دانشگاه رازی

  این پژوهش با هدف تحلیل تاثیر متغیرهای کلان اقتصادی (نرخ تورم، نرخ رشد و نرخ بیکاری) و سیاست هدفمندی یارانه‌ها بر شاخص‌های نرخ فقر و ضریب جینی در اقتصاد ایران طی دوره فصلی ???? تا ???? انجام شد. چارچوب نظری پژوهش، تلفیقی از مبانی ایسترلی و فیشر (????) در خصوص رابطه سه‌گانه تورم، رشد و فقر، راوالیون (????) در زمینه مبانی سنجش فقر و ارزیابی سیاست‌های فقرزدایی، و کاکوانی (????) در حوزه اندازه‌گیری نابرابری و تحلیل سیاست‌های بازتوزیع درآمد است. با توجه به ماهیت پویای روابط و وجود احتمالی ترکیبی از درجات ایستایی I(0) و I(1) در متغیرها، از روش خودتوضیح با وقفه‌های گسترده (ARDL) برای برآورد روابط بلندمدت و کوتاه‌مدت و مدل تصحیح خطای برداری (ECM) برای تحلیل سرعت تعدیل استفاده شد. داده‌های مورد استفاده از نوع سری زمانی فصلی بوده که امکان ردیابی دقیق‌تر پویایی‌های درون‌سالانه و افزایش درجه آزادی مدل را فراهم کرده است. یافته‌های حاصل از برآورد مدل‌های ARDL نشان داد که در بلندمدت، شاخص هدفمندی یارانه‌ها، دارای اثر کاهنده و معنادار بر هر دو متغیر وابسته است. نرخ رشد اقتصادی، اثری دوگانه داشته و ضمن کاهش معنادار نرخ فقر، به افزایش ضریب جینی انجامیده است. نرخ بیکاری، قوی‌ترین عامل افزایش‌دهنده همزمان فقر و نابرابری شناسایی شد. در مقابل، نرخ تورم فاقد اثر خالص معنادار آماری بر این دو شاخص بود. بررسی روابط کوتاه‌مدت نیز الگوهای پویا و گاه متناقض‌نمایی را آشکار ساخت. برآورد مدل ECM برای هر دو متغیر وابسته، وجود یک رابطه تعادلی بلندمدت را تایید و ضریب تصحیح خطای منفی و معنادار، سرعت کند تعدیل شوک‌ها را نشان داد. در نتیجه، این مطالعه ضمن تایید بخشی از مبانی نظری، نقش متمایز هر یک از متغیرهای کلان و سیاستی را در تاثیرگذاری بر فقر و نابرابری در ایران آشکار ساخته و بر ضرورت سیاست‌گذاری ترکیبی و چندبعدی شامل تثبیت کلان همراه با اشتغال‌زایی، تداوم و ارتقای هدفمندی یارانه‌ها، و حرکت به سمت الگوی رشد فراگیر برای دستیابی همزمان به کاهش فقر و تعدیل نابرابری تاکید می‌ورزد.