دانشگاه رازی

  مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم به‌دلیل ماهیت مزمن و طاقت‌فرسای مراقبت از فرزند خود، با سطوح بالایی از استرس روانی مواجه هستند که می‌تواند ابعاد مختلف زندگی از جمله سبک زندگی سلامت‌محور آنان را تحت تاثیر قرار دهد. با این حال، شناسایی عواملی که می‌توانند این رابطه را تبیین کنند، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش میانجی‌گر شفقت به خود و حمایت اجتماعی ادراک‌شده در رابطه بین استرس ادراک‌شده و سبک زندگی ارتقادهنده سلامت در مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم انجام شد. این پژوهش توصیفی-مقطعی از نوع همبستگی با استفاده از روش مدل‌یابی معادلات ساختاری بود. جامعه‌ی آماری شامل مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم در شهر کرمانشاه در سال ???? بود. نمونه‌ پژوهش شامل ??? مادر بود که به‌روش نمونه‌گیری در دسترس انتخاب شدند. ابزارهای گردآوری داده‌ها شامل مقیاس استرس ادراک‌شده (کوهن و همکاران، ????)، مقیاس شفقت به خود (نف، ????)، مقیاس حمایت اجتماعی ادراک‌شده (زیمت و همکاران، ????) و پرسشنامه‌ی سبک زندگی ارتقادهنده سلامت (والکر و همکاران، ????) بودند. داده‌ها با استفاده از نرم‌افزارهای    نسخه ?? و AMOS نسخه ?? و با روش مدل‌یابی معادلات ساختاری و تحلیل بوت‌استرپ تجزیه و تحلیل شدند. نتایج نشان داد که مدل مفهومی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. استرس ادراک‌شده بر سبک زندگی ارتقادهنده سلامت اثر مستقیم منفی و معنی‌داری داشت (??/?- = ?). همچنین، استرس ادراک‌شده بر شفقت به خود (??/?- = ?) و حمایت اجتماعی ادراک‌شده (??/?- = ?) اثر مستقیم منفی و معنی‌داری داشت. شفقت به خود (??/? = ?) و حمایت اجتماعی ادراک‌شده (??/? = ?) هر دو بر سبک زندگی ارتقادهنده سلامت اثر مستقیم مثبت و معنی‌داری داشتند. نتایج تحلیل بوت‌استرپ نشان داد که شفقت به خود (??/?- = ?) و حمایت اجتماعی ادراک‌شده (??/?- = ?) نقش میانجی‌گر نسبی معناداری در رابطه بین استرس ادراک‌شده و سبک زندگی ارتقادهنده سلامت ایفا می‌کنند. اثر کل استرس ادراک‌شده بر سبک زندگی ارتقادهنده سلامت برابر با ??/?- بود و متغیرهای پژوهش توانستند ?? درصد از واریانس سبک زندگی ارتقادهنده سلامت را تبیین کنند. بر اساس یافته‌های این پژوهش، استرس ادراک‌شده هم به‌طور مستقیم و هم از طریق تضعیف شفقت به خود و حمایت اجتماعی ادراک‌شده، به‌عنوان یک مانع جدی بر سر راه اتخاذ سبک زندگی ارتقادهنده‌ی سلامت در مادران کودکان مبتلا به اختلال طیف اتیسم عمل می‌کند. این یافته‌ها ضرورت طراحی و اجرای مداخلات روان‌شناختی مبتنی بر تقویت شفقت به خود و حمایت اجتماعی را به‌عنوان راهبردهای موثر برای کاهش اثرات منفی استرس و ارتقای سلامت و کیفیت زندگی این مادران، بیش از پیش آشکار می‌سازد.