در اجلاس روسای دانشگاه‌های غرب کشور که به میزبانی دانشگاه رازی برگزار شد، سند تأسیس «کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس» با اجماع کامل شرکت‌کنندگان به امضا رسید.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه رازی؛ در پنل دوم اجلاس روسای دانشگاه‌های غرب کشور که بعدازظهر دوشنبه ۸ دی ماه ۱۴۰۴ در دانشگاه رازی برگزار شد، سند تأسیس «کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس» با اجماع کامل شرکت‌کنندگان به امضا رسید.

این کنسرسیوم به عنوان نهادی علمی، فرابخشی و ساختاریافته، با مأموریت اصلی صیانت، بازآفرینی و احیای زیست‌بوم راهبردی زاگرس تشکیل شد.

زاگرس؛ زیست بوم راهبردی و بنیان تمدنی ایران زمین

در متن بیانیه این سند آمده است: زاگرس صرفاً یک رشته کوه یا پهنه‌ای جغرافیایی نیست بلکه یکی از بنیادی‌ترین مؤلفه‌های شکل‌گیری تمدن ایرانی زیست بوم مادر فلات ایران و ستون فقرات پایداری اقلیمی آبی و زیستی کشور به شمار می‌رود. این پهنه عظیم طبیعی، طی هزاره‌ها بستر شکل گیری، تمدن‌ها استقرار جوامع انسانی، تکوین معیشت‌های پایدار و حفظ تعادل‌های اکولوژیک در گستره ایران زمین بوده است. امروزه زیست بوم زاگرس با مجموعه‌ای از چالش‌های عمیق پیچیده و درهم تنیده مواجه است؛ از جمله تخریب و زوال جنگل‌ها، آتش سوزی‌های مکرر، گسترش آفات و بیماری‌های گیاهی، بحران منابع آب و خاک، پیامد‌های فزاینده تغییرات اقلیمی و کاهش تاب آوری اکولوژیک و اجتماعی جوامع محلی، استمرار این روند‌ها فراتر از یک بحران زیست محیطی، تهدیدی جدی برای امنیت زیستی پایداری منابع انسجام اجتماعی و مسیر توسعه پایدار کشور محسوب می‌شود. بر این اساس، صیانت، بازآفرینی و احیای زاگرس نه یک انتخاب بلکه ضرورتی ملی تمدنی و بین نسلی است که مستلزم اتخاذ نگاهی علمی راهبردی و جامع و عبور از رویکرد‌های بخشی، مقطعی و ناهماهنگ می‌باشد.

ضرورت شکل‌گیری کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس و رویکرد فرابخشی

در ادامه متن این بیانیه تأکید شده است؛ تجربه‌های چند دهه گذشته به روشنی نشان داده است که پراکندگی اقدامات موازی کاری نهادی، فقدان انسجام علمی و نبود یک مرجع هماهنگ دانشگاهی اثربخشی سیاست‌ها و برنامه‌های مرتبط با زاگرس را به طور جدی کاهش داده است. در چنین شرایطی دانشگاه‌ها به عنوان نهاد‌های مرجع تولید دانش تحلیل نظام‌مند مسائل پیچیده و ارائه راهکار‌های مبتنی بر شواهد علمی، نقشی بی‌بدیل و غیرقابل جایگزین دارند.

دانشگاه‌های واقع در محور زاگرس با درک مسئولیت علمی، اجتماعی و ملی، خود بر ضرورت ایجاد یک چارچوب منسجم، نهادمند و فرابخشی تأکید دارند؛ چارچوبی که بتواند ظرفیت‌های علمی دانشگاهی را به فرآیند‌های تصمیم سازی سیاست‌گذاری و اقدام اجرایی در سطح ملی و منطقه‌ای پیوند دهد. در همین راستا، کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس به عنوان پاسخی، علمی، ساختارمند و آینده‌نگر به این ضرورت شکل می‌گیرد؛ بستری برای هم افزایی توان دانشگاه‌ها، شکل‌دهی به زبان مشترک علمی و برقراری تعامل مؤثر و مستمر با بدنه اجرایی دولت و نهاد‌های سیاست‌گذار کشور.

مأموریت‌های راهبردی کنسرسیوم

مأموریت‌های محوری این کنسرسیوم در شش محور کلیدی تعیین شده است:

۱. پایش جامع، مستمر و داده محور وضعیت زیست بوم زاگرس و ایجاد زیرساخت‌های اطلاعاتی و رصدخانه‌های علمی

۲. ارائه راهکار‌های علمی فناورانه و مدیریتی برای پیشگیری کنترل و مدیریت آتش سوزی‌ها آفات و مخاطرات زیست محیطی

۳. حفاظت احیا و باززنده سازی تنوع زیستی جنگل‌ها و رویشگاه‌های طبیعی زاگرس

۴. توسعه رویکرد‌های مدیریت پایدار منابع آب و خاک و مقابله با فرسایش و تخریب سرزمین

۵. مطالعه، تقویت و توانمندسازی تاب آوری اجتماعی، اقتصادی و معیشتی جوامع محلی

۶. پشتیبانی علمی، تحلیلی و مشورتی از سیاست گذاری‌های ملی و منطق‌های مرتبط با زاگرس

این مأموریت‌ها با اتکا به رویکرد‌های بین رشته‌ای بهره گیری از دانش روز فناوری‌های نوین و نوآوری‌های دانشگاهی دنبال خواهد

حکمرانی، علمی تقسیم کار دانشگاهی و نقش دانشگاه‌ها

کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس بر پایه الگوی حکمرانی علمی و تقسیم کار تخصصی میان دانشگاه‌های عضو شکل می‌گیرد؛ به گونه‌ای که هر دانشگاه متناسب با ظرفیت‌های علمی، تخصص‌های پژوهشی و موقعیت جغرافیایی خود مسئولیت بخشی از مأموریت‌ها و برنامه‌های کنسرسیوم را عهده دار شود. دبیرخانه کنسرسیوم با استقرار در دانشگاه رازی عهده‌دار هماهنگی فعالیت‌ها، پیگیری مصوبات، تسهیل شبکه‌سازی علمی تجمیع داده‌ها و برقراری ارتباط ساختاریافته با نهاد‌های ملی و دستگاه‌های اجرایی خواهد بود.

فرآیند‌های تصمیم گیری در کنسرسیوم بر مبنای خرد جمعی، شفافیت، مشارکت فعال اعضا و رعایت اصول علمی و حرفه‌ای انجام می‌پذیرد. این الگوی حکمرانی، علمی، زمینه‌ساز ارتقای نقش دانشگاه‌ها از سطح مشاوره‌ای صرف به سطح کنشگری فعال و اثرگذار در حل مسائل کلان، پیچیده و راهبردی کشور خواهد بود.

انتظارات الزامات و بیانیه پایانی اجلاس رؤسای دانشگاه‌های غرب کشور

شرکت کنندگان در این اجلاس بر این باورند که تحقق اهداف و مأموریت‌های کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس مستلزم حمایت قاطع پایدار و فرابخشی دولت و نهاد‌های ذی ربط، به ویژه وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان حفاظت محیط زیست کشور است. بدون این حمایت ساختاری و نهادمند، بهره گیری مؤثر از ظرفیت‌های علمی دانشگاه‌ها و تبدیل دانش به اقدام اجرایی امکان پذیر نخواهد بود.

رؤسای دانشگاه‌های عضو کنسرسیوم، ضمن اعلام تعهد کامل خود به همکاری، علمی هم‌افزایی نهادی و پیشبرد اهداف این حرکت ملی بر ضرورت به رسمیت شناختن کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس به عنوان بازوی علمی معتبر و مرجع تخصصی در فرآیند‌های سیاست گذاری برنامه ریزی و اجرا در حوزه زاگرس تأکید کردند.

این بیانیه حاصل اجماع دانشگاه‌های غرب کشور و نقطه آغاز یک مسیر علمی منسجم، مسئولانه و آینده‌نگر برای صیانت از زیست بوم، زاگرس، تقویت بنیان‌های تمدنی ایران زمین و تضمین حقوق نسل‌های آینده. است ما بر این باوریم که دانشگاه، در پیوند با دولت و جامعه میتواند و باید نقش محوری در پاسداری از این میراث طبیعی و تمدنی ایفا کند.

در پایان این اجلاس، از میزبانی دانشگاه رازی قدردانی شد و بر تداوم برگزاری این رویداد و نقش‌آفرینی جدی دانشگاه‌ها در حل مسائل منطقه زاگرس تأکید گردید. همچنین به رسم یادبود، لوح تقدیر مزین به خط خوشنویسی و هدایایی از سوغات کرمانشاه به حضار اهدا شد و شرکت‌کنندگان در یک عکس یادگاری مشترک ثبت‌خاطره کردند.

شایان ذکر است؛ اجلاس یک‌روزه رؤسای دانشگاه‌های غرب کشور روز دوشنبه ۸ دی‌ماه ۱۴۰۴ در دو نوبت صبح و بعدازظهر؛ با حضور رؤسای دانشگاه‌های رازی، صنعتی کرمانشاه، ملایر، کردستان، آیت‌الله العظمی بروجردی، لرستان و ایلام به میزبانی دانشگاه رازی برگزار شد.

مشروح خبرهای این اجلاس منطقه‌ای را در لینک‌های زیر بخوانید:

https://www.razi.ac.ir/fa/article/34708045

https://www.razi.ac.ir/fa/article/34705571

گزارش تصویری امضای سند تأسیس کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس را در ادامه ببینید: