چکیده    هدف پژوهش: زنبور پارازیتوئید Habrobracon hebetor (Say) (Hym., Braconidae) یکی از حشرات مفید است که در کنترل زیستی لارو بالپولکداران مورد استفاده قرار می‌گیرد. یکی از چالش‌های اصلی تولیدکنندگان این زنبور، ذخیره‌سازی و حفظ کیفیت آن در طول دوره نگهداری در سرما است، زیرا فرآیند تولید این زنبور و میزبان آن حدود دو ماه به طول می‌انجامد. ذخیره‌سازی بهینه در سرما، علاوه بر جلوگیری از کاهش کیفیت زنبور، دسترسی دائمی به آن را در زمان مناسب و به تعداد کافی فراهم می‌کند. در این مطالعه، تاثیر تغذیه در طول دوره ذخیره‌سازی چهار هفته‌ای در سرما بر میزان مرگ‌ومیر و ویژگی‌های زیستی زنبور H. hebetor مورد بررسی قرار گرفت. روش پژوهش: این مطالعه به روش تجربی و تحت شرایط آزمایشگاهی (پرورش میزبان، لارو شب­پره مدیترانه­ای آرد، ‏‎Ephestia kuhniella Zeller، در دمای 2±27 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±65 درصد و در شرایط تاریکی و پرورش H. hebetor در دمای 2±25 درجه سلسیوس، رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره نوری 16 ساعت روشنایی و 8 ساعت تاریکی) انجام شد. زنبورهای بالغ هم­سن داخل یخچال (دمای 1±5 درجه سلسیوس) در دو شرایط بدون تغذیه و تغذیه با محلول آب و عسل رقیق (1:5 هر 48 ساعت یکبار) نگهداری شدند و در هر یک از شرایط ذکر شده، حداقل 20 جفت زنبور نر و ماده بالغ هم­سن مورد مطالعه قرار گرفتند. داده­های جمع­آوری شده پس از بررسی نرمال بودن داده­ها با روش One-way ANOVA مقایسه آماری شد و گروه­بندی تیمارها با آزمون Tukey HSD صورت پذیرفت. یافته­ها: نتایج این مطالعه نشان می‌دهد که تغذیه زنبور پارازیتوئید H. hebetor در طول دوره ذخیره‌سازی در سرما، تاثیر مثبتی بر بهبود کیفیت و کارایی این زنبور دارد. به‌طور خاص، تغذیه با محلول آب و عسل رقیق شده، باعث کاهش مرگ‌ومیر، افزایش تخم‌ریزی و بهبود پارازیتیسم زنبورها شد، اما بر نسبت جنسی آن‌ها تاثیری نداشت. نتیجه­گیری: تغذیه در زمان ذخیره سازی زنبور H. hebetor در سرما، می­تواند از تلفات بالای زنبور جلوگیری نموده و افت کیفیت و عدم کارایی زنبور را کاهش دهد. این یافته‌ها می‌تواند به تولیدکنندگان در بهینه‌سازی روش‌های ذخیره‌سازی و حفظ کیفیت زنبورها کمک کند، تا در زمان نیاز، به تعداد زنبور کافی و با کیفیت دسترسی داشته باشند. کلید واژه ها: تغذیه، ذخیره­سازی، زنبور پارازیتوئید، شب­پره مدیترانه­ای آرد، کنتر­ل­زیستی   

کنه(Trombidiformes: Iolinidae)   (McGregor, 1932) Pronematus ubiquitus کنه کوچکی است که قادر است به‌طور چشم‌گیری، جمعیت تعدادی از آفات و بیماری را کنترل کند. این شکارگر اندازه بسیار کوچک و سرعت تحرک فوق‌العاده‌ای دارد. روی سطح برگ برخی گیاهان، تعداد زیادی پرزهای غده‌ای وجود دارد که وجود این پرزها مانع از استقرار و حرکت مناسب شکارگرهایی مانند کنه‌های Phytoseiidae می‌شوند. ولی کنه P. ubiquitus به‌دلیل ویژگی‌های فوق‌الذکر، قادر است به راحتی پشت و روی برگ گیاهان میزبان حرکت کرده و از آفات و عوامل بیماری‌زای سطح برگ تغذیه کند. کاربرد این شکارگر به عنوان یک عامل کنترل بیولوژیک، می‌تواند به میزان قابل توجهی از مصرف آفت‌کش‌های شیمیایی بکاهد. نوسانات جمعیت و الگوی توزیع فضایی کنه‌یP. ubiquitus   روی درختان توت و بوته‌های لوبیا سبز در فصول بهار، تابستان و پاییز سال ???? در شهرستان کرمانشاه مورد مطالعه و بررسی قرار گرفت. نمونه‌برداری‌ها به صورت فواصل منظم و هفتگی صورت گرفت. نمونه‌برداری اولیه با در نظر گرفتن خطای نسبی ??/? با ?? نمونه آغاز شد. در این بررسی برای تعیین الگوی توزیع فضایی کنه‌ی P. ubiquitus، دو روش قانون توان تیلور و شاخص‌ رگرسیونی آیوائو مورد استفاده قرار گرفت. در این مطالعه الگوی توزیع فضایی روی گیاهان مورد مطالعه برای هر دو شاخص از نوع تجمعی به دست آمد. اثر دما و رطوبت نسبی نیز مورد مطالعه قرار گرفت. براساس رگرسیون خطی، نوسانات جمعیت کنه با دما برای لوبیا معنی‌دار نبود ولی برای توت تفاوت معنی‌دار و رابطه‌ی منفی مشاهده شد. همچنین رگرسیون خطی بین رطوبت نسبی و نوسانات جمعیت کنه برای لوبیا معنی‌دار نبود، ولی برای توت رابطه‌‌ی مثبت و معنی‌دار مشاهده شد. مطالعه‌ی نوسانات جمعیت و الگوی توزیع فضایی کنه‌ها می‌تواند به تنظیم برنامه‌های نمونه‌برداری و تخمین جمعیت آن‌ها در مدیریت تلفیقی محصولات مختلف کمک کند.   

درختچه کهور پوشش­ جنگلی غالب در جنوب استان سیستان و بلوچستان است. این درختچه با تولید علوفه دامی، تولید چوب، فضای سبز و مصارف پزشکی کاربرد فراوانی برای مردم بومی این مناطق دارد. فون کنه های مرتبط با درختچه کهور در ایران تا کنون مطالعه نشده است و شناختی از وجود گونه های مفید یا مضر از کنه ها در این منطقه وجود ندارد. در طی   پژوهشی در سال­های 1401 تا 1403 از شاخه و برگ درختان و همچنین خاک سایه انداز درختچه­های کهور در منطقه کنارک استان سیستان و بلوچستان نمونه­برداری هایی جهت جمع آوری فون کنه های مرتبط با کهور صورت گرفت، سپس نمونه­های برای تهیه اسلاید و شناسایی میکروسکوپی به آزمایشگاه انتقال یافتند، در آزمایشگاه نمونه­ها تفکیک و توسط اسید لاکتیک شفاسازی شدند و توسط هویر از آن­ها اسلاید میکرسکوپی تهیه گردید. نمونه­های به دست آمده برحسب خانواده جداسازی شده و توسط کلید معتبر داخلی و خارجی، شناسایی شدند همچنین برخی نمونه­ها جهت تایید برای متخصص مربوطه ارسال گردیدند. در این مطالعه در مجموع 15 گونه متعلق به 12 خانواده و هفت بالا خانواده جمع­آوری و شناسایی شدند که گونه­های جدید برای جهان با علامت (*)، گونه­های جدید برای ایران با (**) و گونه­های جدید برای سیستان و بلوچستان با علامت (***) به شرح زیر آمده است: Superfamily Trtranychoidea Donnadieu, 1857: Family Tetranychidae Donnadieu, 1875: Magdalena   .**, Superfamily Raphignathoidea Kramer, 1877: Family Eupalopselidae Willmann, 1952: Exothoris sp., Family Caligonelidae Grangjean, 1944: Neognayhus eupalopus Meyer & Ueckerman, 1989,*** Molothrognathus mehrnejadi Liang & Zhang, 1977, Family Camerobiidae Southcott, 1957: Neophyllobius sp., Family Raphignathidae Kramer, 1877: Raphignathus zhaoi Hu, Jian & Liang, 1995, Raphignathus sp., Superfamily Tydeoidea Kramer, 1877: Family Tydeidae Kramer, 1877: Neolorryia pandana Baker, 1968,** Lorryia sp.*, Family Iolinidae Pritchard, 1956, Pronematus ubiquitous McGregor, 1932,*** Superfamily Bdelloidea: Family Bdellidae Duge?s, 1834, Spinibdella cronini Baker & Blocker, 1944, Family Cunaxidae Thor, 1902: Cunaxa capreolus Berlese, 1889, Superfamily Erythraeoidea: Family Erythraeidae Oudemans, 1902: Andrevella sp.Superfamily Caeculoidea: Family Caeculidae: Allocaeculus sp. Superfamily Phytoseioidea: Family Phytoseiidae Berlese, 1916: Neoseiulus marginatus.   

  اینتحقیق به بررسی میزان آلودگی درختان نارون در شهر کرمانشاه به سوسک برگ‌خوار نارون، Xanthogaleruca luteol

   یکی از مهم­ترین آفاتی که گیاهان زراعی و گلخانه­ای را مورد حمله قرار می­دهد و در خسارت شدید باعث تغییر شکل در   میوه و برگ گیاه می­شود، تریپس پیاز Thrips tabaci Lindeman (Thysanoptera: Thripidae) ­است. در تحقیق حاضر در سال­های 1401 و 1402، نوسانات جمعیت و پراکنش فضایی این آفت در شرایط مزرعه­ای روی لوبیا   رقم کانیون در شهرستان سنندج (استان کردستان) مورد بررسی قرار گرفت. برگ لوبیا به عنوان واحد نمونه­برداری انتخاب شد. نمونه­برداری­ها به صورت هفتگی انجام و برای این کار در هر نوبت 52 بوته لوبیا انتخاب و از هر بوته­ی لوبیا سه برگ پایینی، میانی و بالایی انتخاب و برگ­ها روی سینی سفید تکانده شد و سپس تریپس‌های داخل سینی با قلم‌موی نرم به داخل اپندورف حاوی الکل اتیلیک 75 درصد منتقل شدند. نتایج این مطالعه نشان داد که جمعیت تریپس پیاز از تیرماه در مزرعه فعال بوده و به تدریج به میزان فعالیت و تراکم آن­ها افزوده شد، به طوری که که بیش­ترین جمعیت تریپس پیاز در سال 1401، در هفته­ی اول مرداد ماه با میانگین (14/0± 65/11) و در سال 1402 در اواخر مرداد ماه با میانگین (23/0± 29/11) تریپس در واحد نمونه­برداری مشاهده شد. هم­چنین بیش­ترین میانگین تعداد تریپس پیاز با اختلاف معنی­داری در برگ­های پایینی نسبت به برگ­های میانی و بالایی لوبیا مشاهده گردید. نتایج توزیع فضایی آفت نشان داد که براساس هر دو روش تیلور و آیوائو، پراکنش فضایی تریپس پیاز از نوع یکنواخت بود. به طور کلی نتایج این مطالعه نشان داد که جمعیت تریپس پیاز در هر دو سال مورد مطالعه در مرداد ماه به اوج خود می­رسد. هم­چنین بر اساس نیکویی برازش، روش آیوائو برای برآورد توزیع فضایی آفت مناسب­تر از روش تیلور ارزیابی شد.  

تریپس ارغوان با نام علمی Thrips vulgatissimus Haliday، یکی از گونه­های مستقر روی درختان و درختچه­های ارغوان است. در این تحقیق، علاوه بر بررسی فونستیک تریپس­های مرتبط با ارغوان، تغییرات جمعیت و پراکنش فضایی گونه T. vulgatissimus در تنگه­ی ارغوان، واقع در شهرستان ایلام در سال 1401-1402 مورد مطالعه قرار گرفت. چهار شاخه 20 سانتی­متری روی هر درخت، در جهات جغرافیایی مختلف، به عنوان واحد نمونه­برداری انتخاب شد. نمونه­برداری­ها هر سه روز یکبار انجام و برای این­کار شاخه درختان ارغوان روی یک سینی سفید پلاستیکی تکانده و سپس، تریپس­ها با قلم‌موی نرم به داخل لوله اپندورف حاوی الکل اتیلیک 75 درصد منتقل شدند. بطور کلی، 10 گونه تریپس، متعلق به شش جنس، از چهار خانواده­ی مختلف، روی گل­های درختان ارغوان، واقع در تنگه ارغوان جمع­آوری و شناسایی گردید. نتایج نشان داد که تریپس ارغوان، در منطقه مورد مطالعه، دارای دو اوج جمعیت است. اولین جمعیت تریپس ارغوان، در روز دوازدهم فروردین ماه سال 1402 مشاهده شد. بیش­ترین میانگین تراکم جمعیت تریپس ارغوان در اوج اول و دوم به ترتیب 23/6 ± 60/30 و 64/7 ± 75/73 تریپس در هر واحد نمونه­برداری به دست آمد. پراکنش فضایی جمعیت تریپس ارغوان بر اساس روش تیلور از نوع تجمعی به دست آمد. تفاوت معنی­داری در تراکم جمعیت تریپس در جهت­های جغرافیایی مختلف مشاهده نشد. به طور کلی، نتایج این مطالعه نشان داد که تراکم جمعیت تریپس ارغوان در ابتدای فصل و در نسل اول بیشتر است که مقارن با زمان گلدهی درختان ارغوان است.   

  Wheat is a strategic crop; therefore, its storage, especially in storage, encounters particular importance. The khapra beetle, Trogoderma granarium Evert (Coleoptera: Dermestidae), is a crucial polyphagous pest that causes irreversible damage, especially to wheat. Biological pest control agents that can be established in warehouse conditions are essential from the point of view of healthy food production. The predatory mite Celacaropsis sp. was reported first from the Entomology lab of the Razi University of Iran in 2019; for this reason, there was little information about it. Therefore, this research was aimed to precisely evaluate the morphology of different stages, prey preference, and age stage two-sex life table of the mentioned mite on two prey species, T. granarium, and the mill moth, Ephestia kuehniella Zeller (Lepidoptera: Pyralidae), for introducing an easy and affordable method for the mass rearing of the predator. Accordingly, it was determined that the number of mite stages is sex-dependent. Females had five stages (egg, larvae, protonymph, deutonymph, and adult), and males lacking deutonymph had four stages. Moreover, male adults had morphological dimorphism. No-choice test showed the predatory mite prefers egg to larval instars. In this condition, the predator consumed, on average, 5.9 eggs of the khapra beetle and 3.5 eggs of the mill moth during the 24-hour test, while it did not show any desire to feed on four- and five-year-old larvae and pupae. The egg of both prey species was the most preferred stage for the predator in the way that the prey preference index values (Manley's ?) were obtained at 0.76 and 0.47, respectively. In choosing between the eggs of both prey species, the predator preferred the egg of the khapra beetle to the egg of the mill moth. The life table study of predatory mite on eggs of both species showed that the percentage of pre-adult survival rate and the mean fecundity were higher in T. granarium than E. kuehniella. On the contrary, the mean of the adult pre-oviposition period was more in the mill moth treatment than in another treatment. Also, females constituted only 28% of the adult mites that had fed on E. kuehniella, while they accounted for 65% of the population in the opposite treatment. Feeding on the khapra beetle egg increased the mean of all population parameters compared with providing on the mill moth's egg and, on the contrary, decreased the mean generation time. The ratio of intrinsic mean increase (r) in T. granarium to E. kuehniella as the most critical population parameter was 3.32. This research showed that the khapra beetle egg is a desirable prey for the predatory Celacaropsis sp. and has the potential for use in the mass rearing of this mite. However, before making a definite recommendation, more studies are needed. Key words: The predatory mite, Cheyletidae, Trogoderma granarium, Ephestia kuehniella, preferred prey, two-sex life table

کلزاBrassica napus L. (Brassicaceae) ، یکی از مهم‌ترین گیاهان دانه روغنی در دنیا است. سنک بذر خوار کلزا Nysius cymoides (Spinola) (Hemiptera: Lygaeidae) یک حشره پلی­فاژ است که پوره­ها و حشرات بالغش با تغذیه از بذر کلزا عملکرد محصول را به شدت کاهش داده و خسارت اقتصادی به بار می­آورد. بنابراین کنترل شیمیایی به دلیل تاثیر سریع، یکی از بهترین راه­های مدیریت این آفت قلمداد می­شود. اما با در نظر گرفتن اهمیت سلامت غذایی و لزوم حفاظت محیط زیست بهتر است در این زمینه آفت­کش­های کم­خطر را جایگزین آفت­کش­های طیف وسیع نمود و یا از تلفیقی از راه­های کاربرد این ترکیبات بهره برد. علاوه بر این اختلاط حشره­کش­ها یک راهکار مفید در راستای به تعویق انداختن مقاومت آفات و کاهش هزینه‌ تولید است. لذا هدف از این پژوهش، ارزیابی کارایی استامی­پرید علیه سنک کلزا و مقایسه آن با مالاتیون بود که در ایران برای کنترل آفت مذکور استفاده می­شود. نتایج آموزن‌های زیست‌سنجی علیه حشرات بالغ در دو روش کاربرد در شرایط گلخانه نشان داد که قدرت حشره­کشی هر دو ترکیب به صورت محلول‌پاشی بیشتر از روش خاک‌کاربرد است. همچنین استامی‌پرید برای N. cymoides سمی­تر از مالاتیون بود. برهمکنش دو حشره­کش در تمام حالت­های تست شده آنتاگونیستی بود به جز حالتی که غلظت توصیه شده هر دو به نسبت حجمی برابر در خاک بکار رفت و نتیجه، یک برهمکنش افزایشی بود. همچنین در ادامه به بررسی دوام حشره‌کش‌ها به مدت 21 بعد از تیمار   با فواصل زمانی یک هفته­ای پرداخته شد. بر این اساس، تلفات ناشی از غلظت توصیه شده مالاتیون (RC) به روش محلول‌پاشی طی یک هفته­ از زمان تیمار بسیار افت کرد و از 100% به 07/16% رسید در صورتی­که استامی‌پرید بادوام­تر بود و تلفات ناشی از آن از 71/92% به 82/34% رسید. اما در روش خاک‌کاربرد، بر عکس، مالاتیون (RC) بسیار با دوام­تر بود و بعد از یک هفته همچنان 13/53 درصد از حشرات تیمار شده را از بین برد در حالی­که استامی‌پرید (RC) حتی طی 48 ساعت اول، فقط 71/60 درصد تلفات ایجاد کرد ولی از نظر دوام افت چندانی نداشت و پس از یک هفته 14/32 درصد تلفات ایجاد کرد. استامی‌پرید (2RC) خاک‌کاربرد و مالاتیون ?2 RC خاک­کاربرد+ مالاتیون ?2 RC محلول­پاشی هر دو کنترل موثر و دوام قابل قبولی داشتند که به تناوب می­توان آنها را بکار برد. بهترین تیمارهای ترکیب دو حشره­کش با در نظر گرفتن موثر بودن در کنترل آفت و به تعویق انداختن مقاومت آن و ایمنی محیط زیست در درجه اول مالاتیون RC خاک­کاربرد+استامی‌پرید RC خاک‌کاربرد و سپس مالاتیون ?2 RC   محلول‌پاشی+ استامی‌پرید ?2 RC   محلول‌پاشی بودند. بقایای دو ساعته، هفت و 14 روزه دو تیمار ذکر شده به ترتیب منجر به بیش از 78%، 41% و 12% تلفات در سنک کلزا شدند. بنابراین برای کنترل بهتر این آفت، می­توان از تیمارهای منتخب تکی و ترکیبی به تناوب استفاده کرد. نتایج این پژوهش می­تواند به بهبود روش کنترل شیمیایی سنک بذرخوار کلزا کمک کند.   

سنک کلزا، Nysius cymoides (spinola) (Hemiptera: Lygaeidae) ، یکی از آفات در سراسر جهان است که در حملات تهاجمی عملکرد محصول را به شدت کاهش می­دهد. درحال حاضر برای کنترل آن در ایران از حشره­کش­های طیف وسیع مانند ارگانوفسفات­ها استفاده می­شود که سبب به ­خطر انداختن امنیت غذایی انسان و برجا گذاشتن آلودگی­های زیست­محیطی می­گردد. از طرفی استفاده از مخلوط آفتکش­ها یکی از راهکارهایی است که نه تنها باعث کاهش مصرف آفتکش­ها می­شود، بلکه سبب به تاخیر انداختن مقاومت آفات به حشره­کش­ها و یا شکستن آن شود. بنابراین هدف از این پژوهش، بررسی کارایی حشره­کش جدید و کم­خطر اسپیروتترامات برای کنترل سنک کلزا و امکان استفاده همزمان آن با کلرپایریفوس، از طریق تلفیق دو روش­ کاربرد در دو غلظت توصیه شده (RC) و نصف آن در شرایط گلخانه بود. نتایج آزمون­های زیست­سنجی نشان داد که اسپروتترامات به­صورت محلول­پاشی سمی­تر از خاک­کاربرد و به­طور کلی در هر دو روش سمی­تر از کلرپایریفوس بود. در حالی که سمیت کلرپایریفوس در هر دو روش کاربرد مشابه بود. همچنین برهمکنش دو حشره­کش در تمام حالت­های ترکیبی، افزایشی تخمین زده شد به جز تیمار کلرپایریفوس ?2 RC خاک­کاربرد+ اسپیروتترامات ?2 RC محلول‌پاشی که آنتاگونیستی بود. در ادامه بررسی دوام بقایای حشره­کش­ها با فواصل یک هفته­ای از زمان کاربرد تا سه هفته بعد در تیمارهای مختلف نشان داد که کلرپایریفوس RC در تمام این مدت در هر دو روش با دوام­ترین تیمار در بین تیمارهای تکی بود. این در حالی بود که دوام تیمارهای مخلوط دو حشره­کش با هم برابر بود و طی این مدت از محدوده 22/87-100 درصد تلفات (بقایای دو ساعته) به 44/39-50 درصد (بقایای یک هفته­ای)، سپس به 78/17-78/27 درصد (بقایای دو هفته­ای) و در نهایت به سه تا هشت درصد (بقایای سه هفته­ای) رسید. از نظر ماندگاری، تفاوتی بین دو روش کاربرد کلرپایریفوس در طول سه هفته مشاهده نشد. درباره اسپیروتترامات، اثربخشی بقایای دو ساعته روش محلول‌پاشی بیشتر از روش خاک­کاربرد بود ولی در هفته اول تا سوم با هم برابر شد. نتایج آزمون­های دوام همچنین مشخص کرد که اسپیروتترامات در هر دو روش کاربرد سریعتر از کلرپایریفوس تجزیه می­شود. در نهایت با توجه به کارایی بالا   و دوام قابل قبول برای کنترل سنک کلزا تیمارهای کلرپایریفوس RC محلول‌پاشی و اسپیروتترامات 2RC خاک‌کاربرد از بین تیمارهای تکی انتخاب شدند که برای جلوگیری از بروز مقاومت، بهتر است به­طور متناوب استفاده شوند. از بین تیمارهای ترکیبی نیز با توجه به آلودگی کمتر برای محیط زیست، برهمکنش افزایشی و امکان برخورد بیشتر سنک­ها با حشره­کش، دو تیمار کلرپایریفوس ?2 RC خاک­کاربرد+ اسپیروتترامات RC خاک‌کاربرد و کلرپایریفوس ?2 RC محلول‌پاشی+ اسپیروتترامات ?2 RC خاک‌کاربرد مناسب­ترین هستند. این پژوهش به بهبود روش کنترل شیمیایی سنک بذرخوار کلزا کمک می­کند.

   مقدمه: دسترسی به اطلاعات دقیق، به موقع و مناسب، کشاورزان را قادر می‌سازد در مورد اینکه چه چیزی تولید کنند، چه زمانی تولید کنند و کجا آن را بفروشند بهتر تصمیم‌گیری کنند. با توجه به نقش پررنگ تلو?ز?ون در اثرگذاری بر مخاطبان و امکان آموزش مسائل پ?چ?دهتر از طر?ق آن، توجه هر چه ب?شتر به ا?ن رسانه را م?طلبد. از جمله عوامل مهم کارایی رسانه‌ها در انتقال اطلاعات کشاورزی به کشاورزان می‌توان به مواردی شامل بموقع بودن، علاقه کشاورزان، تازگی و کیفیت اطلاعات اشاره کرد. همه این بخش‌ها به دلیل گسترش سازمان‌های پیشرو در حین استفاده برخی رسانه‌ها به عنوان ابزار انتشار نیاز به توجه لازم دارند.    هدف: این پژوهش با هدف بررسی ویژگی‌های یک برنامه تلویزیونی آموزشی کشاورزی مطلوب انجام شد.    روش­شناسی تحقیق: جامعه این تحقیق کیفی مددکاران ترویجی شهرستان کرمانشاه بودند. برای انتخاب مشارکت‌کنندگان از روش نمونه‌گیری هدفمند-گلوله‌برفی استفاده شد. روش گردآوری اطلاعات مصاحبه نیمه‌ساختارمند بود و نمونه‌گیری تا زمان اشباع داده‌ها ادامه پیدا کرد. داده‌ها طی سه مرحله کدگذاری باز، محوری و انتخابی تجزیه و تحلیل شدند. روایی و اعتبار داده‌ها از طریق اعتبار‌پذیری، انتقال‌پذیری، تایید‌پذیری و اطمینان‌پذیری مورد بررسی قرار گرفت.    یافته­ها: بر اساس نتایج مهم‌ترین نقاط ضعف برنامه تلویزیونی رویش، زمان‌ نامناسب پخش برنامه، ضعف آموزش و اطلاع‌رسانی و کم‌توجهی به ویژگی‌ها و نیازمندی‌های مخاطبان بود. مهم‌ترین ویژگی‌های یک برنامه تلویزیونی آموزشی کشاورزی مطلوب از دیدگاه مددکاران ترویجی عبارتند از   استمرار و همبستگی در زمان و پخش برنامه، تاکید بر محتوای متناسب، ارائه برنامه در قالب‌های متفاوت و مبتنی بر تعامل و بازخورد.    نتیجه­گیری: توجه به نقاط ضعف برنامه تلویزیونی رویش و برنامه‌ریزی جهت کاهش آن‌ها با در نظر گرفتن ویژگی‌های مطلوب شناسایی شده می‌تواند به افزایش کیفیت برنامه تلویزیونی موردنظر و باتبع افزایش تعداد بینندگان منجر شود. تعداد و محتوای نقاط ضعف برنامه تلویزیونی فعلی نشان می دهد که این برنامه نیازمند یک بازنگری اساسی در تمام قسمت های آن است.

   بید سیب زمینی،Phthorimaea operculella (Zeller) (Lepidoptera: Gelechiidae)، آفتی الیگوفاژ و با پراکنش جهانی است که از گیاهان خانواده Solanaceae تغذیه می­کند. این حشره علاوه بر خسارت وارده در مزرعه، مخرب­ترین­ آفت سیب زمینی در انبار به شمار می­رود که لاروهای آن با حفر دالان­های تغذیه­ای عمیق در غده­های سیب­زمینی و ایجاد پوسیدگی های ناشی از بیمارگرهای ثانوی در آلودگی شدید کل محصول را نابود می­کنند. استفاده از حشره­کش­ها برای آفات انباری به­دلیل به خطر انداختن امنیت غذایی و توسعه مقاومت با محدودیت مواجه است. لذا روش­های مدیریتی کم خطر و یا بی خطر باید جایگزین کنترل شیمایی شوند. پرتودهی با پرتو فرابنفش یک روش بی­خطر است که می­تواند نقش موثری در برنامه­های مدیریت تلفیقی این حشره در انبار ایفا کند. بنابراین این پژوهش با هدف ارزیابی نقش پرتو UV-C در کنترل بید سیب زمینی برای مراحل پس از برداشت طراحی شد. پرتودهی سنین مختلف تخم برای چهار دقیقه با این پرتو نشان داد که با افزایش سن تخم، حساسیت به پرتو ماورای بنفش بیشتر می­شود به طوری­که پس از این پرتودهی فقط 67/61 درصد از تخم­های چهار روزه تفریخ شدند. در ادامه برای رسیدن به موثرترین مدت زمان تابش، گروه­های کوهورت تخم­ چهار روزه برای مدت زمان­های مختلف یک، دو، چهار، شش و 10 دقیقه با UV-C پرتودهی شدند و پارامترهای زیستی آنها از طریق مطالعه جدول زندگی دوجنسی سنی-مرحله­ای با تیمار شاهد (بدون پرتودهی) مقایسه شد. نتایج نشان داد که طول دوره پیش از بلوغ و درصد بقا در این دوره و نیز طول عمر حشرات بالغ با افزایش مدت زمان پرتودهی به ترتیب افزایش، کاهش و کاهش پیدا کردند. همچنین پارامترهای جدول زندگی اعم از نرخ بقای ویژه سنی، نرخ باروری ویژه سنی، نرخ بقای ویژه سنی-مرحله­ای، امید به زندگی و ارزش تولیدمثلی سنی-مرحله­ای به طور منفی و وابسته به مدت زمان پرتودهی تحت تاثیر پرتو UV-C قرار گرفتند. علاوه بر آن   کلیه پارامترهای جمعیت نیز توسط این پرتو تحت تاثیر قرار گرفتند و ارتباط مستقیمی با مدت زمان پرتودهی داشتند. مقادیر نرخ ذاتی افزایش جمعیت (r)، نرخ   متناهی افزایش جمعیت (?)، نرخ خالص تولیدمثل (R0) و میانگین مدت زمان یک نسل (T) برای تیمار شاهد به ترتیب 1345/0 بر روز، 1440/1 بر روز، 39/68 تخم و 42/31 روز تخمین زده شدند که پس از هشت دقیقه پرتودهی تخم­ها به ترتیب به 0099/0 بر روز، 0990/0 بر روز، 64/0 تخم و 01/45 روز رسیدند. در نهایت کارایی بالای پرتو UV-C برای کنترل بید سیب زمینی در شرایط آزمایشگاهی مشخص شد اما پیش از عملی کردن این روش کنترل در انبارهای سیب­زمینی نیاز به مطالعات بیشتری می­باشد.  

کفشدوزک ها با نام انگلیسی، Lady bird ، متعلق به راسته سخت بالپوشان و خانواده ی، Coccinellidae هستند، حشرات کامل و لارو اغلب آنها شکارگر آفات مهم کشاورزی می باشند و نقش مهمی در کنترل شته ها، شپشک های گیاهی و حتی کنه ها دارند. در این تحقیق، بررسی فونستیک کفشدوزک ها و شناسایی پارازیتویید های مرتبط با آنها در استان کرمانشاه طی سفر به نقاطی از استان در سال‌های 1398 تا 1400 انجام شد. بیش از 4250 نمونه از اکوسیستم‌های مختلف گیاهی به روش های متعدد جمع‌آوری شد. شناسایی آنها بر اساس منابع و کلیدهای معتبر و جدید صورت گرفت. گونه های شناسایی شده در لیست زیر شامل 28 گونه و متعلق به 4 زیرخانواده می باشد: زیر خانواده Chilocorinae   (1 قبیله، 3 جنس و 5 گونه)، زیرخانواده Chilocorinae (3 قبیله، 7جنس و 11 گونه)، زیرخانواده Scymninae   (4 قبیله، 5 جنس و 9 گونه) و زیرخانواده Sticholotidinae (1 قبیله، 1جنس و 1 گونه) می باشد. گزارش های جدید با ستاره مشخص شده است. اطلاعات مربوط به جمع آوری برای هر گونه با اسامی مترادف، سوابق گذشته، گزارش جدید ، انتشار و نکات مهم در مورد هر گونه ثبت گردید. نکات مهم برای شناسایی هر گونه اغلب بر اساس خصوصیات اندام تناسلی نر و ویژگی های ظاهری حشرات بالغ به طور خلاصه و همراه با تصاویر ارایه گردید. تعداد 4 گونه زنبور پارازیتویید مرتبط با کفشدوزک ها نیز شناسایی و در لیست زیر به صورت جدا ارایه شده است. این دو لیست مربوط به تعداد معدودی از کفشدوزک و پارازیتویید های آنها در استان کرمانشاه است. اما یقینا فون کفشدوزک ها و دشمنان طبیعی آنها بسیار غنی تر از این است که پیشنهاد می شود در بررسی های آینده با امکانات بیشتر این مطالعه هر چه بیشتر تکمیل تر شود. علاوه بر این لیست شناسایی دو گونه از کفشدوزک­های جنس Nephus Mulsant, 1846 که احتمالا برای دنیا جدید باشند و بیش از 4 گونه زنبور پارازیتویید در دست اقدام است و جهت شناسایی وانجام کارهای مولکولی به خارج از کشور ارسال گردیده اند.گونه­های مشخص شده با علامت (?) برای اولین بار از استان کرمانشاه گزارش می­شوند. لیست گونه ها به شرح ذیل است:   Chilocorus bipustulatus (Linnaeus,1758), Exochomus quadripustulatus (Linnaeus, 1758)?, Exochomus undulatus Weise, 1878, Parexochomus pubescens (Kuster, 1848)?, Parexochomus nigromaculatus (Goeze, 1777), Coccinella septempunctata Linnaeus,1758, Hippodamia variegata (Goeze, 1777), Oenopia coglobata (Linnaeus, 1758), Oenopia onica (Olivier , 1808), Propylae quatuoredecimpunctata (Linnaeus, 1758)?, Adalia bipunctata (linnaeus, 1758), Adalia decimpunctata (Linnaeus, 1758)?, Ceratomegilla undecimnotata (D.H. Shneider, 1793)?, Psyllobora vigintiduopunctata (Linnaeus, 1758)?, Coccinula elegantula Weise, 1890, Coccinula redmita Weise 1885?, Stethorus gilvifrons (Mulsant, 1850), Scymnus flavicolis (Redtenbacher, 1843), Scymnus rubromaculatus Goeze,1777, Scymnus apetzi Mulsant, 1846?, Scymnus subvillosus (Goeze, 1777)?, Scymnus pharaonis Motschulsky, 1851,   Clitostethus arcuatus Rossi, 1794?, Hyperaspis pseudopustulata Mulsant, 1853, Diomus rubidus (Motscholsky, 1837), Pharoscymnus pharoides Marsuel, 1868, Nephus sp A?, Nephus sp B? زنبورهای پارازیتوئید: Encyrtidae: Homalotylus turkmenicus Myratseva, 1981 , Ooencyrtus sp. Pteromalidae: Pachyneuron muscarum (Linnaeus, 1758) Aphelinidae: Marietta picta (Andre, 1878)   کلید واژه­ها: تنوع، شکارگر، کنترل بیولوژیک، چک لیست و انتشار   

   هدف: تریپس بلوط،Liothrips pragensis Uzel, 1895   یکی از گونه‌های موجود روی درختان بلوط در جنگل‌های زاگرس می‌باشد. تغییرات جمعیت و توزیع فضایی این گونه در جنگل‌های بلوط شهرستان جوانرود (استان کرمانشاه) در سال 1400 مورد بررسی قرار گرفت. روش­شناسی پژوهش: برگ درخت بلوط به­عنوان واحد نمونه‌برداری انتخاب شد. نمونه‌برداری‌ها به صورت هفتگی و از پنج منطقه مختلف انجام شد. برگ‌های درختان بلوط روی یک سینی سفید پلاستیکی تکانده شده و سپس، تریپس‌های روی سینی را   با قلم‌موی نرم به داخل میکروتیوپ­های حاوی الکل اتیلیک 75 درصد منتقل شدند. یافته­ها: نتایج نشان داد که فعالیت این گونه در هر پنج منطقه مورد مطالعه از خرداد ماه آغاز و به‌تدریج از میزان فعالیت و تراکم آن­ها کاسته شد تا اینکه در شهریور ماه به کم­ترین مقدار خود رسید. بیش­ترین تراکم جمعیت تریپس بلوط در خرداد ماه و به­ترتیب با میانگین 56/0 ± 93/2، 47/0 ± 23/2،   34/0 ± 23/2 و 28/0 ± 90/0 تریپس در واحد نمونه­برداری در مناطق سفید برگ، بیله‌ای، چشمه میران و هلانیه مشاهده شد؛ اما بیش­ترین تراکم تریپس بلوط در منطقه حوری‌آباد در تیر ماه و با میانگین 43/0 ± 06/2 تریپس در واحد نمونه‌برداری به­دست آمد. نتایج آنالیز توزیع فضایی تریپس بلوط نشان داد که پراکنش این تریپس بر اساس روش تیلور و آیوائو به‌ترتیب از نوع تصادفی و تجمعی بود. نتیجه­گیری:   به­طورکلی نتایج این مطالعه نشان داد که اوج جمعیت تریپس بلوط در خرداد ماه است و بر اساس نیکویی برازش، روش آیوائو برای برآورد توزیع فضایی این گونه مناسب‌تر از روش تیلور ارزیابی شد.

Sativum) به­دلیل داشتن خواص دارویی ارزشمند و به عنوان یک داروی مهم برای بسیاری از بیماری­ها شناخته شده­است و در بسیاری از مناطق جهان کشت می­­شود. حساسیت بالای این محصول پس از پوست­گیری از جمله تغییر در رنگ، شکل، بافت و خصوصیات ظاهری و همچنین از دست دادن رطوبت و شادابی آن را با مشکل مواجه می­کند.عمر نگهداری سیر پوست­گیری شده در دمای محیط تقریبا 21 روز، در دمای یخچال (4 درجه سانیگراد) و دمای فریزر (18- درجه سانتیگراد) هم تقریبا 35 روز می­باشد. روش­های مختلفی برای افزایش عمر ماندگاری محصولات غذایی و کشاورزی در طول دوره­ی نگهداری و انبارمانی وجود دارد که از پرکاربردترین آنها می­توان به استفاده از فیلم­های بسته­بندی نانو، بسته بندی در شرایط اتمسفر اصلاح شده و استفاده از پوشش­های مختلف خوراکی اشاره کرد. در این پژوهش از 2نوع فیلم بسته­بندی(فیلم بسته­بندی معمولی و فیلم بسته­بندی نانو) و همچنین 2نوع اتمسفر(اتمسفر معمولی و اتمسفر اصلاح­ شده (MAP) که میزان دی اکسید کربن را 5% و میزان اکسیژن را 1 درصد در نظر گرفتیم و 94% مابقی گاز نیتروژن بود) به­منظور بسته­بندی محصول سیر مورد استفاده قرار گرفت. فیلم نانو که از نوع نانوسیلیس است به­منظور بسته­بندی محصول سیر مورد استفاده قرار گرفت. محصول مورد نظر پس از برداشت   به صورت سنتی و دستی و با دقت بالا پوست­گیری شد و سپس در بسته­های مورد نظر و در دوره­ی 21 روزه (در سه دمای 25، 4 و منفی 18 درجه سانتیگراد) و دوره­ی 35 روزه (در دو دمای 4 و منفی 18 درجه سانتیگراد) بسته­بندی و نگهداری شدند. در طول دوره­ی نگهداری، خواص فیزیولوژیکی (بیوشیمیایی) با روش­های مختلفی مانند روش طیف­سنجی و روش عصاره‏گیری برای اندازه‏گیری آنزیم‏های آنتی­اکسیدان از جمله تغییرات آنزیم­های پراکسیداز (POD)، سوپراکسید دیسموتاز(SOD)، کاتالاز و محتوای پروتئین­های محلول به­صورت هفتگی بررسی شد. آنالیز آماری داده­ها در قالب طرح کاملا تصادفی با آزمایش فاکتوریل بر تغییرات آنزیم­های سیر بسته­بندی شده مورد بررسی قرار گرفت. نتایج نشان دهنده روند افزایشی کلی فعالیت آنزیم پراکسیداز (POD)، روند افزایشی محتوای پروتئین محلول در دمای یخچال و روند کاهشی آن در دمای محیط، و روند افزایشی فعالیت آنزیم سوپراکسید دیسموتاز(SOD)   در دمای یخچال و روند کاهشی آن در دمای محیط و همچنین روند افزایشی آنزیم کاتالاز در دمای فریزر و روند کاهشی آن در دمای یخچال شد و تاثیر دوره­ی نگهداری در دوره­21روزه و همچنین 35روزه بجز پراکسیداز که معنی­دار نشد در سایر فاکتورها در سطح 1درصد معنی­دار شده است. تاثیر شاخص دما در دوره نگهداری 21روزه بر روی کاتالاز در سطح 1درصد و بر روی سوپراکسید دیسموتاز در سطح 5درصد معنی­دار شده و بر روی   پراکسیداز و محتوای پروتئین محلول و همچنین در دوره­ی نگهداری 35روزه بر تمامی خواص تاثیر معنی­داری نداشت. تاثیر شاخص فیلم بسته­بندی در دوره نگهداری 21روزه بر روی محتوای پروتئین محلول در سطح 1درصد و بر روی پراکسیداز در سطح 5درصد معنی­دار شده و بر روی   سوپراکسید دیسموتاز و کاتالاز و همچنین در دوره­ی نگهداری 35روزه بجز سوپراکسید دیسموتاز در سطح 5درصد بر روی تمامی خواص تاثیر معنی­داری نداشت. تاثیر شاخص اتمسفر در هیچکدام از پارامترهای هردو دوره تاثیر معنی­داری نداشت.  

Lycoriella auripila (Winnertz)، از راسته دوبالان اشاره کرد که یکی از مهم‌ترین و خسارت‏زا‏ترین آفات قارچ­های خوراکی محسوب می­شود. با توجه به مقاومت پشه­ی L. auripila به آفت‏کش­های رایج، یافتن حشره­کش­های موثر جدید، برای کنترل این آفت ضروری است. در این مطالعه حساسیت حشرات کامل پشه­ی قارچ­خوار نسبت به حشره­کش­های ارگانیک بینو1 و تنداکسیر به­صورت مجزا و ترکیبی ارزیابی شد. آزمایش­های زیست سنجی در این تحقیق داخل ظروف پتری دیش دارای خاک پوششی انجام شد. میزان LC10،   LC50و LC90 برای حشره­کش بینو 1 بعد از 48 ساعت به ترتیب برابر با 605/0،37/75 و 12/9391 پی­پی­ام محاسبه گردید و همچنین غلظت مورد نیاز از حشره کش تنداکسیر جهت رسیدن به 50 درصد تلفات در زمان­های 24 و 48 ساعت به ترتیب 097/2762 و 73/237 پی­پی­ام (برحسب ماده موثره) بود. با توجه به نتایج حاصل از اختلاط دو آفت­کش برای غلظت­های زیرکشنده و کشنده بعد از 24 ساعت مشاهده شد که در بین نسبت­های مختلف نسبت 6:4 (تنداکسیر: بینو1) بهترین نسبت اختلاط دو آفت­کش بوده است و با توجه به اینکه نرخ سینرژیستی (R) برای غلظت LC90 آن برابر 035/109 و همچنین شاخص اختلاط(CI) آن برابر 009/0 بوده، مشخص شد که این نسبت از اختلاط دو آفت­کش بعد از گذشت 24 ساعت بیش­ترین تاثیر سینرژیستی در کنترل پشه­ی قارچ­خوار Lycoriella auripila داشته است. در بین تمام غلظت­ها نسبت 1:9 (تنداکسیر: بینو1) نامناسب­ترین نسبت اختلاط دو آفت­کش بوده است. در غلظت­های زیر کشنده LC10، LC20 و LC30 برای اختلاط دو آفت­کش بعد از 48 ساعت، نسبت 1:9 (تنداکسیر: بینو1) و در غلظت­های LC40 تا LC90 نسبت 6:4 بهترین نسبت و همچنین در غلظت­های زیرکشنده و کشنده در همه غلظت­ها نسبت 9:1 (تنداکسیر: بینو1) بدترین نسبت جهت اختلاط دو آفت­کش بوده است.  

جریان های دارای سطح آزاد در هیدرولیک، مشروط بر اینکه بعدعمودی در مقایسه با بعد افقی بسیار کوچک باشد، با استفاده از معادلات آب­هـای کم عمق تعریفمی­شوند. معادلات ناویر-استوکس متوسط­­­گیری شده درعمق، که به معادلاتآب­های کم عمق مشهور است، یک دستگاه غیرخطی هذلولوی را تشکیل می­دهند که اغلب دارایپاسخ­های گسسته نیز می­باشند. با توجه به اینکه مدل­آزمایشگاهی نوسانات سطح آب زیادی را نشان می­دهد، در مدل عددی لازم است که مدلقادر به شبیه­سازی سطح آب باشد. روش­های عددی متعددی توسط محققان به منظور حلمعادلات آب­های کم عمق ارائه شده­است که از میان آن­ها می­توان به روش اختلافمحدود، روش احجام محدود و روش اجزای محدود اشاره کرد که در تمامی این روش­ها برایگسسته­سازی دامنه محاسباتی نیاز به شبکه­بندی وجود دارد. در این پژوهش جهت حلمسائل، از شبکه­بندی نا­منظم مثلثی استفاده شده که تولید این شبکه به وسیله برنامهEasy Mesh می­باشد. در پژوهشحاضر، جهت حل معادله آب­های کم عمق از روش احجام محدود به همراه روش تنصیف زماناستفاده شده. این روش به گونه‌ایمی‌باشد که هرگام زمانی را به چند گام زمانی مجازی تقسیم می­­کند. در نتیجه دراولین گام، دو معادله انتقال و پخشیدگی و سپس در مرحله بعد که در محدوده همان گاممجازی است، ترم اصطکاک وارد چرخه محاسبات خواهد شد و در گام بعد تاثیر ترم ثقل ومعادله بقا نیزدر محاسبات اعمال می‌شود. با بررسی روش­هایمرتبه اول، Lax-wendroff، Fromm و QUICKEST برای حلمعادله انتقال و نیز روش­های صریح و ضمنی برای حلمعادله پخشیدگی این نتیجه به دست آمد که روش  Fromm   و روش ضمنی به ترتیب برای حل معادلات انتقال و پخشیدگی دارای دقت بهتریهستند. لازم به ذکر است که در حل معادلات پخشیدگی به روش ضمنی، روش­هایی همچون روشحذف گاوس، روش حل تکراری و روش TDMA وجود داشته که به دلیل به دست آمدن یک ماتریس چند قطری در مدل عددی به کاررفته، از روش حل تکراری استفاده شده است. جهت صحت­سنجی مدل عددی و حل تحلیلی، بهحل مسائلی از جمله جریان متغیر تدریجی، شکست سد متقارن و نامتقارن، انبساط ناگهانیکانال و سازه آبشکن پرداخته شده است. در حل مسئله سازه آبشکن طبق نتایج به دست آمده از مدل ومقایسه آن با نتایج تحلیلی با دور شدن از آبشکن اختلاف نتایج بین مدل و حل تحلیلیکاهش یافته که این اختلاف در نزدیکی قسمت متلاطم جریان اندکی بیشتر خود را نشان می­دهد، که ناشی ازخطاهای موجود در استفاده از روش­های عددی است. طی انجام مقایسه این نتیجه میسرگردید که مدل عددی استفاده شده تطابق قابل قبولی با نتایج حل تحلیلی را داراست ومی­توان از این مدل در سایر مسائلی که دارای شرایط مشابه با مسائل نام­برده می­باشند،استفاده نمود.واژگان کلیدی:معادله آب­های کم عمق، شبکه­بندی نامنظم مثلثی، روش تنصیف زمان، روش احجام محدود  

      چکیده هدف: گیاهان تیره آفتابگردان (Asteraceae)، دارای گونه­های متنوعی هستند که گاهی به عنوان علف­های هرز و گاهی به عنوان گیاهان زراعی و حتی دارویی مطرح هستند. این گیاهان با حشرات متعددی در ارتباط هستند. مثلا مشاهده شده که سرخرطومی­های جنس Larinus مخصوصا در مراتع کرمانشاه با گیاهان جنس شکرتیغال، Echinops   . ، در ارتباط هستند، با توجه به اهمیت گیاه دارویی شکرتیغال و حشره مولد مان که باعث شده این گیاه بصورت یک گیاه دارویی مطرح باشد لذا تحقیق حاضر با هدف زیست­شناسی سرخرطومی­های جنسLarinus   روی گیاه شکرتیغال و نیز شناسایی دشمنان طبیعی آن در استان کرمانشاه، دارای اهمیت است. روش‌شناسی پژوهش: طی سال­های 1397 و 1398 از برخی رویشگاه­های شکرتیغال که میزبان سرخرطومی­های جنس   Larinus به حساب می­آیند، شامل ماهیدشت و میانراهان صحنه، به منظور جمع­آوری سرخرطومی   Larinus و پارازیتوئیدهای آن نمونه­برداری به عمل آمد. به این ترتیب که طی فصل رشدی به رویشگاه­های مذبور مراجعه و نسبت به جمع­آوری سرخرطومی­های Larinus و همچنین لاروهای پارازیته شده آن در گیاه شکرتیغال اقدام گردید. نمونه­برداری­ها به صورت منظم و فواصل زمانی 10 روزه از اوایل بهار تا اواخر اسفند ماه از سه محل مناسب انتخاب شد و هر محل یا بلوک را به چهارتکرار تقسیم گردید، واحد نمونه­برداری ساقه اصلی یک بوته کف‎بر شده همراه طبق آن بود. هر واحد نمونه­برداری را در زیر استریومیکروسکوپ به منظور بررسی تعداد آلودگی و مشاهده سنین مختلف لاروی و تخم­های سرخرطومی مولد مان ثبت گردید. یافته‎ها: در بررسی حاضر دو گونه سرخرطومی Larinus hedenborgi و Larinus onopordi (Fabricius, 1787)   با میزبان Echinops گزارش گردید. در این بررسی دو نوع زنبور پارازیتوئید زنبور Torymoides kiesenwetteri و Bracon sp. شناسایی شد. بعد از انتقال شفیره و لارو زنبور Torymoides kiesenwetteri (تشکیل شده درون مان شکرتیغال)، در محیط آزمایشگاه پرورش داده شد. آماره‏های بدست آمده از برقراری ارتباط رگرسیونی بین لگاریتم واریانس و میانگین جمعیت (قانون تیلور) و روش آیوائو نشان داد، ضریب تبیین معادله‎های رگرسیونی در روش تیلور در حد بالایی نسبت به روش آیوائو قرار داشت. بنابراین می‎توان گفت که برای برآورد هم پراکنش سرخرطومی و هم پراکنش زنبور پارازیتوئید ضریب تیلور شاخص مناسبی بود. از طرف دیگر بر اساس پژوهش حاضر مشخص شد که در هر دو منطقه و در دو سال متوالی، میانگین دما و رطوبت روی تغییرات جمعیت مراحل مختلف سرخرطومی و زنبور پارازیتوئید اثراتی داشته است. به گونه‎ای که در سال 1397و 1398، با تغییرات دماو رطوبت در هر تاریخ نمونه‎برداری روی اکثریت مراحل زیستی سبب شد روند جمعیت در تمامی مراحل زیستی حشرات؛ تغییراتی داشته باشد. نتیجه‎گیری: نهایتا این پژوهش نشان داد، Larinus hedenborgi، جنس وگونه فراوان سرخرطومی در دو منطقه ماهیدشت و میانراهان بود. همبستگی مثبت و معنی داری بین میانگین نوسانات دمایی با رطوبتی و جمعیت سرخرطومی و زنبور پارازیتوئید مورد مطالعه در این پژوهش وجود داشت. واژگان کلیدی: مراتع، سخت‎بالپوشان، Host-specific ، حشرات مونوفاژ، Compositae، کرمانشاه

اغلب شپشک­های گیاهی (Hemiptera: Sternorrhyncha: Coccoidea) در نقاط مختلف دنیا از آفات کشاورزی و منابع طبیعی هستند و هرساله خسارت زیادی را به محصولات مهم زراعی و سایرگیاهان وارد می­کنند. کنه­های (Arachnida: Acari) مرتبط با شپشک­های گیاهی نقش­های متعددی از جمله شکارگر، پارازیت، پوسیده خوار، لاشه خوار، فورتیک، عسلک خوار، همزیست و استفاده از پوشش مومی به عنوان پناهگاه را روی گیاهان بر عهده دارند. کنه­ها می­توانند از برخی شپشک­های Diaspididae تغذیه کنند و یا به عنوان پناهگاه از برخی Pseudococcidae ها و Coccidae ها استفاده کنند، بنابراین برخی از کنه­ها می­توانند جمعیت آفت را بدون استفاده از مصرف سموم کاهش دهند. در این پژوهش که بین سالهای   1398 تا 1400 انجام شد، روابط بین کنه­های مرتبط با شپشک­ها در منطقه کرمانشاه مطالعه و مشخص شد. برای این تحقیق قسمت­هایی از میزبان اعم از تنه، شاخه و برگ آلوده به شپشک با قیچی باغبانی قطع و به آزمایشگاه منتقل شد. زیر بینوکولار کنه­های مرتبط با شپشک­ها جدا شده و داخل اتانول 70% نگهداری شد. همچنین شپشک­ها   از روی سرشاخه جدا و به داخل شیشه­های الکل 70%   با شماره یکسان با شیشه کنه­های مرتبط منتقل گردید. روی شیشه­ها برچسب حاوی اطلاعات نمونه­برداری نصب شد. جهت شناسایی شپشک­ها و کنه­ها اسلایدهای میکروسکوپی تهیه شد. در طی این مطالعه 17 گونه کنه­ از 16 جنس متعلق به 11 خانواده مرتبط با ده گونه شپشک از نه جنس و پنج خانواده به شرح زیر شناسایی گردید و روابط بین آن­ها مشخص شد. از این کنه ها یک گونه جدید برای جهان و یک گونه برای فون کنه­های ایران گزارش جدید محسوب می­گردد. گونه جدید در جهان با ** و گزارش جدید در ایران با *   نمایش داده شده است. Order: Trombidiformes   #Family: Anystidae Oudemans, 1936 +- Anystis baccarum Von Heyden, 1826 Family: Erythraeidae Oudemans, 1902 +- Abrolophus Berlese, 1891- Callidosoma Womersley, 1936 - Leptus sp. nov.**. + Family: Eutrombididae Thor, 1935- Eutrombidium Verdun, 1909+ Family: Iolinidae Pritchard, 1956- Pronematus ubiquitus (McGregor, 1932)- Pronematus rykei Meyer & Rodrigues, 1966    + Family: Smarididae Kramer,1878- Fessonia Heyden, 1826+ Family: Tenuipalpidae Berlese, 1913- Aegyptobia eriogonum Baker & Tuttle, 1972* - Cenopalpus pulcher (Canestrini and anzago, 1876) + Family: Tetranychidae Donnadieu, 1875- Tetranychus urticae Koch, 1836- Eotetranychus Oudemans, 1931Order: Mesostigmata #+ Family: Phytoseiidae Berlese, 1916- Typhlodromus bagdasarjani Wainstein & Arutunjan, 1967 + Family: Parasitidae Oudemans, 1901- Rhabdocarpais consanquineus (Oudemans & Voigts, 1904) - Parasitus kampersi Oudemans, 1902 + Family: Uropodidae Kramer, 1881- Urobovella Berlese, 1903+ Family: Pachylaelapidae Berlese, 1913- Pachylaelaps Berlese, 1888  شپشک­های جمع آوری شده:+ Eriococcidae-   Eriococcus isacanthus (Danzing, 1975)+ CoccidaeEulecanium

به‌منظور مطالعه اثر تاریخ کشت، تراکم و رقم بر عملکرد و اجزای عملکرد کینوا در مزرعه تحقیقاتی پردیس کشاورزی و منابع طبیعی دانشگاه رازی کرمانشاه، آزمایشی به‌صورت اسپلیت پلات فاکتوریل در قالب طرح پایه بلوک‌های کامل تصادفی با سه تکرار اجرا شد. کرت‌های اصلی در این آزمایش عبارت از تاریخ‌های کشت در سه سطح شامل؛ 20 اسفند، 20 فروردین و 20 اردیبهشت، و عامل‌ها نیز عبارت از تراکم (40 و 60 بوته در متر مربع) و سه رقم کینوا (Titicaca، Redcarina و Q29) بودند. نتایج حاصل نشان داد که در هر سه تاریخ کاشت بیشترین تعداد روز تا رسیدن به مراحل فنولوژیکی مختلف در ژنوتیپ Q29 حاصل شد به طوری که طول روز تا رسیدن برای این رقم 33/151 روز در تاریخ کشت .... بود. ارتفاع بوته در تیمار کشت در 20 فروردین بالاتر از سایر تاریخ‏های کاشت به میزان 47/102 سانتی‏متر بود. در تاریخ کاشت 20 فروردین وزن هزار دانه در گیاه کینوا 19/2 گرم بود که به طور معنی‏داری کمتر از تاریخ کاشت 20 اردیبهشت و بالاتر از تاریخ کاشت 20 اسفندماه بود. میزان عملکرد دانه در رقم Titicaca و در تاریخ کاشت 20 فروردین دارای عملکرد دانه بیشتری (2297 کیلوگرم در هکتار) نسبت به دو رقم دیگر بود. همچنین گیاه کینوا در تراکم 60 بوته در متر مربع دارای عملکرد دانه بیشتری (22/1962 کیلوگرم در هکتار) نسبت به تراکم 40 بوته در متر مربع (7/1884 کیلوگرم در هکتار) داشت. بالاترین میزان عملکرد بیولوژیک به میزان 5498 کیلوگرم در هکتار در رقم Titicaca و در تاریخ کاشت 20 فروردین به دست آمد. میزان عملکرد بیولوژیکی گیاه کینوا در تراکم 60 بوته در متر مربع (2/4578 کیلوگرم در هکتار) بالاتر از تراکم 40 بوته در متر مربع (5/4233 کیلوگرم در هکتار) بود. در تراکم 40 بوته در متر مربع و کاشت گیاه کینوا در 20 اسفندماه بالاترین میزان شاخص برداشت به میزان 28/48 درصد حاصل شد. بر اساس نتایج حاصل از این مطالعه می‏توان برای منطقه کرمانشاه در جهت حصول حداکثر میزان عملکرد دانه کینوا توصیه نمود که رقم Titicaca را در تراکم 60 بوته در متر مربع و در تاریخ کاشت 20 فروردین کشت نمود.   

آب و رسیدن به راندمان انتقال و توزیع بالاتر در شبکه‌های آبیاری مدرن، سیستم‌های تحت فشار جایگزین مجاری روباز می شوند. در این راستا طراحان شبکه‌های آبیاری به دنبال این موضوع هستند که طراحی خود را به اقتصادی‌ترین طرح ممکن نزدیک نمایند تا علاوه بر تامین نیازهای مصرف‌کنندگان به بهترین شکل هزینه نیز تا حد ممکن کاهش یابد. اهمیت این موضوع هنگامی روشن می‌شود که مهندسین با طرح‌های بزرگ روبه‌رو می‌شوند. در عمل مهندسین با تجربه برای یافتن یک طرح با قیمت کم، به صورت سنتی از روش‌های آزمون و خطا مبتنی بر قضاوت مهندسی استفاده می‌کنند. به دلیل اینکه روش‌های سنتی هیچ تضمینی برای رسیدن به جواب بهینه و یا حتی نزدیک به جواب بهینه ندارند، تحقیقات بسیاری در زمینه روش‌های بهینه‌سازی انجام‌شده است. با توجه به توصیه‌های انجام‌شده توسط محققین قبلی یکی از توانمندترین روش‌های بهینه‌سازی و راه‌حل مسائل پیچیده ریاضی ، الگوریتم ژنتیک می‌باشد که از آن به‌طور گسترده‌ای در حل مسائل مهندسی آب   استفاده ‌شده است. بر این اساس در این پایان نامه طراحی بهینه سیستم آبرسانی شبکه آبیاری تحت فشار اسماعیل آباد مورد توجه قرار گرفت. بصورت ویژه اثر روش های مختلف برآورد افت جریان بر طراحی بهینه سیستم مذکور مورد بررسی قرار گرفت. برای این منظور یک کد کامپیوتری شبیه ساز- بهینه ساز توسعه داده شد. بهینه سازی بر اساس روش الگوریتم ژنتیک دودویی و شبیه سازی بر اساس حل معادلات جریان غیر ماندگار انجام می شود. در شبیه سازی جریان غیر ماندگار روش های مختلف محاسبه افت ازجمله   افت ماندگار، شبه ماندگار و غیر ماندگار در نظر گرفته شده است.   با استفاده از نتایج   Covas و همکاران(2004و 2005) و داده های اندازه گیری Bergant و همکاران (2001)   مدل شبیه ساز جریان غیر ماندگار مورد صحت سنجی دقیق قرار گرفت.   نتایج این صحت سنجی نشان داد دقت مدل در شبیه سازی سیکل های فشار جریان   بسیار مناسب عمل می کند و عملا اختلاف بین سیکل­ها در مدل حاضر با نتایج حقیقات قبلی وجود ندارد و می­توان از صحت داده­های خروجی از نرم افزار اطمینان داشت. با استفاده از طراحی بهینه خط لوله نیمه اصلی آبیاری بارانی بر روی سطح بدون شیب با چهارخروجی جانبی که توسط والیانتزاس ( Valiantzas, 2003b) معرفی شد صحت سنجی مدل بهینه ساز انجام شد.   نتایج نشان داد هزینه پروژه و فشار در ابتدای سیستم با مقادیر ارایه شده توسط   والیانتزاس اختلاف قابل ملاحظه­ای نداشت.   پس از صحت سنجی اثر روش های مختلف برآورد افت بر هیدرولیک جریان در شبکه اسماعیل آباد و در ادامه بر طراحی بهینه آن مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت.   بهینه سازی بدون در نطر گرفتن   قیود و ملاحظات ضربه قوچ و با استفاده از افت ماندگار هیزن-ویلیامز   نشان داده شد که   هزینه لوله گذاری   محاسبه شده برابر با 725292 دلار است که در مقایسه با هزینه اجرا شده 8/12 درصد کاهش داشته است. در حالت استفاده از افت غیرماندگار( رابطه Brunone, 1991) و با در نظر گرفتن ملاحطات ضربه قوچ   هزینه لوله گذاری به مقدار 3/743543 دلار رسیده است. این هزینه در مقایسه با شرایط بدون در نظر گرفتن ضربه قوج ( مقدار 87/725292 ) 18250 دلار یعنی حدود 5/2 درصد افزایش داشته است. در این حالت با قطر دو لوله P2P11 و P11P12   تغییر داشته و فشار ورودی از 087/139 به 65/133 متر کاهش پیدا کرده است.   علاوه بر این نتایج این تحقیق نشان داد با درنظر گرفتن ملاحظات ضربه قوچ در بهینه سازی شبکه،   در نظر گرفتن یا   عدم در نظر گرفتن   افت غیر ماندگار تاثیری بر   قطر های بهینه شده   ندارد.   بر خلاف تحقیقات آزمایشگاهی که در اعداد رینولدز نسبتاً کوچک انجام شده اند در مقیاس واقعی و   اعداد رینولدز بالا مقادیر افت غیرماندگار نسبت به مقادیر افت ماندگار نمی­تواند قابل ملاحظه باشد و بر طرح بهینه تاثیر گذار باشد.

   امنیت غذایی و خودکفایی در بخش دانه­های روغنی برای هر کشوری مهم است. درحال حاضر ایران وابستگی 90 درصدی به واردات دانه­های روغنی دارد. کاملینا یک گیاه دانه روغنی است که از سال 1394 وارد ایران شده است و ویژگی­های زراعی مطلوبی از جمله نیاز آبی کم و مقاومت به سرمای بهاره دارد. طبق مطالعات صورت گرفته در جهان، تعدادی از آفات روی این گیاه گزارش شده­اند که در بیشتر موارد، آفت مشترک کلزا و به طور کلی خانواده چلیپاییان هستند. باتوجه به ورود چندساله این گیاه به ایران، هنوز مطالعات جامعی روی آفات و بیماری­های آن صورت نگرفته است. در این مطالعه تلاش شد تا حشرات مرتبط با کاملینا جمع­آوری و شناسایی شوند و با بررسی تراکم جمعیت حشرات مرتبط به میزان تاثیر آنان روی عملکرد 136 لاین مورد مطالعه پی ببریم.   برای این منظور، 136 لاین کاملینا در قالب طرح بلوک‌های کامل تصادفی و هر لاین در سه ردیف یک متری در هر کرت کشت شد و در مجموع دو بلوک آزمایشی مورد استفاده قرار گرفت. برای نمونه‌‌برداری از جمعیت آفات مورد مطالعه شامل تریپس، شته و پوره‌های سنک، هر یک بوته به عنوان یک واحد نمونه‌برداری محسوب و در داخل هر کرت، سه بوته به طور تصادفی انتخاب شد. تعداد هریک از آفات نامبرده روی بوته پس از ضربه‌زنی شمارش و ثبت شد. پس از آن حشرات برای شناسایی ارسال و تعداد کپسول و بذر ناسالم هر لاین با سه تکرار شمارش شدند. به این ترتیب با بررسی داده‌های حاصل در جستجوی انواع مکانیسم‌های مقاومت، لاین 54 که از نظر مقاومت آنتی‌زنوز نیمه‌حساس، از نظر مقاومت آنتی‌بیوز مقاوم و از نظر مقاومت تحمل، متحمل است بهترین لاین این مزرعه تشخیص داده شد. این درحالی است که این مکانیسم‌ها صرفا با بررسی جمعیت تریپس‌ها تعیین شده‌اند چراکه میزان تراکم جمعیت این آفت به نسبت سایرین بیشتر بود. در بررسی ماتریس همبستگی بین عملکرد، درصد کپسول و بذر ناسالم مقادیر Pvalue در هر سه رابطه کمتراز 01/0 بود لذا رابطه همبستگی معنی‌دار شد. با استفاده از رگرسیون خطی چندگانه رابطه تراکم جمعیت آفات با عملکرد گیاه بررسی شد و در این بررسی مقدار ضریب موثر تنها برای شته و سنک معنی‌دار شد. به عبارت دیگر باید گفت به لحاظ آماری رابطه‌ی معنی‌داری بین تراکم جمعیت تریپس و عملکرد گیاه وجود نداشت. براساس همین رگرسیون بین درصد کپسول‌های ناسالم و تراکم جمعیت تریپس رابطه‌ی معنی‌دار دیده شد. رابطه رگرسیونی بین درصد بذرهای ناسالم و تراکم جمعیت کل هر سه آفت نیز بررسی شد؛ رگرسیون در اینجا نیز معنی‌دار شد. نکته قابل توجه این است که ضریب موثر درباره تریپس معنی‌دار نشده است (34/0=t) اما درباره شته و سنک به ترتیب در سطح یک درصد و پنج درصد معنی‌دار شده است. واژگان کلیدی: کاملینا، خودکفایی در دانه‌های روغنی، آفت مشترک کلزا، تریپس پیاز

‌این پژوهش با هدف بررسی کارایی جونده‌کش‌های شُک‌بوم و پَساک در کنترل جوندگان غالب زیان‌آور در مزارع شهرستان کرمانشاه در مقایسه با سموم رایج در قالب طرح آماری بلوکهای کامل تصادفی و روش لانه کوبی با استفاده   از فرمول هندرسون تیلتون و روشهای آماری متداول مورد ارزیابی صحرایی قرار گرفت. بدین منظور با بازدید از مزارع‌آلوده شهرستان‌کرمانشاه مزارع‌آزمایشی مناسبی انتخاب و پس از شناسایی جونده‌ خسارتزا اقدامات لازم برای بررسی‌کارایی و مقایسه جونده‌کش‌های شک بوم   با ماده موثره طبیعی رزین و سولفات‌کلسیم و سم جدید پساک با   سموم رایج در قالب طرح آماری بلوکهای کاملاً تصادفی در پنج تیمار و چهار تکرار انجام و بلوک بندی به نحوی صورت گرفت که در هر بلوک شرایط کرتها یکسان و سپس در هر بلوک بر اساس تعداد تیمارها   5 کرت تشکیل شد که هم اندازه و   طوری انتخاب شدند که در هر یک از آنها حداقل 70 سوراخ لانه موش مشاهده گردید. پس از تصادفی کردن   و تهیه نقشه طرح و جهت ممانعت از تردد موش ها به کرتهای مجاور   فواصلی در حدود 5 متر در بین کرتها در نظر گرفته شد و بعلاوه فواصل مذکور با طعمه مسموم فسفردوزنگ سمپاشی گردید. سپس عملیات لانه کوبی به منظور مشخص نمودن لانه های فعال در هر تیمار انجام گرفت و در روز بعد لانه های بازشده (فعال) شمارش و ثبت گردید و به منظور دقت بیشتر محل سوراخ‌ها علامت‌گذاری شده و توسط دستگاه جی پی اس- دستی گارمین[1] مدلEtrex20 ، مختصات   UTM محل ‌لانه‌ها به منظور توصیف اطلاعات مکانی با استفاده از نرم افزار ArcGIS ثبت شدکه بلافاصله مقدار دز کافی   از هر جونده کش   درون لانه ها مصرف گردید. بدیهی است   تیمار شاهد بدون مصرف جونده کش و مابقی تیمارها با توجه به نحوه اثر، در خصوص   فسفردوزنگ بلافاصله و سایر تیمارها   5 روز بعد از مصرف جونده کش کوبیده شدند. آماربرداری درروزهای اول، سوم، پنجم، هفتم، دهم، پانزدهم   و بیستمین روز پس از بسته شدن لانه‌ها صورت پذیرفت و از نتایج حاصله با استفاده از فرمول هندرسون تیلتون در صد تلفات در هر تیمار محاسبه گردید. آزمایش در دوفصل مبارزه جهت تخمین بهترین زمان میارزه و تاثیر شرایط فصلی در عملکرد جونده کش‌ها انجام شد با عنایت به نتایج حاصله برودیفاکوم و پساک بالاترین عملکرد و سپس فرآورده گیاهی و فسفردوزنگ در درجه بعدی و کمترین عملکرد مربوط به شک‌بوم احراز گردید لذا پساک و فرآورد گیاهی جونده‌کش با در نظر گرفتن جمیع جوانب عملکرد قابل قبولی داشته و میتوان به جای سموم رایج تجویز گردند لیکن استفاده از شک بوم جهت کنترل صحرایی توصیه نمی شود. [1] Garmin [1] Garmin

  حشرات آفت همواره تاثیر منفی بر زندگی جوامع انسانیدر سطوح مختلف از جمله کشاورزی و بهداشتی دارند و باعث تحمیل خسارات اقتصادی و حتی اجتماعی می­شوند. خسارت حشرات آفت به محصولات کشاورزی در کشورهای توسعه یافته سالانه به طور میانگین 18%   تخمین زده شده است، که این ارقام در کشورهای کمتر توسعه یافته بسیار بالاتر است. در اکثر نقاط دنیا برای سال‌های متمادی کاهش خسارت ناشی از آفت‌ها عمدتا با تکیه بر کاربرد حشره‌کش‌های شیمیایی بوده است. تعدد استفاده از آفت­کش­های شیمیایی، دارای عوارض منفی شدید روی محیط زیست، موجودات غیر هدف و حشرات مفید است. این موضوع محققین را به استفاده از روش­های ایمن و سازگار با اکوسیستم، مانند کاربرد عوامل مختلف کنترل بیولوژیک ترغیب کرده است. یکی از این عوامل کنترل بیولوژیک قارچ‌های بیمارگر حشرات می‌باشند.. هدف از این پژوهش شناسایی و جداسازی قارچ‌های بیمارگر حشرات از خاک‌های زراعی و غیر زراعی در استان کرمانشاه بود. نمونه‌ برداری از اوایل مرداد 96 تا اواخر فروردین 97 از خاک‌های جنگل، مزرعه، باغ و مرتع 14 شهرستان استان کرمانشاه انجام شد. به منظور جداسازی قارچ‌های بیمارگر حشرات از خاک‌های جمع‌آوری شده از طعمه حشره‌ای شب‌پره بید‌آرد (Ephestia kuehniella) استفاده شد. در این روش دو کیلوگرم خاک از هر نمونه را در 10 لیوان (ابعاد 8 × 12) به مقدار 200 گرم ریخته، و تعداد 10 لارو به هر لیوان اضافه گردید. روزانه به مدت یک هفته خاک لیوان‌ها زیررو شد و در حین این کار لارو‌های مرده جمع‌آوری شده و پس از ضدعفونی سطحی به مدت 30 ثانیه با هیپوکلریت سدیم یک درصد و الکل 70 درصد روی محیط کشت عصاره سیب زمینی دکسترو آگار کشت داده شدند. در نهایت 114 جدایه قارچی از خاک‌های مختلف شهرستان‌های استان جمع آوری گردید که بیشترین قارچ‌های جدا شده به ترتیب از خاک‌های جنگل با 39 جدایه، مزرعه با 38، مرتع با 22 و باغی با 15 جدایه بود. برای اطمینان از بیماری زا بودن قارچ‌های جداسازی شده، آزمون عبور از میزبان در سه مرتبه و اطمینان از اینکه لاروهای حشرات در اثر پاتوژنسیتی قارچ از بین رفته‌ باشند صورت گرفت. به منظور بررسی پراکنش قارچ‌های بیمارگر حشرات با پارامترهای فیزیکوشیمیایی خاک تعدادی از این پارامتر‌ها مثل واکنش خاک (pH)، هدایت الکتریکی خاک (EC)، اهک خاک (CaCO3)، کربن‌آلی (OC) و بافت خاک اندازه‌گیری شد و ارتباط آن‌ها با روش آنالیز تطبیق متعارفی با استفاده از نرم افزار CANOCO مورد بررسی قرار گرفت. برای شناسایی مورفولوژیکی جدایه های قارچی از خصوصیات میکروسکوپی و ماکروسکوپی جدایه‌ها روی محیط کشت‌های عصاره سیب زمینی دکستروز آگار (PDA)، سابرو دکستروز آگار (SDA)، عصاره مالت آگار (MEA)، عصاره چاپک مخمر آگار (CYA) و عصاره برگ میخک آگار (CLA) استفاده شد. برای تائید شناسایی مورفولوژیکی، 20 جدایه   از گروه‌های مورفولوژیکی شناسایی شده برای بررسی مولکولی انتخاب شد. استخراج دی.­ان.­ای جدایه ها با استفاده از   روش سی تب (CTAB) و کیت استخراج (شرکت ایده سازان زیستی زاگرس) صورت گرفت. بررسی کیفیت دی.ان.ای استخراج شده با ران کردن نمونه‌ها روی ژل اگاروز 1% صورت گرفت. نواحی نسخه برداری شده داخلی از دی ان ای ریبوزومی هسته‌ای توسط آغازگر‌های پیشرو (ITS1) و پسرو (ITS4) فزون‌سازی شد. نتایج واکنش زنجیره‌ای پلیمراز با ران کردن نمونه‌ها در ژل آگاروز 1% تایید شد و ژن‌های فزون سازی شده برای توالی سنجی به شرکت اپیکال (Apical)کشور مالزی ارسال و توالی سنجی صورت گرفت. پس از تعیین توالی، ویرایش به روش دستی با استفاده از نسخه 5 نرم افزار   Bioeditصورت گرفت و پس از مقایسه با توالی‌های موجود در بانک ژن با استفاده از نرم افزار بلاست، به بانک ژن ارائه و شماره دسترسی برای مطالعات بعدی اخذ گردید. تائید شناسایی مولکولی جدایه‌ها با آنالیز فیلوژنتیکی به دو روش الحاق پیوست مجاور و ماکسیمم پارسمونی صورت گرفت. گونه‌های شناسایی شده با استفاده از خصوصیات مورفولوژیکی و مولکولی عبارت بودند از *Aspergillus nomius، Fusarium oxysporum، Fusarium equiseti، Fusarium sp.، Penicillim solitum، *Penicillium sizovae، Penicillium sp.، Alternaria chlamydosporigena، Meyerozyma guilliermondii، Paramyrothecium roridum، Chaetomium elatum، Beauveria bassiana، *Beauveria pseudobassiana و *Beauveria tenella

   انگور، Vitis vinifera L، کاربردهای فراوانی در اقتصاد و تغذیه دارد و در سراسر دنیا کشت می­شود. آفات مختلفی به انگور خسارت می­زنند. یکی از این آفات مهم در تاکستان­های ایران، زنجرک مو، Arboridia kermanshah Dlabola (Hemiptera: Cicadellidae) ، است. حشرات کامل و پوره­های این آفت با مستقر شدن در پشت برگ­های انگور و با تغذیه از محتویات سلولی برگ، باعث می­شوند لکه­های سفید رنگی در سطح بالایی برگ­ها ظاهر شود و برگ­ها ریزش کنند، در آلودگی شدید برگ­ها زودتر از موعد ریزش می­کنند. در این پژوهش به­منظور بررسی بیولوژی در شرایط صحرایی، از یک باغ انگور واقع در روستای ده­پهن، نمونه­برداری­هایی طی دو فصل زراعی 1397-1396 شد. در سال 1396 از اواسط تیرماه و در سال 1397 همزمان با ظهور حشرات کامل به­صورت هفتگی و منظم نمونه­برداری انجام شد. به­منظور شناسایی دشمنان طبیعی زنجرک مو، تخم­های پارازیته شده­ در هر تاریخ نمونه­برداری جمع­آوری شدند و در شرایط آزمایشگاه بررسی شدند. سه پارازیتویید تخم از دو خانواده مختلف و دو شکارگر، جمع­آوری شدند. این آفت در شرایط آب و هوایی کرمانشاه سه نسل در سال داشت. حشرات کامل تا اواسط آبان ماه در باغ فعالیت داشتند و هم­زمان با سرد شدن هوا وارد مرحله­ی زمستان­گذرانی شدند. طول دوره رشد مراحل مختلف زیستی، A. kermanshah در شرایط آزمایشگاهی مطالعه گردید. در این پژوهش تغییرات جمعیت مراحل نابالغ A. kermanshah در ارتباط با دما و رطوبت نسبی مطالعه شد. رابطه­ی بین تغییرات جمعیت زنجرک مو با دما در سال 1396 با همه­ی مراحل زیستی آفت به­جز سنین پورگی دو و سه معنی­دار بود و رطوبت نسبی فقط با پوره سن پنج رابطه­ی معنی­­دار داشت. در سال 1397 رابطه­ی معنی­دار بین دما و تغییرات جمعیت مراحل تخم، پوره سن پنج، مجموع مراحل نابالغ وجود داشت و تغییرات رطوبت نسبی با همه­ی مراحل به­جز سنین پورگی چهار و پنج رابطه­ی معنی­دار داشت. الگوی توزیع فضایی مراحل نابالغ زنجرک مو، با دو روش تیلور و آیوائو تعیین شد. الگوی توزیع فضایی طبق روش آیوائو در سال 1396 برای سنین پورگی یک و دو و در سال 1397 برای سنین پورگی یک، دو و سه تصادفی محاسبه شد. طبق روش تیلور در سال 1396 برای همه­ی سنین پورگی به­جز پوره سن دو و در سال 1397 برای همه­ی سنین پورگی به­جز مجموع مراحل نابالغ، الگوی توزیع فضایی از نوع تصادفی به­دست آمد.

اثرات جانبی روش های مختلف کاربرد تیامتوکسام بر سن شکارگر در سیستم ششکار شکارگری orius albidipennis-Aphis gossypii

چکیدهانگور از جمله میوه‌هایی است که در تمام نقاط دنیا کشت می‌شود. سطح زیرکشت این محصول در ایران 290 هزار هکتار و تولید آن 05/3 میلیون تن می‌باشد، که با سهم 5/18 درصد از کل میزان تولید محصولات باغی کشور، بعد از سیب در رتبه دوم قرار می‌گیرد. خوشه‌خوار انگور از مهم‌ترین آفات این محصول می‌باشد که خسارت اصلی آن روی خوشه­ انگور بوده و عامل اصلی خسارت لاروها می‌باشند. به‌منظور بررسی نوسانات جمعیت این آفت و همچنین تاثیر ارتفاع در تراکم جمعیت حشرات کامل، مطالعه‌ای با استفاده از تله‌های دلتا و کپسول‌های فرمونی در باغات انگور سه روستای شهرستان پاوه شامل روستای دوریسان، شمشیر و تازه‌آباد به‌ترتیب با 1605، 1700 و 1820 متر ارتفاع از سطح دریا، طی فصل زراعی سال 1395 انجام شد. نتایج نشان داد که این آفت در روستای دوریسان چهار نسل و در روستاهای شمشیر و تازه‌آباد سه نسل در سال دارد. بین ارتفاع و زمان ظهور اولین شب‌پره‌ها در روستاهای مختلف رابطه معنی‌داری وجود دارد. از یافته‌های این تحقیق می‌توان در مدیریت کنترل این آفت استفاده نمود، زیرا نصب تله‌ها در زمان مناسب می‌تواند نقش موثری در کاهش جمعیت اولیه آفت و جلوگیری از سمپاشی‌های بی‌رویه داشته باشد. نتایج آزمون t نشان داد که بین میانگین تراکم جمعیت آفت در روستاهای مختلف تفاوت معنی‌داری وجود دارد.واژه‌های کلیدی: انگور، خوشه‌خوار انگور، تغییرات جمعیت، تله دلتا، پاوه

علف­های­هرز، گیاهان بومی یا مهاجمی هستند که اثرات نامطلوبی بر اکوسیستم­های آبی، کشاورزی و جنگل دارند. در این پژوهش، علف­های هرز پردیس کشاورزی و منابع طبیعی شامل پیچک­صحرایی، Convolvulus arvensis L.؛ شیرین بیان،Glycyrrhiza glabra L. ؛ تاج­خروس، Amaranthus deflexus L.؛ سلمه­تره، Chenopodium album L.؛ داتوره، Datura stramonium L.؛ خردل وحشی، Sinapis arvensis L.؛ توق، Xanthium strumarium L.؛ یولاف، Avena fatua L.؛ قیاق Sorghum   halepense L. و شلمی All. (Rapistrum rugosum (L. مورد بررسی قرار گرفت. هدف از این پژوهش جمع­آوری و شناسایی حشرات مرتبط با   علف­های هرز فوق­الذکر و معرفی گونه­های موثر حشرات برای کنترل زیستی علف­های هرز هدف بود. به این منظور، که نمونه­برداری حشرات از علف­های هرز به روش تکاندن، جمع­آوری با آسپیراتور، تور زدن و برداشت کل علف هرز و انتقال آن به آزمایشگاه انجام شد. حشرات جمع­آوری شده در داخل لوله­های اپن­دورف در الکل 96 درصد نگه­داری شد و از حشرات ریز اسلاید میکروسکوپی تهیه گردید و برای شناسایی به نزد متخصصین مربوطه ارسال گردید. براساس نتیجه­ی حاصل، 17 جنس و گونه از سوسک­های خانواده­های Chrysomelidae، (Radymna persica (Faldermann, 1837)، Chaetocnema sp.،   Altica sp.، Spermophagus sp. و Burchidius sp.)، Curculionidae، (Alcidodes karelini (Boheman, 1844)، Lixus sp.، Ceutorhynchus sp. و Microlarius sp.) و Coccinelidae، (Scymnus frontalis (Fabricius, 1787))، سن­های خانواده­یTingidae ، (Galeatus scrophicus (Saunders, 1876))؛ Anthocoridae، (Orius niger (Wolff, 1811))؛ تریپس­های خانواده­ی Aeolothripidae، (Aeolothrips mongolicus (  elikan, 1985))؛ Thripidae، (Chirothrips kurdistanus (zur Strassen, 1967)، Chirothrips manicatus (Haliday, 1836) و   Chirothrips africanus (Priesner, 1932)) و Phlaeothripidae، (Haplothrips ganglbaueri (Schmutz, 1913)) شناسایی گردید. هم­چنین بذور پیچک­صحرایی و شیرین­بیان در داخل ظروف مناسب در آزمایشگاه نگه­داری شده و حشرات بذرخوار و زنبورهای پارازیتویید جمع­آوری گردید. از داخل بذور پیچک­صحرایی و شیرین­بیان به ترتیب سرخرطومی Alcidodes karelini (Boheman, 1844) و سوسک بذرخوار Burchidius sp. خارج شد. هم­چنین زنبورهای پارازیتویید جنس از خانواده­ی Eurytomidae از داخل بذور آلوده به سوسک­های A. karelini و Burchidius sp. جمع­آوری و شناسایی شد. در بین گونه­های شناسایی شده سوسک­های بذرخوار پیچک­صحرایی و شیرین­بیان از کارایی بیشتری برای کنترل زیستی علف­های هرز هدف برخوردار باشند زیرا از اندام­های زایشی تغدیه نموده و باروری علف هرز برای سال بعد را کاهش می­دهند.

شته­ی جالیز Aphis gossypii Glover (Hemiptera: Aphididae) یکی از آفات کلیدی در جهان می­باشد که برای کنترل آن به طور مکرر از آفات­کش­ها استفاده می­شود. استفاده از مخلوط آفت­کش­ها یکی از راه­های موثر در کاهش مصرف آن­ها و جلوگیری از ایجاد مقاومت در جمعیت آفات است. مطالعه­ی برهمکنش بین دو آفت­کش می­تواند نتایج ارزنده­ای برای کاربران آن­ها به ویژه در برنامه­های مدیریت تلفیقی آفات در پی داشته باشد. برهمکنش بین ایمیداکلوپرید و پی­متروزین روی شته­ی جالیز با استفاده از روش غوطه­ور سازی برگ تحت شرایط آزمایشگاهی (دمای 1±25 درجه سیلسیوس، رطوبت نسبی 5±65 درصد و دوره نوری 16:8 ساعت (تاریکی: روشنایی)) مورد ارزیابی قرار گرفت. بهترین اثر سینرژیستی در نسبت 5:5 (Im:Py) با مقدار R، CI و LC50 بترتیب 84/3، 27/0 و 71/8 مشاهده شد. اثر افزایشی نیز در بسیاری از نسبت­ها مشاهده شد. اثر غلظت­های زیر کشنده این ترکیبات با استفاده از سم­شناسی دموگرافیک ارزیابی شد. نرخ بقا و پارامتر­های رشد جمعیت، شامل نرخ ذاتی رشد جمعیت (rm)، نرخ خالص تولید مثل(R0)، طول مدت یک نسل (Tc) و نرخ متناهی افزایش جمعیت(?) به طور منفی برای هرسه ترکیب آفت­کش تحت تاثیر قرار گرفت. در تیمار­های شاهد، ایمیداکلوپرید، پی­متروزین و مخلوط سموم مقادیر rm به ترتیب 39/0، 22/0، 31/0 و 23/0 نتاج ماده به ازای هر فرد ماده در روز بود. نتایج آزمایشات نشان داد که استفاده از غلظت­های کشنده و زیرکشنده مذکور می­تواند نتایج امید بخشی در کنترل حشرات آفت و کنه­ها در برنامه­های IPM داشته باشد.

درخت زبان گنجشک Fraxinus rotundifolia Mill. (Oleaceae) از جمله درختان سایه­دار و زیبا است. تقریباً در سراسرکشور، در مناطق شهری، پارک­ها و فضاهای سبز کاشته می­شود. در طول سال­های 1394-1393، هشت گونه و سه جنس از حشرات مضر و مفید که در ارتباط با درختان زبان گنجشک هستند در کرمانشاه گزارش شد که شامل: Psyllopsis discrepans Flor (Hem.: Psyllidae), Parlatoria oleae (Hem.: Diaspididae), Melanaspis inopinata (Hem.: Diaspididae), Salicicola sp. (Hem.: Diaspididae), Paracoccus sp. (Hem.: Pseudococcidae), Thrips tabaci (Thy.: Thripidae), Thrips hawaiiensis (Thy.: Thripidae), Frankliniella sp. (Thy.: Thripidae),Oenopia conglobata (Col.: Coccinellidae), Exochomus undulates (Col.: Coccinellidae), Coccinella septempunctata (Col.: Coccinellidae) و همچنین برخی از گونه­های متعلق به خانواده­های Miridae, Staphilinidae, Geometridae, Cicadidae و Noctuidae جمع­آوری شدند اما شناسایی نشدند. به علاوه، تعدادی کنه­های گیاهخوار و شکارگر شناسایی نشده از روی درختان زبان گنجشک جمع­آوری شدند. پسیل زبان گنجشک P. discrepans، از F. rotundifolia Mill. تغذیه می­کند. این حشره­ روی جوانه­ها و برگ­ها ایجاد گال می­کند. حشرات بالغ و مراحل مختلف پوره­گی این پسیل اغلب درون گال­های روی برگ فعالیت دارند و هنگامی که جمعیت پسیل­ها زیاد باشد، مقدار زیادی از شیره­ی درخت را می­مکند و باعث کاهش رشد درخت می­شوند. این حشره پیچیدگی و بد شکلی برگ ایجاد می­کند. هجوم تعداد زیادی از این حشره منجر به تغییر رنگ و مرگ قسمتی و یا تمام بافت برگ می­شود و بتدریج لکه­های قهوه­ای در اثر مرگ بافت برگ ایجاد می­شود و در نتیجه باعث از بین رفتن زیبایی تاج درخت می­شود. مرفولوژی و بیولوژی و همچنین برخی از جنبه­های بیواکولوژی P. discrepans به عنوان آفت کلیدی مورد مطالعه قرار گرفت. برخی از روش­های فیزیکی و شیمیایی در برنامه­های کنترل آفت ارزیابی شد و تله­ی زرد برای کاهش جمعیت آفت و حمایت از دشمنان طبیعی موثر ارزیابی شد. تعداد نسل پسیل در هر سال، اوج جمعیت در ارتباط با درجه­ی حرارت و رطوبت، کنترل شیمیایی و تله­های زرد چسبنده مورد بحث و بررسی قرار داده می‌شود.  واژگان کلیدی: پسیل زبان گنجشک، نوسانات جمعیت، استامی­پراید، ایمیداکلوپراید،کارت زرد چسبنده

  چکیدهگوجه‌فرنگی دومین محصول سبزی مهم در سراسر دنیا و اولین محصول سبزی با سطح 3512 هکتار در شهرستان کرمانشاه است و شب‌پره‌ی مینوز گوجه‌فرنگی از آفات مهم گوجه‌فرنگی در دنیا و ایران به شمار می‌رود. این تحقیق به ارزیابی کار آیی زنبور پارازیتوئید Trichogramma brasicae (Hym; Tricogrammatidae) در کنترل زیستی شب‌پره‌ی مینوز گوجه‌فرنگی Tuta absoluta (Le   Gelechiidae) در شرایط مزرعه پرداخته است.برای این منظور یک قطعه زمین کشاورزی در روستای احمدوند دهستان الهیارخانی که به کشت گوجه‌فرنگی اختصاص‌یافته بود انتخاب شد، این قطعه زمین با هیچ مزرعه گوجه‌فرنگی مرز مشترک نداشت و به همین خاطر تحت تاثیر سموم مزارع هم‌جوار قرار نمی‌گرفت. در انجام این تحقیق از طرح بلوک‌های کامل تصادفی استفاده شد. این طرح یکی از مهم‌ترین طرح‌هایی است که به‌طور وسیع در تحقیقات کشاورزی به کار می‌رود. این طرح در آزمایش‌های مزرعه‌ای که در آن تعداد تیمارها زیاد نباشد، استفاده می‌شود. طرح RCB دارای بلوک‌های هم‌اندازه است که در هر یک از آن‌ها تمام تیمارها قرار دارند.برای اجرای طرح 4 بلوک یا تکرار، 10 کرت و 10 تیمار به شرح ذیل تعیین و مشخص شد، ابعاد هر بلوک 133 متر در 9 متر تعیین شد، هدف اولیه از بلوک‌بندی، کاهش اشتباه آزمایشی از طرق کمک به حذف عوامل ناشناخته‌ در میان واحدهای آزمایشی است. بلوک‌های یک و چهار 39 متر از ابتدا و انتهای مزرعه فاصله داشتند، فاصله هر بلوک از بلوک مجاور 30 متر تعیین شد تا کمترین تاثیر را از بلوک‌های هم‌جوار بپذیرند. 10 کرت با ابعاد 7 متر در 9 متر در داخل بلوک‌ها قرار داده شد، فاصله هر کرت از کرت مجاور 7 متر تعیین شد و در آخر 10 تیمار با 9 متغیر و یک شاهد به‌صورت تصادفی در بین کرت‌های هر بلوک توزیع شد.با در نظر گرفتن اینکه نوع زیستگاه آفت و پارازیتوئید گسسته محسوب می‌شد، واحد نمونه‌برداری با توجه به بیولوژی آفت و پارازیتوئید و کسب اطلاعات کافی و مناسب از نمونه، بوته در نظر گرفته شد. در زمان انجام تحقیق 480 نمونه از 40 کرت در 6 نوبت تهیه گردید.نتیجه اجرای طرح مشخص نمود رهاسازی زنبور تریکوگراما در تعداد و دفعاتی که در این طرح و در مزرعه انجام شد می‌تواند در تیمار یک حداقل صفر تا حداکثر 36 درصد در تیمار 9 تراکم آفت را پایین بیاورد؛ بنابراین چنانچه آفت شب‌پره‌ی مینوز گوجه‌فرنگی در شرایط طغیانی نباشد، استفاده از مبارزه بیولوژیک برخلاف برخی باورها، علاوه بر اینکه کاملاً اقتصادی و مقرون‌به‌صرفه است، می‌تواند به‌طور متعادل تراکم آفت را به زیر سطح زیان اقتصادی پایین بیاورد.