دانشگاه رازی

   چکیده بازارچه‌های مرزی در ایران عمدتاً باهدف توسعه اقتصادی و کاهش محرومیت مناطق مرزی ایجاد شده‌اند. در این نوشتار نقش بازار بر جامعه محلی شهر جوانرود بررسی شد. رویکرد نظری پژوهش مبتنی بر آرای کار پولانی درباره فک‌شدگی، کالاهای ساختگی و جنبش دوگانه است. روش پژوهش مردم‌نگاری است. فنون گردآوری داده مشاهده و مصاحبه هستند. با ?? نفر از آگاهان محلی به شیو? نمونه‌گیری نظری مصاحبه به عمل آمد. یافته‌ها نشان می‌دهد بازارچه مرزی جوانرود در سال ???? با ??? غرفه آغاز به کارکرد و امروزه به بیش از ??? واحد تجاری فعال تبدیل شده است. مهم‌ترین پیامدهای کالبدی بازار؛ گسترش خطی شهر به‌سوی مرز و گسست از بافت تاریخی، تغییر کاربری بافت مسکونی به تجاری - خدماتی، خصوصی‌سازی فضای عمومی، کالایی‌شدن فضا، افزایش جهشی قیمت زمین و اجاره‌بها، و رشد ساخت‌وسازهای غیرمجاز هستند و در ادامه، دگرگونی‌های کالبدی به زندگی روزمره و تعاملات اجتماعی شهروندان نیز سرایت کرده است. تغییر در الگوی اشتغال و معیشت، گسترش مشاغل غیررسمی، افزایش مصرف‌گرایی، شکل‌گیری طبقات اقتصادی جدید، تغییر در روابط اجتماعی، کاهش نسبی سرمایه اجتماعی و دگرگونی برخی ارزش‌ها و سبک‌های زندگی، از مهم‌ترین پیامدهای اجتماعی و فرهنگی بازارچه به شمار می‌روند. ازاین‌رو، یافته‌های پژوهش نشان می‌دهد که بازارچه مرزی نه‌تنها ساختار فیزیکی شهر، بلکه تجربه زیسته و روابط اجتماعی ساکنان را نیز متحول ساخته و اقتصاد، فضا و جامعه را در پیوندی تنگاتنگ با یکدیگر قرار داده است. در مجموع، یافته‌های پژوهش بیانگر آن که بازارچه مرزی جوانرود با گسترش منطق بازار، زمینه‌های فک‌شدگی اقتصاد از جامعه، فک‌شدگی فضایی و کالایی‌شدن عرصه عمومی را فراهم کرده است و در غیاب ظرفیت کافی نهادهای تنظیم‌گر، بازار به نیرویی مسلط در سازمان‌دهی کالبد شهر و زندگی روزمره تبدیل شده و مرز میان اقتصاد، فضا و جامعه را دگرگون ساخته است. کلیدواژه‌ها: اتنوگرافی، بازارچه مرزی، جوانرود، کالایی‌شدن فضا، فک‌شدگی اقتصاد از جامعه، فک‌شدگی فضایی