دانشگاه رازی

نظام بین‌المللی به‌طور عمده از دولت‌هایی تشکیل شده که به عنوان بازیگران اصلی در تعاملات بین المللی شناخته می‌شوند.دولت‌ها با توجه به هویت خود، دیدگاه‌ها و ادراکات گوناگونی در مسائل بین المللی دارند که این امر منجر به اتخاذ رویکردهای متفاوتی در تعاملات آن ها می گردد لذا در عرصه روابط بین‌الملل، رویکردها و تصمیم‌گیری‌های دولت‌ها در قبال موضوعات کلیدی مانند قدرت و نظم بین‌المللی علاوه بر عناصر مادی، به شدت تحت تاثیر معناسازی، نظام باورها و ادراکات آن‌ها قرار دارد.   در این میان، جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا به عنوان دو بازیگر مهم رویکردهای کاملاً متفاوتی به این مقولات دارند که برآمده از بنیان های تکوین بخش هویت آنان و برداشت ها و ادراکات آنان است   پژوهش حاضر با هدف واکاوی و تحلیل رویکردهای این دو کشور در مقولات قدرت و نظم بین‌المللی انجام شده است این پژوهش تلاش می‌کند تا تحلیلی عمیق از بنیان های معرفتی تکوین بخش هویت دو کشور ، تفاوت ها ، شباهت ها و موانع رویکردی دو کشور یاد شده را ارائه نماید در نهایت با ارائه تصویری شفاف‌تر از بنیان‌های فکری و اصول راهنمای این دو بازیگر کلیدی در نظام بین‌الملل درک بهتری از استراتژی‌های بین المللی آن‌ها را پیش رو قرار دهد سوال اساسی پژوهش این است که مبانی هویتی در جمهوری اسلامی ایران و ایالات متحده آمریکا موجب شکل‌گیری چه نوع ادراکی از مقوله‌های قدرت و نظم بین‌المللی شده و این ادراکات، متعاقباً به اتخاذ چه رویکردهای کلانی در سیاست خارجی این دو کشور انجامیده است ؟ در پاسخ به آن فرضیه پژوهش بدین صورت طراحی شد که جمهوری اسلامی ایران برآمده از منظومه هویتی چندوجهی خود ادراکی هنجار پایه از قدرت و برداشتی ناعادلانه از نظم بین‌المللی دارد که این ادراک به اتخاذ رویکرد کلان انقلابی گری و تجدیدنظرطلبی منجر شده است در مقابل، ایالات متحده آمریکا با اتکا بر مبانی هویتی ترکیبی خود ادراکی ماتریالیستی و هژمونیک و منفعت محور از قدرت و نظم بین المللی   دارد که خروجی آن ، اتخاذ رویکرد کلان محافظه کاری و حفظ وضع موجود می‌باشد. تحقیق حاضر بنیادی بوده و از نظر روش انجام کار، توصیفی-تحلیلی است که داده‌های آن از طریق مطالعه منابع کتابخانه‌ای و اسنادی گردآوری شده است.