دانشگاه رازی

   هدف: سندرم تخمدان پلیکیستیک یک اختلال چندعاملی تولیدمثلی-متابولیکی است که هیپرآندروژنیسم، مقاومت به انسولین، استرس اکسیداتیو و اختلال فولیکولوژنز در پاتوفیزیولوژی آن نقش دارند. پژوهش حاضر با هدف بررسی اثر عصاره اتانولی سیر سیاه بر شاخص‌های متابولیکی، هورمونی، اکسیداتیو و بافت‌شناختی در مدل سندرم تخمدان پلیکیستیک انجام شد. روش پژوهش: در این مطالعه تجربی، 30 سر موش ماده NMRI در شش گروه پنج‌تایی شامل کنترل، PCOS، PCOS+BG100، PCOS+BG200، BG100 و BG200 قرار گرفتند. برای القای سندرم تخمدان پلی کیستیک، تستوسترون انانتات با دوز 1 میلی‌گرم به ازای هر 100 گرم جرم بدن، روزانه و به‌صورت زیرجلدی به مدت چهار هفته تجویز شد. پس از دوره القا، عصاره اتانولی سیر سیاه در دوزهای 100 یا 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم، روزانه به مدت چهار هفته از طریق گاواژ تجویز شد. در پایان مطالعه، شاخص‌های گلوکز خون ناشتا، انسولین، HOMA-IR، تریگلیسرید، کلسترول تام، HDL-C، LDL-C محاسبه‌شده، تستوسترون، پروژسترون، مالون‌دی‌آلدئید و توان احیاکنندگی سنجیدهشده با روش FRAP در سرم و بافت تخمدان بررسی شدند و تخمدان‌ها از نظر بافت‌شناسی و فولیکولوژنز ارزیابی شدند.   یافته‌ها: در گروه PCOS، قند خون ناشتا، انسولین، HOMA-IR، تریگلیسرید، کلسترول تام، LDL-C، تستوسترون و MDA افزایش و HDL-C، پروژسترون و FRAP کاهش یافتند. هر دو دوز عصاره سیر سیاه موجب کاهش معنی‌دار قند خون ناشتا، HOMA-IR، تری‌گلیسرید، کلسترول تام وLDL-C نسبت به گروه PCOS شدند. کاهش معنیدار انسولین و تستوسترون در گروهPCOS+BG200   مشاهده شد و HDL-C در گروه PCOS+BG100 نسبت به PCOS افزایش معنی‌داری داشت. MDA بافت تخمدان در هر دو دوز و MDA سرم در دوز 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم کاهش معنی‌دار نشان داد؛ با این حال، افزایش FRAP در گروه‌های درمانی نسبت به PCOS معنی‌دار نبود. پروژسترون نیز در گروه‌های درمانی افزایش عددی داشت ولی این افزایش معنی‌دار نبود. بررسی بافتی نشان داد PCOS با افزایش فولیکول‌های کیستیک و آترتیک و کاهش جسم زرد همراه بود و تجویز عصاره سیر سیاه بخشی از این تغییرات را تعدیل کرد.   نتیجه‌گیری: عصاره اتانولی سیر سیاه در این مدل حیوانی توانست بخشی از اختلالات متابولیکی، آندروژنی، اکسیداتیو و بافتی مرتبط با PCOS را تعدیل کند. پاسخ دوز 200 میلی‌گرم بر کیلوگرم در تعدادی از شاخص‌های کلیدی قوی‌تر بود، اما همه پیامدها از الگوی یکنواخت یا خطی دوز-پاسخ پیروی نکردند. یافته‌ها از انجام مطالعات تکمیلی برای استانداردسازی عصاره، بررسی مکانیسم‌های مولکولی و ارزیابی بالینی حمایت میکنند. کلیدواژه‌ها: سندرم تخمدان پلیکیستیک؛ سیر سیاه؛ تستوسترون انانتات؛ مقاومت به انسولین؛ استرس اکسیداتیو؛ فولیکولوژنز؛ موش NMRI