب با pH مطلوب و شوری پایین دارد. در یاسوکند، شوری آب کمی بالاتر است که مدیریت بهتری را می‌طلبد. قامشلو با pH بالاتر، احتمالاً حاوی بی‌کربنات بالا بوده و آب آن مناسب شرب و کشاورزی است. حسن آباد شاهد آب با کیفیت خوبی است که شوری و TDS آن در محدوده استانداردهای مطلوب قرار دارد. حلوایی با شوری و TDS بالاتر، نشان‌دهنده نیاز به تصفیه بیشتر است. در نهایت، تازه آباد و تخت بیجار آب با کیفیت نسبتاً خوب و شوری متوسط دارند که برای مصارف کشاورزی و شرب مناسب می‌باشد. این اطلاعات به تصمیم‌گیری‌های مدیریتی برای بهبود و حفاظت منابع آبی در منطقه کمک می‌کنند در این تحلیل، کیفیت آب در چاه‌های مختلف دشت بیجار بر اساس شاخص‌های pH، EC (هدایت الکتریکی) و TDS (مواد جامد محلول) مورد بررسی قرار گرفته است.

فلوم‌ها با شکل خاصی از مقطع و درجات مختلف همگرایی و واگرایی برای اندازه‌گیری دبی به صورت غیرمستقیم به کار می‌روند. در بسیاری از این فلوم‌ها که در کانال مستطیلی بررسی شده‌اند، رابطه دبی - اشل در مقطع تنگ‌شدگی ذوزنقه‌ای با استفاده از آنالیز ابعادی به‌دست آمده‌اند. در این پژوهش با استفاده از رابطه انرژی بین مقطع بالادست و مقطع تنگ‌شدگی(ذوزنقه‌ای شکل) رابطه‌ای برای محاسبه دبی توسعه داده شده است. درستی و دقت رابطه پیشنهادی با استفاده از داده‌های آزمایشگاهی مختلف بررسی شد. برای فلوم پیشنهادی علایی و وطن‌خواه(2023) رابطه پیشنهادی دارای NRMSE کمتر از 5 درصد است. در آزمایشگاه هیدرولیک دانشگاه رازی سازه‌ای به شکل گوه در وسط کانال مستطیلی به عرض 37 سانتیمتر نصب شد. این سازه با دو زاویه راس مختلف و چهار تنگ‌شدگی مختلف(8 پیکره‌بندی مختلف) طراحی و ساخته شد. مجموع مقاطع این سازه در گلوگاه به شکل ذوزنقه است. برای شیب جانبی 4/0 و 5/0 مقدار NRMSE به ترتیب 9/10 و 1/6 درصد است. برای این سازه روابطی با استفاده از آنالیز ابعادی نیز توسعه داده شده است. رابطه پیشنهادی در این پایان‌نامه برای کانال‌های مستطیلی با مقطع تنگ‌شدگی به شکل ذوزنقه قابل کاربرد است. برای محاسبه دبی با استفاده از این رابطه نیاز به کالیبراسیون با داده‌های آزمایشگاهی وجود ندارد. مقایسه با داده‌های آزمایشگاهی نشان داده است که این رابطه درستی بالایی در پیش‌بینی دبی دارد.

   تبخیر-تعرق مرجع نقش مهمی را در طرح­های مدیریت منابع آب، طراحی شبکه­های آبیاری و زهکشی و سازه­های آبی دارد. در بیشتر روش­هایی که برای برآورد تبخیر- تعرق ارائه شده، ابتدا مقدار تبخیر - تعرق مرجع (ETo) تخمین زده می­شود. استفاده از لایسیمتر به عنوان روش اندازه‌گیری دقیق تبخیر - تعرق مرجع مورد توصیه است، اما به دلیل هزینه‌های بالا و محدودیت‌های آن، استفاده گسترده از آن ممکن نیست. در عوض، در ایستگاه‌های هواشناسی، از داده‌های اقلیمی مختلف مانند سرعت باد، تشعشع خورشیدی، دما، رطوبت و غیره برای محاسبه مقدار تبخیر - تعرق مرجع استفاده می‌شود. با این حال، داده‌های موجود ممکن است کیفیت مناسبی نداشته باشند یا در نقاط مختلف دنیا در دسترس نباشند. همچنین، بسیاری از ایستگاه‌های هواشناسی داده‌های بلندمدت کافی برای تخمین ETo را ندارند. استفاده از داده‌های ماهواره‌ای می‌تواند جایگزین مناسبی برای داده‌های ایستگاه‌های هواشناسی باشد، زیرا این داده‌ها می‌توانند پوشش مکانی گسترده‌تری را در دوره‌های زمانی کوتاه‌تر ارائه دهند و هزینه‌ی کمتری داشته باشند.از این رو در این پژوهش، در گام اول از داده­های ایستگاه های هواشناسی برای محاسبه تبخیرتعرق مرجع با   استفاده از روش پنمن مانتیث فائو استفاده شد. سپس با استفاده از داده های اقلیمیERA5 و ERA5-Land   ؛ نسبت به تعیین تبخیر- تعرق مرجع با استفاده از معادله پنمن مانتیث فائو اقدام گردید. در کنار این داده ها، از پارامتر تبخیر-تعرق مرجع WaPOR نیز استفاده شد. نتایج مقایسه تبخیر - تعرق مرجع روزانه به دست آمده از داده های تحلیل مجدد ERA5 و ERA5-Land   با   تبخیر - تعرق مرجع   به دست آمده از   داده­های ایستگاه­های سینوپتیک نشان داد که با وجود اینکه R2 بالایی در تمامی 13 ایستگاه­ مورد بررسی در استان کرمانشاه وجود دارد اما براساس نتایج ERA5 تنها ایستگاه­های کنگاور، هرسین، کرمانشاه، روانسر، اسلام آباد غرب، جوانرود وگیلانغرب و بر اساس نتایج   ERA5-Land   ایستگاه­های کنگاور، گیلان غرب و جوانرود nRMSE کمتر از 30 درصد داشته است. همچنین نتایج مقایسه تبخیر- تعرق مرجع WaPOR با   تبخیر- تعرق مرجع   به دست آمده از داده­های ایستگاه­های سینوپتیک نشان داد که با وجود اینکه R2 بالایی در تمامی 13 ایستگاه­ مورد بررسی وجود داشت ولی ایستگاه­های سنقر، تازه آباد، سرپل ذهاب، گیلانغرب nRMSE بالای30 درصد داشته که نسبت به دو پایگاه داده دیگر از نظر تعداد ایستگاه با خطای بالای 30 درصد عملکرد مطلوبی داشته است. در نهایت نتایج به دست آمده در این پژوهش نشان می­­دهد که به ترتیب پایگاه داده WaPOR   ،­ ERA5   و ERA5-Land   به منظور محاسبه تبخیر- تعرق مرجع در ایستگاه­های مورد بررسی از عملکرد مناسبی برخوردار بوده که می­تواند جایگزین مناسبی بدین منظور در منطقه مورد مطالعه باشند.

جنگل‌های زاگرس که به‌عنوان اکوسیستم­های جنگلی نیمه‌خشک تقسیم‌بندی می­شوند وسیع‌ترین اکوسیستم جنگلی   ایران به شمار می‌روند که 44درصد جنگل‌های کشور را تشکیل داده و مهم­ترین رویشگاه گونه­های بلوط در ایران به شمار می­روند. پژوهش   حاضر برای بررسی تنوع عملکرد میکروبی خاک در ارتباط با جزایر حاصلخیزی در جنگل­های شاخه زاد بلوط زاگرس انجام شد. منطقه مورد مطالعه، در استان کرمانشاه، جنگل­های شهرستان گیلان غرب منطقه دار بادام قرار داشت. به‌منظور نمونه‌گیری، تعداد 4 ترانسکت در منطقه مورد مطالعه با فاصله‌های 50 متر در نظر گرفته شد. سپس، در راستای ترانسک­ها، نمونه­برداری‌ از خاک با توجه تیمار­ها انجام گردید. تیمارهای مورد بررسی شامل محدوده تاج جست‌گروه‌ها (جست گروه­های با تعداد جست­های 1 تا 3، 3 تا10، 10 تا20 و بیشتر از 20) و فواصل مابین جست‌گروه­ها (تاج درختان به هم چسبیده (بدون فاصله)، فاصله تاج درختان 1 تا 3 متر و 3 تا 5 متر) بود. در هر کدام از تیمار­های فوق، قطعات نمونه با مشخصات ابعادی 25/0 ×25/0 متر و از عمق صفر تا 30 سانتی­متری و به‌طور کاملاً تصادفی برداشت شدند. هر یک از این تیمار­ها، در هر ترانسکت با 4 تکرار در نظر گرفته و در مجموع تعداد 28 نمونه برای منطقه مورد مطالعه برداشت شد. نتایج نشان داد که نتایج به دست آمده از مقایسه میانگین ویژگی­های فیزیکی و شیمیایی خاک درون تاج و بیرون تاج نشان داد که میانگین ویژگی­های کربن آلی، پتاسیم و شن در درون تاج درختان بلوط به‌طور معنی­داری بیشتر از میانگین آن­ها در فضا­های بیرون تاج درختان است. ولی میانگین سایر ویژگی­ها از جمله واکنش شیمیایی خاک، هدایت الکتریکی، فسفر، رس، سیلت و آهک در محدوده بیرون تاج بیشتر از درون تاج بود. همچنین ویژگی­های تنفس پایه و کسر متابولیک در زیر تاج درختان بلوط به‌طور معنی‌داری بیشتر از میانگین آن­ها در فضا­های بیرون تاج درختان مشاهده شد، ولی میانگین سایر ویژگی­ها از جمله تنفس برانگیخته، کربن زیست‌توده میکروبی و بهره میکروبی در محدوده بیرون تاج بیشتر از درون تاج به دست آمد. نتایج به دست آمده از مقایسه میانگین آنزیم­های خاک درون تاج و بیرون تاج نشان داد که میانگین آنزیم­های فسفاتاز قلیایی و ساکاراز در زیر تاج درختان بلوط به‌طور معنی‌داری بیشتر از میانگین آن‌ها در فضاهای بیرون تاج درختان است ولی میانگین سایر آنزیم­ها از جمله فسفاتاز اسیدی و اوره آز در محدوده بیرون تاج بیشتر از درون تاج است.   

جنگل­های زاگرس در سال­های اخیر با آتش ­سوزی­های فراوانی روبه رو شده است در­نتیجه با اطلاع یافتن از تاثیر آتش بر درختان و درختچه­ ها و روند احیا آنها می­توان با در­نظر گرفتن پاسخ رویشی گونه ­های جنگلی پس از رخداد آتش­ سوزی، اقدامات و عملیات مناسبی را جهت احیا جنگل­های زاگرس به­ کار گرفت. از آتش ­سوزی به صورت یک سری­زمانی ایجاد گردید و پایش مناطق سوخته شده در بازه ی این رو در این پژوهش با استفاده از تصاویر ماهواره لندست، سنجنده OLI در طی دوره 1399-1392 به بررسی روند بازیابی پوشش­ گیاهی پس از رخداد آتش ­سوزی پرداخته شد. با توجه به تاریخ آتش ­سوزی در هریک از مناطق مورد مطالعه تصاویر قبل و بعد از رخداد زمانی سالانه انجام پذیرفت به­ گونه ­ای که تصایر ماه فروردین جهت بررسی پوشش­ علفی کف جنگل و تصاویر ماه­های مرداد و شهریور جهت بررسی پوشش درختی جنگل مد­نظر قرار گرفت. شاخص­هایNDVI و NBR به ­منظور بررسی روند بازیابی پوشش­ گیاهی به­کار گرفته شد و با استفاده از نتایج شاخص dNBR طبقات شدت سوختگی هر یک از مناطق تعیین گردید. با­توجه به تاثیر بارش بر انبوهی پوشش جنگل از داده های مانگین بارش در طی دوره 1396-1392 استفاده شد نتایج حاکی از یک روند افزایشی در هر سه منطقه مورد مطالعه قبل و بعد از رخداد آتش سوزی بود و این خود دلیلی بر افزایش سبزینگی پوشش­ گیاهی و به پیرو آن افزایش مواد سوختنی و خطر آتش سوزی است. بنابراین در پژوهش جاری تیپ جنگل و شدت آتش‌سوزی به­ عنوان عوامل تاثیرگذار بر روند بازیابی جنگل در­نظر گرفته شد. باید عنوان داشت که در تیپ بلوط ایرانی در منطقه جلالوند و بلوط ایرانی-مازودار در منطقه ریجاب ، سرعت بازیابی شاخص NBR و NDVI بیشتر از تیپ بنه-ارژن در منطقه قلاجه بود. به­طور کلی در جنگل­هایی که آتش­سوزی با شدت کمتر اتفاق افتاده است، روند ترمیم سریعتر صورت گرفته و در طبقات شدیدتر آتش­ سوزی، ترمیم روند طولانی­ تری دارد. نتایج این پژوهش حاکی   از مناسب بودن شاخص NBR جهت بررسی زمان بازیابی جنگل در جنگل‌های زاگرس است.  کلید واژه: آتش ­سوزی، سنجش از دور، جنگل­های زاگرس، NDVI، NBR

چکیده از دیرباز ساختن سدها و بندها برای ذخیره آب در سطح زمین مرسوم بوده است. سدها اگرچه سازه های خوبی برای ذخیره آب هستند اما در مناطق خشک در معرض تبخیر بوده و گاهی در اثر عدم بارشهای مناسب دچار کاهش حجم مخزن می شوند.   سدهای زیرزمینی برعکس سدهای سطحی در زیرزمین احداث می شوند و برای ذخیره آب زیرزمینی در مناطقی که تبخیر بالا است و آورد آبهای سطحی کم است به کار می روند. این سدها می توانند آبخوانهای زیرزمینی را تغذیه کرده و یا در یک آبخوان با جریان کم، باعث افزایش سطح ایستابی شوند به گونه ای که بتوان با چاههای کم عمق آب را به سطح زمین پمپ کرد. سدهای زیرزمینی در مقایسه با روش های متداول ذخیره سطحی آب دارای مزایای متعددی همچون هزینه ساخت بسیار پایین تر، نزدیکی به محل مصرف، بهداشتی تر بودن، افت کمتر نسبت به تبخیر، نگهداری راحتتر، خطر آلودگی کمتر، دوام و عمر بیشتر و عدم اشغال اراضی در سطح زمین برای مخزن سد هستند. علیرغم برخی معایب مانند کمی حجم مخزن آب، عدم امکان تخمین حجم مخزن و عدم کنترل شرایط مخزن زیرسطحی تجربه استفاده از آنها در مناطق مختلف دنیا در شرایط اقلیمی خشک و نیمه خشک بسیار موفقیت آمیز بوده است. در این تحقیق با استفاده از سیستم تصمیم گیری چند معیاره(تحلیل سلسله مراتبی) و منطق بولین 21 عامل   موثر در مکان یابی یک سد زیرزمینی بررسی شد. این عوامل   شامل 14 عامل ایجاد ممنوعیت برای احداث سد زیرزمینی و 9 عامل موثر ( زمین شناسی، تراکم گسل، ضخامت رسوب، نفوذپذیری، کیفیت آب، شیب، شبکه هیدروگرافی، فاصله از روستا و توپوگرافی پهنه های با قابلیت احداث سد) می­باشند. نقشه مکانهای مناسب با 5 رده کاملاً نامناسب، نامناسب، قابل ارزیابی، مناسب و خیلی مناسب تهیه گردید. مبنای دسته بندی نرمال کردن اوزان به دست آمده و تبدیل آنها به درصد بود. برای این کار رده های پنجگانه 90 تا 100، 75 تا 90، 50 تا 75، 35 تا 50 و زیر 35 درصد انتخاب گردید. بر اساس نتایج به دست آمده نزدیک به 1 درصد اراضی نواحی گرمسیری غربی به عنوان مناطق بسیار مناسب، 9 درصد نواحی مناسب، 66 درصد نواحی بینابینی و قابل ارزیابی، 22 درصد نواحی نامناسب و 2 درصد نواحی کاملاً نامناسب قرار گرفتند. برای صحت سنجی مدل از مساحت زیر منحنی در نمودار ROC استفاده گردید. برای این منظور 30 نقطه راندوم در محیط GIS در پهنه غربی استان کرمانشاه و در مناطق غیرممنوعه که از مدل بولین به دست آمد انتخاب گردید و مقادیر گروههای پنجگانه بر روی این نقاط انتقال داده شد. با کنترل صحرایی نقاط راندوم با استفاده از گوگل ارث نواحی مناسب برای سد زیرزمینی با عدد 1 و نواحی نامناسب با عدد 0 نشان داده شد و سپس نمودار ROC آن رسم گردید. نتایج حاکی از انطباق حدود 60 درصدی مدل تحلیل سلسله مراتبی بود که نشان می دهد مدل با درجه متوسطی معتبر است. دلایل این انطباق متوسط عدم وجود لایه تنگه ها و نبود تصاویر ماهواره ای با دقت بالا است که جزو محدودیتهای این بررسی بود.   

   آب‌های سطحی جاری یا رودخانه‌ها از مهم‌ترین منابع آب هستند که نقش مهمی در تامین آب موردنیاز فعالیت‌های مختلف مانند کشاورزی، صنعت، شرب و تولید برق دارند. رودخانه قره سو که یکی از منابع مهم آب سطحی در استان کرمانشاه می‌باشد در گذشته از کیفیت مطلوبی برخوردار بوده، به نحوی که سال‌های متمادی به عنوان منبع آب شهر کرمانشاه از آن استفاده می‌شده است. متاسفانه در سال‌های اخیر به دلیل ورود آلودگی ناشی از پساب‌های شهری و صنعتی، ورود زه‌آب‌های کشاورزی، سموم خطرناک، آبشوران‌های پر از میکروب و...   به داخل آن کیفیت آب رودخانه شدیداً دچار تغییر شده است. در این تحقیق بررسی کیفیت آب و پهنه بندی کیفی رودخانه قره سو براساس شاخص‌های IRWQI، NSFWQI، WQI و CWQI در دوازده ایستگاه مطالعاتی در بازه‌ی زمانی آذر ماه سال 1399 تا اسفند ماه سال 1399 و از تیر ماه سال 1400 تا بهمن ماه سال 1400 با استفاده از نرم افزار GIS انجام گرفت. برای این منظور نمونه‌برداری از آب رودخانه قره سو طی ماه‌های ذکر شده در دوازده ایستگاه مطالعاتی انجام شده و نمونه‌های آب در شرایط استاندارد به آزمایشگاه منتقل و طبق روش‌های سنجش کیفی آب و فاضلاب، پارامترهای دمای آب، PH، اکسیژن محلول، هدایت الکتریکی، آمونیوم، پتاسیم، سدیم، منیزیم، کلسیم، کلیفرم مدفوعی، نیترات، فسفات، اکسیژن مورد نیاز بیوشیمیایی، اکسیژن مورد نیاز شیمیایی، کدورت و کل جامدات محلول مورد اندازه‌گیری قرار گرفتند. با بررسی وضعیت شاخص‌های IRWQI، NSFWQI، WQI و CWQI به صورت ماهانه، فصلی و میانگین کلی دوره پایش در دوازده ایستگاه مطالعاتی در رودخانه قره سو در سال 1399 و 1400 مشخص شد که در شاخص پارامترهای متداول کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQI)، کیفیت آب در ایستگاه‌های مطالعاتی در وضعیت‌های کیفی نسبتا بد، بد و بسیار بد قرار داشته و تنها در چند مورد در ایستگاه‌های سرشاخه رود خانه قره سو (1، 3 و4) وضعیت کیفی متوسط به ثبت رسیده است. در شاخص کیفی آب سازمان بهداشت ملی آمریکا (NSFWQI) وضعیت کیفی اکثر ایستگاه‌ها متوسط و بد گزارش شده و تنها در چند مورد ایستگاه‌های سرشاخه ی رودخانه قره سو (ایستگاه 1 تا 5) در ماه‌های فصل زمستان دارای وضعیت کیفی خوب به ثبت رسیده‌اند. در شاخص WQI، ایستگاه های مطالعاتی در وضعیت کیفی خوب، فقیر و خیلی فقیر قرار داشتند و تنها در چند مورد در ایستگاه‌های درون شهری (ایستگاه‌های 7، 8، 9و10) وضعیت کیفی نامناسب به ثبت رسیده است. در شاخص کیفیت آب کانادا (CWQI) وضعیت کیفی ایستگاه‌های مطالعاتی در تمام ماه‌های پایش کیفی، بد و بسیار بد به ثبت رسیده و تنها در یک مورد در فصل زمستان در ایستگاه 3 وضعیت کیفی متوسط ثبت گردیده است. در این تحقیق مشاهده شد که اولا، مقدار کیفیت آب بر اساس شاخص‌های IRWQI، NSFWQI، WQI و CWQI از بالادست و سرشاخه­های رودخانه قره­سو (ایستگاه های بند رازآور، روبروی پادگان شهدا و روستای شاهرضا) به سمت محدوده شهر کرمانشاه (ایستگاه‌های 6 تا 10) و سپس به سمت پایین دست، بطور نسبی روند کاهشی داشته و کیفیت آب بر اساس شاخص‌های ذکر شده، در معابر شهری و داخل بافت شهر تحت تاثیر ورود برخی مجاری تخلیه فاضلاب­های شهری، کارگاهی، صنعتی و حتی نفتی، ورود زه­آب­ها و منابع آلاینده صنعتی و شهری کمتر بود. مورد دوم این واقعیت است که در فصول گرم­ سال با کاهش آبدهی رودخانه مقدار کیفیت آب بر اساس شاخص‌های ذکر شده در بالا به طور محسوسی کم­تر شده است. با توجه به نتایج، شاخص پارامترهای متداول کیفیت منابع آب سطحی ایران (IRWQI)، تصویر بهتری از وضعیت موجود در رودخانه قره سو را ارائه داده و نسبت به شاخص‌های دیگر واقع بینانه تر عمل کرده است.

   گوجه فرنگی یکی از صیفی‌جات مهم است که در سراسر دنیا در سطوح گسترده کشت می‌شود. در میان مواردی که تولید گوجه‌فرنگی را با مشکل مواجه می‌کند، علف هرز انگلی گل‌جالیز یکی از تهدید‌های اصلی است. اگرچه تا کنون راهکار‌های متفاوتی برای کنترل گل‌جالیز بکار برده شده، اما؛ هیچ‌یک به‌صورت کامل موفق به مهار آن نشده‌اند. آنچه امروزه برای کنترل علف‌های هرز ازجمله انگل گل‌جالیز مورد توجه است، استفاده از چندین روش مدیریتی در قالب کنترل تلفیقی است. در پژوهش پیش‌رو، سه نوع کود‌ دامی و چهار گونه از قارچ‌های اندومیکوریز در سه آزمایش و در قالب طرح کاملا تصادفی جهت کنترل گل‌جالیز بکار برده شد. در دو آزمایش اول نقش کود‌های دامی و گونه‌های میکوریز در مهار گل‌جالیز به‌صورت جداگانه مورد بررسی قرار گرفت. در آزمایش اول، گون? Funneliformis mosseae، به‌صورت معناداری در مقایسه با سایر تیمار‌ها، موفق به کاهش تعداد و وزن خشک گل‌جالیز شد. کود گاوی در میان انواع کود‌های دامی بکار برده شده در آزمایش دوم، اثر معناداری بر کاهش وزن خشک و تعداد گل‌جالیز گذاشت. در نهایت، نتایج حاصل از تلفیق کود گاوی در دو سطح متفاوت با F.mosseae در آزمایش سوم، بیانگر اثر مثبت ترکیب سطح پایین‌تر کود با میکوریز در ظهور شاخساره، تعداد و مقدار وزن خشک گل‌جالیز روی بوته‌های گوجه‌فرنگی بود.

   چکیده ضریب گیاهی یکی از پارامترهای مهم گیاهی در معادله محاسبه تبخیر و تعرق گیاهی است که نحوه محاسبه‌ی آن از اهمیت زیادی برخوردار است. با توجه به اینکه اطلاعات لازم برای   محاسبه‌ی ضریب گیاهی به روش های مستقیم   در بیشتر اراضی کشور در دسترس نیستند پس گردآوری اطلاعات جهت   محاسبه ضریب گیاهی با استفاده از روش‌های مستقیم هزینه و زمان زیادی لازم دارد، امروزه به دنبال یافتن روش‌های جدید برای به دست آوردن ضریب گیاهی هستند یکی از این روش‌ها که برای اراضی گسترده مناسب است استفاده از تصاویر ماهواره‌ای و سنجش‌ازدور است. با استفاده از این روش­ها می‌توان پارامترهای مورد نیاز را به‌صورت مکانی در مقیاس بزرگ به دست آورد. در این پژوهش ابتدا ضریب گیاهی سیب‌زمینی با استفاده از روش لایسیمتری تعیین شد. برای این کار داده‏هایی مثل میزان آب آبیاری، میزان آب زهکشی شده، میزان رطوبت خاک قبل از آبیاری و مقدار آب بارندگی اندازه‌گیری گردید. با توجه به مقادیر اندازه­گیری شده، تبخیر و تعرق گیاه مرجع و گیاه سیب‌زمینی تعیین گردید. در ادامه با تقسیم تبخیر و تعرق گیاه سیب‌زمینی بر تبخیر و تعرق گیاه مرجع، ضریب گیاهی برای مراحل اولیه، میانی و پایانی به ترتیب 69/0، 02/1، 86/0 به دست آمد. سپس با استفاده از تصاویر ماهواره لندست 8 و الگوریتم سبال مقدار ضریب گیاهی سیب‌زمینی برای مرحله اولیه، میانی و پایانی به ترتیب 43/06،0/1، 75/0 به دست آمد. در نهایت ضریب گیاهی به‌دست‌آمده با استفاده از این دو روش به وسیله شاخص‌های آماری,RMSE, ME, MBE,NRMSE, MAE وR2 با هم مقایسه شدند. مقدار این شاخص‌ها به ترتیب 14/0، 012/0، 22/0، 11/0، 08/0 و 76/0 به دست آمد که نشان می‌دهد نتایج به دست آمده با استفاده از دو روش به هم نزدیک می‌باشند. در ادامه رابطه بین ضریب گیاهی و شاخص‌های گیاهی SAVI و   DVIبا استفاده از رگرسیون‌گیری خطی پیدا شد؛ که ضریب همبستگی (R2 )، بین SAVI   و NDVI   به ترتیب 33/0 و 62/0 به دست آمد. همچنین بین ضریب گیاهی سیب‌زمینی و ترکیب شاخص‌های گیاهی   SAVI و NDVI رگرسیون‌گیری انجام شد که مقدار ضریب همبستگی 90/0 به دست آمد. با توجه به مقادیر R

   چکیده:    به دلیل محدود بودن منابع آب، هزینه تامین و مدیریت صحیح آن، استفاده از روش‌های نوین آبیاری در بخش کشاورزی مخصوصاً باغبانی امری ضروری است. ازجمله روش‌های نوین آبیاری، می‌توان سیستم آبیاری قطره‌ای را نام برد که به دلیل پتانسیل بالقوه آن در توزیع آب با راندمان بالا درجهت استفاده بهینه از منابع آبی کاربرد دارد. ارزیابی سیستم های آبیاری به‌منظور اصلاح و مدیریت آن‌ها، امری ضروری می‌باشد. در این پژوهش 5 سیستم آبیاری قطره‌ای در شهرستان ثلاث باباجانی انتخاب و مورد ارزیابی قرار گرفت. ارزیابی‌ها بر اساس دستورالعمل اداره حفاظت خاک آمریکا (SCS)[1] و روش مریام   و کلرانجام شد. در این ارزیابی، در هرکدام از سامانه‌ها، نحوه بهره‌برداری و مدیریت ، مشکلات و مسائل فنی (طراحی و اجرا) و کیفیت شیمیایی آب، مورد تجزیه‌وتحلیل واقع‌شده است. نتایج نشان داد در اغلب سیستم‌ها به دلیل عدم نصب دستگاه کنترل مرکزی و سیستم فیلتراسیون مناسب، اغلب قطره‌چکان‌ها دچار انسداد شده بودند و همچنین به دلیل نامناسب بودن فشار توام با انسداد قطره‌چکان‌ها، یکنواختی پخش در سامانه‌های موردبررسی، کاهش پیداکرده بود. مساحت خیس شده نسبت به مساحت کل بین 89/14 تا 49/33 درصد متغیر بود، به‌طوری‌که در تمام سیستم‌ها به‌جز یک سیستم، درصد مساحت خیس شده کمتر از حداقل مقدار توصیه‌شده برای طراحی (33 درصد) بود. حداقل و حداکثر مقدار یکنواختی پخش آب در سیستم‌ها (EUs) به ترتیب 49/29 و 56/62 درصد تعیین شد که نشان از عملکرد پایین سیستم‌ها برمبنای این شاخص بود. به‌طوری‌که یکنواختی پخش سیستم‌ها در تمام مزارع مورد ارزیابی، در محدوده ضعیف قرار داشت. مقادیر راندمان پتانسیل کاربرد ربع پایین سامانه‌ها (PELQs) در محدوده بین 83/26 تا 3/53 درصد نوسان داشت که این مقادیر بیانگر عملکرد ضعیف سیستم‌ها در تمام مزارع است. مقادیر راندمان کاربرد ربع پایین سامانه‌ها (AELQs) در محدوده 48/29 تا 56/62 درصد متغیر بود به‌طوری‌که بر اساس این شاخص در تمام مزارع عملکرد سیستم‌ها ضعیف ارزیابی شدند. با توجه به مقادیر شاخص اشباع لانژیلر (LSI) به‌دست‌آمده از منابع آبی در مزارع تحت مطالعه، در دو مزرعه تمایل رسوب کربنات کلسیم وجود داشت، اما در سایر مزارع این خطر رسوب‌گذاری وجود نداشت. به‌طورکلی عملکرد ضعیف سیستم‌ها به دلایل مختلفی ازجمله عدم نصب ایستگاه کنترل مرکزی یا سیستم فیلتراسیون مناسب در سامانه‌ها، کم بودن مساحت خیس شده، نامناسب بودن نوع و تعداد قطره‌چکان‌ها، گرفتگی قطره‌چکان‌ها، اختلاف فشار در سیستم‌ها، نامناسب بودن فشار و توزیع غیریکنواخت آن، نامناسب بودن دور و مدت‌زمان آبیاری و درنهایت مدیریت ضعیف بهره‌بردار بود.    کلیدواژه‌ها: آبیاری قطره‌ای، ارزیابی، یکنواختی پخش، راندمان پتانسیل، راندمان واقعی، شاخص اشباع لانژیلر [1] - Soil Conservation Service

چکیده بهره‌برداری و مدیریت مجزای منابع آب‌زیرزمینی و آب‌سطحی می‌تواند آسیب جدی بر هرکدام از منابع وارد کرده و باعث بروز مشکلاتی همچون کاهش تراز سطح ایستابی، افزایش هزینه‌های برداشت، آسیب به محیط زیست و...گردد. این مشکلات با اثرات تغییر اقلیم بر منابع آبی می‌تواند باعث تشدید آسیب‌ها ‌گردد. به‌همین دلیل دراین پژوهش ابتدا تغییرات اقلیمی براساس برونداد سری مدل‌های CMIP5 در محدوده دشت کرمانشاه استخراج و سپس برهم‌کنش آب‌های ‌زیرزمینی و سطحی از طریق اتصال دینامیکی منابع سطحی و زیرزمینی وکوپل شدن با پارامترهای اقلیم شبیه‌سازی گردید. دراین روش داده‌ها و نتایج در هرگام زمانی ماهیانه بین دو مدل MODFLOW و WEAP و برونداد سری مدل‌های CMIP5 در گردش قرار می‌گیرد بطوریکه در دوره پایه مقادیر برداشت، رواناب، تراز رودخانه‌ از مدل WEAP وارد مدل MODFLOW شده تا تراز و حجم ذخیره آبخوان و غیره محاسبه شده و به مدل WEAP برگردد. در این رفت و برگشت بین دو مدل، خروجی مدل‌های تغییراقلیم (AR5) اضافه می‌گردد تا مدل کوپل‌شده، منابع آب‌سطحی و زیرزمینی را در شرایط تغییر اقلیم شبیه‌سازی و پیش‌بینی نماید. دوره پایه از اکتبر 1991 تا سپتامبر 2018 انتخاب گردید سپس سه دوره اول (2045-2018) دوم (2072-2045) و سوم (2099-2072) تحت چهار سناریو انتشار RCP2.6, RCP4.5, RCP6.0, RCP8.5 شبیه‌سازی گردید. نتایج در دوره پایه نشان می‌دهد میانگین تراز آب‌زیرزمینی در پایان دوره 4.3 متر کاهش داشته و بیلان نهایی دشت منفی 9.37 میلیون مترمکعب درسال می‌باشد. تغییرات بارش در سناریو RCP2.6 به ترتیب در دوره اول، دوم و سوم بیشترین افزایش بارش در ماه‌های مارس، دسامبر و مارس به میزان 7.79 و 1.81 و 4.87 میلی‌متر و بیشترین کاهش در فوریه، آوریل و می به میزان 4.42 و 8.74 و 13.37 میلی‌متر خواهدبود. نتایج شبیه‌سازی مدل کوپل شده با این سناریو نشان می‌دهد آبخوان کرمانشاه در دوره اول افزایش تراز 19 سانتی‌متر و بیلان مثبت 56 هزار مترمکعب درسال، و در دوره‌های دوم و سوم به ترتیب کاهش تراز 0.81 و 1.9 متر و بیلان منفی 3.6 و 5.8 میلیون مترمکعب درسال را تجربه خواهدنمود. در RCP4.5 بیشترین افزایش بارش در دوره اول و ماه مارس به میزان 5.1 میلی‌متر و بیشترین کاهش در دوره‌‌های اول، دوم و سوم در ماه می، آوریل و می به میزان 6.3 و 12.1 و 16.9 میلی‌متر خواهدبود و در نتایج شبیه‌سازی کاهش تراز به ترتیب 0.45 و 2.82 و 2.62 متر و بیلان منفی 1.73 و 9.12 و 9 میلیون مترمکعب درسال پیش‌بینی می‌گردد. در RCP6.0 بیشترین افزایش بارش در دوره اول و ماه مارس به میزان 6.39 و بیشترین کاهش در دوره‌های اول، دوم و سوم در ماه می، آوریل و می به میزان 9.89 و 12.25 و 16.07 میلی‌متر خواهدبود. و در نتایج شبیه‌سازی کاهش تراز به ترتیب 1.02 و 3.27 و 2.79 متر و بیلان منفی 3.2 و 10.4 و 9.7 میلیون مترمکعب درسال پیش‌بینی می‌گردد. در RCP8.5 بیشترین افزایش بارش در دوره اول و ماه مارس به میزان 3.31 و بیشترین کاهش در دوره‌های اول، دوم و سوم در ماه فوریه، فوریه و می به میزان 6.37 و 14.28 و 18.9 میلی‌متر خواهدبود. و در نتایج شبیه‌سازی کاهش تراز به ترتیب 1.12 و 4.41 و 3.35 متر و بیلان منفی 3.37 و 13.4 و 11.73 میلیون مترمکعب درسال پیش‌بینی می‌گردد. کلیدواژه: تغییراقلیم ، گزارش پنجم (IPCC5)، بهره‌برداری تلفیقی ، برهم‌کنش آبهای سطحی و زیرزمینی، MODFLOW، WEAP، بیلان   

   در این تحقیق با توجه به وضعیت منابع آب در کشور و بخصوص جنوب و جنوب غرب که منطقه مورد مطالعه در این نواحی قرار دارد جهت رفع مشکلات کمبود منابع آب و تامین تمامی نیازها و در عین حال حفظ منابع آب موجود از روش کوپل مدل شبیه ساز_بهینه ساز استفاده شد. شبیه سازی با استفاده از مدل WEAP برای حوضه مارون که شامل سد مارون و منابع آب زیرزمینی(شمال بهبهان و جنئب بهبهات و جایزان فجر) انجام شد و با توجه به تناوب اهداف بهینه سازی از منابع آب زیرزمینی و سطحی جهت بهینه سازی از الگوریتم فراکاوشی چند هدفه NSGAIII استفاده شد که در آن سه هدف لحاظ شد،هدف اول حداکثر نمودن تامین نیاز مصارف،هدف دوم حداکثر نمودن تامین نیاز زیست محیطی و هدف سوم حداقل نمودن جریمه ناشی از تخطی از مخزن سد می باشد.در ابتدا اطلاعات منابع و مصارف را به منظور واسنجی و صحت سنجی برای شبیه سازی آینده وارد مدل گردید، ایم مدل در بازه 5 ساله(سه سال واسنجی و دو سال صحت سنجی) از مهرماه سال 1391 تا شهریور 1396 اجرا و مورد واسنجی و صحت سنجی قرار گرفت.پس از اطمینان از مطابقت مدل با شرایط واقعی، با فرض ادامه وضع موجود و تکرار دوره آماری 50 ساله جریان ورودی به مخزن سد در سال های آتی (از مهرماه سال 1399 تا شهریور 1449) نتایج حاصل از اجرای مدل در منطقه مورد مطالعه با عنوان سناریوی مرجع مورد بررسی قرار گرفت.در سناریوی مرجع تامین نیاز   مصارف و نیاز زیست محیطی و تغییرات حجم مخزن و همچنین ممیزان برداشت ار آب زیرزمینی هر یک از دشت های موجود مورد بررسی قرار گرفت. پس از انجام بهینه­سازی، با توجه به اندازه جمعیت 24 و اجرای الگوریتم NSGA-III برای 1000 تکرار، جواب­های نزدیک به بهینه حاصل شد که بین جواب های به دست آمده یک جواب به عنوان بهنرین جواب انتخاب شد.در اینجا دو سناریو لحاظ شد که سناریوی اول سناریوی مرجع می باشد و سناریوی دوم همان سناریوی بهینه است که از مدل بهینه ساز حاصل گردید.سپس بین این دو سناریوی مقایسه صورت گرفت که سناریوی بهینه ضمن تامین نیازهای موجود با در نظر گرفتن سه تابع هدف نتیجه خوب و مطلوبی نسبت به سناریوی مرجع به همراه داشت.

از جمله مشکلاتی کهدر قرن حاضر وجود دارد، مسئله فرسایش خاک و اثرات زیست محیطی ناشی از آن است که نهتنها باعث کاهش کربن آلی، تخریب ساختمان خاک و باروری خاک شده بلکه کشاورزی پایداررا نیز تهدید می­کند.بر همین اساس اصلاح­کننده­های آلی خاک با تاثیری که در نفوذآب به خاک، ضریب آبگذری و زهکشی خاک دارند، به عنوان یک راهکار مناسب در کاهشفرسایش خاک شناخته شده است. در این راستا پلات­هایی با ابعاد2در1متر مربع در قالبطرح بلوک کاملاً تصادفی و با سه تکرار در دو کاربری(مرتع و کشاورزی) مستقر گردید.مقایسه خصوصیات رواناب و رسوب بین کاربری زراعی و مرتع و تاثیر دو اصلاح­کننده­ ­آلیخاک (کودگوسفندی و کمپوست زباله شهری) به منظور کاهش میزان تولید رواناب و رسوب بااستفاده از باران طبیعی در دو مقطع زمانی مورد ارزیابی قرار گرفت. همچنین مقایسهتاثیر اصلاح کننده ها بر خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک و فعالیت سهآنزیم اوره آز، اینورتاز و فسفاتاز قلیایی مورد بررسی قرار گفت. نتایج درسال اول(قبلاز اضافه نمودن مواد اصلاحی) طی 5 رخداد بارندگی نشان داد که تغییر کاربری از مرتعبه زراعی منجر به افزایش رواناب و رسوب در کاربری زراعی شد. مقایسه کاربری مرتع وزراعی در 4 رخداد بارندگی سال دوم نیز همانند سال اول نشان دهنده افزایش حجم روانابو رسوب در کاربری زراعی بود. همچنین اصلاح کننده های آلی منجر به کاهش حجم روانابو رسوب در کرت های حاوی این کودها شدند. تاثیر اصلاح کننده های آلی بر تمامخصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک در سال دوم نشان داد که کود های آلی سبببهبود خصوصیات فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیک خاک و همچنین فعالیت آنزیم ها در خاکحاوی این کودها می شود. نتایج مقایسه بین کود گوسفندی و کمپوست حاکی از تاثیر بیشترکود گوسفندی نسبت به کمپوست زباله شهری در بهبود خصوصیات خاک و کاهش حجم رواناب ورسوب بود.  

  چکیدهاطلاع از سطح زیرکشت محصولات می­تواند کمک شایانی به برنامه­ریزی­های مدیریتی نماید. برآورد سطح زیرکشت محصولات در مقیاس بزرگ با روش­های سنتی کاری بسیار مشکل، زمان­بر و پرهزینه است که از دقت پایینی نیز برخوردار است. امروزه از روش­های مدرن برای برآورد سطح زیرکشت محصولات استفاده می­شود که یکی از این روش­ها استفاده از شاخص­های گیاهی با کمک فناوری سنجش از دوراست. در این تحقیق از 3 روش طبقه­بندی نظارت نشده، نظارت شده و سلسله مراتبی با استفاده از شاخص­های گیاهی NDVI و SAVI با کمک تصاویر ماهواره سنتینل2 سطح زیرکشت گیاه ذرت که یک گیاه پر اهمیت و دارای نیاز آبی بالا است برآورد شده است سپس به ارزیابی هریک از روش­های مختلف طبقه­بندی پرداخته شده است. پس از بررسی 3 روش طبقه­بندی با کمک 2 شاخص گیاهی NDVI و SAVI و ارزیابی هر یک از روش­های مختلف طبقه­بندی نتایج حاصل از این تحقیق نشان داد که روش طبقه­بندی سلسله مراتبی به نسبت 2 روش طبقه­بندی دیگر از دقت بالاتری برای برآورد سطح زیرکشت گیاه ذرت برخوردار بوده است و همچنین شاخص گیاهی NDVI به نسبت شاخص گیاهی SAVI از دقت بالاتری در برآورد سطح زیرکشت گیاه ذرت برخوردار بوده است.واژه­های کلیدی: سطح زیرکشت، گیاه ذرت، سنجش از دور، سنتینل2، شاخص­های گیاهی   DVIو SAVI

چکیده آب یکی از چالش های   قرن حاضر است که می تواند منشا بسیاری از تحولات جهان قرار گیرد. با توجه به اهمیت این منبع و با توجه به اینکه ایران جزء مناطق خشک و نیمه خشک است بررسی کیفیت شیمیایی آب امری ضروری است. پدیده های خورندگی و رسوب گذاری آب و   خاک بر کیفیت آب تاثیر می گذارند. سازمان   بهداشت جهانی کنترل خورندگی را یک عامل مهم برای عرضه آب سالم اعلام کرده است. خوردگی خطوط لوله بسیار گسترده است و از عوامل فیزیکی، شیمیایی و بیولوژیکی آب داخل سیستم های توزیع و خاک اطراف لوله تاثیر می پذیرد. بر اساس مقیاس جهانی خوردگی در اقلیم های خشک کمتر از اقلیم مرطوب است. هدف از این مطالعه تعیین پتانسیل خورندگی و رسوب گذاری آب آشامیدنی شبکه توزیع روستایی در سال های 96-87   و پتانسیل خورندگی خاک در اقلیم های مختلف استان کرمانشاه   است. رایج ترین شاخص های خورندگی و رسوب گذاری آب شامل لانژلیه، رایزنر، تهاجمی، پوکوریوس و لارسون اسکولد است که برای اقلیم های مختلف محاسبه شد. سطح بحرانی شاخص های خورندگی آب برای هر اقلیم به روش کیت-نلسون تعیین شد. گونه بندی یون های موجود در آب با نرم افزار Visual MINTEQ تعیین شد. عوامل تعیین کننده پتانسیل خورندگی خاک شامل: رطوبت، pH، بافت ، ماده آلی ، مقاومت الکتریکی، پتانسیل اکسایش-کاهش و میزان یون های سولفات و کلرید است که برای اقلیم های مختلف محاسبه شد.بر اساس ویژگی های آب در اقلیم های مختلف ، شاخص رایزنر به عنوان بهترین شاخص خورندگی و رسوب گذاری انتخاب شد. حد بحرانی شاخص رایزنر بر اساس روش آماری کیت-نلسون در اقلیم های نیمه خشک گرم، گرم و خشک، مدیترانه ای سرد، نیمه خشک سرد و مدیترانه ای مرطوب به ترتیب   برابر با 6.48، 6.58، 6.88،6.71 ، 6.94   به دست آمد، بر اساس این شاخص وضعیت خورندگی در اقلیم نیمه خشک گرم و خشک و گرم ضعیف ارزیابی شد، در حالی که در سایر اقلیم ها خورندگی بیشتر شد. بر اساس گونه بندی یون ها در آب ، یون ها بیشتر   به صورت گونه آزاد و سپس ترکیب با کلسیم ، منیزیم و سولفات حضور داشتند. بر اساس عوامل موثر برخورندگی خاک ، اقلیم نیمه مرطوب معتدل با داشتن بافت سنگین رسی ، میزان بالای ماده آلی و رطوبت بالا بیشترین میزان پتانسیل خورندگی ودر   اقلیم های نیمه خشک گرم و خشک و گرم به دلیل بالا بودن میزان شن، مقاومت الکتریکی خاک   و پتانسیل اکسایش-کاهش خاک ،   پتانسیل خورندگی   خاک کمتر از سایر اقلیم ها ارزیابی شد. کلید واژه: اقلیم، پتانسیل خورندگی و رسوب گذاری آب ، خورندگی خاک، گونه بندی یون ها   

   باتوجه به افزایش جمعیت، کمبود و محدودیت شدید منابع آب در کشور و پدیده تغییر اقلیم یکی از گام‌های اساسی در زمینه‌ی مدیریت و برنامه‌ریزی منابع آب بهینه‌سازی مخازن و تغییر الگوی‌کشت می‌باشد. در تحقیق حاضر با استفاده از دبی (40 ساله)رودخانه کمیش در مدل WEAP به شبیه‌سازی مخزن سد هرسین که در فاز مطالعاتی قرار دارد پرداخته‌شد . ابتدا با درنظر گرفتن الگوهای کشت مختلف مقدار اطمینان‌پذیری نیازهای شرب، صنعت، کشاورزی و زیست‌محیطی محاسبه‌شد و الگوی‌کشت مناسب که پایداری بیشتر سیستم را به همراه دارد انتخاب شد. سپس در مدل LINGO بهینه‌سازی با هدف حداقل کردن کمبود نیازهای پایین‌دست سد صورت گرفت. براساس نتایج شبیه‌سازی، میانگین سالانه‌ی درصد تامین نیازهای زیست‌محیطی، اراضی قطره‌ای باغی، بارانی زراعی و آبخور از فاضلاب به ترتیب 98/98، 51/87، 79/89 و 63/95 برآورد شد، این مقادیر در مدل بهینه‌ساز برابر با 100، 99/99، 21/99 و 12/99 بود که درصد کمبودها به کمتر از 1 % رسید. میانگین حجم سرریز در مدل‌های شبیه‌سازی و بهینه‌سازی 13/7 و 09/4 میلیون مترمکعب در سال محاسبه شد، که نشان داد حالت بهینه نسبت به شبیه‌سازی کمترین هدررفت آب را داشته‌است. درنهایت با اعمال سناریوهای RCP اقلیمی نتایج حاکی از کاهش دبی ورودی مخزن سد هرسین بود و خروجی دو مدل اقلیمی HADGEM2-ao و   FGOALS-G2 افزایش حداکثر 5 و حداقل 3 درجه سانتی­گرادی دما را در دوره­های آتی را به دنبال داشت. براساس سناریو RCP8.5 مقدار رواناب پیش­بینی شده در دوره­های آتی   2059-2020 و 2099-2060 کمتر از رواناب پیش­بینی شده تحت سناریوهای RCP2.6 می­باشد که این موضوع با تعریف این سناریوها مطابقت دارد. اعمال رواناب خروجی توسط مدل بارش – رواناب تحت سناریوهای RCP2.6 و RCP8.5 در مدل WEAP موجب شد شاخص اطمینان­پذیری نیازهای پایین دست سد به زیر 80 درصد نزول پیدا کند. بیشترین مقدار شاخص اطمینان پذیری با اعمال سناریوهای اقلیمی توسط مدل HADGEM2-ao تحت سناریو RCP2.6 مربوط به نیاز صنعت می­باشد که در حالت شبیه­سازی برابر با 08/77 درصد می­باشد، درحالیکه این شاخص در مدل بهینه به 42/88 درصد افزایش یافت.کمترین مقدار شاخص اطمینان­پذیری نیز در مدل WEAP ،19/32 درصد برآورد شد که این مقدار در مدل LINGO به 71/52 درصد رسید. بنابراین با برنامه‌ریزی و مدیریت درست می‌توان تا حد قابل توجهی مقدار کمبودها را بخصوص در زمینه کشاوری کاهش داد.

این پژوهش جهت تعیین ضرایب گیاهی و نیاز آبی برنج رقم عنبر بو در مزرعه­ی تحقیقاتی وگلخانه­ی پردیس کشاورزی ومنابع طبیعی   دانشگاه رازی به مدت دو سال زراعی 96 و97 اجرا گردید، لذا جهت تعیین نیاز آبی و ضریب گیاهی درشرایط مزرعه از سه عدد لایسیمتر زهکش­دار به اقطار 2/1 و ارتفاع 4/1 متر، و در شرایط گلخانه از 6 عدد لایسیمتر زهکش­دار به اقطار 40/0 و ارتفاع80/0 متر، با تراکم (3 نشاء در یک کپه و با فاصله 20×20 ) کشت شد. همچنین به منظور دقت در طول مراحل رشد در شرایط غیر لایسیمتری 17 عدد گلدان با تراکم و سطح مقطع مشابه با شرایط لایسیمتری در محیط گلخانه اجرا و براساس آن طول دوره رشد برنج با توجه به آن محاسبه گردید. براساس نتایج دو­ساله میزان کل تبخیر و تعرق پتانسیل در شرایط مزرعه با استفاده از روش پنمن مانتیث فائو محاسبه و برای سال97 -96 معادل 61/435 و در سال زراعی 97-98 معادل 65/438 میلی­متر برآورد گردید. همین پارامتر در شرایط گلخانه( به روش تشت تبخیر) در سال اول و دوم به­ترتیب معادل 469و 22/476 میلی­متر برآورد شد. و با استفاده از معادله بیلان آب تبخیر – تعرق گیاه محاسبه و براساس نتایج، میزان آب مورد نیاز برنج در شرایط مزرعه در سال زراعی اول و دوم انجام پژوهش به­ترتیب برابر با 16/487و 02/505 میلی­متر ودر شرایط گلخانه به­ترتیب 65/555 و 43/574 میلی­متر گزارش شد. در نهایت با داشتن تبخیر - تعرق پتانسیل وتبخیر- تعرق واقعی ضریب گیاهی برای دو سال زراعی 96-97 و97-98 در شرایط مزرعه برای سه مرحله­ی رشد ( ابتدایی، میانی، پایانی) به ترتیب برابر(94/0 ، 23/1، 91/0) و ( 98/0،   27/1، 99/0 )و در شرایط گلخانه ضریب گیاهی برای سال اول و دوم انجام آزمایش به­ترتیب ( 99/0، 28/1، 03/1)و ( 00/1، 30/1، 07/1 ) برآورد گردید. و به طور­کلی می­توان برای شرایط مزرعه   مقادیر 96/0،   25/1، 95/0و برای شرایط گلخانه مقادیر 99/0،   29/1، 05/1 را جهت برنامه­ریزی مناسب آبیاری و اعمال مدیریت صحیح در منطقه مورد مطالعه پیشنهاد کرد.  واژگان کلیدی: برنج عنبربو، نیازآبی، لایسیمتر زهکش­دار، ضریب گیاهی، شرایط گلخانه و مزرعه

مقدمه:   وجود تغییرات مکانی در ویژگی های خاک امری معمول است   شناخت این تغییرات به ویژه دراراضی کشاورزی جهت برنامه ریزی دقیق ومدیریت اراضی امری ضروری است . خصوصیات فیزیکی خاک همچون سایرخصوصیات آن دارای ماهیت پویا و متغیرهستند وتغییرات مکانی دارند . لذا می توان پارامترهایی که بیانگراین خصوصیات است را به صورت یک متغیردرنظرگرفت و ازطریق روش های آماری به بررسی تغییرپذیری آن پرداخت. درمطالعات آب های زیرزمینی ، بررسی کیفیت آب ازاهمیت ویژه ای برخورداربوده وافزایش بیش ازحد غلظت املاح، ممکن است کشاورزی وسایرموارد استفاده ازآب را با محدودیت جدی روبرو سازد. تغییرات کیفیت آب زیرزمینی درمقایسه باآب های سطحی بسیارکندتراست . زمین آمارشاخه ای ازعلم کاربردی است که قادر به ارائه مجموعه وسیعی ازتخمینگرهای آماری به منظور برآوردخصوصیات مورد نظردرمکان هایی که نمونه برداری نشده ، بااستفاده ازاطلاعات حاصل ازنقاط نمونه برداری شده می باشد. بادراختیارداشتن تعداد محدود و پراکنش مناسب اندازه گیری های آزمایشگاهی یا مزرعه ای ازیک متغیرناحیه ای ، می توان با استفاده ازروش های مناسب میان یابی ، مانند روش های زمین آماری آن متغیررا پهنه بندی کرد.  اهداف: 1 - پهنه بندی خصوصیات فیزیکی وشیمیایی خاک 2 - پهنه بندی خصوصیات فیزیکی وشیمیایی آب .  روش تحقیق:   باتوجه به   اینکه درمنطقه موردمطالعه درسنوات گذشته طرحهای آبیاری تحت فشارمتعددی اجرا شده است ویکی ازپارامترهای موردنیازبرای طراحی سیستمهای تحت فشارتعیین پارامترهای آب وخاک می باشد بنابراین قبل ازاجرای هرطرح توسط پرسنل آزمایشگاه آب وخاک نمونه های موردنظر ازمنابع آب وخاک منطقه تهیه وآزمایشهای مورد نیازبرروی آنها درآزمایشگاه انجام شده که درنهایت خصوصیات فیزیکی وشیمیایی آب وخاک نمونه ها تعیین گردیده است و نتایج این نمونه ها دربایگانی مدیریت جهادکشاورزی موجود می باشد . بااستفاده ازاطلاعات موجود پس ازجمع بندی ودسته بندی این داده ها ، آنها را درمحیط GIS   فراخوانی کرده وپس انجام پردازش های لازم ویکسری عملیات نرم افزاری ، درنهایت نقشه های پهنه بندی خصوصیات یادشده تهیه خواهدشد.  کلید واژگان: خصوصیات فیزیکی وشیمیایی ، منابع آب وخاک ، پهنه بندی ، زمین آمار، سیستم اطلاعات جغرافیایی

  در این تحقیق تاثیر جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ درخت بلوط برحذف یون‌ نیترات از محلول آبی بوسیله سیستم­های پیوسته و ناپیوسته بررسی گردید. در آزمایش­های ناپیوسته، اثر عواملی مانند pH، زمان تعادل، جرم بهینه جاذب و غلظت اولیه یون‌ نیترات مطالعه شد، همچنین به منظور بررسی کارایی جاذب­های مورد مطالعه واستفاده از آن در آزمایش­های ناپیوسته، آزمایشات واجذب انجام گردید. در آزمایش­های پیوسته نیز اثر تغییرات غلظت نیترات ورودی به ستون در افزایش کارایی ستون جذب مورد ارزیابی قرار گرفت و کاربرد مدل­های پیوسته جذب در توصیف منحنی­های شکست بررسی شد.با افزایش pH محلول از3 تا 8، بازدهی حذف یون‌نیترات توسط جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ­درخت­بلوط به ترتیب (03/98-05/93)، (51/92-53/81)، (15/89-23/86) و (22/94-76/90) درصد و ظرفیت جذب نیترات به ترتیب از (51/1-49/1)، (49/1-32/1)، (35/1-34/1) و (49/1-48/1) میلی­گرم­بر­گرم افزایش یافته است. با توجه به نتایج به دست آمده، pH بهینه جذب برای جاذب­های­ مورد مطالعه، 5 به­دست آمد. زمان تعادل برای جاذب­های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج و کاه­و­کلش­گندم 30 دقیقه و برای جاذب برگ­درخت­بلوط120 دقیقه به دست آمد. با افزایش جرم جاذب از 3/0 تا 6/1 گرم، در زمان تعادل و pH بهینه، بازدهی جذب یون‌نیترات در جرم 5/0 گرم جاذب­های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج و کاه­و­کلش­گندم به ترتیب به حداکثر مقدار (24/97)، (50/93)و (14/90) و در جرم 7/0 گرم جاذب برگ­درخت­بلوط   به حداکثر مقدار (82/93) درصد رسید. با افزایش غلظت اولیه یون ‌نیترات از 5 تا 120 میلی­گرم­بر­لیتر، بازدهی حذف یون‌ نیترات توسط جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ­درخت­بلوط به ترتیب (38/87-42/99)، (44/85-54/92)، (60/73-49/89) و (35/89-41/94) درصد به دست آمد. فرایند جذب از مدل سینتیک هوو و ایزوترم فروندلیچ تبعیت ­کرد. نتایج آزمایش­های پیوسته نشان داد که مقدار کل نیترات جذب شده و ظرفیت جذب ستون با افزایش غلظت نیترات ورودی به ستون افزایش ­یافت و مدل توماس با داده­های آزمایشگاهی همخوانی بیشتری داشت. بر مبنای نتایج حاصل از این تحقیق، جاذب­  hy;های پوسته­تخم­مرغ، پوسته­برنج،کاه­و­کلش­گندم و برگ­درخت­بلوط قابلیت بالای حذف یون­ نیترات را دارا بوده است.   کلید واژه: نیترات ، پوسته­تخم­مرغ ، پوسته­برنج، کاه­و­کلش­گندم، برگ­درخت­بلوط، محلول آبی، سیستم پیوسته.  

در این تحقیق اثر جاذب‌‌های‌‌ نانو‌‌ساختار کاه و کلش گندم، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ برحذف سدیم از محلول آبی و ستون خاک با استفاده از آزمایش‌‌های جذب ناپیوسته و پیوسته بررسی گردید. در آزمایش‌‌های ناپیوسته، اثر عواملی مانند pH، زمان تعادل، جرم بهینه جاذب و غلظت اولیه یون ‌سدیم مطالعه شد. همچنین به منظور بررسی کارایی جاذب‌‌های‌‌ مورد مطالعه و استفاده از آن‌‌ در آزمایش‌‌های ناپیوسته، آزمایشات واجذب انجام گردید. با افزایش pH محلول از3 تا 8، برای جاذب‌‌های نانو‌ساختار کاه و کلش، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ راندمان حذف (درصد) یون‌ سدیم   به ترتیب   (86-5/79)، (87-2/84)،( 9/95-88) و (91-87) ، و ظرفیت جذب سدیم جاذب‌‌های مورد مطالعه به ترتیب از 30/1 تا 39/1، 53/1 تا 61/1، 58/1 تا 77/1 و 57/1 تا 65/1 میلی‌‌گرم ‌‌بر‌‌گرم ، افزایش یافته است. با توجه به نتایج به دست آمده، pH بهینه جذب برای جاذب‌‌های‌‌ مورد مطالعه، 5 به‌‌دست آمد. زمان تعادل برای جاذب‌‌های کاه و کلش، شلتوک برنج و پوسته تخم‌‌مرغ 30 دقیقه و برای جاذب برگ بلوط 120 دقیقه به دست آمد. با افزایش غلظت اولیه یون‌ سدیم از 5 تا 120 میلی‌‌گرم ‌‌بر لیتر، راندمان حذف (درصد) یون‌ سدیم برای جاذب‌‌های نانو‌ساختار کاه و کلش، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ به ترتیب   (08/68-49/85)، (20/68-43/89)،( 49/73-72/94) و (01/68-01/89) به دست آمد. غلظت بالای یون­های اولیه منجر به کاهش درصد حذف و افزایش ظرفیت جذب شد. با افزایش جرم جاذب از 3/0 تا 6/1 گرم، در زمان تعادل، pH بهینه، راندمان جذب یون سدیم در جرم 5/0 گرم جاذب برای جاذب‌‌های کاه و کلش، شلتوک برنج و پوسته تخم‌‌مرغ به ترتیب به حداکثر مقدار 37/90، 43/90 و 75/92درصد و برای جاذب برگ بلوط در جرم 7/0 گرم به حداکثر مقدار 32/97 درصد رسید. طبق آنالیز    انجام شده، برای جاذب‌‌های‌‌ مورد مطالعه، به ترتیب برگ بلوط، پوسته تخم‌‌مرغ، شلتوک برنج و کاه و کلش دارای بازدهی و راندمان حذف بیشتری بودند. راندمان واجذب یون‌ سدیم توسط جاذب‌‌های کاه و کلش، شلتوک برنج، برگ بلوط و پوسته تخم‌‌مرغ نانو‌ساختار در 5 چرخه جذب- واجذب بررسی شد که حداکثر مقدار آن در چرخه اول و به ترتیب برابر با 16/37، 63/39، 36/83 و 92/87 درصد به دست آمد. فرایند جذب برای همه­ی جاذب­ها از مدل سنتیک مرتبه دوم (97/0-88/0R2= و 73/0-24/0RMSE=) و ایزوترم فروندلیچ (99/0-96/0R2= و 44/0-23/0RMSE=) تبعیت ‌‌کرد. نتایج آزمایش‌‌های پیوسته نشان داد که مقدار کل سدیم جذب شده و ظرفیت جذب ستون با افزایش غلظت سدیم ورودی به ستون افزایش ‌‌یافت و مدل‌‌های عمق بستر- زمان سرویس، توماس و یون-نلسون با داده‌‌های آزمایشگاهی همخوانی بیشتری داشتند. بر مبنای نتایج حاصل از این تحقیق، جاذب‌‌های نانو‌‌ساختار مورد مطالعه قابلیت بالای حذف یون‌‌ سدیم را دارا بوده‌‌اند.   

هدف اصلی از پژوهش حاضر، پهنه بندی مخاطرات جوی و باران موثر دراستان کرمانشاه می باشد. برای این منظور از داده های سازمان هواشناسی استان کرمانشاه درمقیاس روزانه و ماهانه برای تعداد 5 ایستگاه هواشناسی سینوپتیک درمحدوده استان کرمانشاه برای یک دوره 30 ساله (1987-2016) استفاده شد.در این تحقیق تعداد 13 مخاطره جوی مهم در محدوده استان کرمانشاه مورد بررسی قرار گرفت. بطورکلی پدیده ها درقالب دو روش اصلی مورد بررسی قرار گرفت. ونقشه های فراوانی وقوع به تفکیک برای هریک از مخاطرات با بهره گیری از سامانه اطلاعات جغرافیایی (GIS) تهیه شد. در ادامه با درنظرداشتن میزان مشابهت ها و تفاوت ها، 13 مخاطره جوی یاد شده در قالب سه دسته اصلی مخاطرات دمایی ، مخاطرات مرتبط با دید و مخاطرات بارشی دسته بندی شدند و برای هر دسته نقشه پهنه بندی فضایی تهیه گردید. در نهایت با ترکیب نتایج حاصل از بررسی تمام مخاطرات ، نقشه جامع مخاطرات جوی منطقه مطالعاتی تهیه شد. یافته های تحقیق نشان داد که بخش هائی ازمرکز و جنوب استان کرمانشاه از جهت فراوانی وقوع رخدادها، جز پر مخاطره ترین مناطق محسوب می گردند، درحالی که بخش های غربی ازکمترین میزان خطرپذیری برخوردارند. الگوی فضایی وقوع مخاطرات بیانگر روند افزایشی مخاطرات مرتبط با دید ازجنوب و مرکز به طرف غرب و شرق استان بوده و در مقابل مخاطرات بارشی و مخاطرات دمایی از الگویی معکوس برخوردار بودند بطوری که ازجنوب به طرف غرب و شرق ازمیزان وقوع رخدادهای دمایی و بارش کاسته می شود.  جهت برآورد باران موثر از سه روش درصدی و USDA و SCS   استفاده شد . بعد از تهیه جداول باران موثر ، مقدار متوسط ماهانه و متوسط سالانه باران موثر به هر سه روش و برای هر 5 ایستگاه محاسبه شد.. بیشترین میزان متوسط باران موثر محاسبه شده در هر ایستگاه مربوط به روش USDA می باشد. در حوضه های که مقدار تبخیر وتعرق بیشتر ازمقدار بارش است ، نمی توان برروی ارقام حاصل از روش USDA برنامه ریزی و مدیریت انجام داد. زیرا یکی ازمعایب آن ، برآورد زیاد از بارش موثر است.(خالقی، 1394) و مقادیر بارش موثر محاسبه شده به روش درصدی نیز زیاد می باشد. و دقت این روش هم پائین است.(خالقی،1394) اما کمترین میزان متوسط باران موثر محاسبه شده در هر ایستگاه مربوط به روش SCS می باشد   واین روش به دلیل اینکه مقدار بارندگی و تبخیر وتعرق ماهانه وعمق خاک را برای برآورد بارش موثر در نظر می گیرد   نتایج رضایت بخشی تری تولید می کند. ونتایج آن به واقعیت نزدیک تر است. پس از بررسی ومقایسه مقادیر حاصل از هر یک از روش ها ، روش SCS گزینه مناسب برای برآورد بارش موثر در این حوضه تشخیص داده شد. و در نهایت در محیط ARCGIS   ، نقشه پهنه بندی باران موثر به هر سه روش جهت مقاسیه انجام شد ودر بخش های شرق و غرب استان ، گیاهان نیاز آبی بیشتری نسبت به قسمت های شمالی دارند. زیرا که با توجه به نقشه پهنه بندی باران موثرمربوط به روش SCS ، مقدار بارش موثر در قسمت های شرق وغرب استان کمتر است.و در ادامه با استفاده از نرم افزار     و انجام آزمون توزیع   t   استیودنت ، مقادیر بارش موثربه روش SCS در 3 فاصله اطمینان 90   ، 95 و 99 درصد محاسبه گردید

چکیدهآب مهم ترین عامل محدود کننده توسعه کشاورزی در مناطق خشک و نیمه خشک است. از طرفی ایران جز مناطق خشک و نیمه خشک جهان می باشد. بنابراین استفاده بهینه از منابع آب موجود و مدیریت آنها با توجه به علم روز، امری بسیار حیاتی می باشد. استفاده از روش ها و تکنیک های جدید آبیاری نیز   در همین راستا می باشد. یکی از این روش ها، تنش های آبیاری است که مطالعات متعددی در این زمینه صورت گرفته است. اما علم نوین مطالعه این روش ها را   در کنار مدل های شبیه ساز رشد آسان نموده است. لذا با توجه به اهمیت موضوع در این تحقیق اقدام به کشت آفتابگردان رقم روغنی فرخ تحت رژیم های مختلف آبیاری شامل: تیمارهای 20 درصد بیش آبیاری، 100 درصد آبیاری(شاهد)، 20 درصد کم آبیاری و 40 درصد کم آبیاری که این تیمارها در کل دوره رشد اعمال شده و 20 درصد کم آبیاری و 40   درصد کم آبیاری در دوره رویشی اعمال شدند و 20 درصد و   40 درصد کم آبیاری در دوره زایشی اعمال گردید.سپس به آنالیز صفات گیاهی تیمارهای آبیاری و واسنجی و همچنین صحت سنجی مدل Aquacrop که از مدل های مهم شبیه ساز رشد گیاهی تحت رژیم های کم آبیاری می باشد، اقدام گردید. مدل Aquacrop همانند بسیاری از مدل های شبیه ساز رشد، نقطه ای می باشد. بنابراین جهت پتانسیل یابی عملکرد در سطح منطقه سنقر کرمانشاه، از مدل Aquacrop-GIS استفاده شد.آنالیز صفات زراعی، معنی داری را تحت تنش های کم آبیاری نشان داد. و   واسنجی مدل Aquacro   و همچنین صحت سنجی این مدل در شبیه سازی بیوماس و کانوپی کاور با   دقت خوب انجام شد. اما مدل در شبیه سازی تیمارهای دوره زایشی، نسبت به بقیه تیمارها ضعیف عمل نمود. سپس با استفاده از فایل گیاهی واسنجی شده، تنش های آبیاری در منطقه سنقر با استفاده از مدل Aquacrop-GIS بررسی   و نقشه های عملکرد، در سطح منطقه تهیه گردید.    کلمات کلیدی: کم آبیاری، مدل Aquacrop-GIS، واسنجی،   مدل Aquacrop، آفتابگردان

بررسی جریان آب در خاک‌های اشباع و غیر اشباع به منظور تعیین دبی نشت، فشار آب منفذی، نیروی بالابرنده و گرادیان هیدرولیکی در طراحی سدها مورد توجه متخصصین است. شبیه‌سازی عددی یک روش سریع و کم هزینه برای مطالعه حرکت آب در محیط متخلخل می‌باشد که در دهه‌های اخیر بدلیل پیشرفت علوم کامپیوتر رشد چشم‌گیری داشته است. اکثـر مدل‌های عددی برای حرکت آب در خاک مبتنی بر روش اجزای محدود و یا براساس شبکه‌بندی منظم مستطیلی است. از این رو در این تحقیق مدل دو بعدی جریان غیرماندگار در محیط متخلخل بر مبنای روش حجم کنتـرل و شبکه‌بندی مثلثی نامنظم تهیه شده است. در صورتی که محدوده شبیه‌سازی هندسه پیچیده و نامنظم داشته باشد، استفاده از شبکه‌بندی مثلثی مناسب می‌باشد. در این مدل به منظور محاسبه هدایت هیدرولیکی در محیط غیراشباع برای شبیه‌سازی جریان می‌توان از رابطه ون گنوختن و یا توابع دیگر استفاده کرد. مدل عددی در دو بخش جریان محصور و غیرمحصور با داده‌های آزمایشگاهی سایر پژوهشگران صحت سنجی شد. متوسط خطا مدل عددی در محاسبه فشار در جریان محصور و غیرمحصور به ترتیب 1/1 و 5/1 درصد و متوسط خطای در محاسبه دبی نشت در جریان غیرمحصور 6/5 درصد است، که دقت مناسبی برای مدل عددی است.

در این تحقیق تاثیر جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس برحذف یون‌ کادمیم از محلول آبی بوسیله سیستم­های پیوسته و ناپیوسته بررسی گردید. در آزمایش­های ناپیوسته، اثر عواملی مانند pH، زمان تعادل، جرم بهینه جاذب و غلظت اولیه یون‌ کادمیم مطالعه شد. همچنین اثر یون­های رقابتی بر جذب کادمیم در فاضلاب صنعتی خام، اثر کلرید سدیم بر جذب کادمیم و مکانیزم واجذب یون کادمیم در پنج چرخه متوالی توسط جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس بررسی شد. در آزمایش­های پیوسته نیز اثر تغییرات غلظت کادمیم ورودی به ستون در افزایش کارایی ستون جذب مورد ارزیابی قرار گرفت و کاربرد مدل­های پیوسته جذب در توصیف منحنی­های شکست بررسی شد. نتایج آزمایش­های ناپیوسته نشان داد که با افزایش pH محلول از3 تا 7، بازدهی حذف یون‌کادمیم 9/76-67 درصد و ظرفیت جذب کادمیم از 4/0 تا 46/0 میلی­گرم­بر­گرم افزایش یافته است. با توجه به نتایج به دست آمده، pH بهینه جذب برای جاذب­ مورد مطالعه، 6 به­دست آمد. زمان تعادل برای جاذب نانو‌ساختار 30 دقیقه به دست آمد. با افزایش جرم جاذب از 1/0 تا 2 گرم، در زمان تعادل و pH بهینه، بازدهی جذب یون‌کادمیم در جرم 5/0 گرم جاذب نانو­ساختار کنوکارپوس حداکثر مقدار 85/76 درصد رسید. با افزایش غلظت اولیه یون‌کادمیم از 5 تا 20 میلی­گرم­بر­لیتر، بازدهی حذف یون‌ کادمیم 4/70-9/80 درصد به دست آمد. فرایند جذب از مدل سنتیک هوو و ایزوترم لانگمویر تبعیت ­کرد. در بررسی اثر یون­های رقابتی بر جذب کادمیم در فاضلاب صنعتی خام، بازدهی حذف یون­های کادمیم، مس، آهن، روی و منگنز بوسیله جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس به ترتیب برابر 76/82،33/83، 96/99 ،62/89 و 09/9 درصد بدست آمد. با افزایش غلظت کلرید سدیم محلول از 0 تا 1 مولار، بازدهی حذف یون کادمیم توسط جاذب­ نانو­ساختار کنوکارپوس 77-9/80 درصد بدست آمد. بازدهی واجذب یون‌ کادمیم توسط جاذب­ نانوساختار کنوکارپوس در 5 چرخه جذب- واجذب حدود 75 درصد به دست آمد. نتایج آزمایش­های پیوسته نشان داد که مقدار کل کادمیم جذب شده و ظرفیت جذب ستون با افزایش غلظت کادمیم ورودی به ستون افزایش ­یافت و مدل آدامز- بوهارت با داده­های آزمایشگاهی همخوانی بیشتری داشت. بر مبنای نتایج حاصل از این تحقیق، جاذب نانو­ساختار کنوکارپوس قابلیت بالای حذف یون­کادمیم را دارا بوده است.

چکیدهبرای تدوین برنامه آبیاری مناسب و اعمال مدیریت کارا و آگاهانه، تعیین ضرایب گیاهی بر مبنای مراحل رشد و نیز تخمین تبخیر- تعرق گیاه ضروری است. پژوهش حاضر به‌منظور تعیین نیاز آبی و ضریب گیاهی و سایر پارامترهای گیاه کاملینا و کلزا با استفاده از لایسیمتر زهکش دار در مزرعه تحقیقاتی گروه مهندسی آب دانشکده کشاورزی دانشگاه رازی شهرستان کرمانشاه در طی دو سال 1393-1394 و 1394-1395 انجام شد. بدین منظور از شانزده لایسیمتر زهکش دار استفاده گردید که یک لایسیمتر به خاک بدون پوشش گیاهی و سه لایسیمتر برای تبخیر-تعرق گیاه مرجع چمن اختصاص داده شد و همچنین در شش لایسیمتر گیاه کاملینا در دو تیمار بدون پوشش و با پوشش (کاهش تبخیر از سطح خاک با ورمی کمپوست) و در شش لایسیمتر دیگر گیاه کلزا در دو تیمار با پوشش (کاهش تبخیر از سطح خاک با ورمی کمپوست) و بدون پوشش کشت شدند. بر اساس نتایج به‌دست‌آمده میانگین نیاز آبی در سال 1393-1394 (کشت بهاره) در تیمار بدون پوشش و تیمار با پوشش برای گیاه کاملینا به ترتیب (38/382 و 82/357) میلی‌متر و در سال 1394-1395 (کشت پاییزه) به ترتیب (57/546 و 91/519) میلی‌متر به دست آمد. از طرفی برای گیاه کلزا که در هر دو سال به‌صورت بهاره کشت شد متوسط نیاز آبی در دو سال برای تیمار بدون پوشش و تیمار با پوشش به ترتیب (91/583 و 15/556) میلی‌متر اندازه‌گیری شد. ضرایب گیاهی یک جزئی و ضرایب گیاهی پایه برای گیاه کاملینا در سال 1393-1394 (کشت بهاره) در مرحله ابتدایی، توسعه، میانی و انتهایی در تیمار بدون پوشش به ترتیب (84/0، 13/1، 29/1 و 74/0) و (21/0، 65/0، 07/1 و 85/0) و در تیمار با پوشش به ترتیب (8/0، 08/1، 28/1 و 76/0) و (21/0، 66/0، 08/1 و 75/0) و در سال 1394-1395 (کشت پاییزه) نیز (94/0، 11/1، 31/1 و 67/0) و (24/0، 83/0، 15/1 و 83/0) و در تیمار با پوشش (91/0، 10/1، 33/1 و 50/0) و (25/0، 84/0، 16/1 و 83/0) به دست آمد. متوسط ضرایب گیاهی یک جزئی و ضرایب گیاهی پایه برای گیاه کلزا در دو سال در مرحله ابتدایی، توسعه، میانی و انتهایی در تیمار بدون پوشش به ترتیب (85/0، 26/1، 34/1 و 79/0) و (21/0، 72/0، 17/1 و 88/0) و در تیمار با پوشش به ترتیب (83/0، 16/1، 27/1 و 84/0) و (21/0، 73/0، 17/1 و 88/0) به دست آمد. گیاه کاملینا در سال 93-94 (کشت بهاره) با توجه به میزان آب مصرفی، WUE بر اساس عملکرد ماده خشک و دانه و روغن برای تیمار بدون پوشش به ترتیب 83/0 و 115/0 و 09/0 و برای تیمار با پوشش به ترتیب 58/0، 16/0 و 12/0 و در سال 94-95 (کشت پاییزه) نیز برای تیمار بدون پوشش به ترتیب 37/2 و 41/0 و 08/0 و برای تیمار با پوشش به ترتیب 30/3، 47/0 و 10/0 دست آمد. همچنین برای گیاه کلزا، میانگین دوساله WUE بر اساس عملکرد ماده خشک و دانه و روغن برای تیمار بدون پوشش به ترتیب 50/2، 12/0 و 03/0 و برای تیمار با پوشش به ترتیب 7/2، 17/0 و 06/0 دست آمد.  کلمات کلیدی: نیاز آبی، ضریب گیاهی، کاملینا، کلزا، کاهش تبخیر از سطح خاک، لایسیمتر

چکیدهامروزه طراحی اقتصادی بهینه نمودن شبکه‌های آبیاری تحت فشار به‌گونه‌ای که بتوان با صرف حداقل هزینه‌ها، کلیه محدودیت‌های موردنظر در شبکه را ارضا نمود، از مباحث مهم تحقیقاتی می‌باشد.در این پایان نامه یک مدل کامپیوتری ارائه ‌شده است، که شامل دو زیر برنامه بهینه‌سازی بر مبنای الگوریتم ژنتیک و آنالیز ضربه قوچ است، که به زبان ویژوال‌بیسیک نوشته‌ شده‌اند. این دو زیر برنامه به هم لینک شده و در قالب یک مدل کامپیوتری   به طراحی بهینه‌ی شبکه‌ی آبیاری تحت فشار می‌پردازد. در ابتدا اطلاعات مربوط به شبکه‌ی موردبررسی، به صورت فایل‌های ورودی به برنامه داده می‌شود.با تعریف تابع هدف، محدودیت‌های سرعت، فشار و استفاده از مدل نوشته‌شده برای الگوریتم ژنتیک به بهینه یابی شبکه موردنظر پرداخته می‌شود، در این مرحله اطلاعات خروجی از مدل قطرهای بهینه و مینیمم هزینه‌ی شبکه‌ی آبیاری است. با استفاده از قطرهای بهینه به‌دست‌آمده و مدل نوشته‌شده برای آنالیز ضربه قوچ به شبیه‌سازی پدیده‌ی ضربه قوچ پرداخته‌ می‌شود، پس از اجرای مدل شبیه‌سازی، فشار مازاد ناشی از جریانات میرا به دست می آید که با در نظر گرفتن این پارامتر و افزودن محدودیت ضربه قوچ به مدل الگوریتم ژنتیک، بهینه‌سازی مجدد صورت گرفته و طراحی بهینه شبکه موردبازنگری و اصلاح قرار می‌گیرد.دو مدل الگوریتم ژنتیک و آنالیز ضربه قوچ به‌طور جداگانه مورد واسنجی و صحت‌سنجی قرارگرفت.مدل الگوریتم ژنتیک با استفاده از حل مسائل بهینه‌سازی خطی و غیرخطی مقید که دارای راه‌حل‌های تحلیلی هستند، مورد ارزیابی قرارگرفته و نشان داده شد که نتایج به‌دست‌آمده از مدل با نتایج حل تحلیلی کاملاً برابر است.برای صحت‌سنجی مدل آنالیز ضربه قوچ، نوسانات فشار در یک سیستم آبیاری تحت فشار در اثر بسته شدن شیر انتهای یکی از شاخه‌ها موردبررسی قرار گرفت، در این حالت خروجی از تمام آبپاش‌ها برابر صفر قرار داده شد و مدل برای مدت زمان طولانی اجرا شد، پس از پایدار شدن سیستم، فشار باقیمانده در محل گره‌ها که توسط مدل محاسبه‌شده بود با اختلاف رقوم سطح آب مخزن ابتدای سیستم و رقوم محل گره‌ها مقایسه شد و نتایج نشان داد که مدل ضربه قوچ به خوبی مقادیر فشار در محل گره‌ها را پیش‌بینی می‌کند.پس از صحت‌سنجی و واسنجی مدل، از آن برای طراحی خطوط اصلی و نیمه اصلی یک شبکه آبیاری زهکشی واقعی(شبکه اسماعیل‌آباد لرستان)   استفاده گردید. آنالیز نتایج نشان از یک کاهش 39/11 درصدی در هزینه‌ها بدون در نظر گرفتن محدودیت ضربه قوچ و کاهش 63/10 درصدی در هزینه‌ها با در نظر گرفتن محدودیت ضربه قوچ را دارد.

استان کرمانشاه با میانگین بارندگی سالیانه 475 میلی‌متر، اگرچه دارای میزان بارندگی بیشتر از متوسط کشور می‌باشد اما باز هم در زمره استان‌های خشک کشور قراردارد. شواهد موجود نشان می‌دهد که با توجه به رشد جمعیت، نیاز به‌غذای بیشتر، گسترش صنعت و ارتقاء سطح بهداشت ورفاه عمومی، سرانه منابع آب تجدیدشونده کشور رو به‌کاهش است. در سال­های اخیر مفهوم آب مجازی در کشور ایران نیز مورد توجه قرار گرفته است و در اکثر شهرهای ایران اهمیت صادرات و واردات آب مجازی مطرح شده است. در این پژوهش حجم آب مجازی مبادلاتی محصولات عمده زراعی استان کرمانشاه به جز شهرهای مرزی   به منظور تحلیل مقدماتی قابلیت دسترسی به منابع آب، تولید مواد غذایی و روابط بین تولید و مبادله محصولات غذایی مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان داد در بین محصولات مورد بررسی، چغندرقند و گوجه­فرنگی در گروه محصولات کم مصرف با بهره‌وری آب بالا، ذرت دانه­ای نسبتاَ پرمصرف، یونجه ، گندم، جو و کلزا در گروه محصولات پرمصرف با بهره‌وری آب پایین قرار می گیرند. با توجه به نتایج این مطالعه به نظر می‌رسد که روند افزایش سطح زیر کشت محصولات با نیاز آبی بالا در استان به‌وی‍‍ژه در سال‌های اخیر که با پدیده خشکسالی مواجه هستیم متناسب با ظرفیت موجود منابع آبی نیست. از آن‌جا که روند توسعه کشت و جایگزینی محصولات با نیاز آبی بالا منجر به بیلان منفی بسیاری از دشت‌های استان شده است، برای پیشگیری تبعات منفی این بحران به نظر می‌رسد نظارت کامل به‌وسیله یک کمیته تخصصی کشت در سطح استان و شهرستان‌ها بر الگوی کشت و لحاظ نمودن محدودیت کشت بسیاری از محصولات زراعی با نیاز آبی بالا در مناطق و دشت‌ها به‌خصوص دشت‌های بحرانی و همچنین افزایش واردات محصولات کشاورزی با توجه ویژه به مقوله آب مجازی بسیار ضروری است.

النزلازلاز