دانشگاه رازی

   گردشگری پایدار به عوامل متعددی از جمله کیفیت روابط اجتماعی، مشارکت جامعه محلی، ادراک گردشگر و احساس امنیت وابسته است. در مناطق مرزی، ادراک بیرونی از امنیت مقصد همواره با تجربه زیسته گردشگران یکسان نیست. منطقه اورامانات در غرب ایران، با وجود برخورداری از میراث فرهنگی ملموس و ناملموس و ثبت جهانی منظر فرهنگی آن در یونسکو (????)، در برخی بازنمایی‌ها به‌عنوان منطقه‌ای مرزی با تصویر بالقوه ناامن معرفی می‌شود؛ در حالی که گردشگران حاضر در مقصد، تجربه‌ای متفاوت از آرامش، پذیرش و امنیت گزارش می‌کنند. این شکاف میان «تصویر برساخته» و «تجربه زیسته»، مسئله اصلی پژوهش حاضر را شکل می‌دهد. پرسش اصلی پژوهش این است: «بسترهای فرهنگی امنیت‌ساز چگونه و از طریق چه سازوکارهایی با توسعه گردشگری پایدار در اورامانات، با تاکید بر شهرستان پاوه، پیوند می‌یابند؟» هدف، شناسایی و تبیین این سازوکارها و ارائه مدلی زمینه‌مند است. پژوهش از نظر هدف کاربردی-توسعه‌ای و از نظر رویکرد کیفی، تفسیری و اکتشافی با راهبرد ابداکتیو است. داده‌ها از طریق مصاحبه‌های نیمه‌ساختاریافته و روایت‌های مکتوب با ?? مشارکت‌کننده (?? گردشگر و ?? صاحب‌نظر) گردآوری و با تحلیل مضمون شش‌مرحله‌ای براون و کلارک تحلیل شدند. تحلیل ?? کد اولیه به شش مضمون اصلی و یک مضمون هشداردهنده انجامید. یافته‌ها نشان می‌دهد بسترهای فرهنگی امنیت‌ساز اورامانات از دو مسیر مکمل با توسعه گردشگری پایدار پیوند می‌یابند: مسیر درونی (بسترهای فرهنگی ? هیبتوس نزاکت و سرمایه اجتماعی ? امنیت هستی‌شناختی) و مسیر بیرونی (تجربه میراث و فرهنگ ? تصویرسازی هویتی و تعدیل کلیشه‌های منفی). این دو مسیر در بستر زمینه‌های نهادی مساعد (تسهیل‌گری نهادی) تقویت یا تضعیف می‌شوند. مدل نهایی با عنوان «چرخه فضیلت‌مند» ارائه شد که در آن تقویت هر حلقه، زمینه تقویت حلقه‌های دیگر را فراهم می‌کند؛ در مقابل، مسیر «چرخه معیوب» شامل کالایی شدن فرهنگ و فرسایش سرمایه اجتماعی شناسایی شد. همچنین، شکاف میان «امنیت اعلام‌شده» (تعریف رسمی مبتنی بر کنترل مرز) و «امنیت تجربه‌شده» (تعریف غیررسمی مبتنی بر اعتماد و نظم خودانگیخته) به‌عنوان یک یافته حاشیه‌ای مهم شناسایی شد. نوآوری پژوهش در سه محور است: صورت‌بندی مفهوم زمینه‌مند «هیبتوس نزاکت» (تلفیق بوردیو و الیاس)؛ تفکیک دو مسیر درونی و بیرونی امنیت‌سازی فرهنگی؛ و ارائه مدل «چرخه فضیلت‌مند» به‌عنوان چارچوبی تحلیلی و زمینه‌مند. واژگان کلیدی: گردشگری پایدار، امنیت ادراکی، امنیت هستی‌شناختی، هیبتوس نزاکت، چرخه فضیلت‌مند، تحلیل مضمون، اورامانات، پاوه.