دانشگاه رازی

زمینه و هدف: مصرف استروئیدهای آنابولیک-آندروژنی (‎AAS)‎ در بدنسازان حرفه‌ای با سرکوب محور هیپوتالاموس-هیپوفیز-گناد (‎HPT)‎ و بروز پیامدهای روان‌شناختی نظیر پرخاشگری، افسردگی و افت کیفیت زندگی در دوره پس از قطع مصرف (پاکسازی یا ‎PCT)‎ همراه است. گنادوتروپین منوپوزال انسانی (‎HMG)‎ به‌عنوان یک فرآورده دارای فعالیت ‎FSH‎ و ‎LH‎، در پزشکی تولیدمثل کاربرد دارد، اما اثرات آن بر پیامدهای روان‌شناختی در دوره پاکسازی بدنسازان ناشناخته است. پژوهش حاضر با هدف بررسی تاثیر مصرف ‎HMG‎ بر پرخاشگری، شدت نشانه‌های افسردگی و کیفیت زندگی بدنسازان حرفه‌ای مرد در دوره پاکسازی در مقایسه با گروه پلاسبو انجام شد. روش‌بررسی: این مطالعه یک کارآزمایی بالینی مقدماتی (‎Pilot)‎، تصادفی‌سازی‌شده، دوسوکور و کنترل‌شده با پلاسبو بود. جامعه آماری شامل بدنسازان حرفه‌ای مرد (‎??‎ تا ‎??‎ سال) با حداقل دو سال سابقه مصرف ‎AAS‎ بودند که وارد دوره پاکسازی شده بودند. بر اساس قاعده جولیوس برای مطالعات مقدماتی، ‎??‎ نفر (‎??‎ نفر در گروه ‎HMG‎ و ‎??‎ نفر در گروه پلاسبو) وارد مطالعه شدند. گروه آزمایش به مدت چهار هفته، هفته‌ای دو نوبت و در هر نوبت ‎??‎ واحد بین‌المللی ‎HMG‎ دریافت کردند و گروه کنترل پلاسبو (آب مقطر استریل) دریافت نمودند. ابزارهای سنجش شامل پرسشنامه پرخاشگری باس و پری (‎AQ)‎، پرسشنامه افسردگی بک (‎BDI)‎ و پرسشنامه کیفیت زندگی ‎SF-36‎ بودند که در دو مرحله پیش‌آزمون و پس‌آزمون اجرا شدند. به دلیل نقض مفروضه همگنی شیب‌ها در تحلیل کوواریانس، از روش مقایسه نمرات تغییر (پس‌آزمون منهای پیش‌آزمون) استفاده شد. تحلیل داده‌ها با آزمون ‎t‎ مستقل (برای ‎AQ‎ و ‎BDI)‎ و آزمون ‎U‎ من-ویتنی همراه با اصلاح هولم (برای حیطه‌های هشت‌گانه ‎SF-36)‎ انجام گرفت. یافته‌ها: در بررسی پرخاشگری، هر دو گروه کاهش درون‌گروهی معنی‌داری داشتند، اما مقایسه بین‌گروهی نشان داد که میزان کاهش نمره تغییر در گروه ‎HMG‎ ( -8/50امتیاز) به‌طور معنی‌داری بیشتر از گروه پلاسبو (-3/17‎ امتیاز) بود ‎t(22)‎=‎3.476,p=0.002) ‎، تفاوت میانگین=5/33، اندازه اثر (‎Hedges’ g=0.858. بنابراین، فرضیه‌های اول و دوم تایید شدند. در مقابل، برای کیفیت زندگی، اگرچه در حیطه «عملکرد جسمانی» مقدار احتمال خام بین‌گروهی معنی‌دار بود (‎p‎=‎0.029)‎، اما پس از اعمال اصلاح هولم برای کنترل خطای نوع اول در خانواده هشت حیطه، هیچ‌یک از حیطه‌های ‎SF-36‎ تفاوت معنی‌داری بین دو گروه نشان ندادند (همه ‎p‎>‎0.05)‎ و فرضیه سوم رد نشد.