دانشگاه رازی

زمینه و هدف: کیفیت نامطلوب خواب می‌تواند با اختلال در بازیابی جسمانی و روان‌شناختی، کاهش عملکرد روزانه و افزایش خستگی همراه باشد. فعالیت ورزشی یکی از راهکارهای غیردارویی قابل‌استفاده برای حمایت از سلامت خواب است؛ بااین‌حال، شواهد درباره تفاوت آثار حاد فعالیت هوازی و مقاومتی، به‌ویژه در افراد کم‌تحرک دارای کیفیت خواب پایین، محدود و ناهمگون است. هدف پژوهش حاضر، مقایسه آثار حاد یک جلسه فعالیت هوازی و یک جلسه فعالیت مقاومتی بر شاخص‌های مرتبط با خواب در مردان کم‌تحرک دارای کیفیت خواب پایین بود. روش پژوهش: این پژوهش با طرح متقاطع تصادفی‌شده و موازنه متقابل روی 30 مرد 20 تا 44 ساله کم‌تحرک، دارای اضافه‌وزن و کیفیت خواب پایین انجام شد. هر شرکت‌کننده با فاصله یک هفته، هر دو شرایط فعالیت هوازی و مقاومتی را تجربه کرد. جلسه هوازی شامل 30 دقیقه پیاده‌روی سریع یا دویدن سبک با شدت 60 تا 70 درصد ضربان قلب بیشینه بود. جلسه مقاومتی شامل هشت حرکت برای گروه‌های عضلانی اصلی بدن، در دو ست 10 تا 12 تکراری و با شدت حدود 60 درصد یک تکرار بیشینه بود. هر دو جلسه در ساعات عصر و حداقل سه ساعت پیش از زمان معمول خواب اجرا شدند. کیفیت خواب، سهولت به خواب رفتن، سهولت بیدار شدن و احساس بازیابی پس از بیداری در صبح روز بعد با پرسشنامه ارزیابی خواب لیدز، خواب‌آلودگی پیش از خواب با مقیاس خواب‌آلودگی کارولینسکا و خلق و خستگی صبحگاهی با نسخه کوتاه پروفایل حالات خلقی ارزیابی شدند. برای مقایسه دو شرایط از آزمون تی زوجی استفاده شد و سطح معنی‌داری 0.05 در نظر گرفته شد. یافته‌ها: کیفیت خواب پس از فعالیت هوازی به‌طور معنی‌داری مطلوب‌تر از فعالیت مقاومتی بود (p=0.013). همچنین، سهولت به خواب رفتن پس از فعالیت هوازی به‌طور معنی‌داری مطلوب‌تر بود (p=0.008). بین دو شرایط از نظر سهولت بیدار شدن (p=0.340)، احساس بازیابی پس از بیداری (p=0.069)، خواب‌آلودگی پیش از خواب (p=0.083) و خلق صبح روز بعد (p=0.382) تفاوت معنی‌داری مشاهده نشد. خستگی صبح روز بعد نیز پس از فعالیت هوازی به‌طور معنی‌داری کمتر از فعالیت مقاومتی بود (p=0.024). نتیجه‌گیری: یافته‌های پژوهش نشان داد که در مردان کم‌تحرک دارای اضافه‌وزن و کیفیت خواب پایین، یک جلسه فعالیت هوازی با شدت متوسط در مقایسه با یک جلسه فعالیت مقاومتی با شدت متوسط، با کیفیت خواب مطلوب‌تر، سهولت بیشتر در به خواب رفتن و خستگی کمتر در صبح روز بعد همراه بود. بااین‌حال، دو نوع فعالیت از نظر سایر شاخص‌های مورد بررسی تفاوت معنی‌داری نداشتند. بنابراین، به نظر می‌رسد نوع فعالیت ورزشی حاد می‌تواند بر برخی، اما نه همه، ابعاد مرتبط با خواب و وضعیت صبحگاهی اثر متفاوتی داشته باشد.