دکتر جمال فتح اللهی رئیس دانشگاه رازی، در اجلاس فوق العاده رؤسای دانشگاه‌های کشور با ارائه چشم‌اندازی راهبردی در خصوص طرح «نوین تغذیه دانشجویی»، به تشریح الزامات مدیریت تغییر، نقشه راه تعامل با ذینفعان کلیدی، ساختار‌های انگیزشی، ظرفیت‌های فناورانه و سازوکار‌های تفکیک مسئولیت‌های حقوقی در این طرح پرداخت و بر لزوم عقلانیت مضاعف در مواجهه با ابعاد اجرایی و بحران پذیری نظام نوین تغذیه دانشجویی تصریح کرد.

به گزارش روابط عمومی دانشگاه رازی، اجلاس فوق‌العاده روسای دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی کشور، روز دوشنبه ۵ مردادماه ۱۴۰۵ با دستورکار ویژه‌ای برای در خصوص «طرح نوین تغذیه دانشجویی» تشکیل شد.

در بخش اصلی اجلاس، دکتر جمال فتح اللهی، رئیس دانشگاه رازی در سخنانی، با اشاره به پیچیدگی‌های ذاتی تحول در فرایند‌های پشتیبانی دانشگاه‌ها، اظهار داشت که موفقیت طرح نوین تغذیه، مستلزم ترسیم نقشه راه جامعی برای توجیه و اقناع طیف وسیعی از ذینفعان درونی و بیرونی دانشگاه است و هرگونه بی‌اعتنایی به این بُعد جامعه‌شناختی، مقاومت‌های گسترده‌ای را در مسیر اجرا ایجاد خواهد کرد.

تبیین نقشه راه تعامل با ذینفعان درون و برون دانشگاهی

دکتر فتح اللهی در تشریح مؤلفه‌های اصلی موفقیت طرح، نخست به موضوع «توجیه ذینفعان» پرداخت و با تأکید بر اینکه تغییرات ساختاری نیازمند همراهی تمامی ارکان دانشگاهی است، اذعان داشت که این فرایند باید به صورت هدفمند و لایه‌لایه برای گروه‌های مختلف طراحی شود.

ایشان ذینفعان درون دانشگاه را در پنج سطح متمایز شامل الف) مدیران ارشد و میانی (معاونین، مدیران ستادی، مدیر حراست، روسا و معاونین دانشکده‌ها و مدیران گروه‌های آموزشی) با تعریف وظایف مشخص برای هر بخش، ب) اعضای هیأت علمی، ج) کارکنان، د) تشکل‌های دانشجویی در سطوح ملی و صنفی از جمله واحد‌های ملی تشکل‌ها، روسای دفاتر نهاد نمایندگی ولی فقیه، بسیج دانشجویی کشور، بسیج اساتید و کارمندان، شورا‌های صنفی و انجمن‌های علمی برشمرد و بر ضرورت تهیه محتوای تبیینی متمرکز توسط معاونت دانشجویی شامل پاورپوینت‌های تحلیلی، کلیپ‌های مستند، موشنگرافی‌های تعاملی و انیمیشن‌های آموزشی جهت شفافسازی ابعاد طرح تأکید کرد.

در ادامه، رئیس دانشگاه رازی با گسترش دایره مخاطبان به ذینفعان بیرون دانشگاه، بر ضرورت تعامل فعال با بازیگران کلیدی حاکمیتی و اجرایی نظیر استانداران، روسای سازمان برنامه و بودجه استان‌ها، دستگاه‌های امنیتی، روسای دادگستری، صدا و سیما و نمایندگان ولی فقیه در استان‌ها تصریح نمود و خاطرنشان کرد که همراهی این نهادها، ضامن رفع موانع برون سازمانی و تأمین زیرساخت‌های حقوقی و امنیتی مورد نیاز طرح خواهد بود.

طراحی ساختار انگیزشی و الزامات مالی و قراردادی

دکتر فتح اللهی در ادامه با طرح دیدگاهی نوآورانه، بر لزوم «پیش بینی ساختار انگیزشی برای صرفه‌جویی در اعتبار تغذیه» هم برای دانشجویان و هم برای خود دانشگاه‌ها تأکید کرد و این موضوع را یکی از ارکان اصلی پایداری مالی طرح دانست.

ایشان در خصوص نحوه انتخاب تأمینکنندگان، مباحث چالشی متعددی را مطرح و بر ضرورت شفاف‌سازی در چهار محور اساسی شامل «تعیین هویت حقوقی یا حقیقی تأمین کنندگان»، «مکان عرضه غذا (داخل دانشگاه یا محل تأمین‌کننده)»، «شیوه برگزاری مناقصه و تدوین اسناد استاندارد مناقصه» و «فرمت قرارداد و مکانیزم نظارت» تأکید کرد.

همچنین رئیس دانشگاه رازی به موضوع پوشش فراگیر طرح پرداخت و پرسش‌های بنیادینی را در خصوص شمولیت این اعتبار برای دانشجویان نوبت دوم (شهریه پرداز)، دانشجویان خوابگاهی و غیرخوابگاهی و نیز نحوه محاسبه سهم دانشجو از هزینه انواع غذاها، به‌عنوان چالش‌های حقوقی و اجرایی نیازمند تصمیم‌گیری عاجل مطرح کرد.

تفکیک مسئولیت‌ها و مدیریت بحران در طرح نوین تغذیه

یکی از مهم‌ترین محور‌های سخنان دکتر فتح اللهی، به موضوع «مدیریت بحران و مسئولیت‌های حقوقی» اختصاص یافت. ایشان با هشدار نسبت به واکنش‌های احتمالی افکار عمومی در مواقع بحرانی نظیر بروز موارد مسمومیت، تصریح کرد که در شرایط فعلی، نگاه عامه، مسئولیت نهایی را متوجه دانشگاه می‌داند، حال آنکه مسئولیت‌های بهداشتی و نظارتی باید مبتنی بر تفکیک دقیق در قرارداد‌ها و شیوه‌نامه‌های بحران توزیع شود.

وی پیشنهاد کرد که در اسناد حقوقی، مسئولیت دانشگاه، صندوق رفاه دانشجویان، تأمین‌کننده و دستگاه‌های نظارت بهداشتی، بهصورت شفاف، لایه‌لایه و غیرقابل خدشه تفکیک و تدوین شود تا از بروز بلاتکلیفی حقوقی در شرایط اضطراری جلوگیری شود.

زیرساخت‌های فناورانه و رزرواسیون هوشمند غذا

رئیس دانشگاه رازی در ادامه به بُعد فنی و دیجیتالسازی طرح پرداخت و بر نحوه رزرو غذا از طریق سامانه تغذیه دانشگاه اشاره نمود و خاطرنشان کرد که زیرساخت‌های نرم‌افزاری و سخت‌افزاری باید پیش از اجرای سراسری، از آمادگی کامل برخوردار باشند.

ایشان همچنین بر لزوم طراحی پشتیبان‌های اضطراری برای شرایط «قطعی سامانه» تأکید نمود و خواستار مهندسی مجدد فرایند‌ها در جهت تاب آوری سیستم در برابر اختلالات احتمالی شد.

پیشنهاد اجرای تدریجی طرح نوین تغذیه دانشجویی

دکتر فتح اللهی در جمع‌بندی مباحث خود، ضمن تأکید مجدد بر اهمیت «اجرای تدریجی و ترکیبی» به‌عنوان راهبرد اصلی کاهش ریسک‌های اجرایی، خاطرنشان کرد که رویکرد شتاب‌زده و تمام عیار به این طرح، بدون فراهم شدن بستر‌های فرهنگی، حقوقی و فناورانه، نه‌تنها دستاورد مطلوبی در پی نخواهد داشت، بلکه ممکن است اعتماد عمومی به نظام دانشگاهی را تحت‌الشعاع قرار دهد.

ایشان از معاونت دانشجویی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری خواست تا با بهره‌گیری از نظرات اصلاحی روسای دانشگاه‌ها در این اجلاس، نقشه راه نهایی را با رویکردی پلکانی و مبتنی بر آزمون و خطای کنترل‌شده در چند دانشگاه پایلوت، عملیاتی نماید.