دانشگاه رازی

زمینه و هدف: تمرینات دایره‌ای به دلیل ساختار فشرده و فواصل استراحت کوتاه می‌توانند پاسخ‌های قلبی‌عروقی و ادراکی قابل‌توجهی ایجاد کنند، اما مشخص نیست که در شرایط زمانی مشابه، ماهیت هوازی یا مقاومتی حرکات تا چه اندازه بر این پاسخ‌ها و روند بازیافت پس از تمرین اثر می‌گذارد. هدف پژوهش حاضر، مقایسه پاسخ‌های همودینامیک حاد، بازیافت ضربان قلب و فشار درک‌شده پس از تمرین دایره‌ای هوازی و مقاومتی در مردان جوان سالم بود. روش پژوهش: در این مطالعه آزمایشی با طرح متقاطع تصادفی، 20 مرد جوان سالم 18 تا 29 ساله، در دو جلسه مجزا و با فاصله حداقل 48 ساعت، پروتکل‌های تمرین دایره‌ای هوازی و مقاومتی را انجام دادند. هر پروتکل شامل شش ایستگاه، 30 ثانیه فعالیت و 15 ثانیه استراحت فعال در دو دور بود و شدت تمرین در دامنه تقریبی 70 تا 85 درصد ضربان قلب بیشینه پایش شد. ضربان قلب هنگام تمرین و در دقایق صفر، 3، 5، 10 و 20 بازیافت اندازه‌گیری شد و زمان بازگشت آن به سطح استراحتی نیز ثبت گردید. فشار خون سیستولی و دیاستولی پیش از تمرین، بلافاصله و تا 60 دقیقه پس از تمرین اندازه‌گیری شد. افت فشار خون پساتمرینی از تفاضل فشار خون استراحتی با میانگین مقادیر ثبت شده در دقایق 10 تا 60 بازیافت محاسبه شد. فشار درک‌شده نیز در پایان هر ایستگاه و در پایان تمرین ثبت گردید. داده‌ها با آزمون t زوجی و تحلیل واریانس با اندازه‌گیری‌های مکرر دوطرفه در سطح معنی‌داری 0.05 تحلیل شدند. یافته‌ها: میانگین ضربان قلب حین تمرین در شرایط هوازی به‌طور معنی‌داری بیشتر از شرایط مقاومتی بود (0.001>p). اثر متقابل زمان × نوع تمرین برای روند تغییرات ضربان قلب طی دوره بازیافت معنی‌دار بود (0.001>p). زمان بازگشت ضربان قلب به سطح استراحتی پس از تمرین مقاومتی به‌طور معنی‌داری طولانی‌تر بود (0.001>p). فشار خون سیستولی و دیاستولی بلافاصله پس از تمرین مقاومتی به‌طور معنی‌داری بیشتر از تمرین هوازی بود (0.001>p). در مقابل، افت فشار خون سیستولی و دیاستولی پساتمرینی پس از تمرین هوازی به‌طور معنی‌داری بیشتر بود (0.001>p). همچنین، میانگین فشار درک‌شده حین تمرین و فشار درک‌شده در پایان تمرین در شرایط مقاومتی به‌طور معنی‌داری بیشتر بود (0.001>p). نتیجه‌گیری: تمرین دایره‌ای هوازی و مقاومتی با وجود ساختار زمانی مشابه، الگوهای متفاوتی از پاسخ­های قلبی‌عروقی و ادراکی ایجاد کردند. تمرین هوازی با ضربان قلب بیشتر حین فعالیت، بازگشت سریع‌تر ضربان قلب به سطح استراحتی و افت فشار خون پساتمرینی بیشتر همراه بود، درحالی‌که تمرین مقاومتی با فشار خون سیستولی و دیاستولی بالاتر بلافاصله پس از فعالیت، زمان طولانی‌تر بازگشت ضربان قلب و فشار درک‌شده بیشتر همراه بود. بنابراین، ماهیت حرکات در کنار ساختار زمانی تمرین باید در طراحی و پایش تمرینات دایره‌ای مورد توجه قرار گیرد.