در نشست مشترک رئیس دانشگاه رازی کرمانشاه با معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، ظرفیت‌ها و زمینه‌های همکاری مشترک برای تقویت فعالیت‌های علمی و پژوهشی در حوزه حفاظت از زیست‌بوم زاگرس بررسی شد. در این نشست، دکتر شینا انصاری با استقبال از تشکیل کنسرسیوم دانشگاه‌های زیست‌بوم زاگرس با محوریت دانشگاه رازی و مشارکت دانشگاه‌های ۱۳ استان، این مجموعه را ظرفیتی ارزشمند برای توسعه پژوهش‌های کاربردی و مسئله‌محور و کمک به حل چالش‌های زیست‌محیطی منطقه دانست.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه رازی، نشست مشترک دکتر جمال فتح‌اللهی، رئیس دانشگاه رازی کرمانشاه با دکتر شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با حضور حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، دکتر محمد مدادی، رئیس مرکز آموزش و تربیت محیط‌بان، و جمعی از مسئولان و کارشناسان، با محوریت بررسی ظرفیت‌های همکاری علمی و پژوهشی و تبیین نقش کنسرسیوم دانشگاه‌های زیست‌بوم زاگرس در حفاظت و توسعه پایدار این منطقه، روز سه‌شنبه 12 آبان ماه 1405، در محل سازمان حفاظت محیط زیست برگزار شد.

در این نشست، رئیس دانشگاه رازی با تشریح اهداف و ضرورت شکل‌گیری کنسرسیوم دانشگاه‌های زیست‌بوم زاگرس، این ابتکار را تلاشی برای بهره‌گیری هدفمند از ظرفیت‌های علمی، پژوهشی و فناورانه دانشگاه‌های منطقه در مواجهه با چالش‌های پیچیده زیست‌محیطی، اقتصادی و اجتماعی زاگرس دانست.

دکتر جمال فتح‌اللهی با اشاره به اهمیت راهبردی زاگرس به‌عنوان یکی از ارزشمندترین پهنه‌های طبیعی کشور اظهار کرد: ایده تشکیل کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس در پاسخ به نگرانی‌های موجود درباره روند تحولات جمعیتی، اقتصادی و زیست‌محیطی این منطقه و با هدف تجمیع ظرفیت‌های علمی و تخصصی دانشگاه‌های مستقر در محدوده زاگرس شکل گرفت؛ چراکه تداوم برخی روند‌های نامطلوب در این زیست‌بوم می‌تواند پیامد‌های گسترده‌ای برای آینده منطقه و حتی کشور به همراه داشته باشد.

وی افزود: کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس با مشارکت دانشگاه‌های مستقر در ۱۳ استان و با هدف ایجاد بستری منسجم برای تعامل و همکاری علمی، پژوهشی و فناورانه شکل گرفته است. مدیریت پایدار منابع آب، مقابله با تغییرات اقلیمی، تقویت امنیت غذایی، توسعه فناوری‌های دانش‌بنیان و حفاظت از سرمایه‌های طبیعی، از مهم‌ترین محور‌های مأموریتی این مجموعه به شمار می‌روند.

رئیس دانشگاه رازی با تأکید بر اینکه توسعه پایدار زاگرس نیازمند نگاه جامع و میان‌رشته‌ای است، تصریح کرد: مسائل این منطقه صرفاً زیست‌محیطی نیستند و ابعاد اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی و معیشتی نیز در آن نقش تعیین‌کننده دارند؛ ازاین‌رو، دستیابی به راهکار‌های اثربخش مستلزم مشارکت تخصص‌های مختلف علمی و تعامل نزدیک دانشگاه‌ها با دستگاه‌های اجرایی و نهاد‌های مسئول است.

دکتر فتح‌اللهی خاطرنشان کرد: کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس می‌تواند به بستری برای هم‌افزایی اعضای هیئت علمی، پژوهشگران، دانشجویان، شرکت‌های دانش‌بنیان، سازمان‌های مردم‌نهاد و دستگاه‌های اجرایی تبدیل شود و با شناسایی دقیق مسائل و اولویت‌های منطقه، زمینه ارائه راهکار‌های علمی و عملیاتی را فراهم آورد.

وی در ادامه خواستار حمایت سازمان حفاظت محیط زیست از پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی، طرح‌های پژوهشی و فعالیت‌های فناورانه مرتبط با مسائل زیست‌بوم زاگرس شد و پیشنهاد کرد با انعقاد تفاهم‌نامه همکاری میان وزارت علوم، تحقیقات و فناوری و سازمان حفاظت محیط زیست و همچنین تعیین نماینده‌ای ثابت از سوی این سازمان در کنسرسیوم، ارتباطی مستمر و ساختارمند میان جامعه دانشگاهی و دستگاه‌های اجرایی برقرار شود تا نتایج پژوهش‌های دانشگاهی بیش از پیش در خدمت حل مسائل و حفاظت از زاگرس قرار گیرد.

استقبال رئیس سازمان حفاظت محیط زیست از ابتکار دانشگاه رازی

در ادامه این نشست، دکتر شینا انصاری، معاون رئیس‌جمهور و رئیس سازمان حفاظت محیط زیست، با استقبال از تشکیل کنسرسیوم دانشگاه‌های زیست‌بوم زاگرس با محوریت دانشگاه رازی و مشارکت دانشگاه‌های ۱۳ استان زاگرس‌نشین، این مجموعه را ظرفیتی ارزشمند برای توسعه همکاری‌های علمی و پژوهشی در زمینه مسائل مشترک منطقه دانست.

وی اظهار کرد: بسیار خرسندیم که کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس با محوریت دانشگاه رازی و مشارکت دانشگاه‌های ۱۳ استان شکل گرفته است. این مجموعه از ظرفیت بسیار خوبی برای پرداختن به موضوعات علمی و پژوهشی مرتبط با مسائل مشترک و اشتراکات زیست‌محیطی استان‌های منطقه برخوردار است.

رئیس سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت کاربردی و مسئله‌محور بودن فعالیت‌های پژوهشی افزود: لازم است موضوعات تحقیقاتی با تعریف دقیق مسائل، شناسایی اولویت‌ها و تعیین محور‌های مشخص دنبال شوند تا از این طریق، ارتباط و تعامل میان سازمان‌های اجرایی و مراکز علمی تقویت شود و نتایج تحقیقات دانشگاهی قابلیت استفاده در تصمیم‌گیری‌ها و اقدامات اجرایی را داشته باشند.

دکتر انصاری با اشاره به برخی از مهم‌ترین چالش‌های زیست‌محیطی زاگرس گفت: مسائل مرتبط با جنگل‌های بلوط، گردوغبار، حفاظت از حوزه‌های آبخیز و صیانت از تنوع زیستی گیاهی و جانوری، از جمله موضوعاتی هستند که نیازمند مطالعات علمی و پژوهشی جدی و مستمرند.

وی ادامه داد: مشارکت فعال دانشگاه‌های ۱۳ استان زاگرس‌نشین با محوریت دانشگاه رازی و تقویت ارتباط میان سازمان حفاظت محیط زیست و مجموعه این کنسرسیوم می‌تواند به ارتقای پشتوانه علمی اقدامات و برنامه‌هایی که این سازمان به‌عنوان دستگاه متولی و حاکمیتی دنبال می‌کند، کمک شایانی کند.

معاون رئیس‌جمهور با اعلام آمادگی سازمان حفاظت محیط زیست برای توسعه همکاری با کنسرسیوم دانشگاه‌های زاگرس تصریح کرد: در معاونت آموزش و مشارکت‌های مردمی، سازوکار‌هایی برای حمایت از پایان‌نامه‌ها و طرح‌های پژوهشی پیش‌بینی شده است؛ بااین‌حال، امکان توسعه همکاری‌ها فراتر از این سازوکار‌ها نیز وجود دارد.

وی ابراز امیدواری کرد با برقراری ارتباطی منسجم میان سازمان حفاظت محیط زیست و کنسرسیوم، مسائل کلان منطقه زاگرس در چارچوب مأموریت‌ها و تکالیف موجود، در قالب کلان‌پروژه‌های مشترک تعریف و پیگیری شوند و ظرفیت‌های تخصصی دانشگاه‌ها به شکل مؤثرتری در خدمت حفاظت از این زیست‌بوم قرار گیرند.

تأکید بر بهره‌گیری از ظرفیت دانشگاه‌ها برای تقویت برنامه‌های حفاظتی زاگرس

همچنین حمید ظهرابی، معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست، با اشاره به جایگاه ویژه زاگرس در تنوع زیستی کشور و جهان، حفاظت از این منطقه را از اولویت‌های مهم زیست‌محیطی کشور دانست.

وی اظهار کرد: زاگرس یکی از مهم‌ترین کانون‌های تنوع زیستی کشور و جهان به شمار می‌رود و به دلیل برخورداری از ارزش‌های طبیعی و خدمات گسترده اکوسیستمی، از اهمیت ویژه‌ای برخوردار است. افزون بر این، معیشت بخش قابل‌توجهی از جوامع عشایری کشور نیز به منابع طبیعی این منطقه وابسته است و همین موضوع ضرورت حفاظت و مدیریت پایدار آن را دوچندان می‌کند.

ظهرابی با اشاره به اقدامات سازمان حفاظت محیط زیست در زمینه حفاظت از زیست‌بوم زاگرس افزود: از مجموع حدود ۳۳۰ منطقه تحت حفاظت کشور، ۷۲ منطقه در محدوده زاگرس قرار دارد که شامل پارک‌های ملی، مناطق حفاظت‌شده و پناهگاه‌های حیات‌وحش است. این موضوع بیانگر جایگاه مهم زاگرس در نظام حفاظتی کشور و ضرورت توجه ویژه به برنامه‌های صیانت از آن است.

معاون محیط زیست طبیعی و تنوع زیستی سازمان حفاظت محیط زیست با تأکید بر ضرورت تقویت پشتوانه علمی برنامه‌های حفاظتی تصریح کرد: مشارکت دانشگاه‌های عضو کنسرسیوم می‌تواند اثربخشی طرح‌های مرتبط با مدیریت و حفاظت از زاگرس را افزایش دهد. حفاظت از تنوع زیستی، منابع آب و خاک، مدیریت مناطق تحت حفاظت، احیای زیستگاه‌ها، حفاظت از گونه‌های گیاهی و جانوری در معرض تهدید و بهره‌برداری پایدار از منابع طبیعی، از مهم‌ترین زمینه‌های همکاری مشترک میان سازمان و دانشگاه‌های عضو کنسرسیوم است.

وی همچنین آمادگی سازمان حفاظت محیط زیست را برای بهره‌گیری از ظرفیت علمی و پژوهشی دانشگاه‌های عضو این مجموعه در پیشبرد برنامه‌ها و پروژه‌های حفاظتی اعلام کرد.

پیشنهاد اجرای طرح کلان پژوهشی و ایجاد مرکز تخصصی مطالعات زاگرس

در بخش دیگری از این نشست، دکتر محمد مدادی، رئیس مرکز آموزش و تربیت محیط‌بان، با تأکید بر اهمیت راهبردی جنگل‌های زاگرس در حفظ تنوع زیستی کشور، این منطقه را یکی از دو کانون مهم تنوع زیستی ایران معرفی کرد و اظهار داشت: جنگل‌های زاگرس زیستگاه اصلی گونه‌های ارزشمند گیاهی و جانوری هستند و تخریب و از دست رفتن این زیستگاه‌ها می‌تواند بخش قابل‌توجهی از تنوع زیستی کشور را با تهدید مواجه کند.

وی با اشاره به نقش دانشگاه‌ها در رفع خلأ‌های اطلاعاتی و مدیریتی حوزه محیط زیست، بر ضرورت طراحی و اجرای یک طرح کلان و بلندمدت پژوهشی برای پایش مستمر وضعیت جنگل‌های زاگرس تأکید کرد.

مدادی همچنین پیشنهاد کرد با تعریف چند محور پژوهشی مستمر و ایجاد یک مرکز یا دفتر تخصصی مطالعات زاگرس در یکی از دانشگاه‌های مادر، زمینه تجمیع، سامان‌دهی و به‌روزرسانی داده‌های علمی و پژوهشی مرتبط با این منطقه فراهم شود.

وی خاطرنشان کرد: چنین ساختاری می‌تواند با بهره‌گیری از ظرفیت پایان‌نامه‌های دانشجویی و طرح‌های پژوهشی دانشگاه‌ها، مطالعات مربوط به زاگرس را از محدودیت‌های زمانی و مدیریتی خارج کند و داده‌های جامع، مستمر و قابل اتکایی را برای برنامه‌ریزی، سیاست‌گذاری و اجرای اقدامات مؤثر حفاظتی در اختیار دستگاه‌های مسئول قرار دهد.

تبیین اهداف و محور‌های همکاری کنسرسیوم با سازمان حفاظت محیط زیست

در ادامه، دکتر عباس مهروان، مسئول راهبری دبیرخانه کنسرسیوم دانشگاه‌های زیست‌بوم زاگرس، به تشریح اهداف، مأموریت‌ها و زمینه‌های همکاری این مجموعه با سازمان حفاظت محیط زیست پرداخت.

وی ایجاد بستر تعامل و هم‌افزایی میان جوامع دانشگاهی را با هدف تمرکز بر رفع چالش‌های زیست‌محیطی، اجتماعی و اقتصادی زیست‌بوم زاگرس و حرکت در مسیر توسعه پایدار این منطقه، از مهم‌ترین اهداف تشکیل کنسرسیوم برشمرد.

دکتر مهروان با اشاره به ماهیت پیچیده و چندبعدی مسائل منطقه زاگرس اظهار داشت: دستیابی به الگوی توسعه‌ای سازگار با ویژگی‌های طبیعی، زیست‌محیطی، فرهنگی و اقتصادی این منطقه، یکی از زمینه‌های مهم همکاری و تعامل میان جامعه دانشگاهی و سازمان حفاظت محیط زیست است و تحقق آن نیازمند بهره‌گیری از دانش تخصصی و مشارکت نهاد‌های علمی و اجرایی خواهد بود.

مسئول راهبری دبیرخانه کنسرسیوم، از جمله زمینه‌های همکاری دانشگاه‌های عضو با سازمان حفاظت محیط زیست را انجام پایان‌نامه‌های تحصیلات تکمیلی و طرح‌های پژوهشی منطبق با نیاز‌ها و اولویت‌های سازمان، مشارکت اعضای کنسرسیوم در کارگروه‌های مرتبط در سطوح استانی، منطقه‌ای و ملی و همچنین بهره‌گیری از ظرفیت کارشناسان و متخصصان سازمان در فرآیند برنامه‌ریزی و تعیین اهداف و اولویت‌های پژوهشی عنوان کرد.

وی افزود: پیشنهاد عناوین پایان‌نامه‌های مرتبط با مسائل زیست‌محیطی زاگرس از سوی سازمان حفاظت محیط زیست، مشارکت کارشناسان این سازمان در هدایت و تعریف موضوعات پژوهشی و ایجاد ارتباط مستمر میان متخصصان اجرایی و اعضای هیئت علمی دانشگاه‌ها می‌تواند به هدفمند شدن فعالیت‌های تحقیقاتی و کاربردی شدن نتایج آنها کمک کند.

در مجموع، محور اصلی این نشست بر ضرورت تبدیل ظرفیت‌های علمی و پژوهشی دانشگاه‌های منطقه به راهکار‌های عملیاتی برای حفاظت از زیست‌بوم زاگرس استوار بود؛ رویکردی که با محوریت دانشگاه رازی و از طریق تعامل ساختارمند با سازمان حفاظت محیط زیست، می‌تواند زمینه تعریف پروژه‌های مشترک، توسعه پژوهش‌های مسئله‌محور، تقویت نظام پایش و پشتیبانی علمی از سیاست‌ها و برنامه‌های حفاظتی این منطقه راهبردی را فراهم آورد.

تصاویر این نشست را در ادامه ببینید: