دانشگاه رازی

  سرطان یکی از مهم‌ترین علل مرگ‌ومیر ناشی از بیماری‌های غیرواگیر در جهان است و با وجود پیشرفت‌های چشمگیر در زمینه تشخیص و درمان، همچنان یکی از چالش‌های اساسی نظام‌های سلامت محسوب می‌شود. پژوهش حاضر با هدف تعیین نقش میانجی انعطاف پذیری شناختی در رابطه سواد سلامت و عدم تحمل ابهام با ترس از عود سرطان در بیماران دارای سابقه سرطان مراجعه‌کننده به بیمارستان‌های کرمانشاه انجام شد. پژوهش حاضر از نظر هدف، کاربردی و از نظر ماهیت داده‌ها و نحوه گردآوری، توصیفی-همبستگی با رویکرد مدل‌سازی معادلات ساختاری بود. جامعه آماری شامل بیماران بهبود یافته از سرطان (حداقل شش ماه از دریافت هر نوع درمان (به‌جز دارو) مربوط به سرطان گذشته باشد) در کرمانشاه درسال 1405 بود. به منظور تعیین حجم نمونه از قاعده پیشنهادی استیونس استفاده شد. با در نظر گرفتن احتمال ریزش نمونه یا پرسشنامه‌های ناقص، حجم نمونه نهایی پژوهش 275 نفر در نظر گرفته ‌شد. برای جمع آوری داده ها از فرم مشخصات دموگرافیک، پرسشنامه‌های سواد سلامت منتظری و همکاران (2015)، عدم تحمل ابهام مک لین (2009)، ترس از عود سرطان سیمارد و ساوارد (2009) و انعطاف‌پذیری شناختی دنیس و همکاران (2010) استفاده شد. جهت تحلیل داده ها از نرم‌افزارهای آماری    نسخه ?? و Amos نسخه ?? استفاده شد. براساس نتایج پژوهش سواد سلامت با ضریب استاندارد ???/?- و سطح معناداری ???/?، پیش‌بینی کننده منفی و معناداری برای ترس از عود سرطان است. عدم تحمل ابهام با ضریب استاندارد 795/? و سطح معناداری ???/? ، پیش‌بینی کننده مثبت و معناداری برای ترس از عود سرطان است. انعطاف‌پذیری شناختی با ضریب استاندارد ???/?- و سطح معناداری ???/? ، یکی از پیش‌بینی‌کنندهای ترس از عود سرطان در میان متغیرهای مورد بررسی است. سواد سلامت با ضریب استاندارد ???/? و سطح معناداری ???/? ، پیش‌بینی کننده مثبت و معناداری برای انعطاف‌پذیری شناختی است. عدم تحمل ابهام با ضریب استاندارد ???/?- و سطح معناداری ???/?، پیش‌بینی کننده معناداری برای انعطاف‌پذیری شناختی نیست. نتایج تحلیل بوت‌استرپ نشان داد که اثر غیرمستقیم سواد سلامت از طریق انعطاف‌پذیری شناختی بر ترس از عود سرطان برابر با ???/?- با فاصله اطمینان ??% [???/?- تا ???/?-] و سطح معناداری ???/? است. همچنین اثر غیرمستقیم عدم تحمل ابهام از طریق انعطاف‌پذیری شناختی بر ترس از عود سرطان برابر با ???/? با فاصله اطمینان ??% [???/? تا ???/?] و سطح معناداری ???/? است. نتایج کلی پژوهش نشان داد با توجه به اینکه کلیه شاخص‌های برازش در دامنه قابل‌قبول و حتی مطلوب‌تر قرار دارند، می‌توان نتیجه گرفت که مدل نهایی پژوهش از برازش مطلوبی برخوردار است. در نتیجه یافته‌های پژوهش حاضر نشن داد انعطاف‌پذیری شناختی مکانیسمی است که از طریق آن سواد سلامت و عدم تحمل ابهام بر ترس از عود سرطان اثر می‌گذارد. این نتایج بر ضرورت طراحی و اجرای برنامه‌های آموزشی و درمانی با محوریت تقویت انعطاف‌پذیری شناختی و ارتقای سواد سلامت، به عنوان راهبردی موثر در کاهش ترس از عود سرطان در بیماران دارای سابقه سرطان، تاکید می‌کند.